Engelli memurun gürültü nedeniyle yer değiştirme talebinin, kamu hizmeti gereklilikleri ve personel ihtiyacı gözetilerek reddedilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/1834-S.22.2770

BAŞVURU NO : 2021/14097

KARAR TARİHİ : 09/02/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Engellilik mazereti sebebiyle yer değişikliği suretiyle atamasının

BAŞVURUNUN KONUSU :

yapılması talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 21/08/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Isparta Merkez Hızırbey Ortaokulunda yardımcı hizmetler sınıfında engelli memur olarak görev yaptığını, öğrenci sayısının artması sebebiyle çalıştığı ortamda gürültünün artmasına bağlı olarak işitme kaybının arttığını, işitme kaybının %82’den %89 seviyesine kadar çıktığını, okuldaki uygun olmayan çalışma koşullarında devam etmesi durumunda işitme yetisini kaybetme riski taşıdığından öğrenci nüfusunun ve dolayısıyla gürültünün daha az olduğu ve sağlığı açısından daha elverişli olan Merkez

Cumhuriyet Ortaokuluna yer değiştirme talebinde bulunduğunu, engellilik durumuna bağlı yer değiştirme talebinin, engellilik durumu göz önüne alınmayarak ve bu konuda gerekli hassasiyet gösterilmeyerek reddedildiğini belirterek; sağlığı açısından daha elverişli olan Merkez Cumhuriyet Ortaokuluna yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Milli Eğitim

Bakanlığının 03/08/2021 ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Isparta ili Merkez Hızırbey Ortaokulunda hizmetli olarak görev yapan başvuranın Merkez Cumhuriyet

Ortaokuluna hizmetli olarak yer değişikliği talebine ilişkin olarak; 12.10.2013 tarih ve 28793 sayılı Milli

Eğitim Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması

Hakkında Yönetmeliğin 32 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bölge hizmetine bağlı yer değiştirme yükümlülüğü bulunanlar hariç, bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelden bulundukları kurumda 30

Eylül tarihi itibarıyla kesintisiz en az üç yıl görev yapanlar, yer değiştirmek üzere başvuruda bulunabilirler.” denilmekte ve aynı maddenin ikinci fıkrasında “Başvurular Mayıs ayında alınır ve ilgili il milli eğitim müdürlüğünce belirlenen ve durumlarına uygun kadrolar arasından en fazla on kuruma atanmak üzere tercihte bulunulabilir. Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevli

olanlar ile aylıksız izinli olanlar, il içi isteğe bağlı yer değiştirme başvurusunda bulunabilirler. Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevli olanlar ile aylıksız izinli olanlar yer değiştirme başvurusunda bulunabilirler.” denildiğinden adı geçenin atanma talebinin bu kapsamda mümkün olmadığı, 2.2. Ancak; ilgilinin mağduriyeti ve Kurumumuza ait yazımız dikkate alınarak Valilikçe geçici görevlendirilmesinin düşünüldüğü, Mebbis kayıtları incelendiğinde Isparta ili Merkez Cumhuriyet

Ortaokulunda 8 derslik ve kadrolu 1 hizmetli bulunması nedeniyle hizmetli ihtiyacı bulunmadığının tespit edildiği, Personel Genel Müdürlüğünün Kadro Dağılımı yazısı Yardımcı Hizmetler Sınıfı Bölümünde

“Taşımalı İlköğretim okulları ile birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilköğretim okulları hariç tüm okul/ kurumlarda derslik sayısı; 10’a kadar 1, sonra gelen her 10 derslik için l kadro daha verilmek suretiyle okulların hizmetli kadroları belirlenir ” denildiğinden söz konusu görevlendirilmesinin bu kapsamda yapılamadığı, 2.3. Ancak başvuranın dilekçesinde belirttiği hususlar dikkate alınarak durumuna uygun öğrenci sayısı az olan ve hizmetli ihtiyacı bulunan Isparta ili Merkez Yaşar Ulucan İmam Hatip Ortaokulu, Merkez Şehit

Erkan Pala Anadolu Lisesi, Merkez Mesleki Eğitim Merkezi ve Merkez Şehit Mehmet Ünal İlkokulundan herhangi birini talep etmesi halinde geçici görevlendirilmesinin yapılabileceğinin 16/09/2021 tarihli yazıları ile bildirildiği, fakat başvuranın Merkez Hızırbey Ortaokulu Müdürlüğünün 17/09/2021 tarihli yazısı ekindeki dilekçesinde, belirtilen okullara görevlendirme istemediğini, kadrosunun bulunduğu

Hızırbey Ortaokulunda görevine devam edeceğini belirttiği, 2.4. Bu bağlamda başvuran hakkında söz konusu dilekçesine istinaden herhangi bir işlem tesis edilemediği, belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 6. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet

Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin, 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik

72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle

atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.” 6.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, …

ifade eder.”

6.3. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.

Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.

(Danıştay İkinci Dairesinin 21/3/2018 tarihli ve E.: 2016/9697, K.: 2018/1891 sayılı Kararı ile, bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresi iptal edilmiştir.)

Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.

Engellilik durumu devam ettiği sürece kurumlarca isteği dışında memurun yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan memurlar hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu yer değişikliği suretiyle atanma talebinin reddedilmesi işleminin hizmet gereği ve kamu yararı kapsamında yapıldığı, idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Isparta Merkez Hızırbey Ortaokulunda yardımcı hizmetler sınıfında engelli memur olarak görev yaptığını, öğrenci sayısının artması sebebiyle çalıştığı ortamda gürültünün artmasına bağlı olarak işitme kaybının arttığını, işitme kaybının %82’den %89 seviyesine kadar çıktığını, okuldaki uygun olmayan çalışma koşullarında devam etmesi durumunda işitme yetisini kaybetme riski taşıdığından öğrenci nüfusunun ve dolayısıyla gürültünün daha az olduğu ve sağlığı açısından daha elverişli olan Merkez

Cumhuriyet Ortaokuluna yer değiştirme talebinde bulunduğunu, engellilik durumuna bağlı yer değiştirme talebinin, engellilik durumu göz önüne alınmayarak ve bu konuda gerekli hassasiyet gösterilmeyerek reddedildiğini belirterek; sağlığı açısından daha elverişli olan Merkez Cumhuriyet Ortaokuluna yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmasını talep etmektedir.

9. İdare tarafından yapılan açıklamada; başvuranın mağduriyeti dikkate alınarak geçici görevlendirilmesi düşünüldüğü, Mebbis kayıtları incelendiğinde Isparta ili Merkez Cumhuriyet Ortaokulunda 8 derslik ve kadrolu 1 hizmetli bulunması nedeniyle hizmetli ihtiyacı bulunmadığının tespit edildiği, Personel Genel

Müdürlüğünün Kadro Dağılımına ilişkin yazısında Yardımcı Hizmetler Sınıfı Bölümünde “Taşımalı

İlköğretim okulları ile birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ilköğretim okulları hariç tüm okul/ kurumlarda derslik sayısı; 10’a kadar 1, sonra gelen her 10 derslik için l kadro daha verilmek suretiyle okulların hizmetli kadroları belirlenir ” denildiğinden söz konusu görevlendirilmesinin bu kapsamda yapılamadığı; ancak başvuranın dilekçesinde belirttiği hususlar dikkate alınarak durumuna uygun öğrenci sayısı az olan ve hizmetli ihtiyacı bulunan Isparta ili Merkez Yaşar Ulucan İmam Hatip Ortaokulu, Merkez Şehit Erkan

Pala Anadolu Lisesi, Merkez Mesleki Eğitim Merkezi ve Merkez Şehit Mehmet Ünal İlkokulundan herhangi birini talep etmesi halinde geçici görevlendirilmesinin yapılabileceğinin bildirildiği, fakat başvuranın belirtilen okullara görevlendirme istemediğini, kadrosunun bulunduğu Hızırbey Ortaokulunda

görevine devam edeceğini belirttiği; buna istinaden başvuran hakkında herhangi bir işlem tesis edilemediği belirtilmiştir.

10. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının

Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin Engellilik Durumuna Bağlı Yer

Değişikliğine ilişkin Ek 3 üncü maddesinde; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceğine; bu kapsamdaki taleplerin bu

Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağına hükmedilmiştir.

11. “Kişilerin aile birliği gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)

12. Benzer konuda Kurumumuzun 24/08/2020 tarih ve 2020/22329 sayılı Ret Kararında da; Başvuranın tayin talebinin, hali hazırda çalışmakta olduğu ildeki personel ihtiyacının yetersiz olmasından dolayı reddedildiği, diğer taraftan idarece, … İl Müdürlüğünün ihtiyacının karşılanması durumunda ilgilinin talebinin değerlendirilebileceği açıklamasına yer verildiği hususu göz önünde bulundurulduğunda, idarece tesis edilen işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayandığı, dolayısıyla başvurunun reddine karar verilmiştir.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından başvuranın mağduriyeti dikkate alınarak geçici görevlendirilmesi düşünüldüğü, başvuranın yer değişikliği talebinde bulunduğu okulda 8 derslik ve kadrolu 1 hizmetli bulunması nedeniyle hizmetli ihtiyacı bulunmadığı, bunun yanı sıra

İdare tarafından başvuranın engellilik mazereti dikkate alınarak durumuna uygun öğrenci sayısı az olan ve hizmetli ihtiyacı bulunan söz konusu il merkezindeki başka okullar tercihen başvurana teklif edilerek, herhangi birini talep etmesi halinde geçici görevlendirilmesinin yapılabileceğinin bildirildiği, fakat başvuranın belirtilen okullara görevlendirme istemediğini ve kadrosunun bulunduğu okulda görevine devam edeceğini bildirdiği, buna istinaden başvuran hakkında herhangi bir işlem tesis edilemediği, bu anlamda İdare tarafından kadro imkanları göz önünde bulundurularak başvuranın engellilik durumuna hassasiyetle yaklaşıldığı ve mağduriyetini gidermek adına farklı okullarda istihdamını sağlamak üzere alternatif çözümlerin sunulduğu, başvuranın sadece tek bir okul üzerinden yer değişikliği talebinin ise kadro durumu itibariyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda; İdarece tesis edilen işlemin hizmet gereği ve kamu yararı kapsamında yapıldığı, dolayısıyla başvuranın söz konusu okula yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin,

başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Isparta İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi