|
ÖZET: Başvuru, Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesi’nde sözleşmeli tıbbi sekreter olarak görev yapan bir kişinin, sağlık mazereti nedeniyle Elazığ’a tayin talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, %78 engelli raporu ve çeşitli kronik hastalıkları nedeniyle ailesinin yanına nakil istemiş, ancak Sağlık Bakanlığı’nın talebi reddetmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Kurum, başvuranın sağlık durumu ve engel oranını dikkate alarak, mevcut mevzuat çerçevesinde talebin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Sağlık Bakanlığı’nın cevabi yazısında, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesi uyarınca, sözleşmeli sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı ifade edilmiştir. Başvuranın, sözleşmeli olarak göreve başladığı tarih itibarıyla henüz üç yıllık hizmet süresini tamamlamadığı ve bu nedenle tayin talebinin mevzuata uygun olarak reddedildiği vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talebinin, mevcut düzenlemeler çerçevesinde kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesini uygun bulmuş ve bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/2715-S.25.4037
BAŞVURU NO : 2024/12108
KARAR TARİHİ : 07.03.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesinde sicil numarası ile sözleşmeli statüde Tıbbi Sekreter olarak görev yaptığını, %78 oranlı engelli raporu ve kronik hastalıklarına bağlı geçirmiş olduğu yoğun atakları nedeniyle 03.09.2024 tarihli dilekçe ile ailesinin yaşadığı Elazığ ili Karakoçan ilçesine naklini istediğini, Sağlık Bakanlığı Genel
Müdürlüğünün 06.09.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile talebinin reddedildiğini, ekte sunmuş olduğu %78 oranlı engelli raporu, hastalık raporları, FMF ve Behçet hastalığına bağlı geçirmiş olduğu yoğun atak süreçlerinde ve diğer SMA sendromu, Osteoporoz, Çölyak gibi kronik hastalıklarından ötürü yalnız olduğundan birçok hayati ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk çektiğini, ailesinin işlerinden dolayı yanına gelemediğini iddia ve ifade etmiş tayin talebinin tekrar gözden geçirilmesini talep etmiştir.
1.1. Şikâyet başvurusuna konulan ek evrakların tetkiki neticesinde; başvuranın 16.08.2024 tarihli, Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesinden alınan %78 engel oranlı, bağımlılık değerlendirilmesinin bağımsız olarak yapıldığı, süresiz ibareli Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu
Raporu bulunduğu tespit edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca, şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla şikayet edilen
İdareden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Konu hakkında 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca
istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet İhtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.” hükmü ile 4 üncü fıkrasında “Sözleşmeli sağlık personelinden üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde 657 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin (A) bendi kapsamındaki kadrolara atanır. Bu kadrolara atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz.” hükümlerinin yer aldığı, 2.2. Ayrıca yukarıda anılan Kanun hükmü çerçevesinde alınan 10.07.2020 tarih ve 2293 sayılı Bakanlık
Makam onayı ile de; 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 45/A maddesinin 4 üncü fıkrasındaki hükme göre 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (a) bendi kapsamındaki kadrolara atananların; Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 19, 20 ve 21 inci maddeleri kapsamındaki taleplerinin değerlendirilmesine, kadrolu olarak atanma tarihinden itibaren bir yıllık çalışma süresini tamamlamadan yapılan diğer yer değişikliği taleplerinin ise değerlendirilmemesine karar verildiği, 2.3. Başvuranın, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesi kapsamında 20.01.2023 tarihinde sözleşmeli olarak görevine başladığı, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre fiili olarak
3 (üç) yıl görev yaptıktan ve talebine istinaden kadrolu statüye ataması yapıldıktan sonra Sağlık Bakanlığı
Atama ve Yer değiştirme Yönetmeliğinin 19 uncu maddesine istinaden sağlık mazereti nedeniyle; kadrolu statüye ataması yapıldıktan sonra 1 (bir) yıl daha sözleşme yaptığı kurumun hizmet biriminde görev yapması halinde ise aynı yönetmeliğinin 16 ncı maddesine istinaden kendisinin engellilik durumu nedeniyle atanma talebinin değerlendirilebilecek olduğu anlaşıldığından talebi hakkında işlem tesis edilemediği, 2.4. Konu hakkında Bakanlık bünyesinde 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesine göre sözleşmeli sağlık personeli olarak görev yapanların her türlü atanma taleplerinin 663 sayılı Sağlık
Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesine Tabi Sözleşmeli
Sağlık Personelin Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin Usul Ve Esaslar ve Sözleşmeli
Personelin Can Güvenliği Nedeniyle Yer Değişikliği başlıklı Bakanlık Makamının 22.11.2019 tarihli ve
7541 sayılı onayına göre değerlendirildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 3.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası; “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” 3.3. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” 41 inci maddesi;
“Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesi; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.
5.2. Ek-39 uncu maddesi; “Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım veya bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede engelli olduğu sağlık kurulu raporu ile tespit edilen eşi, çocukları ile kardeşlerinin, memuriyet mahalli dışında resmî veya özel eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim yapacaklarının özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eğitim ve öğretim kuruluşlarının bulunduğu il veya ilçe sınırları dâhilinde kurumunda bulunan durumuna uygun boş bir kadroya ataması yapılır.” 6. 02.11.2011 tarihli ve 28103 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı
Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı” başlıklı 45/A maddesi; “Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç olmak üzere ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatı gereği kura ile ataması öngörülenler dışında 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli
cetvellerde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı kapsamında yer alan unvanlarla vize edilmiş pozisyonlarda bu maddede öngörülen şartlarla sözleşmeli personel istihdam edebilir.
…
Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.
Sözleşmeli sağlık personelinden üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (A) bendi kapsamındaki kadrolara atanır. Bu kadrolara atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Çanakkale Mehmet Akif
Ersoy Devlet Hastanesinde sözleşmeli statüde Tıbbi Sekreter olarak görev yaptığını, %78 oranlı engelli raporu ve kronik hastalıklarına bağlı geçirmiş olduğu yoğun atakları nedeniyle 03.09.2024 tarihli dilekçe ile ailesinin yaşadığı Elazığ ili Karakoçan ilçesine naklini istediğini ancak talebinin reddedildiğini iddia ve ifade etmiş ve %78 oranlı engelli raporuna istinaden başvurusunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir.
9. Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; Başvuranın, 663 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 45/A maddesi kapsamında 20.01.2023 tarihinde sözleşmeli olarak görevine başladığı, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre fiili olarak 3 yıl görev yaptıktan ve talebine istinaden kadrolu statüye ataması yapıldıktan sonra Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer değiştirme Yönetmeliğinin 19 uncu maddesine istinaden sağlık mazereti nedeniyle; kadrolu statüye ataması yapıldıktan sonra 1 yıl daha sözleşme yaptığı kurumun hizmet biriminde görev yapması halinde ise aynı yönetmeliğinin 16 ncı maddesine istinaden kendisinin engellilik durumu nedeniyle atanma talebinin değerlendirilebilecek olduğu anlaşıldığından talebi hakkında işlem tesis edilemediği ifade edilmiştir.
10. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 20.01.2023 tarihinde Sağlık Bakanlığı Çanakkale Mehmet
Akif Ersoy Devlet Hastanesinde tıbbi sekreter kadrosunda 657/4B kapsamında 663 sayılı KHK’nin 45/A hükümleri kapsamında sözleşmeli personel olarak kamu görevine başladığı, 01.01.2024 tarihinde sözleşmesinin yenilendiği bilgilerine ulaşılmıştır.
11. Anayasa’nın 128. maddesine göre, devletin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler ancak memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülebilir.
12. Kamu hizmeti, devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından ya da bunların denetim ve gözetimleri altında ortak gereksinimleri karşılamak ve kamu yararını sağlamak için topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinliklerdir.
13. Kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar veya diğer kamu görevlileri eliyle yerine getirileceği açık olup bu görevleri yerine getirecek memur ve/veya diğer kamu görevlisi arasındaki seçim ise, kanun koyucunun takdir alanı içerisinde kalmaktadır. Buradaki, “diğer kamu görevlileri” ifadesi memur ya da işçi dışında kalan fakat asli ve sürekli görevlerde kamu hukukuna göre istihdam edilen kişileri kapsamaktadır.
14. Personel istihdamı ise, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinde üç sınıf olarak düzenlenmiştir. Bu sınıflar, memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirtilmiş; anılan maddenin (B) bendinde de “sözleşmeli personel” tanımı yapılmıştır.
15. 657 sayılı Kanuna göre “sözleşmeli personel”; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.
16. Kamu kurum ve kuruluşları, kamu görevlilerinin istihdamında memur, sözleşmeli personel ve işçiler olmak üzere belirlenen bu üç ayrı statüde, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, kanunla öngörülen farklı pozisyon ve şartlarda personel istihdam edebilecektir.
17. 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kararname (02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK ile adı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında KHK olarak değiştirilmiştir.) Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemek amacıyla çıkarılmıştır.
18. Anılan KHK’nın “Personele ilişkin hükümler” kısmına, 676 sayılı KHK’nın 76. maddesi ile 03/10/2016 tarihinde 45/A maddesi eklenmiştir. Anılan maddede, Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç olmak üzere ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatı gereği kura ile ataması öngörülenler dışında 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname’ye ekli cetvellerde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı kapsamında yer alan unvanlarla vize edilmiş pozisyonlarda bu maddede öngörülen şartlarla sözleşmeli personel istihdam edilebileceği düzenlenmiştir.
19. 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesine göre istihdam edilecek sözleşmeli sağlık personelinin, Kamu
Personel Seçme Sınavı (KPSS) sonucuna göre Bakanlık ve bağlı kuruluşlarına Öğrenci Seçme ve
Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından yapılacak yerleştirme ile atanabileceği gibi pozisyon ve ihtiyaç durumuna göre KPSS puanı esas alınarak Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınavla da atanabileceği hüküm altına alınmıştır.
20. Bu düzenlemeye göre ataması yapılan kişilerden 4/A kadrosuna geçiş yapmak isteyenlerin atanılan yerde üç yıl çalışması gerektiği belirtilmiş; bu şart sağlanıp kadroya geçiş sağlanırsa aynı yerde bir yıl daha çalışma şartı getirilmiştir.
21. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 45/A maddesinde, bu madde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı kurala bağlanmış olup maddede, aile birliği mazereti dışında, üç yıllık hizmet süresi tamamlanmadan atanma hususunda herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.
22. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinde “sözleşmeli sağlık personeli olarak çalışan personelin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği hariç 3 yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı” açık şekilde düzenlenmiştir. Sağlık Bakanlığının teşkilat yapısı incelendiğinde de izin, tayin, mazeret, nöbet gibi konularda 657 sayılı Kanunun 4/A maddesi kapsamında çalışan memur, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi ve 663 sayılı KHK’nin 45/A maddesi kapsamında çalışan sözleşmeli personel,
4924 sayılı Kanun kapsamında çalışan sözleşmeli personel, Aile Hekimliği Çalışanları, 663 sayılı KHK
kapsamında çalışan sözleşmeli yöneticilerin farklı prosedürlere ve farklı mevzuat hükümlerine tabi olduğu görülmektedir.
23. Memur ve sözleşmeli personel atama şartlarında farklılık bulunmaktadır. Giriş şartlarının daha farklı olan başlangıçta taraflarının kendilerinin seçtiği sözleşmeli personel statüsü, memur statüsünden farklı olarak tarafların önceden belirlenmiş sözleşme hükümlerine uymaları ile özgür iradelerinin esas olduğu, diğer bir anlatımla kişilerin kendilerine uygulanacak esasları bilerek belirli bir süre için istihdam edilmeyi seçtikleri bir statüdür. Diğer bir ifadeyle, sözleşmeli personel statüsünde çalışan personel hak ve yetkileri daha önceden belirlenmiş hukuki statüye kendi istek ve iradeleriyle girmekte ve idare ile sözleşme aşamasında bütün bu hususlardan haberdar olarak sözleşme imzalamaktadırlar. Bu bağlamda 663 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin bahse konu 45/A maddesinde düzenlenen süre ve yer değiştirme yönünden kısıtlamalar da dikkate alındığında anılan mevzuat kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personel tarafından sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talepleriyle karşılaşması durumunda, bağlı yetkiye sahip olan İdarenin kanunla belirlenen sınırın dışına çıkarak bu yöndeki talepleri kabul edip talep edilen yer değişikliği işlemini yapmasının mümkün bulunmadığı dikkate alınmak zorundadır. Bu itibarla, kişinin, özgür iradeyle akdetmesi neticesinde, sözleşmeyle sahip olduğu veya olmadığı hakların bilincinde olması beklenmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu, B.No:2021/16413, 23.02.2022, Ret Kararı).
24. Yine 663 sayılı KHK’nin 45/A maddesinde ise “sözleşmeli sağlık personelinden üç yıllık çalışma süresini tamamlayanların talepleri halinde bulundukları yerde 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (A)
bendi kapsamındaki kadrolara atanacağı” hususu düzenlenmiştir. Belirlenen sürelerde çalışan sözleşmeli personelin statüsünün değişmesi durumunda farklı mevzuat hükümlerine de tabi olacağı açıktır. Başka bir deyişle; 3 yılını dolduran ve devlet memurluğu statüsüne geçen personelin mazeret tayinleri olan eş durumu, sağlık mazereti ve can güvenliği tayinleri yapılmaktadır. Ancak isteğe bağlı tayinleri isteyebilmesi için kadroya geçtikten sonra artı bir yıl daha görev yapması gerekmektedir. İsteğe bağlı tayinler; iller arası yer değişikliği kurası, üst ve alt bölge tayinleri, karşılıklı yer değişikliği (becayiş), eğitim, boşanma, emeklilik ve engellilik durumu tayinleridir. Giriş şartları daha farklı olan sözleşmeyi imzalayan personel bu hususu baştan bilerek sözleşmeli personel statüsünde çalışmaktadır. İdare de bu suretle kamu hizmetinin ülkenin her yerinde aksamaması için planlama yapmaktadır.
25. Somut olayda başvuranın 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesi kapsamında
20.01.2023 tarihinde sözleşmeli tıbbi sekreter olarak görevine başladığı, %78 engelli olduğunu ifade eden
başvuranın, sözleşmeli personel olarak işe başlayarak sözleşme şartlarını kabul ettikten sonra değişen bir husus mevcut olmadığı, henüz yukarıda yer verilen mevzuatta belirtilen üç yıllık hizmet süresini tamamlamadığı, üç yıllık hizmet süresini tamamlamayanların anılan KHK’nın ilgili maddesi hükmü uyarınca başka bir yere atanmalarının mümkün olmadığı, maddede aile birliği mazereti dışında üç yıllık hizmet süresi tamamlanmadan atanma hususunda herhangi bir istisnaya yer verilmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde idare tarafından tesis edilen ret işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği görülmüştür. Ancak ilgili idare tarafından başvurana verilen cevaplarda karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi ilkelerine uygun hareket edilmediği değerlendirilmiş olup ilgili idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir. Bununla birlikte Sağlık
Bakanlığının görev alanı çerçevesinde, istihdamında güçlük çekilen yerlerde, personel ihtiyacını karşılamak amacıyla getirilen düzenleme kapsamında, ilgili mevzuatta atananların 4 yıl süreyle başka yere atanmayacağı yönünde bir hüküm bulunsa da, sözleşmenin imzalanması sonrasında ortaya çıkabilecek sağlık mazereti, kişinin sağlık durumunda ağırlaşma, aile birliği, can güvenliği vb. sorunlar nedeniyle ilgililerin yaşayabilecekleri olası mağduriyetler karşısında, sosyal devlet olmanın ve hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, İdarenin yapacağı düzenlemelerde bu hususları da dikkate alması gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili idare mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verilmiştir.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi