|
ÖZET: Başvuran, Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü’nde engelli işçi alımına yönelik yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, Anayasa’nın engellilere yönelik pozitif ayrımcılık ilkesine atıfta bulunarak, yatay geçiş talebinin kabul edilmesini istemiştir. İlgili idare, başvurunun reddedilme gerekçesini, engelli işçi alım sürecinin Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla yürütülmesi ve mülakat listesinde başvuranın adının yer almaması olarak belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü’nün engelli işçi alımında hukuka ve hakkaniyete uygun hareket ettiğine kanaat getirmiştir. İdarenin mülakat listesi oluşturma sürecinde herhangi bir rolü bulunmadığı, bu nedenle başvuranın talebinin reddinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın pozitif ayrımcılık talebinin, Anayasa’nın eşitlik ilkesine uygun olarak değerlendirildiği ve idarenin bu bağlamda gerekli yükümlülükleri yerine getirdiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından onaylanmış ve ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6477-6477 53878609- 101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2016/5626 2016/ 5626
KARAR TARİHİ : 14/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Karayolları Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Karayolları 10. Bölge
Müdürlüğüne naklen geçiş talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2016 27.12.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğünün engelli işçi alım ilanına
başvuruda bulunduğunu, ancak başvurusunun ilgili Kurumca reddedildiğini, Anayasa’da engelliler lehine pozitif ayrımcılığın kabul edilmiş olmasına karşılık adı geçen idarenin, söz konusu başvurusunu reddeden kararının kabul edilemez olduğunu beyan ederek, yatay geçiş başvurusunun kabul edilmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) 14/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazımız ile Karayolları Bölge Müdürlüğünden; şikayetçinin
başvurusunun reddedilme gerekçesi ve işçi alım sürecine ilişkin bilgi ve belgeler talep edilmiştir .
3) Karayolları Genel Müdürlüğünden alınan 04/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve
eklerinden özetle;
3.1) 4857 sayılı İş Kanunu’nun, “Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu” başlıklı 30 uncu
maddesine göre Karayolları 10. Bölge Müdürlüğünde il bazında meydana gelen engelli ve eski hükümlü kadro açığının “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde kapatılmasının 03/ 11/ 2016 tarihli Genel Müdürlük
OLUR’u ile uygun görüldüğü,
3.2) Bu kapsamda; toplamda 76 kişilik engelli alımının, Türkiye Çalışma ve İş Kurumu İl
.
1 / 5Müdürlüğünün Açık İş İlanlarında 14/ 12/ 2016 tarihinde ilan edildiği, söz konusu ilanda başvuru
şartlarının;
“- 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla Türk vatandaşı olmak, – 18 yaşını tamamlamış olmak, – Doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişilerden tüm vücut fonksiyon kaybının en az yüzde kırk olduğu sağlık kurulu raporu ile durumlarını belgelendirmek, – Öğrenim durumu: Ortaöğretim (Lise ve Dengi)
– EKPSS sınavına girmiş olmak şartları aranır .
– Münhal kadro için durumu uygun olan adayların, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne şahsen müracaat etmeleri gerekmektedir .
– Ataması yapılan Engelli işçi 5 yıl boyunca başka bir ildeki işyerlerine nakil (tayin) talebinde bulunamayacaktır .
– Sözlü sınav / mülakat tarihi ve yeri bilahare adaylara duyurulacaktır .
– İşe alınanlar 81,58 TL. çıplak yevmiye ile işe başlatılacaktır .” şeklinde belirlendiği,
3.3) Adı geçen Yönetmelik kapsamında; Karayolları Genel Müdürlüğünün yapmış olduğu engelli
işçi alımının İŞKUR aracılığıyla karşılandığı, İŞKUR Genel Müdürlüğü Çankaya Hizmet
Merkezinden mülakata girmeye hak kazananlar arasında isminin yer almadığı,
3.4) Adı geçen kişinin yatay geçiş başvurusunun; Kamu Kurum ve Kuruluşlarının daimi işçi
kadrolarında çalışanlarının diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarının daimi işçi kadrolarına naklen atamasına ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamasından dolayı kabul edilmediği, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu” başlıklı 30
uncu maddesinin birinci fıkrasında; “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/ 6/ 1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/ 6/ 1927 tarihli ve 1076 sayılı
Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/ 4/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi
.
2 / 5durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler . Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri
bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır .”, üçüncü fıkrasında; “İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş
Kurumu aracılığı ile sağlarlar .”,
7) Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının g) bendinde; “Kurum :
Türkiye İş Kurumunun merkez ve taşra teşkilatını”, “Kurumdan işçi talebinde bulunma” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Kamu kurum ve kuruluşları işçi ihtiyaçlarını, iş kolu, meslek pozisyonu, öğrenim, iş tecrübesi, ücret, sosyal yardımlar gibi ayrıntılarla yazılı veya elektronik ortamda Kurumdan talep etmek ve 8 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere Kurum tarafından gönderilenler arasından karşılamak zorundadır .”, hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; şikayete konu, Karayolları 10. Bölge Müdürlüğüne naklen geçiş talebinin idare tarafından reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın, Trabzon Ofisinde Büro Görevlisi unvanı ile engelli
kadrosunda çalıştığı, Karayolları 10. Bölge Müdürlüğünün düz işçi olarak çalıştırılacak engelli alımı için başvuruda bulunduğu, adı geçen Kurumun engelli işçi alımını İŞKUR aracılığı ile yaptığı ve
İŞKUR tarafından kendilerine gönderilen mülakat listesinde başvuranın adının olmadığı gerekçesiyle başvuranın talebini reddettiği anlaşılmaktadır .
10) Somut olay kapsamında Karayolları 10. Bölge Müdürlüğünün, açıktan engelli işçi alımında,
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ıncı maddesine göre Türkiye İş Kurumundan talep etme zorunluluğunun olduğu, mülakat listesinin İŞKUR tarafından söz konusu yönetmelik kapsamında hazırlandığı, Karayollarının mülakat listesinin belirlenmesinde bir rol üstlenmediği, dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılığın olmadığı kanaatine varılmıştır .
11) Diğer yandan, başvuranın, engelli olması nedeniyle, Anayasanın 10 uncu maddesine atıfta
bulunarak pozitif ayrımcılığa tabi tutulması talebine karşılık, eşitlik kavramına ve pozitif ayrımcılık kavramına değinme gereği doğmuştur .
12) Anayasamızın 10 uncu maddesinde herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç,
din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtildikten sonra, çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz, vurgusu yapılmıştır .
13) Literatürde eşitlik kavramı, biri mutlak diğeri nispi olmak üzere iki değişik anlamda
şekillenmiştir . Mutlak eşitlik kavramı ile kanunların herkese eşit uygulanması, kişilerin kişisel ve
.
3 / 5özel durumlarına bakılmaması kastedilmekte; bu kapsamda Anayasa’nın 10 uncu maddesinde
sayılan dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle hiç kimsenin ayrım gözetilmeksizin eşit muamele göreceği kabul edilmektedir .
14) Buna karşılık nispi eşitlik kavramı ile aynı durumda bulunan kişilerin aynı işleme, farklı
durumda bulunan kişilerin ise farklı işleme tabi tutulması kastedilmektedir . Nitekim Anayasa
Mahkemesi de birçok kararında Anayasa’da yer alan eşitlik ilkesinin eylemli değil hukuksal eşitliği ifade ettiğini, diğer bir ifade ile söz konusu ilkenin tüm yurttaşların mutlaka her yönden, her zaman aynı kurallara bağlı tutulmaları zorunluluğunu içermediğini, bu ilke ile aynı hukuksal durumda bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamanın ve yasalarla kişiler arasında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemenin amaçlandığını, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesinin yasaklandığını ifade etmiştir .
15) Anayasamızın 10 uncu maddesinde düzenlenen hususlar pozitif ayrımcılık olarak tanımlanmakta
ve pozitif ayrımcılık Anayasa düzeyinde bir temel ilke olarak kabul edilmektedir . Bundan da öte devleti bu ilkeyi yaşama geçirme bakımından yükümlü kılmaktadır . Bunun anlamı eşitliği sağlamakla yükümlü olan idare bu maksatla bazı durumlarda pozitif ayrıcalık yapma durumunda kalırsa bu işlemleri eşitlik ilkesine aykırı olarak değerlendirilmeyecektir . Bu çerçevede, 4857 sayılı
İş Kanunu’nda “Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu” düzenlenmiş ve çalıştırmakla yükümlü olunan işçilerin Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlanacağı belirtilmiş, diğer yandan kamu kurumlarına işçi alınmasının usul ve esasları da “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında
Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile belirlenmiştir .
16) Somut olay kapsamında, Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü için yapılan engelli işçi alımında;
adaylardan, doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle vücut fonksiyonlarının en az yüzde kırkını kaybetmiş olduklarını belgeleyen sağlık kurulu raporu ile müracaat etmeleri istenmiştir . İŞKUR tarafından hazırlanan mülakat listesinde yer alan adayların tamamının en az yüzde kırk oranında engelli olduğu, dolayısıyla eşitler arası bir eleme usulünün belirlendiği anlaşıldığından idarece yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir .
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü engelli
işçi alım usulünün açıktan atama yapılmak suretiyle “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi
Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre yapıldığı ve bu kapsamda İŞKUR’dan aday listesinin hazırlanmasının talep edildiği, diğer yandan başvuranın nakil yoluyla adı geçen Kuruma geçiş yapmayı talep ettiği ve bu kapsamda başvuranın talebinin idare tarafından reddedildiği, idare tarafından yapılan bu işlemin yukarıda yapılan açıklamalar ışığında hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
.
4 / 5VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Trabzon İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞINA (Karayolları Genel Müdürlüğü) tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.