|
ÖZET: Başvuran, %40 engelli raporu ile İskenderun Teknik Üniversitesi’nde memur olarak çalışmakta olup, ailesinin Adana’da bulunması nedeniyle Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’ne atanmayı talep etmiştir. Ancak, bu talep, kurumlar arası nakil olarak değerlendirilmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca, kurumlar arası nakil talebinin kabulü için ilgili kurumların muvafakatı gerekmektedir.
Üniversiteler, Anayasa’nın 130. maddesi uyarınca bağımsız kamu tüzel kişilikleri olduğundan, bir üniversitedeki memurun diğer bir üniversiteye atanma talebi, kurum içi yer değiştirme değil, kurumlar arası yer değiştirme niteliğindedir. İdare, başvuranın talebini değerlendirirken, mevcut kadro durumu ve engelli personel açığı bulunmadığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Sonuç olarak, başvuranın nakil talebinin reddedilmesi işlemi, mevzuat çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, kamu hizmetinin gereklilikleri ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7487-S.22.11459
BAŞVURU NO : 2022/4812
KARAR TARİHİ : 09/06/2022
RET KARARI
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Kurumlar arası nakil taleplidir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 29/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; %40 engelli raporu olduğunu, EKPSS ile atandığı İskenderun Teknik Üniversitesinde
memur olarak çalıştığını ve ailesinin Adana ilinde bulunduğunu belirterek Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesine memur olarak atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 18/04/2022 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Adana Alparslan
Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 25/04/2022 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuranın 05/01/2022 tarihli dilekçesi ile naklen atanma talebinde bulunduğu, ancak 2022 Yılında
Açıktan ve Nakil Suretiyle Yapılabilecek İlave Atama Sayılarına Dair 28/01/2022 tarihli ve 2022/28 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile Üniversiteye 5 (beş) adet kontenjan verildiğinden Kurumun engelli personel açığı da bulunmaması sebebiyle birimlerin talepleri ve ihtiyaçları doğrultusunda kontenjanların değerlendirilmiş olduğu,
2.2) 657 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü kapsamında, Kurumun toplam dolu
memur sayısı 206 (iki yüz altı) olduğundan çalıştırılması gereken personel sayısı ile çalışan engelli personel sayısı da 6 (altı) olduğundan engelli memur açığı bulunmadığı, Kurumda münhal kadro bulunmadığından başvuranın talebinin değerlendirilemediği belirtilmiştir.
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
3.3) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin birinci fıkrasında “Çağdaş eğitim-
öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1) “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53 üncü maddesinde “Kurum ve kuruluşlar bu
Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.”,
5.2) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında
“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.”,
6) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik
72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle
atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
6.2) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen;
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dâhilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, …ifade eder.”,
6.3) “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde “İlgili mevzuatına
göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi yönünde
hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) İskenderun Teknik Üniversitesinde memur olarak çalışan ve %40 oranında engellilik sağlık kurulu
raporu bulunan başvuran, ailesinin Adana ilinde bulunduğundan bahisle, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve
Teknoloji Üniversitesi bünyesine memur olarak atanmayı talep etmektedir.
9) 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde; ilgili mevzuat uyarınca verilecek rapora göre kendisi engelli
olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı öngörülmüş ve bu doğrultuda, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesi ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin, söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlemesi getirilmiştir. Ancak söz konusu Yönetmeliğin birinci ve üçüncü maddesinde, 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesine dayanılarak çıkarılan bu Yönetmeliğin memurların aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanmalarını düzenlediği görülmektedir.
10) Üniversiteler, Anayasanın 130 uncu maddesi uyarınca kanunla kurulan kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel
özerkliğe sahip olan idarelerdendir. Bu açıdan, her bir üniversite birbirinden bağımsız bir niteliğe haizdir.
Dolayısıyla, bir üniversite kadrosunda yer alan Devlet memurunun, başka bir üniversite bünyesine ya da başka bir kamu kurumuna atanma talebi, kurum içi yer değiştirme niteliğinde olmayıp kurumlar arası yer değiştirme niteliğindedir.
11) Somut olayda, İskenderun Teknik Üniversitesinde memur olarak görev yapmakta olan başvuranın
engellilik durumundan kaynaklı olarak Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesine geçiş talebinin reddedildiği görülmektedir. Buna göre; başvuruya konu talebin, 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesi ile aynı kurum içinde yer değişikliğini düzenleyen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kurumlar arası naklen atama işleminin düzenlendiği 657 sayılı Kanununun 74 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
12) 657 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi uyarınca; kurumlar arası nakil talep eden memurun talebinin nakil
için tek başına yeterli olmadığı, kurumların muvafakatinin arandığı, diğer bir ifadeyle ilgilinin geçiş yapılacak kuruma başvurarak kabul almasının ve bu kabul işleminin ardından ayrılacağı kurumdan muvafakat almasının gerektiği, ayrıca kurumların atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu açıktır.
13) İdarenin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde, bağlı yetkinin söz konusu olmadığı durumlarda, takdir
yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. İdarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
14) Anayasa Mahkemesi’nin 20/02/2014 tarihli ve E.2012/606 başvuru numaralı kararında, “…Kişilerin
bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur…” değerlendirmesinde bulunmuştur. (https://www.corpus.com.tr/#!/AnayasaMahkemesi, Erişim 30/05/2022)
15) Danıştay 5. Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E.2004/5066, K.2006/751 sayılı kararında, “…idare, boş
bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek en uygun kişiyi atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasında tercihte bulunma hak ve yetkisine sahip olduğundan, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile zorlanamayacağı gibi; bu husustaki yargısal denetimde, işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilemeyeceği açıktır…” denilmektedir. (https://www.corpus.com.tr/#!/Danistay, Erişim 30/05/2022)
16) İdare tarafından; ilgili düzenlemeler gereği Kurumda engelli memur açığı bulunmadığından başvuranın
talebinin değerlendirilemediği ifade edilmiştir. Dosyaya İdare tarafından sunulan ‘İstihdam edilen Engelli
Personele İlişkin Bilgi Formu’ndan; Üniversitenin toplam dolu memur sayısının 206, düzenleme gereği çalıştırılması gereken engelli personel sayısı ile çalışan engelli personel sayısının 6 olduğu görülmektedir.
17) Buna göre; başvuranın 05/01/2022 tarihli naklen atanma talebine, İdarenin 10/03/2022 tarihli yazısıyla
-münhal kadro bulunmadığı gerekçesiyle- olumsuz cevap verildiği görülmüş, İdare tarafından takdir yetkisinin düzenlemeler kapsamında ve gerekçeli olarak kullanıldığı anlaşılmış ve dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik işlemin idare tarafından mevzuat çerçevesinde tesis edilmiş olduğu değerlendirilmiştir.
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kurumlar arası nakil talebinin
reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüş, ancak başvurana gönderilen 10/03/2022 tarihli cevabi yazıda, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğinin gösterilmediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr