Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, engelli bir memurun, engeline uygun işlerde görevlendirilmesi talebine ilişkindir. 2016 yılında EKPSS ile atanan başvuran, 01/07/2024 tarihinde Kırıkkale İlkokuluna atanmak istemiş, ancak isteği dışında bir liseye görevlendirilmiştir. Başvuran, 8 yıllık devlet memurluğu süresince hizmetli olarak çalışmadığını, sürekli büro işlerinde görev aldığını ve engel durumu göz önüne alınmadan temizlik ve kat görevleri verildiğini belirtmiştir. Engelli raporunda “hafif işlerde çalışır” ifadesinin yer aldığı vurgulanmıştır.

İdare, başvuranın görev tanımının gerektirdiği işleri yapması gerektiğini, ancak engelli raporunun doğrultusunda uygun işlerin verilmesinin idarenin tasarrufunda olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın, görevli olduğu okulda iş yoğunluğu nedeniyle engel durumuna uygun işlerde çalıştırılmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın engel durumunun göz önünde bulundurulması gerektiği ve bu bağlamda idarenin engelli bireyler için uygun çalışma koşullarını sağlaması gerektiği vurgulanmıştır.

Sonuç olarak, başvuranın engeline uygun birimde çalışma talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, engelli bireylerin haklarına saygı göstererek, sosyal hukuk devleti ilkesine uygun hareket etmesi beklenmektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/11792-S.24.17919

BAŞVURU NO : 2024/10061

KARAR TARİHİ : 25.10.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli memurun, engeline uygun işlerde görevlendirilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14.08.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılan başvuruda başvuran özetle, 2016 yılında EKPSS sonucu kura ile atanan engelli hizmetli memur olduğunu, 01/07/2024 tarihinde evine daha yakın olduğu için Kırıkkale İlkokuluna görevlendirilmeyi talep ettiğini ancak isteği dışında Lisesine görevlendirildiğini, 8 yıllık devlet memurluğu boyunca hizmetli olarak hiç çalışmadığını, hep büro işleri yaptığını fakat isteği dışında görevlendirildiği okulda engellilik durumu göz önüne alınmadan temizlik işleri ve kat görevleri verildiğini, ayakta fazla duramadığını, engellini artırıcı işlerde çalışamadığını, engelli raporunun açıklama kısmında hafif işlerde çalışır ibaresi bulunduğunu belirterek engel durumuna uygun işlerde çalışmayı talep etmektedir.

1.1. Şikâyet başvurusuna konulan ek evrakların tetkiki neticesinde; başvuranın Ankara Numune Eğitim ve

Araştırma Hastanesinden 28/03/2014 tarihinde alınan kişinin engel durumu ortopedik ve raporun geçerlilik süresi sürekli (ömür boyu) olan %40 engel oranlı ve “hafif işlerde çalışır” ibareli Engelli Sağlık Kurulu

Raporu ile Özel Pendik Yüzyıl Hastanesinden 16/08/2024 tarihinde alınan “Hasta sol ayaktan ve bacaktan ortopedik engelli olup büro işlerinde ve masa başı işlerde çalışması uygundur.” ifadesinin yer aldığı

Durum Bildirir Raporu bulunduğu tespit edilmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Kırıkkale Valiliği İl Millî Eğitim Müdürlüğünden alınan 23/08/2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazıda; /

2.1. Kırıkkale ili Anaokulunda Hizmetli kadrosunda görev yapan başvuranın Lisesine görevlendirildiği, 2.2. Başvuranın Yardımcı Hizmetler Sınıfında Hizmetli kadrosunda olup, 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 36. maddesinde görev tanımı yapıldığı, 2.3. Adı geçenin 01/08/2024 tarihinden itibaren Lisesine görevlendirildiği ve halen bu okulda Hizmetli olarak görev yaptığı, 2.4. Son görevlendirmesinden önce ilgilinin, dağıtım yapılmak üzere il emrine hizmetli olarak atandığı, 03/10/2022 tarihinde Anaokuluna ataması yapılarak göreve başladığı, 2.5. Kırıkkale Merkezine 05/01/2023-01/08/2024 bu tarihten itibaren de

Lisesine görevlendirildiği, 2.6. Evine daha yakın olduğu için Kırıkkale İlkokuluna görevlendirilme talebi idarelerince değerlendirildiğinde bu okulda yeterli hizmetli personel bulunduğundan Kırıkkale

Merkezine göre evine daha yakın olan ve hizmetli personel ihtiyacı daha fazla olan Lisesine görevlendirildiği ve bu görevlendirmenin 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 8/C maddesi dayanak alınarak yapıldığı, 2.7. Başvuranın hizmetli olarak hiç çalışmadığı konusu; idarenin insiyatifi ve iyi niyetinden kaynaklı olup, hizmetli kadrosundaki personelin görev tanımıyla ilgili işleri yapması zorunlu olmakla beraber, halen görev yaptığı eğitim kurumunda idarenin sağlık raporunda hafif işlerde çalışır ibaresi doğrultusunda görev ve sorumluluk vermesinin de tabii olduğu, 2.8. Görevlendirildiği okulda ve diğer tüm eğitim kurumlarında iş yoğunluğunun bulunduğundan engel durumuna uygun işlerde çalıştırılmasının okul idaresinin tasarrufunda olduğu, 2.9. Engelli raporunun açıklama kısmında hafif işlerde çalışır ibaresi bulunduğu halde kendisine uygun iş verilmediği iddiası gerçeği yansıtmamakla beraber kadrosunun gerektirdiği temizlik işlerinde çalışabileceği, ağır işlerde masa sıra taşıma gibi işler verilmemesinin yine okul idaresinin tasarrufunda olduğu, 2.10. Başvuranın görevli olduğu Lisesinin evine 1 km 15 dakika yürüme mesafesinde olduğu, önceki görevli olduğu Kırıkkale Merkezinin evine 2,2 km 33 dakika yürüme mesafesinde olduğu, 2.11. Başvuranın kadrosunun gerektirdiği işleri yapmakta çekimserliği bulunduğu, 2.12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinde görev tanımıyla ilgili işleri yapması konusunda kişinin tercihinin bulunmadığı, 2.13. Başvuranın kadrosunun bulunduğu Anaokulu Müdürlüğünün ve Kırıkkale Merkezi Müdürlüğünün görevlendirmesinin iptal edilmesi yönündeki yazıları göz önüne alındığında, kişinin çalışma barışını zedelemesine ve isteksizliği önleme açısından idarelerince kişinin isteği ve menfaati açısından gereken hassasiyetin gösterildiği, tüm bu isteklerin de bir sonunun olması gerektiğinin düşünüldüğü, eğitim kurumlarındaki ihtiyaç doğrultusunda bu işlemlerin tesis edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. Cumhuriyetin nitelikleri başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 3.2. Devletin temel amaç ve görevleri başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.3. Kanun önünde eşitlik başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 3.4. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 3.5. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler başlıklı 61 inci maddesinde; “…Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. … Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.”, 3.6. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.7. 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”, 4. BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin; 4.1. Genel İlkeler başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması Sözleşme’nin dayandığı ilkeler arasında sayılmıştır.

4.2. Genel Yükümlülükler başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Taraf Devletler engelliliğe dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermeksizin tüm engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinin eksiksiz olarak yaşama geçirilmesini sağlamak ve engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmekle yükümlüdür.

Bu amaç doğrultusunda Taraf Devletler; (a) Bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması için gerekli tüm yasal, idari ve diğer tedbirleri almayı (…) (b) Yürürlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar, düzenlemeler, gelenekler ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak için gerekli olan, yasama faaliyetleri dahil uygun tüm tedbirleri almayı; (…) taahhüt eder.” 4.3. Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik başlıklı 5 inci maddesinin; 4 üncü fıkrası “Engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak veya sağlamak için gerekli özel tedbirler işbu Sözleşme amaçları doğrultusunda ayrımcılık olarak nitelendirilmez.”

4.4. Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma başlıklı 19 uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye

Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat

edilmelidir:

(a) Engelliler diğer bireylerle eşit koşullar altında ikametgâhlarını ve nerede ve kiminle yaşayacaklarını seçme hakkına sahiptirler ve özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar; (b) Engellilerin kişisel destek dâhil olmak üzere toplum içinde yaşamak ve topluma dâhil olmak için ihtiyaç duydukları konut içi, kurum içi ve diğer toplumsal destek hizmetlerine erişimleri sağlanmalı ve engellilerin toplumdan tecridi ve ayrı tutulması önlenmelidir; (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açık olmalı ve onların ihtiyaçlarına yanıt verebilmelidir”, 4.5. Çalışma ve İstihdam başlıklı 27nci maddesinde; “1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında çalışma hakkına sahip olduğunu kabul eder. Bu hak, engellilerin, açık, bütünleştirici ve erişilebilir bir iş piyasası ve çalışma ortamında serbestçe seçtikleri bir işle hayatlarını kazanmaları fırsatını da içerir. Taraf Devletler çalışırken engelli olanlar dahil olmak üzere tüm engellilerin çalışma hakkının yaşama geçmesini yasama çalışmalarını da içeren uygun tüm tedbirleri alarak güvence altına alır. Taraf Devletler bunların yanısıra; (a) İşe alım ve istihdam edilme koşullarında, istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi ve sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dahil olmak üzere, istihdama ilişkin her hususta, engelliliğe dayalı ayrımcılığı yasaklar; (b) Fırsat eşitliği, eşit değerde işe eşit ücret ilkesi, tacizden korunma ve mağduriyetin giderilmesi, güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları dahil olmak üzere diğer bireylerle eşit koşullar altında adil ve uygun çalışma koşullarının sağlanmasına ilişkin olarak engellilerin haklarını korur; (c) Engellilerin iş ve sendikal haklarını diğer bireylerle eşit koşullar altında kullana bilmelerini sağlar; (d) Engellilerin genel teknik ve mesleki rehberlik programlarına, yerleştirme hizmetlerine, mesleki ve sürekli eğitime diğer bireylerle eşit koşullar altında etkin bir şekilde erişimini sağlar; (e) İş piyasasında engellilerin istihdam olanaklarının ve kariyer gelişiminin desteklenmesine ve engellilerin iş aramasına veya işe başlamasına, çalışmaya devam etmesine ve işe geri dönmelerine yardım eder; (f) Serbest çalışma, girişimcilik, kooperatif kurma ve kendi işini kurma konusundaki fırsatları geliştirir; (g) Engellileri kamu sektöründe istihdam eder; (h) Olumlu eylem programları, teşvikler ve diğer tedbirleri de içerebilecek uygun politika ve önlemlerle, engellilerin özel sektörde istihdam edilmelerini destekler; (i) Engellilerin çalıştığı işyerlerinde makul düzenlemelerin yapılmasını sağlar; (j) Engellilerin açık iş piyasasında iş deneyimi kazanmasını temin eder; (k) Engelliler için mesleki rehabilitasyon, işte kalma ve işe dönüş programları yürütür. 2. Taraf Devletler engellilerin kölelik altında tutulmalarını engeller ve engellileri zorla veya mecburi çalışmaya karşı diğer bireylerle eşit koşullar altında korur” 4.6. Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma başlıklı 28 inci maddesinin; 1 inci fıkrasında “Taraf

Devletler, engellilerin yiyecek, giysi ve barınma dahil kendileri ve aileleri için yeterli yaşam standardı hakkını ve yaşam koşullarının sürekli olarak iyileştirilmesi hakkını tanır. Taraf Devletler bu hakkın engelli olmaları nedeniyle ayrımcılığa uğramaksızın tanınmasını temin etmek için gerekli adımları atar…” 5. BM Genel Kurulunca 16 Aralık 1966 tarih ve 2200 A (XXI) sayılı Kararıyla kabul edilen Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde; “1. Bu Sözleşmeye Taraf

Devletler, herkesin özgürce seçtiği ya da benimsediği bir işte çalışarak yaşamını kazanma fırsatına sahip olma hakkını içeren çalışma hakkını tanır ve bu hakkı korumak için uygun girişimlerde bulunur. 2. Bu

Sözleşmeye Taraf bir Devletin bu hakkın tam olarak gerçekleşmesi amacıyla yapacağı girişimler; bireye temel siyasal ve ekonomik özgürlükleri sağlayacak koşullar altında kararlı ekonomik, toplumsal ve kültürel

gelişmeyi ve tam ve verimli bir çalışmayı gerçekleştirmek üzere, politikalar ve tekniklerle mesleki ve teknik yönlendirme ve yetiştirme programları uygulamasını da içerir.” 6. 2000 yılında ilan edilen ve Lizbon Antlaşmasının 2009 yılında yürürlüğe girmesiyle diğer Avrupa Birliği anlaşmalarıyla aynı yasal değeri kazanan Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesinin, 6.1. Ayrımcılık yasağı başlıklı 21nci maddesinde; “1. Cinsiyet, ırk, renk, etnik veya sosyal köken, kalıtımsal özellikler, dil, din veya inanç, siyasi veya başka herhangi bir görüş, bir ulusal azınlığın üyesi olma, hususiyet, doğum, maluliyet, yaş veya cinsel eğilim gibi herhangi bir nedenle ayrımcılık yapılması yasaktır. …” 6.2. Engellilerin toplumla bütünleştirilmesi başlıklı 26ncı maddesinde; “Birlik, engelli kişilerin, bağımsızlıklarını, toplumsal ve mesleki yaşamla bütünleştirilmelerini ve toplum yaşamına katılmalarını sağlamaya yönelik önlemlerden yararlanma hakkını tanımakta ve saygı göstermektedir.” 7. 3 Mayıs 1996 tarihli Avrupa Sosyal Şartı’nın Mesleğe yöneltilme hakkı başlıklı 9uncu maddesinde; “Âkit Taraflar mesleğe yöneltilme hakkının etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak üzere, gerektiğinde, engelliler de dahil olmak amacıyla herkese, niteliklerine ve bu niteliklerin iş olanaklarıyla ilişkisine göre işini seçme ve mesleğini geliştirmesine ilişkin sorunları çözmek için yardımcı olacak bir hizmet vermeyi veya bunu teşvik etmeyi ve bu yardımın okul çocukları da dahil olmak üzere gençler ve yetişkinler için ücretsiz yapılmasını sağlamayı; taahhüt ederler”

8. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”, 8.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “a) Doğrudan ayrımcılık: Engelliliğe dayalı ayrımcılık temeline dayanan ve engellinin hak ve özgürlüklerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit şekilde yararlanmasını engelleyen, kısıtlayan veya zorlaştıran her türlü farklı muameleyi, b) Dolaylı ayrımcılık: Görünüşte ayrımcı olmayan her türlü eylem, işlem ve uygulamalar sonucunda engelliliğe dayalı ayrımcılık temeliyle bağlantılı olarak, engellinin hak ve özgürlüklerden yararlanması bakımından nesnel olarak haklılaştırılamayan dezavantajlı bir konuma sokulmasını, c) Engelli: Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi, d) Engelliliğe dayalı ayrımcılık: Siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel, medeni veya başka herhangi bir alanda insan hak ve temel özgürlüklerinin tam ve diğerleri ile eşit koşullar altında kullanılması veya bunlardan yararlanılması önünde engelliliğe dayalı olarak gerçekleştirilen her türlü ayrım, dışlama veya kısıtlamayı, e) Engellilik durumu: Bireyin engelliliğini ve engellilikten kaynaklanan özel gereksinimlerini, uluslararası yöntemleri temel alarak belirleyen derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanılamaları f) Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını, j) Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri,

l) Umuma açık hizmet veren yapı: Kamu hizmeti için kullanılan resmî binalar, ibadet yerleri, özel eğitim ve özel sağlık tesisleri; sinema, tiyatro, opera, müze, kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları; otel, özel yurt, iş hanı, büro, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar; spor tesisleri, genel otopark ve buna benzer umuma ait binaları, ifade eder.” 8.3. “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin c fıkrasında; “Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır.” 8.4. İstihdam başlıklı 14 üncü maddesinde; “(Değişik:6/2/2014-6518/72 md.) Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur. …” 9. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 9.1. Amaç başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 9.2. Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 10. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun

10.1. Tesis edilen sınıflar başlıklı 36ncı maddesinde; “(Değişik: 30/5/1974-KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.)Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir. …X – YARDIMCI HİZMETLER SINIFI: Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlarda her türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak, müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmet yerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak; ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarında hastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ile ilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi anahizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasına lüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevli bulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananların

dışında kalanları kapsar. (Ek: 28/3/1988 – KHK-318/1 md.) Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetlerden hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarının temizlenmesi ,tesisatın bakım ve işletilmesi ve benzeri nitelikteki hizmetlerin üçüncü şahıslara ihale yoluyla gördürülmesi mümkündür. …”

10.2. Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü başlıklı 53üncü maddesinde; “(Değişik: 13/2/2011 – 6111/99 md.) Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır. …”

10.3. Yer değiştirme suretiyle atanma başlıklı 72 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”,

10.4. Günlük çalışma saatlerinin tesbiti başlıklı 100üncü maddesinde; “…(Ek fıkra: 13/2/2011 – 6111/104 md.) Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir. …”

10.5. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti başlıklı 101inci maddesinde; “…Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.”

11. 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nu 8inci maddesinde, “Yetiştirme ve ikmal kaynakları Bakanlıklar veya tüzel kişiliği haiz genel müdürlüklere bağlı olup il genel teşkilatı içinde birden fazla istihdam yerleri bulunan meslek, fen ve uzmanlık kadrolarına dahil görevlerden : A) İlçe idare şube başkanı sıfatını haiz olanlarla il merkezinde Devlet gelir, giderlerinin ve mallarının tahakkuk, tahsil, ödeme ve idaresiyle ilgili ikinci derecedeki müdürler, şube şefleri ve kontrol memurları, nakit muhasipleriyle, lise, orta ve o derecelerdeki okul müdür ve öğretmenleri, hastaneler mütehassıs hekimleri, Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından tayin edilirler. B) Bunun dışında kalan bütün memurlar

Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından valilik emrine tayin edilerek il idare şube başkanının inhası üzerine valiler tarafından istihdam yerleri tesbit olunur; C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir. Yukarda (A, B) fıkraları dışında kalan il merkez teşkilatına bağlı memurlar ilgili idare şube başkanının inhası ile valiler tarafından tayin, nakil ve tahvil olunurlar. Tayin, nakil ve tahviller için gereken yolluk ödenekleri bütçe yılı başında ilgili Bakanlık veya genel müdürlüklerce valiler emrine gönderilir.”

12. 25.04.2009 tarihli ve 27210 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtiçinde İşe

Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin,

12.1. Amaç ve kapsam başlıklı 1inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, iş arayanlar ile işverenlere

Kurum tarafından sunulan hizmetlere ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

12.2. Tanımlar başlıklı 3üncü maddesinde; “…e) (Değişik:RG-2/8/2013-28726)Engelli: Doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişilerden tüm vücut fonksiyon kaybının en az yüzde kırk olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenenleri, …ifade eder.”

12.3. İşyeri ve çalışma koşullarının (Değişik ibare: RG-2/8/2013-28726) engellilere göre hazırlanması başlıklı 18inci maddesinde; “(1) İşverenler, işyerlerini (Değişik ibare:RG-2/8/2013-28726) engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak ve işin (Değişik ibare:RG-2/8/2013-28726) engelli çalışana uygunluğunu sağlayacak şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek, çalışmaları için gerekli araç ve

gereçleri sağlamak zorundadırlar. (2) Uygun koşulların varlığı halinde çalışma sürelerinin başlangıç ve bitiş saatleri iş kanunlarında belirtilen sürelerden az olmamak koşuluyla, (Değişik ibare:RG-2/8/2013-

28726) engellinin durumuna göre belirlenebilir.”

12.4. (Değişik ibare: RG-2/8/2013-28726) Engellilerin çalıştırılamayacakları işler başlıklı 19uncu maddesinde; “(1) Yer altı ve su altı işlerinde (Değişik ibare:RG-2/8/2013-28726) engelli işçi çalıştırılamaz.

(2) (Değişik ibare: RG-2/8/2013-28726) engelliler, sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen işlerde çalıştırılamaz.”

13. 7/2/2014 tarihli ve 28906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Engelli Kamu

Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmeliğin,

13.1. Amaç başlıklı 1inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, merkezi olarak yapılacak engelli kamu personel seçme sınavına, kuraya, yerleştirme işlemlerine, engelli memur istihdamının takip ve denetimine, istatistiki bilgilerin temini ve engelli memur istihdamı ile ilgili diğer hususlara ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.”

13.2. Kapsam başlıklı 2nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; a) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu

Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kurumlar ile döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla kurulan fonlar ve kefalet sandıklarına, b) İl özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı müessese, işletme ve döner sermayeli kuruluşlara, c) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre Devlet memuru istihdam eden diğer kamu kuruluşlarına, Devlet memuru olarak atanacak engelliler hakkında uygulanır.”

13.3. İşyerlerinin engellilerin çalışma şartlarına göre düzenlenmesi başlıklı 16ncı maddesinde; “(1)

Kamu kurum ve kuruluşları çalışma yerlerini ve eklentilerini, engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirmek, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak gerekli tedbirleri almak ve engellilerin görev yaptıkları kadronun gereği olan işleri yapabilmeleri için engel durumlarına göre gerek duyulan yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmek zorundadır. (2) Engelliler, engelliliklerini artırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamaz.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

15. Başvuran özetle, 2016 yılında EKPSS sonucu kura ile atanan engelli hizmetli memur olduğunu, 01/07/2024 tarihinde evine daha yakın olduğu için Kırıkkale İlkokuluna görevlendirilmeyi talep ettiğini ancak isteği dışında Lisesine görevlendirildiğini, 8 yıllık devlet memurluğu boyunca hizmetli olarak hiç çalışmadığını, hep büro işleri yaptığını fakat isteği dışında görevlendirildiği okulda engellilik durumu göz önüne alınmadan temizlik işleri ve kat görevleri verildiğini, ayakta fazla duramadığını, engellini artırıcı işlerde çalışamadığını, engelli raporunun

açıklama kısmında hafif işlerde çalışır ibaresi bulunduğunu belirterek engel durumuna uygun işlerde çalışmayı talep etmektedir.

16. İdare tarafından gönderilen evrakların tetkiki neticesinde; başvuranın Yardımcı Hizmetler Sınıfında

Hizmetli kadrosunda görev yaptığı, 01/08/2024 tarihinden itibaren

Lisesine görevlendirildiği ve halen bu okulda görev yaptığı, başvuranın hizmetli olarak hiç çalışmamasının idarenin insiyatifi ve iyi niyetinden kaynaklı olduğu, hizmetli kadrosundaki personelin görev tanımıyla ilgili işleri yapması zorunlu olmakla beraber, halen görev yaptığı eğitim kurumunda idarenin sağlık raporunda hafif işlerde çalışır ibaresi doğrultusunda görev ve sorumluluk vermesinin de tabii olduğu ancak görevlendirildiği okulda iş yoğunluğu bulunduğundan engel durumuna uygun işlerde çalıştırılmasının okul idaresinin tasarrufunda olduğu, engelli raporunun açıklama kısmında hafif işlerde çalışır ibaresi bulunduğu halde kendisine uygun iş verilmediği iddiası gerçeği yansıtmadığı, başvuranın kadrosunun gerektirdiği temizlik işlerinde çalışabileceği, başvurana masa sıra taşıma gibi ağır işler verilmemesinin okul idaresinin tasarrufunda olduğu, başvuranın kadrosunun bulunduğu Anaokulu Müdürlüğünün ve

Kırıkkale Merkezi Müdürlüğünün görevlendirmesinin iptal edilmesi yönündeki yazıları göz önüne alındığında, başvuranın tüm bu isteklerin de bir sonunun olması gerektiğinin düşünüldüğü, belirtilmiştir.

17. Bireylerin temel hak ve hürriyetlerinin düzenlendiği Anayasada sosyal hukuk devleti, adalet ve eşitlik başta olmak üzere farklı ilkeler doğrultusunda engellilerin de içinde bulunduğu toplumun dezavantajlı gruplarına yönelik tedbirler içeren özel koruyucu hükümlere yer verilmiştir. Bu bakımdan özellikle sosyal devlet ilkesinin temel niteliği; devletin toplumdaki dezavantajlı gruplar lehine müdahalede bulunması ve bu gruplara dahil bireylere yönelik fırsat eşitliğini sağlayacak şekilde eşitsizlikleri giderici önlemler alması olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Anayasamızda devlet, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmakla; kanun önünde eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla; sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri almakla; bedeni yetersizliği olanların çalışma şartları bakımından özel olarak korunmasıyla yükümlü kılınmaktadır. Bu doğrultuda

Anayasa’da, dezavantajlı gruplar içinde engellilere de yer verilerek engelliler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı belirtilmek suretiyle engelliler lehindeki düzenlemeler anayasal güvence altına alınmıştır. Bu doğrultuda Engelliler Hakkında Kanun’da engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri ifade eden makul düzenlemelerin yapılması gerektiği bildirilmektedir.

18. Bu bağlamda devletin engelli bireylerin haklarına ilişkin yükümlülükleri sosyal bir hukuk devleti niteliğini haiz olmasıyla bağlantılı olup engelli hakları alanında idarenin işlemlerinin ve mevcut uygulamalarının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile hak arama hürriyeti doğrultusunda yasal düzenlemelerle uyumlu olması gerekmektedir.

19. Bilindiği üzere; engelli bireyler, engellerinden kaynaklanan çeşitli sebeplere ilave ekonomik külfetlerle, fiziksel ya da psiko-sosyal güçlüklerle karşılaşmakta, toplumdaki diğer bireylerin katlanmadığı medikal malzeme giderleri, kişisel öz bakım giderleri, bakım hizmeti giderleri, fiziksel engelleri yüzünden toplu taşıma hizmetlerinden yararlanamamalarına bağlı olarak katlandıkları ulaşım giderleri gibi pek çok durum bu güçlük ve külfetlerin sebepleri arasında sayılmaktadır. Bu sebeple bu sorunların yaşattığı olumsuzlukların giderilebilmesi için birçok uluslararası metinde devlet tarafından özel tedbirler alınması gerektiği ortaya konulmuştur.

20. İnsan Hakları Eylem Planı kapsamında “İnsan hakları alanında farkındalığın üst düzeyde tutulmasıyla, idarede ve toplumda hak ve özgürlüklere ilişkin duyarlılığın sadece kuvvetlenmesi değil, aynı zamanda kalıcı olması amaçlanmaktadır.” hususları belirtilerek engelli haklarını da kapsayıcı şekilde insan haklarına yaklaşım konusunda idarenin farkındalığının üst düzeyde tutulması ve bu farkındalığın kalıcılığı esas alınmıştır. Bu doğrultuda Plan’da insan hakları odaklı yönetim ve uygulama örnekleri teşvik edileceği belirtilmiştir.

21. Tarafı olduğumuz BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin Giriş bölümünde engellilik durumunun, sakatlığı olan kişilerin topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını engelleyen tutumlar ve çevre koşullarının etkileşiminden kaynaklandığı; çeşitli araç ve yükümlülüklerin varlığına rağmen engelli kişilerin topluma eşit bireyler olarak katılmaları önündeki manilerin halen var olmaya devam ettiği ifade edilmiş, daha yoğun desteğe ihtiyacı olan engelliler dâhil olmak üzere, tüm engellilerin insan haklarının güçlendirilmesi ve korunmasının gerektiği; fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel çevreye, sağlık ve eğitim hizmetlerine, bilgiye ve iletişime erişimin engellilerin tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam yararlanmasını sağlamadaki önemi kabul edilmiştir. Bu kapsamda, Sözleşmede “engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak için alınacak özel tedbirlerin ayrımcılık olarak nitelendirilemeyeceği” hükme bağlanmıştır.

22. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesinde; Sözleşmeye Taraf Devletlerin, herkesin özgürce seçtiği bir işte çalışarak yaşamını kazanma fırsatına sahip olma hakkını tanıyacağı ve bu hakkı korumak için uygun girişimlerde bulunacağı, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesinde, engelli kişilerin, bağımsızlıklarını, toplumsal ve mesleki yaşamla bütünleştirilmelerini ve toplum yaşamına katılmalarını sağlamaya yönelik önlemlerden yararlanma hakkının tanınması ve bu hakka saygı gösterilmesi gerektiği, Avrupa Sosyal Şartında ise engelliler de dahil olmak amacıyla herkese, niteliklerine ve bu niteliklerin iş olanaklarıyla ilişkisine göre işini seçme ve mesleğini geliştirmesine ilişkin sorunları çözmek için yardımcı olacak bir hizmet vermenin taahhüt edildiği hükme bağlanmıştır.

23. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile engellilere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesinde, engellilere yönelik alınacak kararlarda sosyal politikalar geliştirilmesi ve engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaması temel amaç olarak belirlenmiştir.

24. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 inci maddesinde; kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler sosyapılacağı, 100 üncü maddesinde engelliler için; günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme sürelerinin farklı belirlenebileceği ve 101 inci maddesinde; engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği gibi özel tedbirlerin yer aldığı hükümler bulunmaktadır.

25. Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre; işverenler, işyerlerini engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak ve işin engelli çalışana uygunluğunu sağlayacak şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadırlar. Engellilerin çalıştırılamayacakları işler başlıklı 19’uncu maddede ise engellilerin sağlık kurulu raporunda çalıştırılamayacakları belirtilen işlerde çalıştırılamayacakları düzenlenmiştir. Devlet Memurları Kanunu ve Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet

Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik’te engelli kotası için açılacak kadroların engellilerin eğitimlerine uygun olması, engellilerin çalışma ortamının engelliye uygun duruma getirilmesi ve engellilerin engelliliklerini artırıcı işlerde çalıştırılmaması konularında hükümler bulunmaktadır.

26. Başvuruya konu somut olaya bakıldığında; her ne kadar ilgili İdaresince başvuranın kendisine uygun iş verilmediği iddiasının gerçeği yansıtmadığı ifade edilse de şikâyet başvurusuna, başvuran tarafından konulan ek evrakların tetkikinden 05/08/2024 tarihli Hizmetli Görev Dağılımı cetvelinden başvuranın görevli olduğu bölümlerin, okulun 2. Katı, okul bahçesi, idare odalarının temizlenmesi ve kalorifer kazan dairesi; yapılacak çalışmaların ise; okulun 2. Katı tüm alanların genel temizliği, koridorun, merdivenlerin paspaslanması, tuvaletlerin temizliği,…teneffüste sınıf çöp kovalarının boşaltılması, idare odalarının genel temizliği, koridordaki pencere önleri ve panoların temizliği…vd. olduğu tespit edilmiştir. Diğer bir deyişle yapması beklenen işlerin ortopedik engeli bulunduğu Engelli Sağlık Kurulu Raporundan anlaşılan bir birey için zorlayıcı olduğu izahtan varestedir.

26.1. Bununla birlikte ilgili İdaresince her ne kadar başvuranın engel durumuna uygun işlerde çalıştırılmasının okul idaresinin tasarrufunda olduğu ifade edilmişse de Engelli Kamu Personel Seçme

Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelikte engellilerin, engelliliklerini artırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamayacağı hüküm altına alınmışken EKPSS ile atanan başvuran için Yönetmelik hükümlerine uygun davranmanın İdarenin sorumluluğu olduğu açıktır.

27. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Ankara Numune Eğitim ve Araştırma

Hastanesinden 28/03/2014 tarihinde alınan kişinin engel durumu ortopedik ve raporun geçerlilik süresi sürekli (ömür boyu) olan %40 engel oranlı ve “hafif işlerde çalışır” ibareli Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile Özel Pendik Yüzyıl Hastanesinden 16/08/2024 tarihinde alınan “Hasta sol ayaktan ve bacaktan ortopedik engelli olup büro işlerinde ve masa başı işlerde çalışması uygundur.” ifadesinin yer aldığı

Durum Bildirir Raporu bulunduğu tespit edildiğinden İdarenin başvuranın engel durumuna uygun birimde çalışma talebini ilgili mevzuat hükümlerini dikkate alarak Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisindeki özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef kabul edilerek değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla idarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi beklenerek engelli bireyler için yapılan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uygun şekilde başvuranın görevini yerine getirirken engel durumundan dolayı karşılaşabileceği güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemlerin alınması için İlgili İdareye başvuranın engeline uygun bir birimde çalışma talebini yeniden değerlendirmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetişim ilkelerine uygun işlem tesis etmeleri de beklenmektedir.

29. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

30. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu

Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

BAŞVURUNUN KABULÜNE,

İdarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi beklenerek engelli bireyler için yapılan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uygun şekilde başvuranın görevini yerine getirirken engel durumundan ötürü karşılaşabileceği güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemlerin alınması ve başvuranın engeline uygun bir birimde çalışma talebinin ilgili

İdaresince yeniden değerlendirmesi gerektiği hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar

üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi