TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7327-7327
BAŞVURU NO : 2018/11761
KARAR TARİHİ : 19/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 03/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde teknisyen unvanı ile görev yapmakta olduğunu, çocuk felcine bağlı olarak … hastası olduğunu, %… oranında … engeli bulunduğundan ayaklarını kullanamadığını, buna bağlı olarak özellikle kış aylarında işyerine ulaşmasının bir hayli zor olduğunu, koltuk değnekleri ile karda-buzda düşe kalka iş yerine ulaştığını, çalışma mekanına daha rahat ulaşabilmesi amacıyla, mevzuatta engelliler lehine yapılmış olan düzenlemeler de dikkate alınmak suretiyle Konya Mevlana
Kültür Merkezi yerleşkesinde faaliyet göstermekte olan Konya Tasavvuf Müzik Topluluk
Müdürlüğünde münhal durumuna uygun bir kadroya atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Kültür ve Turizm Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 05/12/2018 tarih ve E.
… sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın naklen atanma talebinin, Bakanlığın Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 23/03/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve bağlı birimlerinde kadro unvanına uygun boş kadro bulunmadığından uygun görülmediği, Güzel Sanatlar Genel
Müdürlüğünün 27/07/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ile personel ihtiyacının bulunmaması nedeniyle uygun görülmediği, Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluk Müdürlüğünün 24/07/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ile Müdürlüklerinde boş kadro bulunmaması ve personel ihtiyacının bulunmaması nedeniyle uygun görülmediği ve Başkanlığın 16/08/2018 tarihli ve …
sayılı yazısı ile söz konusu birimlerin personel ihtiyacının ve durumuna uygun boş kadro bulunmaması sebebiyle naklen atanmasının uygun görülmediği, 2.2. Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde 9-8/2 derece ve kademesinde teknisyen olarak görev yaptığı, 2.3. Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluk Müdürlüğünde boş teknisyen kadrosu bulunmadığı, 2.4. Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluk Müdürlüğünün personel ihtiyacının bulunmaması ve ilgilinin durumuna uygun atanabileceği boş kadronun bulunmadığı, 2.5. Şikayet konusu talebe ilişkin açılmış/sonuçlanmış herhangi bir dava bulunmadığı, ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddiayı konu edinen benzer başvuruya ilişkin görüş talebi içeren yazımıza istinaden Devlet Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 17/10/2018 tarih ve
… sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72’nci maddesine, 06/02/2014 tarihli ve … sayılı Kanunun 10’uncu maddesi ile eklenen beşinci fıkrada; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” Hükmüne yer verildiği, 3.2. Bu çerçevede, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelikte düzenlemeye gidildiği, Yönetmeliğe eklenen Ek 3’üncü madde ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlara, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunma imkânı getirildiği, bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanmasına hükmedildiği, ancak, “Amaç” başlıklı l’inci maddesinden de anlaşılacağı üzere, mezkûr Yönetmeliğin Devlet
Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlendiği, kurumlar arası nakil işlemlerini kapsamadığı ve engelli memurların naklen atanma taleplerinin karşılanması hususunda mer’i mevzuatta özel bir hüküm de bulunmadığı, 3.3. Diğer taraftan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74’üncü maddesi uyarınca; memurların 657 sayılı Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerinin mümkün bulunduğunun ifade edildiği, 3.4. Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, engelli kadrosunda istihdam edilen memurların; diğer memurların kurumlar arası nakillerde tabi olduğu şekilde, naklen geçmek istedikleri kuruma şahsen başvuru yapmaları, başvurulan sonucunda ilgili kurumca taleplerinin uygun görülmesi ve akabinde de halen istihdam edildikleri kurumca muvafakatlerinin verilmesi kaydıyla naklen atanmalarının mümkün bulunduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” başlıklı 123’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.” 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve i şlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, 6.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, … engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” 6.2. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.
…” 7. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun
2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum
içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”, 7.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, … ifade eder.” 7.3. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde, “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar … engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. … ” 8. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 No’lu
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin, Kültür ve
Turizm Bakanlığı başlıklı Dokuzuncu bölümünün “Hizmet Birimleri” başlıklı 279
uncu maddesinde, “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:
a) Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü, …” 9. 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4 No’lu Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Türkiye Yazma Eserler Kurumu
Başkanlığı” başlıklı 724 üncü maddesinde, “Bu Bölümün uygulanmasını sağlamak ve mevzuatla kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere Bakanlığa bağlı, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli ve merkezi İstanbul’da olan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı kurulmuştur.” 10. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun, 12 nci maddesinde, “… Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir.
…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Çocuk felci sebebiyle … hastası olan ve %… oranında … engeli bulunan başvuran, Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde teknisyen unvanı ile görev yapmakta olduğunu, ayaklarını kullanamadığını, buna bağlı olarak özellikle kış aylarında işyerine ulaşmasının bir hayli zor olduğunu iddia ederek, mevzuatta engelliler lehine yapılmış olan düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle Konya Mevlana Kültür Merkezi yerleşkesinde faaliyet göstermekte olan Konya Tasavvuf Müzik Topluluk Müdürlüğünde münhal durumuna uygun bir kadroya atanmayı talep etmektedir. 13. 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde, ilgili mevzuat uyarınca verilecek rapora göre kendisi engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı öngörülmüş, bu doğrultuda, Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin Ek 3 üncü maddesi ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlemesi getirilmiştir.
14. Ancak söz konusu Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi ve “Tanımlar” başlıklı
3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi birlikte değerlendirildiğinde, 657 sayılı Kanunun
72 nci maddesinin ve buna dayanılarak çıkarılan söz konusu Yönetmeliğin zorunlu yer
değiştirmeye tabi Devlet memurlarının aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanmalarını düzenlediği görülmektedir.
15. Somut olay kapsamında, başvuranın Yazma Eserler Kurumu Başlığının taşra teşkilatlanması olan Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde teknisyen olarak görev yapmakta olduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Konya Türk
Tasavvuf Müziği Topluluğu Müdürlüğünde münhal durumuna uygun bir kadroya atanmayı talep ettiği anlaşılmaktadır.
16. Başvuranın çalışmakta olduğu Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünün bağlı olduğu Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı 4 Nolu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 724 üncü maddesi uyarınca tüzel kişiliği haiz ve özel bütçeli bir kuruluştur. Bilindiği üzere; Bakanlıkların, Devlet Tüzel Kişiliğinden ayrı ve bağımsız bir tüzel kişilikleri bulunmamaktadır. Bir başka deyişle, Bakanlıklar Devlet tüzelkişiliğini temsil etmektedirler. Bu itibarla, başvuranın hazihazırda çalışmakta olduğu ve nakil talep ettiği her iki kurumun da ayrı kamu tüzelkişiliklerini temsil etmesi hasebiyle, başvuranın, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin öngördüğü engelliliğe bağlı yer değişikliği hükmünden yararlanması, söz konusu Yönetmeliğin zorunlu yer değiştirmeye tabi Devlet memurlarının aynı kurum içinde yer değişikliğini düzenlemesi sebebiyle mümkün bulunmamaktadır.
17. Öte yandan, başvuranın talebi kurumlar arası naklen atanma kapsamında bulunmakla beraber, Devlet Personel Başkanlığından benzer başvuru kapsamında talep edilen görüş yazısında da belirtildiği üzere, kurumlar arası naklen atanma durumlarında, engelli memurların taleplerinin öncelikle karşılanması gerektiği hususunda özel bir hüküm de bulunmamaktadır.
18. Yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri kapsamında, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın 657 sayılı Kanun 72 nci maddesi ve bu hükme dayanılarak çıkarılan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek
3 üncü maddesi ile engellilik durumuna bağlı yer değişikliği hükmünden yararlanılabilmesi için
öngörülen “aynı kurum içinde yer değişikliği” şartını sağlamadığı, öte yandan kurumlar arası naklen atanma durumunda, mevzuatta engellilik mazeretine ilişkin özel bir hüküm öngörülmediği hususu da dikkate alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından naklen tayin talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, Kültür ve
Turizm Bakanlığının, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
Ayrıca, Anayasanın 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen engelliler hakkında tedbirler alınması suretiyle pozitif ayrımcılık uygulanabileceği hükmü uyarınca, Konya
Yazma Eserler Bölge Müdürlüğüne, dezavantajlı gruplara yönelik olarak tesis edilecek işlemlerde daha hassas davranılması, başvuranın iş yerine rahat bir şekilde ulaşımını teminen araç park yeri sorunu hususunun çözüme kavuşturulması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA, KONYA YAZMA ESERLER BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE ve
KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi