|
ÖZET: Başvuran, engelli statüsünde olmasına rağmen mevcut görevinde sağlık sorunları yaşadığını belirterek, engellilere yönelik koruma yasalarından faydalanarak başka bir göreve atanma talebinde bulunmuştur. Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın tayin talebini, personel durumu ve ihtiyaçları gerekçesiyle reddetmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesi ve ilgili yönetmelikler, engelli memurların yer değiştirme taleplerinin karşılanmasını öngörse de, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde bu taleplerin kabul edilip edilmeyeceği belirlenmektedir.
Danıştay, başvuranın tayin talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu, idarenin personel durumunu göz önünde bulundurarak takdir yetkisini kullanmasının yasal sınırlar içinde olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın 23 yıllık deneyimi ve mevcut kadroda başka personelin bulunmaması gibi gerekçelerle tayin talebinin uygun görülmediği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8297-S.20.12908
BAŞVURU NO : 2019/21636
KARAR TARİHİ : 01/06/2020
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın engelli personel olmasına binaen tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranın; Kurumumuza birbiriyle bağlantılı olarak yaptığı, ve 10/12/2019
tarihli olmak üzere 2 başvurusunun bulunduğu tespit edilmiştir. Başvuran 2 başvurusunda da özetle; İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Ankara İl Jandarma Komutanlığında b tipi hesap uzmanı (devlet memuru) olarak görev yaptığını, %51 oranında engelli olduğu (diyabet ve solunum hastası olduğu), 23 yıldır bulunduğu yerde stresli bir iş yaptığını, bulunduğu kadro dışında başka bir uzmanlık görevine veya Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni (VHKİ) gibi bir göreve atanmak istediğini, hesap uzmanı görevinin şeker hastalığını tetiklediğini, komaya girdiğini, görevini yaparken zorlandığını, yasal hukuksal sonucu olan bir görev olduğunu, bakmakla yükümlü olduğu %98 ağır engelli babasının bakım iznini bu görevinden dolayı kullanamadığını ve veri hazırlama kadrosunun görevini de yaptığını, tüm bu sebeplerden tayin dilekçesi verdiğini ancak idare tarafından reddedildiğini belirterek; mevcut engelini artırmayacak başka bir göreve atanma ve engelli çalışanları koruyan Kanunlardan yararlanma talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 04/02/2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 25/02/2020 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Devlet Memuru ’ın; 07.04.1997-14.05.2012 tarihleri arasında Ankara
Jandarma Lojistik Komutanlığında hesap sorumlusu, 14.05.2012-16.08.2016 tarihleri arasında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavında başarılı olması nedeniyle Ankara Jandarma
Lojistik Komutanlığında hesap uzmanı ve son olarak da 16.08.2016 tarihinden itibaren de atanmış olduğu Ankara İl Jandarma Komutanlığında hesap uzmanı olarak 1’inci derecenin 4’üncü kademesinde görev yaptığı,
2.2) Jandarma Genel Komutanlığında görevli Devlet memurlarının atama işlemleri 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmelik, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında İlk Defa
Devlet Memurluğuna Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Yönetmelik ve JGY 51-
12 Jandarma Genel Komutanlığı Sivil Memur İşlemleri Yönergesi kapsamında yürütüldüğü,
ayrıca birlik emrine atanan Devlet memurlarının birlik içi istihdamı, birlik içi görev yeri değişikliği ve görev grupları arası geçişin atama yetkisi mülki taksimata bağlı birliklerde İl
Vali’lerinde olduğu, diğer birliklerde J.Gn.K.lığı’nın 07 Aralık 2017 tarihli ve sayılı uygulama emriyle birlik komutanlarına devredildiği,
2.3) Ankara İl J.K.lığı hesap uzmanı kadrosunun 7, kadroda görev yapan personel sayısının 2
hesap uzmanı ve 3 hesap sorumlusu olmak üzere toplam 5 olması ve başvuranın da hesap uzmanı kadrosunda çalıştırılıyor olması,
2.4) Personelin Ankara İl J.K.lığı ve bağlılarının tüm akaryakıt, mühimmat, giyim, kuşam,
temizlik, yakacak, kırtasiye vb. malzemelerin kayıt ve takip işlemlerini yürütmesi ve bu işlemlerin teftişe tabi olması,
2.5) Personelin 23 yıldır bu görevi icra ediyor olması, hesap uzmanlığı görevinin bilgi ve
tecrübe gerektirmesi, birliğinde de bu görevi daha önce icra etmiş bilgi ve tecrübeye sahip başka personelin bulunmaması ve Mal Saymanlığında çalışan personel sayısının hali hazırda yetersiz olması nedenleriyle başka bir uzman kadrosuna veya alt unvan olan veri hazırlama ve kontrol işletmeni unvanına atanması J.Gn.K.lığının 07 Aralık 2017 tarihli ve sayılı uygulama emri gereği Birliğince uygun değerlendirilmediği,
2.6) Personelin genel atama dönemi olan 2020 yılı Mayıs ayında müracaat etmesi ve yerine
daha önce hesap uzmanlığı/hesap sorumluluğu görevini icra etmiş personel atanabilecek olması durumunda talebinin değerlendirileceği,
2.7) Ankara İl J.K.lığında görevli Devlet memurları içerisinde (mevcut hesap uzmanı/hesap
sorumluları haricinde) daha önce hesap uzmanlığı/hesap sorumluluğu görevini yürüten personelin bulunmadığı,
2.8) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Ek-3’üncü maddesinin ikinci paragrafı; “Bu
kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır.” hükmünün amir olduğu ve genel atama döneminde müracaat etmesi halinde talebinin değerlendirileceği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
5.1) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “…İlgili mevzuatı
uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”,
5.2) “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76’ıncı
Maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.”,
6) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in;
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun
2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum
içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
6.2) Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az
yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz.(Danıştay İkinci Dairesinin 21/3/2018 tarihli ve E.: 2016/9697, K.: 2018/1891 sayılı Kararı ile, bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresi iptal edilmiştir.),
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları,
İdarenin konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; engelli personel olmasına binaen
mevcut engelini artırmayacak başka bir göreve atanma ve engelli çalışanları koruyan
Kanunlardan yararlanmayı talep etmektedir.
9) 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde; ilgili mevzuat uyarınca verilecek rapora göre kendisi
engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı öngörülmüş, bu doğrultuda, Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir.
10) Dosya kapsamından; başvuranın görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucunda
başarılı olması, kendi tercihi ve talebi doğrultusunda 14.05.2012-16.08.2016 tarihleri arasında
Ankara Jandarma Lojistik Komutanlığında hesap uzmanı unvanına atandığı, 16/08/2016 tarihinden itibaren de halihazırda Ankara İl Jandarma Komutanlığında hesap uzmanı olarak görev yaptığı, 15.03.2017 tarihli %51 engel oranında sürekli Engelli Sağlık Kurulu Raporu bulunduğu anlaşılmıştır.
11) Ayrıca; başvuran tarafından yaptığı işin hastalığını tetiklemesi nedeniyle başka bir uzman
kadrosuna veya alt unvan olan veri hazırlama ve kontrol işletmeni unvanına atanma talebinde bulunulduğu, babasının durumuna dair değerlendirilmek üzere dosyaya herhangi bir veri sunulmadığı, 23 yıldır bu görevi icra ediyor olması, hesap uzmanlığı görevinin bilgi ve tecrübe gerektirmesi, bulunduğu yerde bu görevi daha önce icra etmiş bilgi ve tecrübeye sahip başka personelin bulunmaması ve Mal Saymanlığında çalışan personel sayısının hali hazırda yetersiz olması nedenleriyle başka bir uzman kadrosuna veya alt unvan olan veri hazırlama ve kontrol işletmeni unvanına atanmasının yapılmadığı görülmüştür.
12) Başvuranın şikayet konusu yaptığı mevcut engelini artırmayacak başka bir göreve atanma
talebiyle ilgili olarak; idarenin atama yetkisini takdir yetkisi çerçevesinde personel durumu ve personelin mevcut durumunu gözeterek yapmadığı anlaşılmıştır. 657 sayılı Kanunun 76’ ıncı maddesi kapsamında, devlet memurlarının kazanılmış hak aylık dereceleriyle bulundukları kadro derecelerine eşit veya daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilecekleri noktasında İdarelere takdir hakkı tanınmaktadır.
13) Bilindiği üzere idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin
niteliği gereği zorunludur. Ancak, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref
Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204). Bu çerçevede atamaya ilişkin mevzuat hükümleri ve İdarenin öne sürdüğü gerekçeler dikkate alındığında, söz konusu atama yapılmaması için kullanılan takdir yetkisinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
14) Somut olayda; başvuranın Ankara Jandarma Lojistik Komutanlığında hesap sorumlusu
olarak görev yapmakta iken görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucunda
14.05.2012 tarihinde hesap uzmanı unvanına atandığı, Ankara İl J.K.lığı ve bağlılarının tüm
akaryakıt, mühimmat, giyim, kuşam, temizlik, yakacak, kırtasiye vb. malzemelerin kayıt ve takip işlemlerini yürütmesi ve bu işlemlerin teftişe tabi olması, Ankara İl J.K.lığı hesap uzmanı kadrosunun 7 kişi olmasına rağmen, kadroda görev yapan personel sayısının 2 hesap uzmanından oluşması, ayrıca genel atama dönemi olan 2020 yılı Mayıs ayında müracaat etmesi ve yerine daha önce hesap uzmanlığı/hesap sorumluluğu görevini icra etmiş personel atanabilecek olması durumunda talebinin gerçekleştirileceği değerlendirilmektedir.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kendi isteğiyle görevde
yükselme ve unvan değişikliği sınavına girerek hesap uzmanı olarak atandığı, söz konusu sınava girerken çalışma zorluğunu dikkate alması gerektiği, ayrıca genel atama dönemi olan
2020 yılı Mayıs ayında müracaat etmesi ve yerine daha önce hesap uzmanlığı/hesap
sorumluluğu görevini icra etmiş personel atanabilecek olması durumunda talebinin yeniden değerlendirilebileceğinin idare tarafından belirtilmiş olduğu hususları göz önünde bulundurarak başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi