|
ÖZET: Başvuran, Karayolları Genel Müdürlüğü’nde engelli kadrosunda çalışmakta olup, İstanbul Üniversitesi’nde öğrenim görmektedir. İstanbul’a tayin talebinde bulunmuş, ancak bu talep, 5 yıl başka ilde çalışmama şartı nedeniyle reddedilmiştir. Başvuran, Anayasa’nın eğitim hakkına dair maddeleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde, engelli bireylerin kurum içinde yer değiştirme taleplerinin dikkate alınmasını istemiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranın tayin talebinin, engellilik durumundan kaynaklanmadığını, dolayısıyla talebin yasal dayanağının bulunmadığını belirtmiştir. İlgili mevzuat, engelli bireylerin nakil taleplerinin, engellilik durumlarıyla bağlantılı gerekçelerle yapılmasını şart koşmaktadır. Başvuranın talebi, eğitim durumu nedeniyle yapılmış olup, bu durum idarenin yasal yükümlülüklerini ihlal etmediği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiş ve bu doğrultuda bir ret kararı önerisi sunmuştur. İyi yönetim ilkeleri açısından, idarenin başvuruya zamanında yanıt verdiği, ancak başvuranın itiraz yollarının belirtilmediği tespit edilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4558-S.6714
BAŞVURU NO : 2019/8
KARAR TARİHİ : 20/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/01/2019
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuran, Karayolları … Bölge Müdürlüğü … Bakım ve İşletme Şefliğinde … sicil nosu ile engelli kadrosundan işçi olarak görev yaptığını, İstanbul Üniversitesi Teknik Bil. MYO …
Bölümünde öğrenim gördüğünü, öğrenim hayatına devam ederken çalışmak için Karayolları
Genel Müdürlüğü’nden 1. Bölge Müdürlüğü’ne naklini talep ettiğini, Genel Müdürlüğün talebini “5 yıl başka ilde çalışmama şartı ve engelli kadrosunda oluşacak açık” nedeniyle reddettiğini, Anayasanın 42. Maddesinde “Kimse eğitim ve öğretim haklarından yoksun bırakılamaz” ibaresi ve de 23/04/2015 tarihli ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 79 uncu maddesinin ek 2 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilir.” hükmüne istinaden mağduriyetinin giderilerek
İstanbul’a naklinin sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 21/02/2019 tarih ve … sayılı yazı ile Karayolları Genel
Müdürlüğünden talep edilen bilgi ve belge talebine 05/03/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın 04/01/2018 tarihinde iş başı yaptığı ve engelli işçi kadrosunda çalıştığı, iş gücü talebinde “Ataması yapılan engelli işçi 5 yıl boyunca başka bir ildeki işyerlerine nakil (tayin)
talebinde bulunmayacaktır.” hükmü yer aldığı, bu itibarla başvuranın İstanbul İli’ne nakil talebinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesi “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”, 4.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesi “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir…”, 4.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesi
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükümlerini haizdir.
5. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesi “işverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek
Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” 5.1. “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesi
“Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.” hükümlerini ihtiva etmektedir.
6. 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına Veya
Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un Ek Madde 2’nci maddesi “(1) Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilir. (2) Bu kapsamdaki talepler kamu kurum ve kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. (3) İşçinin kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kurum içinde yer değişikliği talep etmesi hâlinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, işçinin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.
(4) Engellilik durumu devam ettiği sürece kurum ve kuruluşlarca isteği dışında işçinin görev yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan işçiler hakkında genel hükümler çerçevesinde işlem yapılır.” hükmünü haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Karayolları … Bölge Müdürlüğüne bağlı … Bakım ve İşletme Şefliğinde engelli işçi kadrosunda çalıştığını, İstanbul Üniversitesi’nde öğrenim gördüğünü, ancak öğrenimini devam ettirmek için İstanbul İli’ne gidiş ve gelişinin zor olduğunu, bu itibarla 5620 sayılı
Kanun kapsamında engellilere tanınan nakil hakkından yararlanmak isteği ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. 5620 sayılı Kanun kapsamında engelli bireylere ve engelli yakını olan kamu işçilerine nakil taleplerinin karşılanması hususunda pozitif bir düzenleme yapılmıştır. Bu itibarla 6. paragrafta yer alan hüküm gereğince engelli bir kamu işçisi sağlık kurulu tarafından %40 ve üzeri engel oranına sahip ise ve engellilik durumundan kaynaklanan bir sebeple nakil talebinde bulunur ise kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak söz konusu talebin yerine getirilmesi hükmü amirdir.
10. Somut başvuruda, başvuran engelli işçi kadrosunda çalışan ve %40 üzeri engel oranına sahip olan bir kamu işçisidir. Bununla birlikte nakil talebi, engellilik durumuna dair bir gerekçe ile değil; öğrenim gördüğü yükseköğrenim kuruluşunun İstanbul İli’nde olması ve bu durumda öğrenimine devam etmesinin güç olması gerekçesi ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
11. Kurumumuzca daha önce verilen kararlarda engelli işçilerin engellilik durumlarından kaynaklanan nedenlerle nakil taleplerinin idarece olumlu karşılanmasının kanunî bir yükümlülük olduğu, personel politikasını bu hususa uygun olarak düzenlemesi gerektiği ifade edilmiştir( Kamu Denetçiliği Kurumu Tavsiye Kararı 2017/13129). Ancak somut başvuruda başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan bir sebeple başvuru yapmadığı tespit edilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 5620 sayılı Kanun kapsamında nakil talebinin olumlu sonuçlandırılması için söz konusu talebinin gerekçesinin engellilik durumundan kaynaklanması gerektiği, ancak başvuranın talebinin eğitim ve öğretim hayatına devam edememesi gerekçesi ile yapıldığı, bu durumda idarenin 5620 sayılı Kanun kapsamında getirilen yükümlülüğünü ihlal etmediği, başvuranın nakil talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememesi sebebiyle başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.