|
ÖZET: Başvuran, 28/1/2021 tarihinde yenilenen engelli raporuna dayanarak vergi indiriminden yararlanmak istemiştir. Ancak, İstanbul Vergi Dairesi, raporun yalnızca bir yıl geçerli olduğunu ve sürenin dolmasından sonra yeni bir başvuru yapılması gerektiğini bildirmiştir. Başvuran, 28/1/2022 ile 17/3/2023 tarihleri arasında vergi indiriminden yararlanamadığı gerekçesiyle, bu döneme ait vergi indirim tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, başvuranın belirtilen tarihlerde vergi indiriminden yararlanmadığını, çünkü gerekli başvurunun zamanında yapılmadığını açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın yeni rapor tarihi olan 17/3/2023’ten itibaren üç yıl süreyle engelli vergi indiriminden yararlanabileceği bildirilmiştir. Başvuranın, maaş bilgilerine erişim imkânı olduğu ve vergi indirim durumunu kontrol edebileceği de vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi’nin işlemlerinde bir kusur tespit edilmediğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve karar ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/16265-S.23.25569
BAŞVURU NO : 2023/10672
KARAR TARİHİ : 20.12.2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Vergi indirimi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18.07.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 28/1/2021 tarihinde engelli raporunun yenilendiğini, İstanbul Vergi Dairesinin beş yıllık raporunun bir yılını onayladığını, bir yıl sonra yeniden gönderilmesi gerektiğinin İstanbul Vergi Dairesi tarafından PTT A.Ş.’ye bildirilmesine rağmen 15/1/2023 tarihindeki bordro incelemesinden vergi indiriminin olmadığını anladığını, sonrasında engelli raporunun bir yılının kabul edildiğini ve 28/1/2022 tarihi itibarıyla sona erdiğini öğrendiğini, 17/3/2023 tarihinde engelli raporunun yenilediğini, PTT A.Ş.
tarafından vergi dairesine gönderilmemesi nedeniyle 28/1/2022 – 17/3/2023 tarihleri arasında vergi indiriminden yararlanamadığını belirterek söz konusu tarihler arasındaki vergi indirimi tutarının PTT A.Ş.
tarafından yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Adana Başmüdürlüğünün 28/8/2023 tarihli ve sayılı yazısında özetle; 2.1. Yapılan incelemede başvuranın müracaatı sonucunda; İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir
Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğünün 14/7/2021 tarihli ve sayılı yazısından başvuran hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporunun Merkez Sağlık Kurulunca incelenerek çalışma gücünün yüzde elli ikisini kaybettiğine karar verildiğinin, bu kapsamda başvuranın başvuru tarihi olan
28/1/2021’den itibaren 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre engelli indiriminden 1 yıl (28/1/2022 tarihine kadar) süreli olarak yararlanmasının uygun görüldüğünün anlaşıldığı, 2.2. Bahsi geçen yazıda ayrıca başvuranın engellilik indiriminden yararlanmaya devam edebilmesi için öngörülen sürenin bitiminden önce Başkanlığa müracaatı gerektiğinin belirtildiği, bu doğrultuda İstanbul
Vergi Dairesinin 14/7/2021 tarihli ve sayılı vergi indirim yazısının başvurana tebliğ edildiği, 2.3. Başvuranın vergi indiriminden belirtilen süre kadar faydalandırıldığı ancak engelli vergi indirim süresinin dolmasından sonra ilgili vergi dairesine müracaat etmediğinin anlaşıldığı, bu durumda
Kurumlarının sorumluluğunun bulunmadığı, ayrıca başvuranın müracaatı doğrultusunda yeni rapor tarihi olan 17/3/2023 tarihinden itibaren engellilik indiriminden 3 yıl süreli olarak yararlanması uygun görüldüğünün Adana Vergi Dairesi Başkanlığınca 6/4/2023 tarihli ve sayılı yazı ile bildirildiğinden gerekli işlemlerin yapılarak yeniden engelli vergi indiriminden yararlanmasının sağlandığı, 2.4. Öte yandan başvuranın vergi indiriminin bittiğini maaşından öğrenmesinin mümkün olduğu, nitekim
İnsan Kaynakları Bilgi Sistemine kendisine ait şifre ile girip her zaman maaş, özlük, bordro vb. birçok bilgiye ulaşabildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun; 4.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 4.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Engellilik indirimi” başlıklı 31. maddesinde; “Çalışma gücünün asgarî % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece engelli, asgarî % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece engelli, asgarî % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece engelli sayılır ve aşağıda engelli dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Engellilik indirimi;
– Birinci derece engelliler için 440.000.000 lira (4.400 TL), – İkinci derece engelliler için 220.000.000 lira (2.600 TL), – Üçüncü derece engelliler için 110.000.000 lira (1.100 TL) dır.
Engellilik derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Çalışma ve
Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile belirlenir.”, 6. Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli İle
Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in; 6.1. “Sakatlık indiriminden yararlanmak için başvuru” başlıklı 4. maddesinde; “İndirimden yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabı. Nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız
Vergi Dairesi bulunan İlçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Malmüdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.” 6.2. “Merkez Sağlık Kurulunca kesin karara bağlanan raporlar üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 11. maddesinde; “Maliye Bakanlığı, Merkez Sağlık Kurulu tarafından incelenmiş ve kesin karara bağlanmış olan raporları ilgili Gelir Müdürlüğüne, Vergi Dairesi Müdürlüğüne veya Malmüdürlüğüne gönderir. Anılan müdürlükler raporlarda belirlenen derecelere göre hizmet erbabının Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinin (2)
numaralı bendinde belirtilen özel indirim miktarlarında sakatlık indiriminden yararlandırılmaları gerektiğini çalıştıkları kurumlara yazıyla bildirir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere başvuran, 28/1/2022 – 17/3/2023 tarihleri arasında uygulanması gereken vergi indiriminin yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 61. maddesi ile engellilerin hayat standartlarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi anayasal güvence altına alınarak; Devletin engellilerin korunmaları ve toplum hayatına intibaklarını sağlayacağı tedbirleri alacağı hüküm altına alınmıştır. Böylece, engellilerin içinde bulunduğu zor koşulların giderilmesine katkıda bulunmak, engelli vatandaşların sosyal ve ekonomik hayata katılımlarını kolaylaştırmak ve toplumsal hayatta rekabet eşitsizliğini gidermek amacıyla vergi mevzuatında da çeşitli düzenlemeler yapılmıştır.
10. Nitekim 193 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre; çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece engelli, asgari %60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece engelli, asgari %40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece engelli sayılmakta ve belirtilen derecelerde engeli bulunduğu anlaşılan çalışanların ücret ve/veya kazançlarından, girecekleri derecelere göre belirlenen miktarda vergi
indirimi uygulaması yapılmaktadır. Yetkili hastanelerce düzenlenen ve Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez
Sağlık Kurulunca değerlendirilerek çalışma gücünün asgari %40’ını kaybetmiş olduğu karara bağlanan engelli sağlık kurulu raporları vergi indirimi uygulamasında dikkate alınmaktadır. Ancak, Merkez Sağlık
Kurulunca değerlendirilmemiş engelli sağlık kurulu raporlarına istinaden engellilik indiriminden yararlanılması mümkün olmamaktadır. (2023/7864 numaralı başvuruya ilişkin 7/11/2023 tarihli Ret
Kararı)
11. Öte yandan Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli
İle Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in 4. maddesinde vergi indiriminden yararlanmak isteyen çalışanların nüfus kâğıt örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir
Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde
Malmüdürlüğüne bir dilekçe ile başvurması gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Yönetmelik’in 11.
maddesinde de Merkez Sağlık Kurulunca kesin karara bağlanan raporların ilgili Gelir Müdürlüğüne, Vergi
Dairesi Müdürlüğüne veya Malmüdürlüğüne gönderileceği ve raporlarda belirlenen derecelere göre çalışanın özel indirim miktarı ve vergi indiriminden yararlandırılmaları gerektiği hususlarının da bir yazı ile anılan müdürlükler tarafından çalıştıkları kurumlara bildirileceği düzenlenmiştir.
12. Buraya kadar yapılan açıklamalar sonrasında somut olaya gelince, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğünün 14/7/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile başvuran hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporunun Merkez Sağlık Kurulunca incelenerek çalışma gücünün yüzde elli ikisini kaybettiğine karar verildiğinin, bu kapsamda başvuranın başvuru tarihi olan 28/1/2021’den itibaren 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre engelli indiriminden 1 yıl (28/1/2022 tarihine kadar) süreli olarak yararlanmasının uygun görüldüğünün, ayrıca başvuranın engellilik indiriminden yararlanmaya devam edebilmesi için öngörülen sürenin bitiminden önce müracaatı gerektiğinin Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne bildirildiği, bu doğrultuda söz konusu yazının da başvurana tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
13. Hal böyle iken, maaş veya bordro bilgilerinden vergi indirim uygulamasının devam edip etmediğini kontrol etme imkânı da bulunan, buna karşılık 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesi kapsamındaki vergi indiriminden yararlanmaya devam edebilmesi için mevcut indirim uygulamasının sona ereceği tarihten önce başvuru şartını sağlamayan başvuranın yeniden vergi indiriminden yararlandığı tarihten önceki sürelere ilişkin vergi indiriminden yararlanamamasında Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğünün kusuru tespit edilememiştir.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde başvuranın, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31.
maddesi kapsamında vergi indiriminden yararlandırılmasına yönelik Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin 6.
maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin reddine, Kararın başvuran ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi