TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12540-12540 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/3623 2018/ 3623
KARAR TARİHİ : 13/07/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın engelliye tanınan yer değişikliği hakkından faydalanma talebinin, idarece bir defa talepte bulunulabileceği gerekçesi ile reddinden kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi talebidir .
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2018 22.3.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran ’in Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda; Antalya İli
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Öğretim Kurumları Şube Müdürlüğü’nde engelli hizmetli sınıfında 2017 Şubat ayından beri görevlendirme olarak görev yaptığını, 09/ 01/ 2018 tarihinde Ortaokulundaki kadrosunun görev yaptığı müdürlüğe yer değiştirme suretiyle atanmasını talep ettiğini ancak Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel
Müdürlüğü’nün 29/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ile aynı konu ve taleple ilgili olarak
Danıştay 16. Dairesinin Esas sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması karar içeriğine aykırı olacak şekilde işlem tesis edildiğini, kendisinin Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 11.
Maddesiyle aynı Yönetmeliğe eklenen Ek 3. Maddesinde yer alan “bir defadan fazla” ibaresi yönünden verilen yürütmenin durdurulması kararının dikkate alınarak İmam Hatip
Ortaokulundan il içi naklen yer değişikliği talebinin reddini şikayetle mağduriyetinin giderilmesini
1 / 6talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Antalya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gönderdiği 07.05.2018 tarihli cevabında; 2.1. Başvuran ’in 20.05.2015 EKPSS- 2015/ 1 sınav sonucu ile yapılan yerleştirmeyle
İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne atamasının yapılmış olduğunu Devlet Memurlarının Yer
Değişikliği Yönetmeliğinin Ek- 3 maddesinde belirtilen bir defaya mahsus yer değişikliği hakkını kullanarak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İmam Hatip Ortaokulu’na hizmetli olarak atamasının yapıldığını, 2.2. Başvuranın 07.03.2018 tarihli dilekçesi ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü kadrosuna atanma talebinde bulunduğunu, 2.3. Başvuranın yer değişikliği atama talebinin 30/ 06/ 2014 tarihli ve 2014/ 6578 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı gereği Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle aynı Yönetmeliğe eklenen
Ek 3. maddede yer alan “en az yüzde kırk oranında”, “ağır engelli raporlu”, “bir defadan fazla”, “kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak” ibareleri ile 12. maddesiyle aynı Yönetmeliğe eklenen Geçici 5. maddede yer alan “Kamu kurum ve kuruluşları bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu Yönetmeliğe uygun hale getirirler .” düzenlemesinden dolayı engelli personele tanınan bir defaya mahsus yer değişikliği talebinden yararlanmış olduğunun tespit edildiğini bu nedenle de başvuranın bu talebinin karşılanamadığını, 2.4. Başvuranın; Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer
Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelikte belirtilen mazeret gruplarından herhangi birini taşıması ve halen görev yaptıkları yerde hastalığı ile ilgili tetkik ve tedavilerinin yapılamadığının belgelendirilmesi halinde durumlarının değerlendirilebileceğinin belirtilerek başvuranın talebinin uygun görülmediği, ifade edilmiştir .
3. Ayrıca başvuru konusu ile ilgili idareden bir yetkili ile görüşülmüş, akabinde başvuranın idarenin yetkilisi ile yaptığı görüşmede Danıştay 16. Dairesinin Esas sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı ile ilgi ilk derece dava dosyasının Danıştay Daire görev değişikliği ile ele alındığı, Danıştay 2. Dairesinin Esas sayılı dosyasında verilen karar ile “bir defadan fazla “ ibaresinin iptalinin bilgi olarak iletilmesi neticesinde, Kurumumuzca verilecek tavsiye kararına göre işlem yapabilecekleri bilgisi de ulaştırılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”,
2 / 65. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 01/ 07/ 2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un;
6.1 “Amaç ” başlıklı 1 inci maddesinde : “ Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve
özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır .” 6.2. “Tanımlar ” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “ Engelli : Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi ”
Aynı fıkranın j bendinde; “ Makul düzenleme : Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri ” 6.3. “Ayrımcılık başlıklı ” 4/A maddesinde; “ Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır . Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır . Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez .” 6.4. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde , “ Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır .
İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz .
Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz .
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur . ( …)” 7. 657 sayılı Kanunun “ Yer değiştirme suretiyle atanma ” başlıklı 72 nci maddesinde ; “ İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…” 8. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3
3 / 6üncü maddesinde ; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk
oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir . Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz .(Danıştay 16.
Dairesinin 2/ 7/ 2015 tarih ve sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur .)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/ 03/ 2018 tarih ve sayılı kararında “bir defadan fazla “ibaresinin iptaline karar verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin talebi yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edildiğinden, başvuru talebinin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran atamasının yapıldığı Antalya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İmam hatip Ortaokulundaki hizmetli kadrosundaki görevinden, görevlendirme ile görev yaptığı
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Eğitim Kurumları Şube Müdürlüğü memuru olan görevine kadrosunun yer değişikliği suretiyle atamasının yapılmasını talep etmekte olup idare tarafından engellilere mahsus yer değişikli talep hakkının bir defa kullanılabileceği başvuranın ise bu hakkını ilk atamasının yapıldığı 2015 EKPSS yerleştirmesi ile yapıldığı İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesindeki kadrosunun Antalya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne naklinin yapılarak kullanılması nedeniyle reddetttiği anlaşılmaktadır .
11. Engelliler ile ilgili çerçeve Kanun niteliğinde 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun düzenlenmiştir . Söz konusu kanunla, engellilere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesinde, engellilere yönelik alınacak kararlarda sosyal politikalar geliştirilmesi ve engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaması temel amaç olarak belirlenmiştir . 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
72 nci maddesinde ise; kendisi, eşi veya birinci kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile
fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı kuralları yer almaktadır . Söz konusu kurallara istinaden
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik
Yapılamasına Dair Yönetmeliğin 11. Maddesinin Ek- 3 maddesinde bir defaya mahsus olmak üzere engelli memurun bu mazeretine binaen yer değişikliği talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir .
12. İdare başvuranın talebini engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin bir defaya mahsus kullanılabileceği için kabul etmemiş ancak bu konuda yönetmelikte geçen “bir defadan fazla olmamak” ifadesinin yönetmeliğin belli kısımları için açılan yargılamada bu kısım yürütmenin durdurulması kararı verilmesini dikkate almamıştır . Başvuran daha sonrada yer değişikliği talep etmiştir . Ancak yine olumlu bir cevap alamamıştır .
13. Engelliler Hakkında Kanunda , engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için idarelere gerekli değişiklikleri yapması, tedbirleri alması ve de çalışan engellilerin karşılaşabileceği
4 / 6engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması yönünde
düzenlemeler yer almaktadır . 657 sayılı Kanunda da engelli olan ya da engelli yakını olan memurlara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmiştir . Söz konusu kanunda memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağına hükmedilmiştir . Konuyla ilgili olarak Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte ise sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu taleplerin Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı belirtilmiştir . Danıştay 2. Dairesi 21/ 03/ 2018 tarih ve sayılı kararında; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmasına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar vermiştir . Dolayısıyla başvuranın yer değişikliği taleplerinin tümünün “engellilik durumunda yer değişikliği” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır .
14. Başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği taleplerini idare; başvuranın aslında talepte bulunduğu birimde görevlendirme ile çalışıyor olmasını ve kadrosunun bulunduğu okulda hizmetli kadrosunda çalışmasının zorluklarını değerlendirmeden mevzuatı gerekçe göstererek reddetmiştir . Dolayısıyla idare hukuka ve hakkaniyete aykırı bu işlemleri ile başvuranın engelliliğini görmezden gelmiş ve başvuranın hayatına dair engelleri arttırmıştır . Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014- 2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam
Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir . Dolayısıyla idarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi de beklenmektedir .
15. Yukarıda aktarılan hususlar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, özellikle engellilere yönelik düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda başvurunun kabulü yönünde karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, haklı beklentiye uygunluk, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine
5 / 6karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın yer değişikliği suretiyle atanma talebinin; Danıştay 2. Dairesi 21/ 03/ 2018 tarih ve sayılı kararı dikkate alınarak, engellilere tanınan yer değişikliği mazereti kapsamında değerlendirilerek yerine getirilmesi için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Tavsiye Kararının BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’na tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20. inci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içerisinde kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi