|
ÖZET: Başvuran, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi tarafından kendisine verilen %55 engelli raporuna dayanarak engelli kimlik kartı talep etmiş, ancak Maltepe Sosyal Hizmet Merkezi bu talebi, raporun süresinin dolduğunu belirterek reddetmiştir. Başvuran, Maliye Bakanlığı’nın raporunun süresiz olduğunu ve diğer kurumların görüşlerine itibar edilmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, başvuranın raporunun süresinin 11/02/2017 tarihinde sona erdiği ve sürekli engel oranı verilmediği tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın engelli kimlik kartı talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığını belirtmiştir. Engelli kimlik kartı başvurularının, ilgili yönetmelik çerçevesinde yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen raporlara dayandığı, başvuranın raporunun süresinin dolmuş olması nedeniyle talebinin reddedildiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddi kararı hukuken geçerli bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11906-11906 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/4354 2017/ 4354
KARAR TARİHİ : 09/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli kimlik kartı verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 17/04/2017 17.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; kendisine Cerrahpaşa Tıp Fakültesi tarafından 11/ 02/ 2015 tarihinde %55 engelli raporu verildiğini, söz konusu rapora istinaden Maltepe Sosyal Hizmet Merkezi’ne yapmış olduğu engelli kimlik kartı başvurusunun 10/ 04/ 2017 tarihli yazıyla engelli raporunun süresinin bittiği gerekçesi ile reddedildiğini, Maliye Bakanlığı’nın raporunun %55 ve süresiz olduğuna karar verdiğini, ancak
Sosyal Hizmet Merkezi tarafından bu karara itibar edilmediğini, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 30/ 01/ 2017 tarihli yazısında da rapor oranının %52 ve süresiz olduğunun yer aldığını, rapora konu hastalık bulgularının geri dönüşünün olmadığını, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın engelli raporunun değerlendirmesini oluşturacağı bir sağlık birimine yaptırmasının veya diğer Kurumların görüşüne itibar etmesinin gerektiğini iddia etmekte ve engelli kimlik kartının verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın konuya ilişkin 16/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 2.1. Engellilere kimlik kartı düzenlenmesine ilişkin işlemlerin “Özürlüler Veri Tabanı
Oluşturulmasına ve Özürlülere Kimlik Kartı Verilmesine Dair Yönetmelik” ile düzenlendiği, 2.2. Söz konusu yönetmelik hükümlerine göre Bakanlığın İl Müdürlüklerine engelli kimlik kartı
.
1 / 10almak için başvuran kişilerden “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık
Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” uyarınca düzenlenmiş özürlü sağlık kurulu talep edildiği , 2.3. Engelliliğinden dolayı isteğe bağlı erken emeklilik ve gelir vergisi indirimleri için alınacak sağlık kurulu raporlarının “Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık
Derecelerinin Tespit Şekli ile Uygulaması Hakkında Yönetmelik” ile belirtilen esaslar çerçevesinde düzenlenmekte olduğu, dolayısıyla isteğe bağlı erken emeklilik ve gelir vergisi indirimleri için alınmış ve Maliye Bakanlığı bünyesinde bulunan Merkez Sağlık Kurulunca düzenlenen raporların, engelli kimlik kartı için istenen özürlü sağlık kurulu raporu olarak değerlendirilmediği , 3. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 20/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 3.1. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31 inci maddesinde yer verilen yetkiye istinaden, “Sakatlık
İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tespit Şekli ile Uygulanması
Hakkında Yönetmelik” hükümleri uyarınca oluşturulması öngörülen ve yetkilendirilen Merkez Sağlık
Kurulu’na tanınmış olan yetki çerçevesinde , engellilik nedeniyle vergi indirimi uygulamalarına ilişkin Merkez Sağlık Kurulu işlemlerin Gelir İdaresi Başkanlığı kanalıyla sürdürüldüğü, 3.2. Engelli hizmet erbabının ücretlerinin vergilendirilmesinde, engellilikleri nedeniyle vergi indiriminden yararlanılıp yararlanılamayacağının tespiti açısından, ülke genelinde engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili tüm hastanelerden alınan raporlarda belirtilen engellilik bulguları, çalışma gücü kayıp oranı vb. bilgilerin Merkez Sağlık Kurulu’nca değerlendirilmemiş haliyle hüküm ihtiva etmelerinin söz konusu olmadığı, engellilik indiriminden yararlanma talebiyle bulundukları İl
Vergi Dairesi Başkanlıklarıma, Vergi Dairesi Başkanlığı bulunmayan İllerde ise Defterdarlıklara, İlçelerde Vergi Dairesi Müdürlüklerine ve bağımsız vergi dairesi müdürlüğü bulunmayan İlçelerde ise Mal Müdürlüklerine yapılan tüm başvuruların intikal ettirildiği Başkanlıklarında, indirim talebine konu teşkil eden raporların Merkez Sağlık Kurulu değerlendirmesine sunulduğu, 3.3. İntikal eden raporlardaki engellilik bulgularına ilişkin teşhis ve tanıya göre ilgili hastanelerce raporlarda belirtilmiş olan bilgilerin ve çalışma gücü kayıp oranlarının, “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde Merkez Sağlık Kurulu’nca incelendiği , inceleme sonucunda hastanelerce raporlarda belirtilmiş olan çalışma gücü kayıp oranlarının aynı olabileceği gibi, daha aşağı ya da yukarı oranda bir kayıp oranını ifade eden nihai kararlara da dönüşebildiği , 3.4. Ayrıca, ilgili hastanelerce sürekli olarak düzenlenen raporlarda yer verilen ve belirli bir süre sonrasında kontrol muayenesi gereken değişebilir nitelikteki bazı engellilik bulguları için, Kurul’ca ilgilinin belirli bir süre sonrasında kontrol muayenesi öngörülebildiği ve değerlendirilen rapora kontrol muayene şerhi (“I Yıl Sonra Kontrol Kaydı İle”, “2 Yıl Sonra Kontrol Kaydı İle” gibi)
konulabildiği veya aksi durumda ilgili hastanelerce süreli olarak düzenlenen raporlardaki engellilik bulgularının, değişmez ya da engellilik indiriminden yararlanmayı etkilemeyecek şekilde sembolik oranda değişebilir nitelikte olmaları halinde, Kurul’ca bu tür raporların sürekli olarak değerlendirildiği , 3.5. Bu çerçevede, engellilik nedeniyle vergi indirimi uygulamalarında; engelli sağlık kurulu raporlarının değerlendirilmesi ve engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlanılıp
2 / 10yararlanılamayacağının tespiti ve karara bağlanmasında yasal ve tek yetkili Merkez Sağlık Kurulu
olduğundan, engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastanelerce “süreli” olarak düzenlenmiş olan raporlar için de Merkez Sağlık Kurulu’nca yapılan değerlendirme sonucu “kontrol muayene kaydı” konulmadan verilen kararların esas ve geçerli olduğu , bu kararlar gereği, engelliler hakkında uygulanması gereken vergi indiriminin sürekli olacağı ve ilgililerin çalıştıkları süre zarfında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31 inci maddesinde düzenlenmiş olan engellilik indiriminden sürekli olarak yararlandırılacaklarının tabii olduğu, böylece ülke genelinde tüm engellilerin çalışma gücü kayıp oranlarının merkezden bir elden ve mevzuata uygun olarak kararlaştırılması, aynı engellilik bulguları için farklı çalışma gücü kayıp oranı veya farklı yararlanma süresi belirlenmesinin önlenmesi suretiyle, engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlanma konusunda uygulama birliğinin ve hakkaniyetin sağlanması yönünde işlemlerin tesis olunduğu, 3.6. Başvuranın engellilik indiriminden yararlanma talebiyle İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’na yaptığı başvuru üzerine sevk olunduğu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi hastanesi tarafından hakkında düzenlenmiş olan Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun, Merkez Sağlık Kurulu’nca incelendiği ve rapor üzerine belirli bir süre sonra kontrol muayenesi öngörülmeksizin çalışma gücünün yüzde elli beşini (% 55) kaybettiği kararlaştırıldığı, 3.7. Başvuranın, hakkında tesis olunan işlemde Merkez Sağlık Kurulu’nca yapılan değerlendirmenin süreli mi yoksa süresiz mi olduğu hususunda 10/ 02/ 2017 tarihinde Bilgi Edinme Birimine elektronik ortamda başvuruda bulunduğu, bu başvurusu üzerine anılana verilen cevapta Merkez Sağlık Kurulu değerlendirme bilgilerine yer verildiği ve raporun sürekli olduğunun belirtildiği, 3.8. Başvuranın engelliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanıp yararlanamayacağının tespiti işlemi ile adı geçene engelli kimlik kartı verilip verilemeyeceği işleminin, farklı Kurumlarca farklı mevzuat ve yetkiler çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirmeler sonucu tesis olunan işlemler olmaları nedeniyle, Merkez Sağlık Kurulu değerlendirmesine dayalı işlemlerinin diğer Kurumca nazarı itibare alınmasının zorunlu olmadığı, anılanın raporun sürekli olup olmadığı yönünde
Başkanlıklarına yapmış olduğu başvurusunda kendisine gönderilmiş olan cevap yazısının diğer
Kurumca tesis olunacak işleme karine teşkil etmeyeceği, 4. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 19/ 07/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 4.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan 11/ 10/ 2016 tarihli yazıda başvuran adına Cerrahpaşa
Tıp Fakültesi Hastanesi’nce düzenlenen 11/ 02/ 2015 tarihli ve sayılı sağlık kurulu raporunda %55 oranında engellilik durumunun tespit edildiğinden bahisle emeklilik açısından durumunun incelenmesinin talep edildiği, cevaben yazılan 30/ 01/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda bahsi geçen raporun Kurum Sağlık Kurulunca incelerek 18/ 01/ 2017 tarihli ve sayılı kararla “ 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca oranının %52 olduğuna” karar verildiğinden isteğiyle emekliye ayrılmasında herhangi bir sakıncanın bulunmadığının, emekliliğine ilişkin belgelerinin gönderilmesi halinde emeklilik işlemlerinin başlatılacağının bildirildiği, 4.2. Kurumlarının Sağlık Kurulunca bahse konu rapora ilişkin olarak Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Hastanesi’nden yeniden inceleme veya ek bilgi talep edilmediği, .
3 / 104.3. “Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki
Yönetmelik”e göre anksiyete bozukluğu geçici fonksiyon kaybına neden olan ruhsal hastalık olarak değerlendirildiği ve bu nedenle Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesince verilen söz konusu raporun süreli olduğunun düşünüldüğü, 5. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği’nin 15/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 5.1. 11.02.2015 tarih ve sayılı raporunda da belirtildiği gibi Anksiyete Bozukluğu (Tedavi ile
İşlevselliği kısmen düzelen), Tip 1 Diabetes Melliltus, Bilateral çok hafif derecede sensorinöral tip işitme kaybı ve San Yeşil Diskromotopsi teşhisi konulan hastanın durumunun Sağlık Kurulu üyeleri tarafından değerlendirildiği ve engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranının % 55 olarak tespit edildiği, 5.2. Başvuranın Tip 1 Diabetes Mellitus rahatsızlığı olması sebebiyle zaman içinde gözünde rahatsızlığın gelişebileceği ve psikiyatrik hastalığı açısından takiplerindeki klinik durumu değişebileceğinden ötürü sürekli engel oranının verilemeyeceğinin düşünüldüğü , zira anksiyete bozukluğu (tedavi ile İşlevselliği kısmen düzelen) olan hastanın zaman içinde de tedavilere cevap verip düzelmesinin mümkün olabileceği göz önünde bulundurulduğundan raporun süresinin iki yıl olarak belirlendiği, anlaşılmaktadır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 6.1. “Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .” 6.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır .” 6.3. “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir …. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz .” 6.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4 / 107. BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’nin “Genel Yükümlülükler” başlıklı 4üncü
maddesinin ikinci fıkrasında; “Taraf Devletler ekonomik, sosyal ve kültürel haklarla ilgili olarak kaynakları ölçüsünde azami tedbirleri almayı ve gerektiğinde uluslararası işbirliği çerçevesinde engellilerin bu haklardan tam olarak yararlanmasını aşamalı olarak sağlamak için işbu Sözleşme’de yer alan ve uluslar arası hukuka göre derhal uygulanması gereken yükümlülükleri yerine getirmeyi taahhüt eder .” 8. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 9. 01/ 07/ 2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un “Engellilik Durumu” başlıklı
5 inci maddesinde; “Bireyin engelliliğini ve engellilikten kaynaklanan özel ihtiyaçlarını belirleyen
derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanılamalarda uluslararası temel yöntemler esas alınır .
Engellilik durumunun tespit ve uygulama esasları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Millî
Eğitim Bakanlığının görüşleri alınarak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve
Sağlık Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir .” 10. 31/ 05/ 2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun
10.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin yirminci fıkrasında; “Kurum Sağlık Kurulu :
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma halini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malûllük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları … ifade eder” 10.2. Geçici 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasında; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce
ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az % 40 oranında engelli olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az % 40 oranında doğuştan engelli olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlara; en az 5400 gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde bu madde hükümleri esas alınarak yaşlılık aylığı bağlanır . Ancak çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum
Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının; a) % 50 ilâ % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760, b) % 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480, gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla, haklarında bu fıkra hükümleri uygulanır .”
.
5 / 1011. Özürlüler Veri Tabanı Oluşturulmasına Ve Özürlülere Kimlik Kartı Verilmesine Dair
Yönetmeliğin, 11.1. “Tanımlar” başlıklı 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Sağlık kurulu raporu : 16/ 7/ 2006 tarihli ve 26230 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uyarınca alınan özürlü sağlık kurulu raporunu ifade eder”; 11.2. “Kimlik İçin Müracaat” başlıklı 7 inci maddesinde; “Kimlik kartı almak için; dilekçe, sağlık kurulu raporunun aslı veya onaylı örneği ile yerleşim yerinin bulunduğu valiliğin il müdürlüğüne müracaat edilir .” 12. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmeliğin; 12.1. “Kapsam” başlıklı 2inci maddesinin ikinci fıkrasında , “… sosyal güvenlik kuruluşlarınca primli sisteme tabi olanlara bağlanacak malullük aylıktan için istenecek özürlü sağlık kurulu raporları bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilmez .”; 12.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, “Özürlü Sağlık
Kurulu : Kişilerin hastalık ve özürleri hakkında karar vermeye yetkili olan ve bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde belirtilen organları”, (e) bendinde “Özürlü Sağlık Kurulu Raporu : Özürlü sağlık kurulunca hazırlanan, kişilerin özür ve sağlık durumunu, yararlanabileceği sosyal hakları ve çalıştırılamayacağı iş alanlarını belirten belgeyi, ifade eder” 12.3. “Özürlü sağlık kurulunun teşkili” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, “Özürlü sağlık kurulu; iç hastalıkları, genel cerrahi, göz hastalıkları, kulak-burun-boğaz, nöroloji veya ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlarından oluşur .” 12.4. “Yetkili Sağlık Kuruluşları” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu
Yönetmelikte belirtilen özürlü sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK- 1 sayılı listede belirtilen sağlık kuruluşları yetkilidir .” 12.5. “Özürlü sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi” başlıklı 13üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Özürlü sağlık kurulu raporunun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda kontrol süresi mutlaka belirtilir .”, üçüncü fıkrasında “Özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek Özürlü Sağlık
Kurulu Raporunun geçerlilik süresi belirtilir . Zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü sağlık kurulu raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülür ve karara bağlanır .” 13. Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli ile Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin; 13.1. “Sakatlık dereceleri” başlıklı 3üncü maddesinde;
Birinci Derece Sakatlık : Çalışma gücünün % 80’inden fazlasını (% 80 dahil) kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derecede sakat sayılır .
.
6 / 10İkinci Derece Sakatlık : Çalışma gücünün % 60’ından fazlasını (% 60 dahil % 80’e kadar) kaybetmiş
bulunan hizmet erbabı ikinci derecede sakat sayılır .
Üçüncü Derece Sakatlık : Çalışma gücünün % 40’ından fazlasını (% 40 dahil % 60’a kadar)
kaybetmiş bulunan hizmet erbabı üçüncü derecede sakat sayılır .
13.2. “Merkez sağlık kurulunun teşekkülü ve yapacağı işlemler” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Merkez Sağlık Kurulu, Maliye Bakanlığı Başhekiminin başkanlığında, Sağlık Bakanlığı’nca görevlendirilecek iki uzman hekim ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca görevlendirilecek bir uzman hekimden ve Gelirler Genel Müdürlügü’nün bir temsilcisinden oluşur . Merkez Sağlık
Kurulu ayda en az iki defa üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğu ile karar verir .
Merkez Sağlık Kurulu, yetkili sağlık kuruluşlarınca düzenlenen raporlarda yer alan laboratuvar bulgularını, klinik muayene bulgularını, sakatlık bulgularını, teşhisi inceler ve rapor formunda kendine ait bir bölüm açarak karar bölümüne Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmeliğe ekli cetvellerde yer alan sakatlık arızalarına göre çalışma gücü kayıp oranlarını dikkate alarak hizmet erbabının sakatlığı nedeniyle çalışma gücünü hangi oranda kaybettiğini rakamla ve yazıyla belirtmek suretiyle karar verir . Laboratuvar bulguları, sakatlık bulguları, klinik muayene bulguları ve teşhis ile söz konusu cetvellerde belirtilen ve rapora ilgili sağlık kurulunca yazılan oranlar arasın da çelişki görülmesi halinde Kurul, Özürlülere Verilecek
Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe ekli cetvellerde yer alan sakatlık arızalarına göre çalışma gücü kayıp oranları doğrultusunda re’sen ve nihai olarak karar verir . Kurul, gerek görmesi halinde bu raporu bir daha incelenmek üzere raporu veren hastaneye iade edebilir veya hizmet erbabının çalışma gücü kayıp oranlarının tespiti için yetkili başka bir sağlık kuruluna gönderilmesini isteyebilir .
Birden fazla sakatlığı bulunan hizmet erbabının çalışma gücünü hangi oranda kaybettiği Özürlülere
Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesindeki esaslara göre
Merkez Sağlık Kurulunca tespit edilir .
Kurul, gerekliğinde istişari mahiyette bilgi almak için yetkili sağlık kuruluşundan uzman çağırabilir, yazılı görüş isteyebilir ve istişarı mahiyette görüş verebilir…” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
14. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı’nın başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Başvuran; kendisine Cerrahpaşa Tıp Fakültesi tarafından 11/ 02/ 2015 tarihinde %55 engelli raporu verildiğini, söz konusu rapor istinaden Maltepe Sosyal Hizmet Merkezi’ne yapmış olduğu
7 / 10engelli kimlik kartı başvurusunun 10/ 04/ 2017 tarihli yazı ile engelli raporunun süresinin bittiği
gerekçesi ile reddedildiğini, Maliye Bakanlığı’nın raporunun süresiz olduğuna dair görüşüne itibar edilmediğini, Maliye Bakanlığı’nın raporunun %55 ve süresiz olduğuna karar verdiğini, Sosyal
Güvenlik Kurumu’nun 30/ 01/ 2017 tarihli yazısında da rapor oranının %52 ve süresiz olduğunu, rapora konu hastalık bulgularının geri dönüşünün olmadığını, Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı’nın engelli raporunun değerlendirmesini oluşturacağı bir sağlık birimine yaptırmasının veya diğer Kurumların görüşüne itibar etmesinin gerektiğini iddia etmekte ve engelli kimlik kartının verilmesini talep etmektedir .
16. Başvurana Cerrahpaşa Tıp Fakültesi tarafından 11/ 02/ 2015 tarihinde %55 engelli raporu verilmiş olup, raporun süresinin 2 yıl olduğu belirtilmiştir . Dolayısıyla söz konusu raporun süresi 11/ 02/ 2017 tarihinde sona ermiştir . Başvuranın sahip olduğu hastalık nedeniyle zaman içinde gözünde rahatsızlığın gelişebileceği ve psikiyatrik hastalığı açısından ise zaman içinde tedavilere cevap verip düzelmesinin mümkün olabileceği göz önünde bulundurulduğundan sürekli engel oranı verilmemiştir .
17. Başvuranın 16 ıncı paragrafa konu raporu, Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu’nca incelenmiş olup, anılanın çalışma gücünün yüzde elli beşini (% 55) kaybettiğine ve dolayısıyla rapor tarihi itibarıyla üçüncü derece engellilik indiriminden faydalanmasının gerekli olduğuna karar verilerek 15/ 04/ 2015 tarihli yazı ile İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına bildirilmiştir .
18. Başvuranın yapmış olduğu 10/ 02/ 2017 tarihli BİMER başvurusu Maliye Bakanlığı tarafından 21/ 02/ 2017 tarihinde cevaplandırılmış olup, söz konusu cevabi yazıda Merkez Sağlık Kurulu değerlendirmesi neticesinde raporun sürekli olduğu bilgisine yer verilmiştir .
19. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na gönderdiği 30/ 01/ 2017 tarihli yazıda, başvuranın raporunun Kurumlarının Sağlık Kurulunca incelendiği ve oranının %52 olduğuna karar verildiği, dolayısıyla anılanın isteğiyle emekliye ayrılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir .
20. Başvuran, 01/ 03/ 2017 tarihinde Maltepe Sosyal Hizmet Müdürlüğü’ne engelli kimlik kartı başvurusunda bulunmuş olup, söz konusu talebi 10/ 04/ 2017 tarihinde sağlık kurulu heyet raporunun süresinin 11/ 02/ 2017 tarihinde bitmiş olduğu gerekçesi ile reddedilmiştir .
21. Anayasamız ile BM Engelli Hakları Sözleşmesi çerçevesinde alınan önlemler ve yasal düzenlemeler neticesinde, engellilerin belli hizmet sürelerini doldurmaları halinde isteğe bağlı emekli olarak yaşlılık aylığı bağlanması, vergi indiriminden yararlanmaları gibi haklar mümkün kılınmış olup, ayrıca engelliler başvuruları halinde temin edecekleri engelli kimlik kartları ile de ücretsiz veya indirimli seyahat hakkı gibi bir takım hak ve hizmetlerden de faydalanabilmektedir .
Ancak söz konusu işlem ve hizmetler engel oranlarına bağlı olarak değişiklik göstermekte olup, ayrıca farklı Kurumlarca farklı düzenlemelere bağlı olarak farklı değerlendirmeler sonucu tesis edilmektedir .
22. Bu kapsamda, engellilerin gerek isteği ile emekli olma işlemlerinde gerekse vergi indiriminden faydalanma işlemlerinde yapılan değerlendirmelerde vücut fonksiyon kaybına bağlı engel oranları değil, çalışma gücü kayıp oranları dikkate alınmaktadır . Zira engel oranı yüksek olan bir kişinin sahip olduğu engelinin yaptığı işe etkisinin olmaması da mümkün olabilmektedir . Dolayısıyla her iki
8 / 10oran farklılık gösterebilmektedir . Emeklilik talepleri için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu’nca, vergi indirimi talepleri için ise Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit
Şekli ile Uygulanması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık
Kurulu’nca çalışma gücü kayıp oranları belirlenmektedir .
23. Engelli Kimlik Kartı düzenlenmesi ise tamamen farklı bir işlem olup, Özürlüler Veri Tabanı
Oluşturulmasına ve Özürlülere Kimlik Kartı Verilmesine Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir . Söz konusu yönetmelik çerçevesinde başvuruların İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne engelli sağlık kurulu raporu ile yapılması gerekmektedir . Bahsi geçen sağlık kurulu raporu ise Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uyarınca yetkili engelli sağlık kurullarınca verilen rapordur ve ilgili yönetmelikte açıkça belirtilmiştir .
24. Başvuru formundan başvuranın engelli sağlık kurulu raporuna itiraz etmediği; anılanın itirazının engelli kimlik kartı başvurusunda Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu’nca raporunun “sürekli” olarak değerlendirilmiş olmasının dikkate alınmayışı hakkında olduğu anlaşılmaktadır . Maliye
Bakanlığı’nın Kurumumuza verdiği ve 3 üncü paragrafta bahsedilen cevabında, ilgili hastanelerce süreli olarak düzenlenen raporlardaki engellilik bulgularının, değişmez ya da engellilik indiriminden yararlanmayı etkilemeyecek şekilde sembolik oranda değişebilir nitelikte olmaları halinde, Merkezi
Sağlık Kurulu’nca bu tür raporların sürekli olarak değerlendirildiği, bu durumun engellilik nedeniyle vergi indirimi uygulamalarında esas ve geçerli olduğu, bu kararlar gereği, engelliler hakkında uygulanması gereken vergi indiriminin sürekli olacağı ve ilgililerin çalıştıkları süre zarfında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31 inci maddesinde düzenlenmiş olan engellilik indiriminden sürekli olarak yararlandırılacakları ifade edilmektedir .
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; engelli kimlik kartı başvurusunda ilgili yönetmelik çerçevesinde yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen engelli sağlık kurulu raporları geçerli olduğundan ve başvuru tarihinde başvuranın engelli sağlık kurulu raporunun süresinin dolmuş olduğu anlaşıldığından, ayrıca Maliye Bakanlığı tarafından verilen sürekli raporunun başka bir mevzuat kapsamında çalışma gücü kaybı çerçevesinde engellilik nedeniyle vergi indirimi uygulamalarında esas ve geçerli olduğundan, başvuranın engelli kimlik kartı talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta ise başvuranın engelli sağlık kurulu raporuna itiraz olmamasına rağmen sağlık raporuna itiraz yolunun gösterildiği, başvuru konusuna ilişkin olarak hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
.
9 / 1027. Diğer taraftan, 13.2. sayılı paragrafta belirtildiği üzere, Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu
çalışma gücü kayıp oranları doğrultusunda re’sen ve nihai olarak karar vermekte; gerek görmesi halinde ise sağlık kurulu raporunu bir daha incelenmek üzere raporu veren hastaneye iade edebilmekte veya hizmet erbabının çalışma gücü kayıp oranlarının tespiti için yetkili başka bir sağlık kuruluna gönderilmesini isteyebilmektedir . Bakanlık tarafından Kurumumuza verilen 3üncü paragrafa konu cevapta, ilgili hastanelerce süreli olarak düzenlenen raporlardaki engellilik bulgularının, değişmez ya da engellilik indiriminden yararlanmayı etkilemeyecek şekilde sembolik oranda değişebilir nitelikte olmaları halinde, Kurul’ca bu tür raporların sürekli olarak değerlendirildiği, belirtilmiştir . Dosyanın incelenmesi neticesinde, Maliye Bakanlığı’nın raporu, ilgili hastaneye iade etmediği, başka bir sağlık kurumuna göndermediği ve re’sen raporun sürekli olduğuna karar verdiği ancak bunun gerekçesinin de herhangi bir yazıda belirtilmediği anlaşılmaktadır .
Kurumumuza intikal eden başka başvurular neticesinde, engel oranı ve çalışma gücü kaybı oranlarının farkı konusunda da kişilerin yeterince bilgi sahibi olmadıkları, Kurumların farklı sağlık kurullarınca verilen farklı oranların kafa karışıklığına yol açabildiği mevcut tespitlerdendir . Bu çerçevede, bahse konu başvuruda da söz konusu olduğu üzere Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık
Kurulu’nca, hastane tarafından verilen rapordan farklı bir sonuca varılması durumunda başvurana bilgilendirici bir açıklamaya yer verilmesinin iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde faydalı ve gerekli olduğu, dolayısıyla başvurana yetkili hastane tarafından süreli olarak verilmiş raporun süresiz olarak değerlendirilmiş olması nedeniyle, bunun gerekçesinin başvurana açıklanmasının önem arz ettiği değerlendirilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI’NA ve MALİYE
BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.