|
ÖZET: Başvuran, Atatürk Üniversitesi’nde engelli öğrenci olarak eğitim gördüğünü ve onkoloji hastası olduğu için harç muafiyeti talep ettiğini belirtmiştir. İlk sağlık raporunun süresi 2019 Ekim’de sona ermiş, yeni raporunu ise 2020 Ağustos’ta ibraz etmiştir. Üniversite, başvuranın 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar dönemi için ödediği harç ücretinin iadesinin mümkün olmadığını, çünkü raporun süresinin bitiminden önce yeni raporun ibraz edilmediğini ileri sürmüştür.
Yükseköğretim Kurulu, başvuranın iade talebinin üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtirken, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın pandemi sürecinde raporunu zamanında alamadığını iddia etmesine rağmen, bu durumun geçerli olmadığını ifade etmiştir. Danıştay, başvuranın engellilik durumunun devam ettiğini gösteren belgeleri sunduğundan, harç ücretinin iade edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın harç iade talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiş ve Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’ne harç tutarının iade edilmesi tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5612-S.21.9077
BAŞVURU NO : 2020/100172
KARAR TARİHİ : 07/04/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Engelli öğrencilere sağlanan harç muafiyetinden yararlanma talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, başvuran özetle;
2018 yılı güz döneminde Atatürk Üniversitesi Sosyal Hizmet Lisans Bölümü’nde eğitime başladığını,
onkoloji hastası olması nedeniyle raporunu sunarak eğitim ücretinden muaf tutulduğunu, raporunun süresinin 2019 yılı Ekim ayında bittiğini, yenilenmesi için hastaneye başvurduğunu, bu belgenin hastane sağlık kurulu heyetlerinin yılda birkaç kez toplanması suretiyle imzalandığını, bu nedenle belgenin onaylanarak yenilenmesinin süreç aldığını, üniversitenin öğrenci işleri ile yaptığı görüşmede kendisine
“2019-2020 yılı bahar dönemi ücretini yatırması, raporunu alınca sunacağına dair dilekçe ile başvurması ve rapor alınınca iade yapılacağı” yönünde bilgi verildiğini, bunun üzerine bahar dönemi ödemesini 935,00
Tl olarak yaptığını ve dilekçe ile durumu bildirdiğini, ancak pandemi süreci nedeniyle, hastanelerin bu raporların imzalanmasını süresi belirsiz olarak askıya aldığını, durumu tekrar üniversitesine bildirdiğini, bahsi geçen raporun yeni imzadan çıktığını ve harç ödemesi iade talebiyle birlikte üniversiteye gönderildiğini ancak olumsuz cevap verildiğini belirterek 2019-2020 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi için ödediği 935 TL harcın iadesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 27/11/2020 tarihli ve
S.20. sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup YÖK Başkanlığı tarafından gönderilen 29/12/2020 tarihli ve E- sayılı cevabi yazıda özetle;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.1. 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın 24/12/2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı ve Kararın 1 inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Yükseköğretim Programlarına kayıt yaptırma veya kayır yenileme sırasında 01/07/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uyarınca engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarından program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın engellilik oranı kadar indirim yapılır. Bu fıkra kapsamında olup birinci öğretim ve açık öğretim programlarına devam eden veya yeni kayıt yaptıran öğrencilerden program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı alınmaz. Engelli olduğu halde 2019-2020 eğitim-öğretim yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ibraz edemeyen öğrencilere ilgili belgeyi ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenim ücretlerinden engellilik oranı kadar yapılacak indirim tutarı veya öğrenci katkı payı tutarı ret ve iadeler kaleminden iade edilir.” hükmüne yer verildiği, 2.2. Söz konusu hüküm kapsamında, 2019-2020 eğitim- öğretim döneminde engelli olduğuna dair sağlık kurulu raporunu elinde olmayan nedenlerle ibraz edemeyen ancak 02/09/2020 tarihinde söz konusu raporu ibraz ettikten sonra Atatürk Üniversitesi tarafından 2020-2021 eğitim-öğretim dönemine ait materyal ve katkı payı ücreti muafiyetinin yapıldığı ’ın 2019-2020 eğitim-öğretim dönemine ait ödemiş olduğu ücretin iadesi konusunun bahsi geçen üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilmesi ve karara bağlanması gerektiği hususlarına yer verilmiştir.
3. Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünden 27/11/2020 tarihli ve S sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup cevaben alınan 07/12/2020 tarihli ve E. sayılı yazı ve eklerinde özetle; 3.1. 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair 1842 Sayılı Cumhurbaşkanı
Kararının 1.maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Yükseköğretim programlarına kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 20/2/2019 tarihli ve
30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
uyarınca engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın engellilik oranı kadar indirim yapılır. Bu fıkra kapsamında olup birinci öğretim ve açık öğretim programlarına devam eden veya yeni kayıt yaptıran öğrencilerden program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı alınmaz. Engelli olduğu halde, 2019-2020 Eğitim-Öğretim
Yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ibraz edemeyen öğrencilere, ilgili belgeyi ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenim ücretlerinden engellilik oranı kadar yapılacak indirim tutarı veya öğrenci katkı payı tutarı ret ve iadeler kaleminden ve iade edilir.” hükmü gereğince işlem yapıldığı,
3.2. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan “Öğrencilerin kayıt yaptırabilmeleri veya kayıt yenileyebilmeleri için;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
cari hizmet maliyetine öğrenci katkısını ve açıköğretim/uzaktan öğretim materyal ücretini ödemiş olmaları gerekir.” hükmü ile aynı maddenin 4 üncü fıkrasında yer alan “Mali yükümlülüklerini belirlenen süreler içerisinde yerine getirmeyen öğrencilerin kayıt ve kayıt yenileme işlemleri yapılmaz. Bu öğrenciler, ara sınav ve yarıyıl/yılsonu sınavlarına alınmazlar ve öğrencilik haklarından yararlanamazlar.” hükümleri gereğince, öğrencilerinin öğrenimlerine devam etmek istedikleri yarıyıllarda kayıtlı oldukları programın materyal ücretini ödedikleri ve daha sonra ders kayıt işlemlerini tamamladıkları,
3.3. Başvuranın ikinci engelli sağlık kurulu raporunu 12/08/2020 tarihinde ibraz ettiği, buna istinaden bu tarihten sonrası için ücret muafiyeti yapılarak sisteme uyarlandığı, ancak öğrencinin geriye dönük (2019-
2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılına ait) ücret iade talebine yukarıda anılan Cumhurbaşkanı Kararının
ilgili maddesi gereği işlem yapılamadığı, öğrencinin ikinci sağlık raporunu pandemi nedeniyle geç almak zorunda kaldığı iddiasının ise gerçeği yansıtmadığı, zira öğrencinin ilk engelli sağlık kurulu raporunun süresinin 13/10/2019 tarihinde bittiği, ülkemizde pandemi ile ilgili sürecin ise Mart 2020 tarihinde başladığı, adı geçen öğrencinin bu iki tarih arasındaki yaklaşık altı aylık “olağan süreç” içerisinde yeni sağlık raporunu alarak Fakültemize ibraz edip 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı öğrenim ücretinden muaf olabilmesi mümkünken bunu yapmadığı ve sağlık kurulu raporunu 12/08/2020 tarihinde (ilk rapor süresinin bitiminden yaklaşık on ay sonra) alarak ibraz ettiği, bu nedenle de yukarda anılan mevzuat gereği 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı öğrenim ücretini ödeyerek kaydını aktif hale getirdiği, bu ücretin iadesinin Cumhurbaşkanı Kararının ilgili maddesi gereğince imkan dahilinde olmadığı hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”, 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.2. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.”, 7. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun;
7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.”,
7.2. “Eğitim ve öğretim” başlıklı 15 inci maddesinde; “Hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelliler, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, yaşadıkları çevrede bütünleştirilmiş ortamlarda, eşitlik temelinde, hayat boyu eğitim imkânından ayrımcılık yapılmaksızın yararlandırılır.
Genel eğitim sistemi içinde engellilerin her seviyede eğitim almasını sağlayacak bütünleştirici planlamalara yer verilir.
Örgün eğitim programlarına farklı nedenlerle geç başlamış engellilerin bu eğitime dâhil edilmesi için gerekli tedbirler alınır.
Üniversite öğrencilerinden engelli olanların öğrenime etkin katılımlarını sağlamak amacıyla
Yükseköğretim Kurulu koordinasyonunda, yükseköğretim kurumları bünyesinde, engellilere uygun araçgereç ve ders materyallerinin, uygun eğitim, araştırma ve barınma ortamlarının temini ile eğitim süreçlerinde yaşadıkları sorunların çözümü gibi konularda çalışma yapmak üzere Engelliler Danışma ve
Koordinasyon Merkezleri kurulur.
Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezinin çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
İşitme engellilerin eğitim ve iletişimlerinin sağlanması amacıyla Türk işaret dili sistemi oluşturulur. Bu sistemin oluşturulmasına, geliştirilmesine ve uygulanmasına yönelik çalışmaların esas ve usulleri Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığının koordinatörlüğünde, Millî Eğitim Bakanlığı ve Türk Dil Kurumu
Başkanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Engellilerin her türlü eğitim, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kabartma yazılı, sesli, elektronik kitap; alt yazılı, işaret dili tercümeli ve sesli betimlemeli film ve benzeri materyal temin edilmesine ilişkin gerekli işlemler Millî Eğitim Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülür.”,
8. 24/12/2019 tarihli ve 1842 Sayılı 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim kurumlarında
Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Tespitine Dair Karar Cumhurbaşkanlığı Kararının “Merkezi Yerleştirme Esaslarına Göre
Yükseköğretim Kurumlarına Yerleştirilen Öğrencilerin Öğrenci Katlı Payı ve Öğrenim Ücretleri ” başlıklı 1 inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Yükseköğretim programlarına kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın engellilik oranı kadar indirim yapılır. Bu fıkra kapsamında olup birinci öğretim ve açık öğretim programlarına devam eden veya yeni kayıt yaptıran öğrencilerden program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı alınmaz. Engelli olduğu halde 2019-2020 yılına ait kayıt yaptırma ve kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ibraz edemeyen öğrencilere ilgili belgeyi ibraz ettiği tarihte bu eğitim öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenim ücretlerinden engellilik oranı kadar indirim tutarı veya öğrenci katkı payı tutarı ret ve iadeler kaleminden iade edilir.”, 9. Atatürk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin; 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesi bünyesinde açıköğretim ve uzaktan eğitim sistemine göre yürütülen programlarda uygulanan eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin esasları düzenlemektir.”, 9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi bünyesinde açıköğretim ve uzaktan eğitim sistemine göre yürütülen programlarda uygulanan eğitimöğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esasları kapsar.” 9.3. “Katkı payı ve öğretim giderleri” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1)Öğrenciler kayıt yaptırabilmeleri veya kayıt yenileyebilmeleri için; cari hizmet maliyetine öğrenci katkısını ve açıköğretim/uzaktan öğretim materyal ücretini ödemiş olmaları gerekir.
(2)Cari hizmet maliyetine öğrenci katkı payı hakkında ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
(3)Açıköğretim/uzaktan öğretim materyal ücreti, programların özellikleri dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak Fakülte Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Üniversite Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(4)Mali yükümlülüklerini belirlenen süreler içerisinde yerine getirmeyen öğrencilerin kayıt ve kayıt yenileme işlemleri yapılmaz. Bu öğrenciler, ara sınav ve yarıyıl/yılsonu sınavlarına alınmazlar ve öğrencilik haklarından yararlanamazlar.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
11. Başvuran, 2018 yılı güz döneminde Atatürk Üniversitesi Sosyal Hizmet Lisans Bölümü’nde eğitime başladığını, onkoloji hastası olması nedeniyle raporunu sunarak eğitim ücretinden muaf tutulduğunu, raporunun süresinin 2019 yılı Ekim ayında bittiğini ve yenilenmesinin süreç aldığını, üniversitenin öğrenci işleri ile yaptığı görüşmede kendisine “2019-2020 yılı bahar dönemi ücretini yatırması, raporunu alınca sunacağına dair dilekçe ile başvurması ve rapor alınınca iade yapılacağı” yönünde bilgi verildiğini, bunun üzerine bahar dönemi ödemesini 935,00 Tl olarak yaptığını ve dilekçe ile durumu bildirdiğini, ancak pandemi süreci nedeniyle, hastanelerin bu raporların imzalanmasını süresi belirsiz olarak askıya aldığını, durumu tekrar üniversitesine bildirdiğini, bahsi geçen raporun yeni imzadan çıktığını ve harç ödemesi iade talebiyle birlikte üniversiteye gönderildiğini ancak olumsuz cevap verildiğini belirterek söz konusu harç miktarının kendisine iade edilmesini talep etmektedir.
12. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı iade talebinin üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilmesi ve karara bağlanması gerektiğini; Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü ise başvuranın ilk engelli sağlık kurulu raporunun süresinin 13/10/2019 tarihinde bittiğini, ikinci engelli sağlık kurulu raporunun ise 12/08/2020 tarihinde ibraz edildiğini, ikinci rapora istinaden bu tarihten sonrası için ücret muafiyeti yapılarak sisteme uyarlandığı, ancak öğrencinin geriye dönük (2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılına ait) ücret iade talebine Cumhurbaşkanlığı Kararının ilgili maddesi gereği işlem yapılamadığını, öğrencinin ikinci sağlık raporunu pandemi nedeniyle geç almak zorunda kaldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, ilk raporun süresinin 13/10/2019 tarihinde bittiğini pandeminin ise ülkemizde Mart
2020 tarihinde başladığını, başvuranın bu iki tarih arasındaki altı aylık süre içerisinde yeni sağlık raporunu
ibraz ederek 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı öğrenim ücretinden muaf olabilmesi mümkünken bunu yapmadığını ve sağlık kurulu raporunun 12/08/2020 tarihinde (ilk rapor süresinin bitiminden yaklaşık on ay sonra) alarak ibraz etmesi nedeniyle 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı öğrenim ücretinin iade edilemediğini ifade etmektedir.
13. 1842 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının 1 inci maddesinin beşinci fıkrasında, engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın engellilik oranı kadar indirim yapılacağı, engelli olduğu halde 2019-2020 yılına ait kayıt yaptırma ve kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ibraz edemeyen öğrencilere ilgili belgeyi ibraz ettiği tarihte bu eğitim öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenim ücretlerinden engellilik oranı kadar indirim tutarının veya öğrenci katkı payı tutarının ret ve iade edileceği hüküm altına alınmıştır.
14. Engelli bireylerin eğitim haklarının çerçevesi Anayasa, kanunlar ve ilgili alt mevzuatla düzenlenmiştir.
Anayasanın 10 uncu maddesinde yer alan engelliler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı hükmünden, engelli bireylerin eğitiminde fırsat eşitliğinin sağlanması için özel önlemler alınması gerektiği anlaşılmakta olup yukarıda bahsi geçen Cumhurbaşkanlığı Kararının 1 inci maddesinin
5 inci fıkrasının da bu çerçevede alınmış bir tedbir olduğu tabiidir.
15. Başvuru konusu olayda, onkoloji hastası olması nedeniyle 2018 yılı güz döneminde Atatürk
Üniversitesi Sosyal Hizmet Lisans Bölümü’nde başladığı eğitiminde engellilik raporunu sunarak eğitim ücretinden muaf olan ’ın bu raporunun süresinin 13/10/2019 tarihinde bittiği, raporunu yenilemek için 23/06/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu ve yeni raporunun tarihinin 12/08/2020 olduğu, 2019-2020 yılı bahar dönemi ücretini yatırdığı, okula raporunu alınca sunacağına dair dilekçe verdiğini; ancak, ilk raporun süresinin bitiş tarihinden ülkemizde pandeminin başladığı Mart 2020 tarihine kadar geçen altı ay içerisinde başvuranın yeni sağlık raporunu ibraz ederek 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yarıyılı öğrenim ücretinden muaf tutulması mümkün olmasına rağmen ikinci sağlık kurulu raporunu (ilk rapor süresinin bitiminden yaklaşık on ay sonra) 12/08/2020 tarihinde alarak ibraz etmesi nedeniyle 2019-
2020 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı öğrenim ücretinin iade edilmediği görülmektedir.
16. Olayda, birinci sağlık kurulu raporunun bitiş tarihi ile ikinci rapor için başvuru tarihi arasında yaklaşık
8 ay olduğu kabul edilmekle birlikte hem bu sürenin 2 ayının pandemi dönemine denk geldiği hem de ikinci
sağlık kurulu raporunda başvuranın engellilik durumunun devam ettiği, aynı zamanda rahatsızlığının knonik olduğunun raporda belirtildiği görülmekte; dolayısıyla iki rapor arasında geçen sürede başvuranın engelliliğinin ve kronik olduğu belirtilen hastalığının ortadan kalkmadığı anlaşılmaktadır.
17. Cumhurbaşkanlığı Kararının ilgili maddesinde yer alan engelli öğrencilere yönelik düzenlemenin; engelli vatandaşların, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak hayat boyu eğitim imkânlarından her seviyede yararlandırılmasını amaçlayan bütünleştirici tedbirlerden olduğu ve bu düzenleme ile “eğitim hakkı” kapsamında devlete düşen yükümlülüğün yerine getirildiği dikkate alındığında idareye sunduğu sağlık kurulu raporlarıyla engelliliğinin devam ettiğini gösteren ’ın öğrenim ücretinin iade edilmesi talebinin reddedilmesinin söz konusu düzenlemenin amacıyla çeliştiği değerlendirilmektedir.
18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, İdarenin başvuruya konu işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın ödediği harç tutarının iade edilmesi hususunda ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr