|
ÖZET: Başvuran, engellilik durumu nedeniyle nöbet muafiyeti talep etmektedir. Ancak, başvuranın engelli sağlık kurulu raporunda “Nöbet Tutamaz” ibaresinin bulunmaması, talebinin reddedilmesine neden olmuştur. İdare, sağlık kurulu raporlarının içeriğinde, personelin hangi tıbbi gerekçeyle nöbet hizmetlerinden muaf tutulacağına dair ayrıntılı bilgi verilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu durum, personel sıkıntısı yaşanan yurt müdürlüklerinde hizmet aksaklıklarına yol açabileceği gibi, diğer personel arasında da huzursuzluk yaratabilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 101. maddesi, engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceğini düzenlemektedir. Ancak, başvuranın sağlık raporunun nöbet muafiyeti raporu niteliğinde olmaması, idarenin başvuranı nöbetten muaf tutmamasını haklı kılmamaktadır. Başvuranın %60 engel oranına sahip olduğu ve engellilere tanınan haklardan yararlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8131-S.22.12482
BAŞVURU NO : 2022/3976
KARAR TARİHİ : 24/06/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Nöbet Muafiyeti hakkında
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran T.C. Gençlik Spor Bakanlığına bağlı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yenimahalle Öğrenci Yurdunda Sözleşmeli Yurt Yönetim Personeli olarak görev yaptığını, tiroid kanseri sebebiyle 19.01.2022 tarihli T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Dr. Abdurrahman
Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesinden aldığı Sağlık Kurulu Engelli Raporu olduğunu, bu rapor ile Devlet Memurları Kanununun 101.Maddesi ;“Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir. Ancak, kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmidördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmidördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki bir yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez” maddesine istinaden 13.02.2022 tarihli dilekçe ile yurttaki 24 saat esasına göre gece nöbeti görevinden muafiyet talebini kuruma bildirdiğini, Kurum tarafından 18.02.2022 tarihinde cevaben talebinin uygun görülmediğinin bildirildiğini, cevap yazısında Onkoloji Hastanesi tarafından verilen sağlık kurulu raporunun yetersiz olduğu belirtildiğini, cevap yazısından sonra gerek rapor aldığı Onkoloji
Hastanesi gerek takip hastası olduğu Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından talep edilen durum bildirir raporu için başvurusunda ilgili doktorlarca ve Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde bulunan Engelli Danışma ve Koordinasyon Birimi, verilen engelli raporunun kanunen kurumunca talep edilen durum bildirir raporunun üstünde olduğunu, bu nedenle engelli raporunun nöbetten muafiyet için yeterli geleceğini bildirildiğini ifade ederek; engelli raporu ile nöbet muafiyeti sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza Gençlik ve Spor Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle;
2.1. Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında Sözleşmeli Yurt Yönetim Personeli olarak görev yapan , tiroid kanseri sebebiyle 19.01.2022 tarihli Sağlık Bakanlığı Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji
Eğitim ve Araştırma Hastanesinden aldığı Sağlık Kurulu Engelli Raporu ile gece nöbeti görevinden muafiyet talebiyle Kurumunuza başvurduğu ilgi yazınız ve eki, Genel Müdürlüğümüzce incelenmiştir.
2.2. İlgilinin başvurusu hususunda yer alan uyuşmazlığın çözümünü teminen anılan İl Müdürlüğünden alınan 28.04.2022 tarihli ve . sayılı yazı Ek-1’de gönderilmiş olup, ilgi yazınız madde numaralarında belirtilen hususlarla ilgili olarak;
2.3. İlgilinin engelli sağlık kurulu raporu incelenmiş ve karar/açıklama kısmında ”Nöbet Tutabilir” veya
”Nöbet Tutamaz” ibaresi bulunmadığı anlaşılmış olup, Ek-2’de yer alan yazıya göre sağlık sorunları nedeniyle alınmış olan sağlık kurulu raporlarında personelin hangi tıbbi gerekçe ile nöbet hizmetlerinden muaf tutulacağı ibaresinin yer alması ve muafiyet nedeninin ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir.
Ancak tek başına ”gece çalışamaz”, ”ağır ve güç işlerde çalışamaz” vb. ifadelerin yer aldığı sağlık kurulu raporlarının açıklığa kavuşturulması hususunda ilgili sağlık kuruluşu nezdinde girişimde bulunulduktan sonra ilgilinin nöbetten muaf tutulma talebinin uygun görülmediği ancak Ek-2’de yer alan 30.01.2010 tarihli ve 27476 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2010/2 sayılı Genelde ve Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün (mülga) 18.12.2017 tarihli ve sayılı Nöbet
Hizmetlerinden Muafiyet konulu yazıya uygun olarak raporun karar kısmında “nöbet tutamaz” ibaresinin bulunduğu takdirde durumun değerlendirileceği ve nöbet hizmetinden muaf tutulabileceği ve nöbet hizmetinden muaf tutulabileceği Ek-3’de yer alan Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün 28.04.2022 tarihli ve sayılı yazı ile adı geçen personele bildirilmiştir.
2.4. Konuya ilişkin 30.01.2010 tarihli ve 27476 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2010/2 sayılı Genelde ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün (mülga) 18.12.2017 tarihli ve sayılı Nöbet Hizmetlerinden Muafiyet konulu yazısı Ek-2’de yer almaktadır.
2.5. İlgilinin 19.01.2022 tarihli engelli sağlık kurulu raporuna göre nöbet muafiyetinden yararlanamayacağı ancak Ek-2 de yer alan anılan Genelge ve yazı içeriğinde yer alan kıstasları yerine getirmesi durumunda nöbet muhafiyetinden yararlanması mümkün olacaktır.
2.6. Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğümüz bünyesinde engelli sağlık kurulu raporuna istinaden nöbet tutan personelimiz mevcuttur. Ankara Gençlik ve Spor İl Müdürlüğümüze bağlı Saime Kadın Yurdunda görev yapan personelin, ilk sunduğu engelli sağlık kurulu raporuna istinaden gerekli şartları taşımadığından nöbet muafiyetinden yararlanamayacağı bildirilmiş olup, adı geçenin gerekli şartları
sağlayan karar kısmında “nöbet tutamaz” ibaresi bulunan engelli sağlık kurulu raporunun ibraz edilmesiyle birlikte nöbet hizmetinden muaf tutulduğuna dair yazışmalar Ek-4’de yer almaktadır.
2.7. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak Bakanlığımıza ulaşan şikayet veya yargı organlarına açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmamaktadır.
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti’’ başlıklı 101’inci maddesinde, ”… Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.’’
6. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 11.05.2012 tarihli ve 045/6430 sayılı yazısında “…
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun değişik 101 inci Maddesinde; “Günün yirmi dört saatinde
devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği, Ancak, … özürlü memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği, …
Ayrıca yataklı tedavi kurumlarında çalışan personel sağlık sorunları nedeniyle hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarına istinaden nöbet hizmetlerinden muaf tutulabilmektedir.
…
2. Sağlık sorunları nedeniyle alınmış olan Sağlık Kurulu raporlarında, personelin hangi tıbbi gerekçe ile nöbet hizmetlerinden muaf tutulacağının ayrıntılı olarak belirtilmesi, “tek başına çalışamaz”, “gece çalışamaz”, mesleğini icra edemez” gibi net ifadelerle uygun çalışma şartlarının tanımlanması, Sağlık durumu sebebiyle nöbetten muaf tutulma talebinin personel durumu da dikkate alınarak kurum amirince değerlendirilmesi gerekmektedir.
… ”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran engellilik durumu sebebiyle nöbet muafiyetinden yararlandırılmasını talep etmektedir.
9. Başvurana ait engelli sağlık kurulu raporunun; durum bildirir Sağlık Kurulu raporu (Nöbet Muafiyet
Raporu) şeklinde düzenlenmediği, söz konusu raporunda ”Nöbet Tutamaz” ibaresinin bulunmadığından başvuranın nöbet muafiyetinden yararlandırılamadığı anlaşılmaktadır.
10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerde “Konuyla ilgili olarak Başbakanlığın 30.01.2010 tarihli ve
27478 (20 10/21 saylı Resmi Gazete’de yayımlanan Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda Alınacak Önlemler
konulu Genelgesinin 3 üncü maddesinde; kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu özürlü aile birevinin bakıma muhtaç olduğunun İlgili mevzuatına göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kavdıyla bu durumdaki personele: özürlü aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolavlığın sağlanacağı ve personelin mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Avrıca nöbet hizmetini vürüten personel sağlık sorunları nedeniyle hastanelerin sağlık kurulunca düzenlenen sağlık kurulu raporlarına istinaden nöbet hizmetinden muaf tutulabilmektedir.
Ancak, uygulamada nöbet hizmetlerinden muafiyet için alınan bazı sağlık kurulu raporlarının içeriği incelenmeden veya tek hekim raporuna dayalı olarak personelin nöbetten muaf tutulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumun ise personel sıkıntısı bulunan yurt müdürlüklerinde verilen hizmetlerde aksaklığa sebebiyet verebileceği gibi diğer personel arasında çalışma barışı ve huzurunu olumsuz etkileyebileceği öngörülmektedir,
Buna göre: sağlık sorunları nedeniyle alınmış olan sağlık kurulu raporlarında personelin hangi tıbbi gerekçe ile nöbet hizmetlerinden muaf tutulacağı İbaresinin ver alması ve muafiyet nedeninin ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir. Ancak tek başına “gece çalışamaz”, “ağır ve güç işlerde çalışamaz” vb.
ifadelerin ver aldığı sağlık kurulu raporlarının açıklığa kavuşturulması hususunda ilgili sağlık kuruluşu nezdinde girişimde bulunulduktan sonra ilgilinin nöbetten muaf tutulma talebinin İl Müdürlüklerince değerlendirilmesi gerekmektedir.”
Açıklamalarının yer aldığı yazı ile İl Müdürlüklerine bildirildiği hususuna dayanarak İdare başvuranı nöbetten muaf tutmamaktadır.
11. 657 sayılı Kanunun 101’inci maddesinde, engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği hüküm altına alınmakta, söz konusu hüküm doğrultusunda İl Müdürlüklerine
/
gönderilen ilgili yazıda engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemeyeceği hususu yer almamakta, personelin sağlık sorunları nedeniyle hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarına istinaden nöbet hizmetlerinden muaf tutulabilecekleri düzenlenmekte, bu kapsamda sağlık sorunları nedeniyle alınmış olan Sağlık Kurulu raporlarında, personelin hangi tıbbi gerekçe ile nöbet hizmetlerinden muaf tutulacağının ayrıntılı olarak belirtilmesinin ve “tek başına çalışamaz”, “gece çalışamaz”, mesleğini icra edemez” gibi net ifadelerle uygun çalışma şartlarının tanımlanmasının gerektiği hususu vurgulanmıştır.
12. Somut olayda, her ne kadar ilgili idarece başvuranın raporunun Engelli Sağlık Kurulu Raporu olduğu göz önünde bulundurulmadan, raporun nöbet muafiyeti raporu niteliğine haiz olması için Kurumun yazısında nöbet muafiyeti raporunda yer alması gerektiği öngörülen ibarelerin bulunmadığı ifade edilse de,
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 101. Maddesinde “…Engelli memurlara da isteği dışında gece
nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.’’ hükmü amir olup, idarenin kanun maddesine aykırı bir madde ile düzenleme yapması söz konu olamayacaktır.
13. Başvuran 3/10/2022 tarihine kadar 5 yıl süre ile %60 Sağlık Kurulu engel oranı olduğu ve raporunun 8 doktor imzalı olduğu görülmektedir. Başvuranın %60 engeli olduğu ve engellilere Kanun ile tanınan haktan faydalanması gerektiği ve İlgili idarece başvuranın engelli sağlık kurulu raporu (engellilik mazereti ile) gereği nöbet muafiyetinden yararlandırılma talebinin sağlık sorunları nedeni ile alınacak sağlık kurulu raporuna istinaden nöbet muafiyetinden yararlandırılma kapsamında ele alınması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuza daha önce yapılan bir diğer başvuruda “Bakanlık yazısında engelli memurlara gece nöbeti ve gece vardiyası verilemeyeceği hususuna açıkça yer verildiği, ayrıca sağlık sorunları olan personelin ise nöbetten muafiyetten yararlanabileceği, bu kapsamda nöbetten muafiyet için alınacak sağlık kurulu raporunda yer alması gereken ibarelerin ise engellilik sebebiyle nöbet muafiyetinin düzenlendiği paragraftan farklı bir paragrafta müstakil olarak düzenlendiği, bir başka deyişle, söz konusu yazıda engellilik nedeniyle alınacak sağlık kurulu raporuna istinaden uygulanacak nöbet muafiyeti ile sağlık sorunları sebebiyle alınacak sağlık kurulu raporu gereği uygulanacak nöbet muafiyetinin aynı kapsamda değerlendirilmediğinin tartışmaya yer olmayacak şekilde açık olduğu görülmektedir.” olarak değerlendirilmiştir. Aynı şekilde Gençlik Ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu
Genel Müdürlüğü Yurt İdare Ve İşletme Dairesi Başkanlığı’nın İl Müdürlüklerine gönderilen yazısında engelli çalışanların haklarına ilişkin Kanun maddesine yer verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer verilen mevzuat hükmü göz önünde bulundurularak, ilgili idarenin başvuranın engelli sağlık kurulu raporu gereği nöbet muafiyetinden yararlandırılma talebinin sağlık sorunları nedeni ile alınacak sağlık kurulu raporu uyarınca nöbet muafiyetinden yararlandırılma kapsamında ele alınarak başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde tezahür eden işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın engelli sağlık kurulu raporu (engellilik mazereti ile) gereği nöbet muafiyetinden yararlandırılma talebinin, sağlık sorunları nedeniyle alınacak sağlık kurulu raporuna istinaden yararlanılabilecek nöbet muafiyeti hususundan bağımsız olarak değerlendirilmesi ve İl Müdürlüklerine bildirimde bulunulması hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI TARAFINDAN bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi