Engelli memurun sağlık durumu nedeniyle naklen atanma talebinin boş kadro gerekçesiyle reddi ve engelli hakları çerçevesinde değerlendirilmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/10049-S.22.15475

BAŞVURU NO : 2022/4002

KARAR TARİHİ : 09/08/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres:

İZMİR VALİLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın naklen atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, EKPSS 2021/1 ataması sonucunda İzmir Valiliği

İzmir İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünde 30.03.2021 tarihinden itibaren engelli memur olarak çalışmaya başladığını, engelli raporunda yoğun dikkat ve kişisel arası iletişim gerektiren işlerde çalıştırılamayacağı yazmasına rağmen evrak kayıt biriminde görev verildiğini, işlerinin yapımı sürecinde gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen bir süre sonra sürekli dikkat ve yoğun iletişim gerektiren bu işte çalışmakta giderek daha da zorlandığını, 2022 yılı Şubat ayında rahatsızlığının giderek arttığını,

02.03.2022 tarihinde tedavisinin devam ettiği Ege Üniversitesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Anabilim Dalı Psikoz Kliniğinde 10 gün süreyle istirahat raporu almak zorunda kaldığını ve yeni ilaçlar kullanması gerektiğini, 07.02.2014 tarih ve 28906 sayılı Resmî Gazetede Yayımlanan Engelli Kamu

Personel Seçme Sınavı Ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkındaki Yönetmeliğin 16’ncı maddesi ikinci fıkrasında “Engelliler, engelliliklerini arttırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamaz.” hükmünün mevcut olduğunu, hastalığını olumsuz etkilemesi nedeniyle şu anki biriminde çalışmak istemediğini ifade ederek Gaziemir Kaymakamlığına naklen atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Gaziemir Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünün 08/06/2022 tarihli ve

sayılı yazısında özetle;

2.1) Başvuranın İzmir İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünde görev yaptığı, Kaymakamlığa naklen

atanma talebinin münhal kadro bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği,

2.2) Bakanlık görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı nedeniyle bloke edilen memur

kadrolarından bir tanesinin Kaymakamlığa tahsis edilmesi durumunda başvuranın başvurusunun yeniden değerlendirilebileceği ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;

5.1) “Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü” başlıklı 53’üncü maddesinde;

Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. % 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.

Engelliler için sınavlar, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanlı olarak, engelli kontenjanı açığı bulunduğu sürece engel grupları ve eğitim durumları itibarıyla sınav sorusu hazırlanmak ve ulaşılabilirliklerini sağlamak suretiyle merkezi olarak yapılır veya yaptırılır.

Engelli personel çalıştırma yükümlüğünün yerine getirilmesinin takip ve denetimi ile engellilerin Devlet memurluğuna yerleştirilmesinden Devlet Personel Başkanlığı sorumludur. Engelli açığı bulunan kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için alım yapacakları engellilere ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayının sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirmek zorundadır. Devlet Personel Başkanlığı kurum ve kuruluşların bildirimi üzerine, engelli kontenjanlarına yerleştirme yapabilir veya yaptırabilir.

Engellilerin memurluğa alınma şartlarına, merkezi sınav ve yerleştirmenin yapılmasına, eğitim durumu ve engel grupları dikkate alınarak kura usulü ile yapılacak yerleştirmelere, engellilerin görevlerini yürütmelerinde hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceğine, kamu kurum ve kuruluşlarınca engelli personel istihdamı ile ilgili istatistiksel verilerin bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Engelliler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

5.2) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci maddesinin altıncı fıkrasında;

“İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”

6) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Engellilik

Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde;

“İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarihli ve E:2016/9697, K:2018/1891 sayılı kararıyla, maddede yer alan ”bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) […]”

7) Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları

Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşları çalışma yerlerini ve eklentilerini, engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirmek, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak gerekli tedbirleri almak ve engellilerin görev yaptıkları kadronun gereği olan işleri yapabilmeleri için engel durumlarına göre gerek duyulan yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmek zorundadır.

Engelliler, engelliliklerini artırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamaz.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı

birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Başvuran özetle, İzmir Valiliği İzmir İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünde 30.03.2021

tarihinden itibaren engelli memur olarak çalışmaya başladığını, engelli raporunda yoğun dikkat ve kişisel arası iletişim gerektiren işlerde çalıştırılamayacağı yazmasına rağmen evrak kayıt biriminde görev verildiğini, sürekli dikkat ve yoğun iletişim gerektiren bu işte çalışmakta giderek daha da zorlandığını, 2022 yılı Şubat ayında rahatsızlığının giderek arttığını, işinin hastalığını olumsuz etkilemesi nedeniyle şu anki biriminde çalışmak istemediğini ifade ederek Gaziemir Kaymakamlığına naklen atanmayı talep etmektedir.

10) İdare tarafından özetle, Kaymakamlık bünyesinde boş VHKİ kadrosu bulunmadığı, kişiye uygun

VHKİ kadrolarından bir tanesinin Kaymakamlığa tahsis edilmesi halinde Valilik Makamının yapacağı atama ile başvuranın talebinin yerine getirilebileceği hususu ifade edilmiştir.

11) Somut olay incelendiğinde, başvuranın İzmir İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünde VHKİ olarak

görev yapmaktayken, Gaziemir Kaymakamlığına atanma talebinde bulunduğu, ancak atanabileceği boş kadro olmaması gerekçesiyle atanma talebinin reddedilmesi üzerine işbu başvurunun yapıldığı görülmektedir.

12) 657 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi, “Engellilerin memurluğa alınma şartlarına, merkezi sınav ve

yerleştirmenin yapılmasına, eğitim durumu ve engel grupları dikkate alınarak kura usulü ile yapılacak yerleştirmelere, engellilerin görevlerini yürütmelerinde hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceğine, kamu kurum ve kuruluşlarınca engelli personel istihdamı ile ilgili istatistiksel verilerin bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Engelliler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak

Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.”, 72’nci maddesi ise “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” hükmünü amirdir.

13) 2014/5780 numaralı 28906 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak giren Engelli Kamu Personel

Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmeliğin 16’ncı maddesi, “Kamu kurum ve kuruluşları çalışma yerlerini ve eklentilerini, engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirmek, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak gerekli tedbirleri almak ve engellilerin görev yaptıkları kadronun gereği olan işleri yapabilmeleri için engel durumlarına göre gerek duyulan yardımcı ve destekleyici araç ve gereçleri temin etmek zorundadır. Engelliler, engelliliklerini artırıcı ve ek engel getirici işlerde çalıştırılamaz.” düzenlemesine yer vermektedir.

14) Kurumumuza sunulan belgeler arasında başvurana ait Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu

Raporu bulunduğu, bu raporda kişisel engel oranının %66 olarak belirlendiği, teşhisinin ruh sağlığı ve hastalıkları ile nöroloji bölümleri tarafından yapıldığı ve çalıştırılamayacağı işlerin niteliği başlığında

“Yoğun dikkat ve kişiler arası iletişim gerektiren işler” de çalıştırılamayacağının ifade edildiği görülmüştür.

15) Benzer şekilde, İdare tarafından Kurumumuza sunulan bilgi ve belgeler arasında yer alan başvurana

ait İstirahat Raporları incelendiğinde, Ege Üniversitesi tarafından; Organik Olmayan Psikotik Bozukluklar gerekçesiyle 02.03.2022 – 11.03.2022 ve 14.03.2022 – 20.03.2022 tarih aralığında istirahat raporları düzenlendiği, 21.03.2022 -06.04.2022 tarihleri arasında başvuranın hastaneye yatışı yapıldığı, 07.04.2022

– 21.05.2022 tarihleri aralığında ise ayakta tedavi istirahat raporu düzenlendiği, yine bir diğer raporda

23.05.2022 – 21.06.2022 tarihleri aralığında aynı şekilde Organik Olmayan Psikotik Bozuklukluklar

gerekçesiyle istirahat raporu düzenlendiği anlaşılmıştır.

16) Başvuranın 07.03.2022 tarih numaralı başvurusu kapsamında 10.03.2022 tarih ve

S.22.4947 sayılı Gönderme Kararı verildiği, Kurumumuz Gönderme Kararı üzerine İçişleri Bakanlığı

Personel Genel Müdürlüğü tarafından 04.04.2022 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiği görülmüştür. İlgili yazıda valilik kadrolarının görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı nedeniyle blokeli olduğu, sınav sonuçlarının ilanından sonra valilik VHKİ kadrolarından bir tanesinin boş kalması halinde başvuranın başvurusunun yeniden değerlendirileceği ifade edilmiştir. Yazı ekinde bulunan

İzmir Valiliği İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü 23.03.2022 tarih ve sayılı yazısında; sivil toplum kuruluşları ile sürekli olarak iletişimde olan müdürlükte VHKİ olarak görev yapan başvuranın talebi ve özel durumu gereği iletişimin en asgari düzeyde olduğu evrak kayıt biriminde çalıştığı ifade edilerek mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılacak bir naklen atama talebi halinde gereken muvafakatin verilmesi yönünde işlem tesis edileceği hususu açıklanmıştır.

17) Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, başvuranın ruh sağlığı ve hastalıkları bölümü ile nöroloji

bölümlerinden var olan tanıları kapsamında engelli raporunda ifade edilen sürekli dikkat ve yoğun iletişim gerektiren işlerde çalışamayacağına yönelik açıklamalar ile engelli memur olarak atanması neticesinde yapılan görevlendirmesinin mevzuat hükümleri de birlikte değerlendirilerek yapılması gerektiği hususları göz önünde bulundurularak; başvuranın engelli raporu ve 2022 yılı Mart ayından itibaren düzenlenen istirahat raporları incelendiğinde hastalığında bir artış durumu meydana geldiğinin anlaşılabildiği, bu nedenle başvuranın talebinin bu açıdan da değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın atanmak istediği Gaziemir

Kaymakamlığında boş VHKİ kadrosunun olmadığı, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle

Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü

maddesine göre engel durumuna bağlı yer değişikliği talebinin Kurumun kadro imkânları ve teşkilat yapılarının dikkate alınarak karşılanması gerektiği, ancak başvuranın atanmak istediği Kurumda boş VHKİ kadrosunun bulunmaması nedeniyle atanma imkânın olmadığı, bu kapsamda İdarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği anlaşıldığından

İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

19) Dosya kapsamında ilgili mevzuat hükümleri, başvuranın sağlık raporu içeriğinde belirlenen

engel durumu, Şubat ayından itibaren düzenlenen istirahat raporları ile İdarece gönderilen cevabi yazılar birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar başvuranın Gaziemir Kaymakamlığı’na naklen ataması yapılması talebinin münhal boş kadro bulunmaması nedeniyle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiş olsa da görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı süreci tamamlanması ve valilik kadrolarındaki blokenin kalkması ile uygun olan ve başvuranın belirlenen engel durumu ve çalıştırılamayacağı işlere ilişkin olarak sağlık kurulu raporunda yer verilen açıklamalar göz önüne alınarak bu yönden başvuranın engelli hakları kapsamındaki ayrıcalıklı durumunun değerlendirilmesi ve başvuranın da onayı alınarak mümkün olan en kısa sürede talebi doğrultusunda farklı bir kuruma naklen atamasının yapılması yönünde işlem tesis edilmek üzere İzmir Valiliğine tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci

fıkrası uyarınca, Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup

İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE; Başvuranın, Gaziemir Kaymakamlığına naklen atanma talebinin REDDİNE, Başvuranın belirlenen engel durumu ve çalıştırılamayacağı işlere ilişkin olarak sağlık kurulu raporunda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ve başvuranın da onayı alınarak mümkün olan en kısa sürede farklı bir kuruma naklen atamasının yapılması yönünde İZMİR VALİLİĞİNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İZMİR

VALİLİĞİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve İzmir Valiliğine tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi