|
ÖZET: Başvuran, %60 engelli raporuna sahip bir devlet memuru olarak, engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talep etmiştir. Ancak, idare, personel yetersizliği ve hizmet ihtiyacı gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Danıştay, başvuranın her gün 159,4 kilometre mesafe kat ederek işe gitmesinin sağlık durumunu olumsuz etkileyebileceğini vurgulayarak, engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.
Ayrıca, başvuranın engellilik durumunun dikkate alınarak, idarenin bu talebi değerlendirirken ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. İdarenin, başvuranın engellilik durumuna yönelik olarak gerekli önlemleri alması ve personel sayısının artırılması için gerekli çalışmaları yapması gerektiği ifade edilmiştir. Bu karar, engelli memurların haklarının korunması ve kamu hizmetinin etkin bir şekilde yürütülmesi açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/933-S.23.1630
BAŞVURU NO : 2022/10413
KARAR TARİHİ : 23/01/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
SİVAS DEFTERDARLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; T.C. kimlik numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda, başvuran Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde 2005 yılında Astsubay olarak göreve başladığını, 2014 yılında dilate kardiyomiyopati ve esansiyel hipertansiyon tanıları ile
TSK’dan adi malul olarak emek olduğunu, günlük olarak 6 adet ilaç içtiğini, %60 engel raporu bulunduğunu, 2020 yılında EKPSS’ye girdiğini, 2022 yılı atamalarıyla Sivas Malmüdürlüğü’ne olarak atandığını, 05/05/2022 tarihinde göreve başladığını, kendisinin Sivas Merkezde ikamet ettiğini ve eşinin Sivas Cumhuriyet Üniversitesinde sağlık personeli olarak çalıştığını ve iki çocuğunun
Sivas Merkezde eğitim-öğretimine devam ettiğini, günlük gidiş ve geliş olarak 160 km yol yaptığını, bu durumun kendisini engelinden kaynaklı olarak çok zorladığı için Sivas Valiliği Defterdarlığı’na sayı numaralı dilekçe verdiğini, dilekçe sonucunun olumsuz geldiğini ve 3 aydır her gün gidiş gelişlerin yorduğunu ve işiyle ilgili zorluklar yaşadığını belirterek engel durum, eş ve çocuk durumu ve 10 sene onur ve şerefle görev yapmış olduğu askerlik durumu göz önüne alınarak tayin işlemlerinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 22/09/2022 tarih ve sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben alınan
Sivas Defterdarlığı Personel Genel Müdürlüğü 07/10/2022 tarih ve
sayılı yazısında:
2.1. Malmüdürlüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan başvuranın
Bakanlık Personel Genel Müdürlüğünün 23.02.2022 tarihli ve sayılı yazısı eki “EKPSS
/
2022/1 Dönemi yerleştirme sonuç çizelgesine istinaden 20.04.2022 tarihinde
Malmüdürlüğüne açıktan atandığını, 05.05.2022 tarihinde görevine başladığı ve 5 gün sonra 10.05.2022 tarihinde hemen tayin talebinde bulunduğu, 2.2. Başvuranın, Malmüdürlüğünde 8 nci dereceli kadroda 10. derecenin 3. kademesinde
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yaptığı, 2.3. Malmüdürlüğünde personel yetersizliği ve hizmetine duyulan ihtiyaç nedeniyle ilgilinin tayin talebinin uygun görülmediği, 2.4. İlgili Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atama Yönetmeliği kapsamında engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinde bulunma şartlarını taşıdığı, 2.5. Malmüdürlüğünde 2 adet Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni personel bulunduğu, birinin personel veznedarlığına vekalet ettiğini, Malmüdürlüğünde muhasebe iş ve işlemlerinin tek memurla yapıldığı, ihtiyaç halinde merkezden ilçeye görevlendirme yapılmasında Defterdarlıkta da personel yetersizliği nedeniyle ayriyeten sorunlar yaşandığı, 2.6. Başvuru konusu talep hakkında, ‘Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar’ bulunmadığı, 2.7. Hazine ve Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 26.05.2015 tarihli ve 15574 sayılı (2015/1 Sayılı) Genelgesinde de belirtildiği üzere engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebini içerir dilekçenin, başvuranın görev yaptığı Defterdarlık Personel
Müdürlüğü aracılığı ile Valilik atamalı personel için izin alınmak üzere Bakanlığa (Personel Genel
Müdürlüğü) gönderilmesi gerektiğinden Kaymakamlığının (Malmüdürlüğü) 29.09.2022 tarihli ve sayılı yazı ekindeki dilekçesi ve eklerinin 30.09.2022 tarih ve sayılı yazı ile
Bakanlık Personel Genel Müdürlüğüne gönderildiği, 3. Kurumumuzun 14/12/2022 tarih ve sayılı bilgi belge isteme yazısına cevaben alınan
Hazine ve Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 28/12/2022 tarih ve sayılı yazısında; 3.1. Bakanlık taşra teşkilatında açık bulunan kadrolara EKPSS 2022/1 ile yapılan yerleştirme sonucunda
Sivas Defterdarlığı Malmüdürlüğüne yerleştirilen ve Valilik Makamının 20.04.2022 tarihli onayı ile ataması yapılarak 05.05.2022 tarihinde görevine başlayan bila tarihli dilekçesiyle; ikamet adresinin Sivas/Merkez olması, eşinin Sivas Cumhuriyet Üniversitesinde çalışması, çocuklarının okula Sivas/Merkez’de devam etmesi, aile bütünlüğünün korunması ve engelinden dolayı gidiş gelişlerde sıkıntı yaşayacağından bahisle anılan Defterdarlık merkez teşkilatına atanma talebinde bulunduğu,
3.2. Hazine ve Maliye Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin (Ek-
1) 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında
Genel Yönetmelik gereği yapılan sınavlar sonucunda (B) grubu kadrolara atananlar, … ; atandıkları birimin bulunduğu il sınırları içerisinde fiilen iki yıl görev yapmak zorundadır. Bu sürenin hesabında izinli sürelerden yalnızca yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. Bu süreyi doldurmayanların kurum içi nakilleri yapılmaz.” hükmünün yer aldığı,
/
3.3. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin (Ek-2) “Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceğinin belirtildiği, ikinci fıkrasında ise, bu taleplerin bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağının hükme bağlandığı,
3.4. Bakanlık personelinin engellilik durumuna bağlı yer değişikliği taleplerine ilişkin hususların Maliye
Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin (Ek-3) 11/A maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “Engellilik durumu mazeretine dayanarak memurun yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen personel ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan personel engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler kadro imkânları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.” şeklinde hüküm altına alındığı,
3.5. Ayrıca, 26/06/2015 tarihli ve 15574 sayılı 2015/1 No’lu Bakanlık Genelgesinin (Ek-4) birinci maddesinde; “Engellilik durumuna dayanarak personelin yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; a)En az yüzde kırk oranında engelli olduğuna veya eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımlarının ağır engelli olduğuna ilişkin ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunun, b)Engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebini içerir dilekçenin, … Bakanlığa (Personel Genel Müdürlüğüne) gönderilmesi gerekmektedir.” düzenlendiği, takip eden maddesinde ise bu kapsamdaki taleplerin kadro imkanları dikkate alınarak karşılanacağının belirtildiği,
3.6. Başvuranın talebinin anılan Defterdarlığın 30.09.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile Bakanlığa (Personel Genel Müdürlüğü) bildirildiği, söz konusu yazı ekinde alınan Altınyayla Kaymakamlığının
29.09.2022 tarihli ve sayılı yazısında personel bulunmaması nedeniyle yerine personel verilmesi
halinde adı geçenin tayin talebinin uygun görüldüğünün, aksi takdirde ayrılışının yapılmayacağının belirtildiği; kamu hizmetinin aksatılmadan yürütülebilmesi için adı geçenin hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliği nedeniyle Bakanlıkça talebinin değerlendirilemediği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, /
6. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un “Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde; “Doğrudan ve dolaylı ayrımcılık dahil olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”, 6.1. “Topluma Dahil Olma” başlıklı 4/B maddesinde; “Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir. Engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar. Engellilerin topluma dâhil olmaları ve toplum içinde yaşamaları amacıyla bireysel destek hizmetleri de dâhil olmak üzere ihtiyaç duydukları toplum temelli destek hizmetlerine erişimleri sağlanır.”, 6.2. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz.
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur.”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”, 8. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 8.1. Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı 13’üncü maddesinde; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.”, 8.2. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (Danıştay 2.
Dairesinin 21/03/2018 tarihli ve E:2016/9697, K:2018/1891 sayılı kararıyla, maddede yer alan ”bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) […]”, 9. Hazine ve Maliye Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmelik gereği yapılan sınavlar sonucunda (B) grubu kadrolara atananlar, … ; atandıkları birimin bulunduğu il sınırları içerisinde fiilen iki yıl görev yapmak zorundadır. Bu sürenin hesabında izinli sürelerden yalnızca yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. Bu süreyi doldurmayanların kurum içi nakilleri yapılmaz.” ,
10. Maliye Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin (Ek-
3) 11/A maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “Engellilik durumu mazeretine dayanarak memurun yer
değiştirme talebinde bulunabilmesi için; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen personel ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan personel engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler kadro imkânları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.”,
11. 26/06/2015 tarihli ve 15574 sayılı 2015/1 No’lu Bakanlık Genelgesinin birinci maddesinde; “Engellilik durumuna dayanarak personelin yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; a)En az yüzde kırk oranında engelli olduğuna veya eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımlarının ağır engelli olduğuna ilişkin ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunun, b)Engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebini içerir dilekçenin, … Bakanlığa (Personel Genel Müdürlüğüne) gönderilmesi gerekmektedir.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; T.C. kimlik numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda, başvuran Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde 2005 yılında Astsubay olarak göreve başladığını, 2014 yılında dilate kardiyomiyopati ve esansiyel hipertansiyon tanıları ile
TSK’dan adi malul olarak emek olduğunu, günlük olarak 6 adet ilaç içtiğini, %60 engel raporu bulunduğunu, 2020 yılında EKPSS’ye girdiğini, 2022 yılı atamalarıyla Sivas Malmüdürlüğü’ne
V.H.K.İ olarak atandığını, 05/05/2022 tarihinde göreve başladığını,kendisinin Sivas Merkezde ikamet ettiğini ve eşinin Sivas Cumhuriyet Üniversitesinde sağlık personeli olarak çalıştığını ve iki çocuğunun
Sivas Merkezde eğitim-öğretimine devam ettiğini, günlük gidiş ve geliş olarak 160 km yol yaptığını, bu durumun kendisini engelinden kaynaklı olarak çok zorladığı için Sivas Valiliği Defterdarlığı’na 1190343 sayı numaralı dilekçe verdiğini, dilekçe sonucunun olumsuz geldiğini ve 3 aydır her gün gidiş gelişlerin yorduğunu ve işiyle ilgili zorluklar yaşadığını belirterek engel durum, eş ve çocuk durumu ve 10 sene onur ve şerefle görev yapmış olduğu askerlik durumu göz önüne alınarak tayin işlemlerinin yapılmasını talep etmektedir.
14. İdarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden Malmüdürlüğünde personel yetersizliği ve hizmetine duyulan ihtiyaç nedeniyle başvuranın tayin talebinin uygun görülmediği, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atama Yönetmeliği kapsamında engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinde bulunma şartlarını taşıdığı, Altınyayla Malmüdürlüğünde 2 adet Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni personel bulunduğu, birinin personel veznedarlığına vekalet ettiğini, Malmüdürlüğünde muhasebe iş ve işlemlerinin tek memurla yapıldığı, ihtiyaç halinde merkezden ilçeye görevlendirme yapılmasında Defterdarlıkta da personel yetersizliği nedeniyle ayriyeten sorunlar yaşandığı, Altınyayla Kaymakamlığının 29.09.2022 tarihli ve sayılı yazısında personel bulunmaması nedeniyle yerine personel verilmesi halinde adı geçenin tayin talebinin uygun görüldüğünün, aksi takdirde ayrılışının yapılmayacağının belirtildiği; kamu hizmetinin aksatılmadan yürütülebilmesi için başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliği gerekçesiyle engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte Sivas Defterdarlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Altınyayla
Malmüdürlüğünde personele hitiyaç duyulduğu hususu Hazine ve Maliye Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğüne bildirildiği görülmektedir.
15. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile engellilere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesinde, engellilere yönelik alınacak kararlarda sosyal politikalar geliştirilmesi ve engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaması temel amaç olarak belirlenmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 inci maddesinde ise; kendisi, eşi veya birinci kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükmü yer almaktadır.
16. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Sağlık Mazeretine
Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
17. Yine, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları
/
dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (Danıştay İkinci Dairesinin 21/3/2018 tarihli ve E.: 2016/9697, K.: 2018/1891 sayılı Kararı ile, bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresi iptal edilmiştir.)” hükmüne yer verilmiştir. Maliye Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin (Ek-3) 11/A maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında da çerçeve yönetmelik ile benzer düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.
18. Başvuran söz konusu Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile yukarıda yer verilen mevzuata istinaden
Altınyayla Malmüdürlüğünden yer değişikliği ile Sivas Valiliği Defterdarlığında görev yapmayı talep etmiştir. Ancak ilgili İdare başvuranın talebini söz Malmüdürlüğünde muhasebe iş ve işlemlerinin tek memurla yapıldığı, personel bulunmaması, başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliği gerekçesiyle reddetmiştir.
Başvuranın Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engel durumunun “kalp yetmezliği ve esansiyol hipertansiyon”, engel oranının % 60 ve sürekli olduğu görülmektedir. Başvuranın işi ile ikamet ettiği mesafe (Sivas Merkez- Altınyayla arası 79,7 kilometre) toplamda 159,4 kilometredir. Bu mesafenin “kalp yetmezliği ve esansiyol hipertansiyon”, engel oranı % 60 olan başvuranın sağlık durumunu nasıl etkileyebileceği, gidiş gelişinin engelinden kaynaklı zorlukları da beraberinde getirebileceği yönünde idarece değerlendirme yapılması beklenirken idarece başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliği öncelikli kabul edilerek değerlendirilme yapıldığı anlaşılmaktadır.
19. İdarenin başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği başvurusunu, ilgili mevzuat hükümlerini dikkate alarak Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisindeki özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef kabul edilerek değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla idarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi de beklenmektedir.
Ayrıca; mülga Devlet Personel Başkanlığının “Engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin şartları ile bu şartları yerine getiren memurun başka gerekçelerle talebinin reddedilmesinin mümkün bulunmadığı (08/03/2016-1424)” hakkındaki görüşünde; “Devlet memurunun Genel Yönetmeliğin ek 3 üncü maddesinde yer alan şartlara sahip Devlet memurunun engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi için talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması, söz konusu teşkilat bünyesinde bahsi geçen memurun atanabileceği bir kadronun bulunması ve yer değişikliği talebinin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması gerektiği, – Engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin talep edildiği yerde kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatının bulunması, söz konusu teşkilatta memurun atanabileceği bir kadronun bulunması ve talebin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması halinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi gerektiği, bu üç husus dışındaki gerekçelerle yer değişikliği talebinin reddedilemeyeceği… mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
20. Başvuranın görevini yerine getirirken engel durumundan dolayı karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması için başvuranın engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin kişinin engel durumu dikkate alınarak öncelikli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
21. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde; başvuranın engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin sağlanmasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uygun olarak; /
Başvuranın görevini yerine getirirken engel durumundan dolayı karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemlerin alınması için başvuranın engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin başvuranın her gün işe gidiş geliş için 159,4 kilometre mesafe bulunduğu, bu mesafenin “kalp yetmezliği ve esansiyol hipertansiyon”, engel oranı % 60 olan başvuranın sağlık durumunu nasıl etkileyebileceği yönünde idarece değerlendirme yapılması, engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kişinin engel durumu dikkate alınarak öncelikli olarak değerlendirilmesi, Başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliğine ilişkin hususla ilgili olarak da Sivas
Defterdarlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından, Mal müdürlüğünde personele ihtiyaç duyulduğu ve Hazine ve Maliye Bakanlığından personel talep edildiği bildirildiğinden personel sayısının arttırılması hususunda gerekli çalışmaların da yapılması, gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Sivas İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Başvuranın engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin sağlanmasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uygun olarak; Başvuranın görevini yerine getirirken engel durumundan dolayı karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemlerin alınması için başvuranın engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin başvuranın her gün işe gidiş geliş için 159,4 kilometre mesafe bulunduğu, bu mesafenin “kalp yetmezliği ve esansiyol hipertansiyon”, engel oranı % 60 olan başvuranın sağlık durumunu nasıl etkileyebileceği yönünde idarece değerlendirme yapılması, engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kişinin engel durumu dikkate alınarak öncelikli olarak değerlendirilmesi, Başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç ve personel yetersizliğine ilişkin hususla ilgili olarak da Sivas
Defterdarlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından, Malmüdürlüğünde personele hitiyaç duyulduğu ve Hazine ve Maliye Bakanlığından personel talep edildiği bildirildiğinden personel sayısının arttırılması hususunda gerekli çalışmaların da yapılması amacıyla SİVAS DEFTERDARLIĞINA VE
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SİVAS
DEFTERDARLIĞI VE HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, SİVAS DEFTERDARLIĞINA VE HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/