|
ÖZET: Başvuran, %60 engelli olduğu ve cezaevinde bulunduğu gerekçesiyle engelli maaşı talebinin reddedilmesinin anayasaya aykırı olduğunu iddia etmiştir. İdare, başvuranın annesinin ölüm aylığı aldığı ve nafaka bağlanmasının mümkün olduğu gerekçesiyle talebin reddedildiğini belirtmiştir. 2022 sayılı Kanun ve 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik uyarınca, nafaka bağlanması mümkün olan kişilerin yardım başvurularının reddedileceği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, başvuranın durumunun muhtaçlık sınırının üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın engelli maaş talebinin reddedilmesinde ayrımcı bir eylem veya işlemin bulunmadığına, dolayısıyla başvurunun hukuka ve hakkaniyete uygun olarak reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddedilmesi, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/90592-S.20.99602
BAŞVURU NO : 2020/88505
KARAR TARİHİ : 30/12/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖDEMİŞ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA
VAKFI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 2022 sayılı Kanun kapsamında yardım talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/07/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, %60 oranında engelli olduğunu, 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli maaşı alma talebiyle Ödemiş Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığına başvuru yaptığını, söz konusu başvurusunun kendisinin ”örgütlü suçlar” kapsamında ceza alması sebebiyle reddedildiğini, ancak kanunun düzenlenmesinde bu şekilde bir ayrım yapılmadığını, bu ayrımın yapılmasının anayasada yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ifade etmiş; engelli maaşının bağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 09/09/2020 tarih ve sayılı yazı ile gönderilen bilgi ve belge talepli yazıya Ödemiş Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı 02/10/2020 tarih ve sayılı yazı ile vermiş olduğu cevapta özetle; 2.1. Başvuranın 2022 sayılı Kanun kapsamında yapmış olduğu talebin 2022 sayılı Kanunun uygulama Yönetmeliği olan 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk
Vatandaşları İle Engelli Ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında
Yönetmeliğin 7’nci maddesinin 7’nci bendinden yer alan hüküm kapsamında değerlendirildiği, başvuranın annesi eşinden ölüm aylığı aldığı, miktarının 1865, 72 TL olduğu,
3294 sayılı Kanuna göre yapılan hesapta kişinin durumunun 701,27 TL olan muhtaçlık sınırının
üstünde olduğu ve nafaka bağlanmasının mümkün olduğu tespit edildiği, bu sebeple başvurunun reddedildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına
Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 4’üncü maddesi;
“Bu Kanuna göre aylık bağlanmada veya ödenmesinde uygulanacak usul ve esaslar ile kullanılacak belgeler, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından müşterek hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur” , 6. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk Vatandaşları İle Engelli Ve
Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 7’nci maddesinin yedinci fıkrası;
“Aylık başvurusunda bulunan kişiye 22/10/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun
364 üncü maddesine göre tespit edilen yakınlarından nafaka bağlanmasının mümkün olup
olmadığı Mütevelli Heyet tarafından tespit edilir. Nafaka bağlanması mümkün olduğu belirlenenlerin aylık başvurusu reddedilir. Nafaka bağlanması mümkün olmadığı belirlenenler hakkında ise, bu Yönetmeliğin durumlarına uygun hükümleri çerçevesinde işlem tesis olunur.” hükümlerini ihtiva eder.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME, GEREKÇE VE SONUÇ
8. Başvuran, %60 engelli olduğunu, cezaevinde bulunduğunu, engelli maaşı alma başvurusunun
“örgütlü suçlar” kapsamında ceza alması sebebiyle reddedildiğini belirtmiş, bu şekilde bir ayrımcılığın anayasaya aykırı olduğunu ifade ederek, maaş bağlanmasının sağlanmasını talep etmiştir.
9. İdareden istenilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde, başvuranın talebinin ceza aldığı suç tipinden ötürü olmadığı görülmüştür. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk
Vatandaşları İle Engelli Ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında
Yönetmeliğin 7’nci maddesinin yedinci fıkrasında yapılan düzenleme ile 2022 sayılı Kanun kapsamında yardım başvurusunda bulunanlara 4721 sayılı Medeni Kanuna göre nafaka bağlanmasının mümkün olup olmadığının araştırılması gerektiği düzenlenmiştir. Düzenlemede, Medeni Kanun uyarınca nafaka bağlanması mümkün olan kişilerin yardım başvurusunun reddedileceği belirtilmiştir.
10. Başvuranın müracaatı sonrası Ödemiş Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı
Mütevelli Heyeti tarafından yapılan inceleme neticesinde başvuranın annesinin 1865,72 TL tutarında ölüm aylığı aldığı hesaplanmıştır. Başvurana annesi tarafından 4721 sayılı Türk
Medeni Kanunu’nun 364’üncü maddesine göre nafaka bağlanabileceği, hane hesaplaması yapıldığında söz konusu gelir tutarının kişi başına düşen kısmının 701,27 TL olan muhtaçlık sınırının üzerinde olduğunun anlaşıldığı, idarenin yardım talebini bu sebeple reddettiği görülmüştür.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın engelli maaş talebinin reddedilmesinde ayrımcı bir eylem veya işlemin söz konusu olmadığı, maaş bağlanma talebinin mevzuatta yer aldığı üzere annesi tarafından başvurana nafaka bağlanabileceği gerekçesiyle reddedildiği, maaş bağlanma talebinin karşılanmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı, bu sebeple başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Şikâyete konu olan sorunun çözümü amacıyla Ödemiş Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma
Vakfı Başkanlığı’nın istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik, gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve ÖDEMİŞ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA
VAKFI BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi