|
ÖZET: Başvuran, annesinin engelli sağlık raporu nedeniyle İzmir’e atanma talebinde bulunmuş, ancak Millî Savunma Bakanlığı, başvuranın Diyarbakır’daki görev yerinin hizmet ihtiyacı açısından zaruri olduğunu belirterek talebi reddetmiştir. İdare, başvuranın ihtisasının kadro mevcut oranının %82 olduğunu, bu ihtisas alanında %42 oranında nitelikli personel kaybı yaşandığını ve benzer taleplerin suiistimale yol açabileceğini vurgulamıştır. Ayrıca, annesinin sağlık raporunun atamaya esas bir durum içermediği belirtilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, idarenin atama yetkisini kullanırken kamu hizmetinin gerekliliklerini göz önünde bulundurması gerektiği ifade edilmiştir. Anayasa ve ilgili mevzuat çerçevesinde, idarenin takdir yetkisini kullanarak başvuranın atama talebini reddetmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/9975-S.22.15355
BAŞVURU NO : 2022/2152
KARAR TARİHİ : 08/08/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın annesinin engelli sağlık raporu nedeniyle İzmir iline atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Hava Kuvvetleri Komutanlığı
bünyesinde astsubay rütbesinde İzmir’de görev yapmakta iken 2021 Haziran ayında İzmir’den Diyarbakır’a tayin edildiğini, annesi ’ün engelli sağlık kurulu raporu bulunduğunu ve 20 yıldır şizofren hastası olduğunu, kendisinin annesine 2. Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile vasi olarak atandığını, eşinin 6 yıldır İzmir Mapfre Sigorta Ege Bölge Müdürlüğünde çalıştığını, engelli durumuna dayalı tayin hakkından yararlanmak istediğini, ancak talebinin reddedildiğini, annesinin 20 yıldır İzmir’de tedavi gördüğünü, İzmir’de evlerinin olduğunu belirtmektedir. Başvuran, İzmir iline atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Millî Savunma Bakanlığına bağlı Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen
17/03/2022 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın 30/05/2016 tarihinde İzmir/Gaziemir Uçk. Bkm.Okl.K.lığında tank makinisti göreve
başladığı,
2.2) Başvuruya konu iş ve işlemlerin yürütülmesinde TSK Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği ve Subay
ve Astsubay Atama Esasları Genelgesi olduğu, ilgili mevzuat kapsamında başvuranın atama talebinin karşılanmasının mümkün olmadığı, başvuranın ihtisası olan “uçak elektronik harp sistemi astsubayı” ihtisasının kadro mevcut oranının %82 olduğu, 15 Temmuz menfur darbe girişimi sonrası söz konusu ihtisasta istifa, emeklilik nedeniyle %42 oranında nitelikli personel kaybı olduğu, Hava Kuvvetleri
Komutanlığı tarafından icra edilen harekât ve eğitim görevlerinin yoğun olarak devam ettiği,
2.3) Başvuranın 2021 yılı genel atama döneminde atandığı, hali hazırda görev yaptığı Diyarbakır
garnizonunda ihtisasının kadro mevcut oranı %81 olduğu, görev yapan personelin %64’ü ise menfur darbe girişimi sonrasında Hv. K.K.lığına katılan ve görevinde henüz yeterli tecrübe ve deneyime sahip olmayan genç personelden oluştuğu, mevcut koşullarda personel ihtiyacının bulunduğu Diyarbakır garnizonuna yapılan atamanın, harekat ihtiyaçları ve ülke menfaatleri göz önüne alındığında idare tarafından yapılan işlemin hizmet ihtiyacının karşılanması kapsamında zaruri olduğu, sonraki süreçte benzer atama sefahatine sahip personel talepleri ile konunun suiistimal edilebileceği, başvuran ile benzer durumda olan birçok personelin TSK harekat icra edilen garnizonlarından ziyade daha önce görev yaptığı veya ailesinin olduğu özellikle batı garnizonlarına atama isteyerek TSK’nın icra ettiği yoğun harekat ortamı olan Diyarbakır garnizonu başta olmak üzere özellikle doğu garnizonlarında zafiyet yaratacağının öngörüldüğü, bu kapsamda TSK Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapılacak atamalarda benzer taleplerin de karşılanması durumunda hizmet ihtiyacı esasının sekteye uğrayacağı ve personel arasında sağlanmak istenilen mutlak eşitlik ilkesinin bozulacağının göz önünde bulundurulduğu,
2.4) Eş durumu nedeniyle; eşi sözleşmeli öğretmen olan personelin atamaları 668 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında, eşi Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Adalet
Bakanlığında görev yapan personelin atamaları yapılan protokoller ve kurulan koordine kapsamında subay ve astsubaylardan eşleri muvazzaf/sözleşmeli askeri personel olan ya da devlet kuruluşunda görevli olanların atamaları ise ilgili Yönetmeliğin 43. maddesi hükmü kapsamında değerlendirildiği,
2.5) Engelli sağlık durumu nedeniyle; ilgili Yönetmeliğin 31. Maddesi gereği özel eğitim amaçlı
değerlendirilmek üzere rapor alacakların atamaları, Engelli Sağlık Kurulu Raporları ve Rehberlik Araştırma
Merkezlerinden alacakları raporda bulunan özel eğitim imkanlarının bulunduğu garnizonlara yapılmakta/ertelenmekte olduğu,
2.6) Vasi tayini kapsamında ise; vasi tayin edenlerin atamaları ise; ilgili Yönetmeliğin 14. maddesi ğ) fıkrası
göz önüne alınarak atamaya esas sağlık raporlarında belirli uzmanların bulunduğu garnizonlara atanmaları gerektiği belirtilenlerin atanmaları, atanacakları garnizonlarda askeri hastaneler ile diğer kamu sağlık kurumlarındaki uzmanlardan da istifade edebileceği garnizonlar olmasına dikkat edilerek yapıldığı,
2.7) Millî Savunma Bakanlığı tarafından Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinde değişiklik yapılması
çalışmaları doğrultusunda taslak metin oluşturulduğu ve 21.11.2021 tarihinde söz konusu çalışmanın nihai değerlendirmeye sunulduğu, bahse konu çalışma ile ilgili yapılan inceleme neticesinde, Yönetmeliğin 31.maddesinde “Atanma (hazırlık) emrini tebellüğ eden personel, kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için bulunduğu yere en yakın ve tam teşekküllü askerî hastaneden alacağı
“Hayati önemi haizdir, tedaviden yararlanır” kayıtlı veya belirli uzmanları bulunan, hastalığının tedavi edileceği sağlık teşkilleri ile iklim, yer ve tedavi koşullarını öngören sağlık kurulu raporlarının yetkili makamlarla tasdik şekline göre bir yıl için bulunduğu garnizonda bırakılır veya ataması sağlık raporunun uygun gördüğü garnizona yapılır….” hükmünün ““Hayati önemi haizdir, tedaviden yararlanır” veya “İlgili uzman ve/veya sağlık merkezinin bulunduğu yerde ikameti uygundur.” İbareli rapora istinaden bir yıl süreyle bulunduğu garnizonda bırakılır veya ataması sağlık raporunun uygun gördüğü garnizona yapılır. Söz konusu raporlarda hastalığın tedavi edileceği sağlık teşekkülleri ile iklim, yer ve tedavi koşullarının bulunması gerekir…” hükmü şeklinde değiştirileceğinin görüldüğü, ayrıca Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği
Yönetmeliğinin 51. Maddesi 4, 5 ve 6. fıkralarının hükümleri kapsamında başvuranın idareye sunduğu annesine ait Ege Üniversitesi hastanesi tarafından verilen erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporunun
“sağlık kurulu raporu sonucu” bölümünde verilen kararı incelendiğinde söz konusu rapor kapsamında
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda atamaya esas bir durumun belirtilmediğinin değerlendirildiği,
2.8) Başvuranın ihtisasının İzmir garnizonunda 2 kadrosunun bulunmakta olduğu, hali hazırda bu
kadrolarda 2 personelin görev yaptığı, söz konusu ihtisasta diğer garnizonlarda bulunan ihtiyaç nedeniyle
Diyarbakır garnizonunda görev yapan başvuranın İzmir garnizonunda başka bir birime görevlendirmesinin uygun olmayacağı, ilgili Yönetmelik ve ilgili Genelge doğrultusunda yapılan astsubay atamalarının hizmet aksatılmadan yürütülmesi esası ve personel talebi dikkate alınarak yapılmakta olduğu, ayrıca personel talebinin hizmet ihtiyacı durumuna uygun olması durumunda ise kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun ve objektif kıstaslara bağlı kalınarak kamu yararı ile kişi yararı arasında bir denge gözetilmek suretiyle meslek hayatları boyunca değişik garnizonlarda vazife görecek şekilde yapıldığı,
2.9) Sonuç olarak başvuran tarafından sunulan belgelerin Hava Kuvvetleri Komutanlığı Sağlık Şube
Müdürlüğü ile koordineli bir şekilde yukarıda belirtilen gerekçeler dikkate alınarak detaylı bir şekilde incelendiği, bu kapsamda başvuranın atamasının annesinin sağlık hizmetini alabileceği Diyarbakır garnizonuna 2021 yılı genel atama döneminde planlandığını,
2.10) Hukuk Hizmetleri Başkanlığının 15.03.2022 tarih ve E. sayılı yazısında; başvurucunun
annesinin engelli sağlık raporu bulunduğu ve 20 yıldır şizofreni hastası olduğu, annesinin engellilik durumuna dayalı şekilde atama hakkından faydalanmak istemesine rağmen talebinin reddedilmesi yönündeki başvurusunun eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağının ihlal kapsamında temellendirecek somut bulgu ve kanıtların ortaya konulamadığı, kendisi ile benzer durumda olan personel arasında herhangi bir fark bulunmaksızın Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği ile Subay ve Astsubay Atama Esasları
Yönergesinde belirtilen hususlar çerçevesinde (hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esası, hizmet ihtiyacı prensibi gibi) atama işlemine tabi tutulduğu, başvurucuya yapılan atama işleminde bir farklılık bulunmamasından bahisle ayrımcı bir nedene dayanıldığından da bahsedilemeyeceği, bu sebeple İzmir ilinden Diyarbakır iline atama işlemine tabi tutulmasında herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığının değerlendirildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet, sosyal ve
ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun;
5.1) “Amaç” başlıklı 2’inci maddesinde; “Bu kanun subayların ve astsubayların yetiştirilmelerini,
sınıflandırılmalarını, görev ve yükümlülüklerini, terfi ve taltifleri ile her türlü özlük haklarını düzenler”
5.2) “II-Atamalarda dikkate alınacak hususlar” başlıklı 118’inci maddesinde; “Subayların ve
astsubayların atanma ve yer değiştirmeleri, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına bağlı olarak; memleketin ekonomik, sosyal, iklim ve ulaştırma durumları ile kültür ve sağlık durumları ve bunlara benzer
yer ve bölge şartları göz önüne alınarak tespit edilecek bölgelere ve garnizonlara aşağıdaki esaslar da
dikkat nazara alınarak sıra ile yapılır:
a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı, b) Sağlık durumu, c) İdari, asayiş ve zaruri sebepler, d) İstekli bulunduğu yerler.”
5.3) “Yönetmelik” başlıklı 119’uncu maddesinde; “Yukardaki maddede yazılı esaslar dahilinde bölge
ve garnizonların tespiti, bölgelerin ve garnizonların değişen şartlara göre yeniden tespiti, buralarda kalma süreleri, atanma ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususlar Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik ile tespit edilir.”
6) 18/12/2005 tarihli ve 26027 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Subay ve Astsubay Atama
Yönetmeliğinin;
6.1) “Atamalarda dikkate alınacak esaslar” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Subay ve astsubayların
atamaları, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun olarak aşağıdaki kriterler dikkate alınarak Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı tarafından atama yönergelerinde belirtilen garnizonlar arasında sıra ile yapılır.
a) Meslek programları ve meslek içi eğitim esasları, b) Kadro ihtiyaçları, c) Kıta hizmeti zorunluluğu, ç) Terfi durumu, d) (Değişik:RG-7/5/2016-29705) Sınıf, branş, fonksiyon alanı ve ihtisasları, e) Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları, f) İdari, asayiş ve zaruri sebepler, g) Personelin atanma isteğinde belirttiği yerler.
ğ) (Ek bent:RG-20/4/2013-28624) Bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları.
Subay ve astsubaylar, kendileriyle eşlerinin memleketleri ve daimi ikametgahlarının bulunduğu garnizonlar dahilinde, mümkün olduğu kadar, sıkıyönetim hizmetleri, sosyal tesis (orduevi, özel eğitim merkezi, askerî gazino, ve benzeri), levazım amirlikleri, ihale / muayene ve kabul komisyon üyelikleri, inşaat-emlak, asker alma ile jandarma (eğitim görevleri hariç) ve sahil güvenlik hizmetleri gibi halkla doğrudan ilişkili görevler veya mal ve hizmet alımı ile ilgili görevlere verilmez veya atandırılmazlar.
Ancak, son genel nüfus sayımına göre büyükşehir belediye / belediye hudutları içindeki nüfusu (Değişik ibare:RG-20/4/2013-28624) 1.000.000’u aşan yerler için bu fıkra hükmü uygulanmaz.”
6.2) “Sıhhi sebepler nedeniyle atamalar” başlıklı 31’inci maddesinde; “…Subay ve astsubaylardan
kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için aldığı atamaya esas sağlık raporlarında belirli uzmanların bulunduğu garnizonlara atanmaları gerektiği belirtilenlerin, atanacakları garnizonlarda askerî hastaneler ile diğer kamu sağlık kurumlarındaki uzmanlardan da istifade edebileceği göz önüne alınarak atanmaları yapılır.
(Değişik dördüncü fıkra:RG-20/4/2013-28624) Atanma (hazırlık) emrini tebellüğ eden personel, kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için bulunduğu yere en yakın ve tam teşekküllü askerî hastaneden alacağı “Hayati önemi haizdir, tedaviden yararlanır” kayıtlı veya belirli uzmanları bulunan, hastalığının tedavi edileceği sağlık teşkilleri ile iklim, yer ve tedavi koşullarını öngören sağlık kurulu raporlarının yetkili makamlarla tasdik şekline göre bir yıl için bulunduğu garnizonda bırakılır veya ataması sağlık raporunun uygun gördüğü garnizona yapılır.
İkinci yıl aynı mazereti ileri sürenlerin atanmalarının 1 yıl daha ertelenebilmesi için, tam teşekküllü askerî hastanelerin birinden aynı nitelikte sağlık kurulu raporu almaları gerekir.
(Değişik altıncı fıkra:RG-20/4/2013-28624) Kendisi, eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuğu ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi, verem, kanser, akıl ve ruh hastalıkları ile uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalıklara duçar olan personel için bu süre, tam teşekküllü askerî hastanelerden her yıl rapor almak şartıyla her rütbede aynı garnizonda 3 yıla kadar uzatılabilir. Ancak, bu hastalıkları sebebiyle yapılacak ertelemenin süresi hiçbir şekilde aynı garnizonda toplam 6 yılı aşamaz. Tedavi ihtiyacının devam etmesi halinde raporun gerektirdiği diğer bir garnizona atandırılabilir.
…
Özel eğitim amaçlı değerlendirilmek üzere rapor alacakların atamaları ise; 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık
Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelikte, kendisine Engelli Sağlık Kurulu Raporu düzenleme yetkisi verilmiş, sağlık kuruluşlarından alacakları “özel eğitim amaçlı değerlendirilmesi uygundur” kararlı, Engelli Sağlık Kurulu Raporları ve Rehberlik Araştırma Merkezlerinden alacakları raporda bulunan özel eğitim imkânlarının bulunduğu garnizonlara yapılır veya ertelenir.
…
Atama emirleri yayımlandıktan sonra kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için atamaya esas rapor alanlar, lüzum görüldüğü takdirde, başka bir hastaneye sevk edilir. Her iki rapor arasında farklılık olması durumunda personel hakem hastaneye sevk edilir. Hakem hastane tarafından verilecek raporun onay şekline göre ilgili hakkında işlem yapılır.”
6.3) “Subay ve astsubaylardan eşleri muvazzaf/sözleşmeli askerî personel olan ya da devlet
kuruluşunda görevli olanların atamaları” başlıklı 43’ücü maddesinde; “Eşleri muvazzaf/sözleşmeli
Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu askerî personel olan subay ve astsubaylar istekli olmaları durumunda hizmet ve kadro imkânları nispetinde eşleri ile aynı garnizona atanmaları dikkate alınır.
Eşleri Devlet kuruluşlarında görevli subay ve astsubayların atanmalarında eşlerinin memuriyet görevi göz önünde tutulur. Talep ettikleri garnizonlara atanmaları muvazene, kadro ve ihtiyaç durumu ile safahatı ve sıralı hizmet garnizonu hizmet sırası dikkate alınarak öncelikle yapılabilir.
Atama durumuna girmiş personelin çocuklarının yükseköğretim, özel ve yatılı okullar hariç olmak üzere eğitim ve okul durumlarına bağlı istekleri, emsallerine nazaran avantaj sağlamamak kaydıyla imkânlar nispetinde karşılanabilir.”
7) 11/11/2016 tarihli ve 29885 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin;
7.1) “Atamaya esas sağlık raporları ve atandıktan sonra rahatsızlananların sağlık işlemleri” başlıklı
51’inci maddesinde; “…(4) Atamaya esas sağlık raporunun karar hanesinde “Hayati Öneme Haizdir” ibaresi, ilgili personelin atamasının derhal yapılması gereken durumlarda kullanılır. Ayrıca bu ibarenin
rutin olarak kullanıldığı devamlı ilaç raporları, özel eğitim raporları ve benzeri raporlar ile atamaya esas sağlık raporları aynı raporda birlikte düzenlenemez.
(5) (Değişik: 22/9/2017 – 2017/10844 K.) Atamaya esas sağlık raporlarının karar hanesinde “……. Sürede
Takip ve Kontrolü Gereklidir” veya “İlgili Uzman ve/veya Sağlık Merkezinin Bulunduğu Yerde İkameti
Uygundur” ifadesine yer verilir.
(6) Atamaya esas sağlık raporlarının karar hanelerinde hastalığın gerektirdiği mevzuata uygun iklim ya da çalışma şartları, branş, özel eğitim merkezi ya da laboratuvar imkânları belirtilir, garnizon ya da hizmet bölgesi veya hastane adı belirtilmez. …”
8) 15/12/2020 tarihli HKG 12-3(G) Subay ve Astsubay Atama Esasları Genelgesinin;
8.1) “Subay ve Astsubay Atamalarına Ait Müşterek Prensipler” üst başlıklı 8’inci maddesinde;
“…(2) Atamalar, Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinin 14. maddesinde belirtilen esaslara göre garnizonlar arasında sıra ile yapılır.
(3) Her sınıftan personelin mesleki gelişimine uygun kıta, karargâh ve kurumlara atamalarının planlanması ve “göreve uygun personel” ilkesi uygulanması hedeflenir.
…
(5) Her yılın atamalarında, o yıla ait atama isteyen ve istemeyen personel durumu, atama isteyen personelin istek yerleri, harekât, birlik ve görev ihtiyaçları, atama teklifleri, mevzuat değişiklikleri gibi birçok değişken faktörler doğrultusunda atamaların planlanması nedeniyle önceki yılların atamaları, mevcut yılın atamalarına emsal teşkil edemez.
…
(12) 4-5 dereceli garnizonlarda kadrosu bulunan bir personelin meslek safahatının herhangi bir döneminde kadro ve hizmet ihtiyaçları doğrultusunda bu garnizonların birinde görev yapacak şekilde planlama yapılması esastır.
…
(23) Sağlık nedeniyle yapılacak atamalarda 11.11.2016 tarihli ve 29885 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği
Yönetmeliği ve Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinin ilgili hükümleri doğrultusunda alınacak
“atamaya esas raporun” öngördüğü (belirli uzmanların bulunduğu, hastalığın tedavi edileceği sağlık teşkilleri, iklim, yer ve tedavi koşullarını belirten vb.) garnizonlara atama planlanır. Bunların haricinde;
…
ç) Kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararı ile vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşi için atamaya esas sağlık raporu alan personel ve sağlık raporu ve atama safahatına uygun garnizonlarına planlanır (Anne ve babasının ikamet ettiği garnizonlara planlama önceliği bulunmamaktadır.)…”
8.2) “Atama İstek Formu dışında dilekçe ile yapılan atama istekleri” başlıklı 18’inci maddesinde;
“Atama istek formu doldurma zamanında Atama İstek Formu ile birlikte verilen dilekçeler genel atama döneminde değerlendirilir. Atama istek formu dönemi haricinde geçerli mazeretlere istinaden atama ile ilgili verilen dilekçeler ise amir kanaatlerini içeren Atama İstek Formu ile birlikte gönderilir. Atama talebi içeren tüm dilekçeler, en yakın atamalarda değerlendirilmek üzere toplanır ve yapılan değerlendirme sonucu atamanın yapılıp yapılmaması durumuna göre cevabı verilmiş olur, ilave olarak cevap yazılmaz.”
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Hava Kuvvetleri
Komutanlığı bünyesinde astsubay olarak İzmir’de görev yapmakta iken 2021 Haziran ayında İzmir’den
Diyarbakır’a tayin edildiğini, annesinin engelli sağlık kurulu raporu bulunduğunu ve 20 yıldır şizofren hastası olduğunu, kendisinin annesine 2. Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile vasi olarak atandığını belirterek
İzmir iline tekrar atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin,
atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, Kanunun 119’uncu maddesinde, Türk
Silahlı Kuvvetlerinde çalışan subay ve astsubayların atanma ve yer değiştirmelerde dikkate alınacak sair hususların Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik ile tespit edileceği; bu doğrultuda hazırlanan TSK’da görev yapan Subay ve Astsubayın Atama Yönetmeliğinde, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu subay ve astsubayların atama esas ve usullerinin bu Yönetmelik kapsamında düzenlendiği, anılan
Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde atamalarda dikkate alınacak esasların belirlendiği, 31’inci maddesinde sıhhi sebepler nedeniyle atama yapılabilecek hallerin belirtildiği görülmektedir.
12) Ayıca Hava Kuvvetleri Komutanlığı mensubu subay ve astsubayların atamalarına esas teşkil eden
HKG 12-3(G) Subay ve Astsubay Atama Esasları Genelgesinin 8’inci maddesinde ise, Sağlık nedeniyle yapılacak atamalarda Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinin ilgili hükümleri doğrultusunda alınacak “atamaya esas raporun” öngördüğü (belirli uzmanların bulunduğu, hastalığın tedavi edileceği sağlık teşkilleri, iklim, yer ve tedavi koşullarını belirten vb.) garnizonlara atama planlanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.
13) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa
ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Subay ve Astsubayın Atama Yönetmeliğinde atamaların, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun olarak atama yönergelerinde belirtilen garnizonlar arasında sıra ile meslek programları ve meslek içi eğitim esasları, kadro ihtiyaçları, kıta hizmeti zorunluluğu, terfi durumu, sınıf, branş, fonksiyon alanı ve ihtisasları, kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları, idari, asayiş ve zaruri sebepler, personelin atanma isteğinde belirttiği yerler, bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları göz önünde bulundurularak yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
14) Diğer bir anlatımla; kişilerin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının, bakmakla yükümlü
olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşinin sağlık durumları gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve
kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
15) Somut olayda başvuranın astsubay olarak İzmir’de görev yapmakta iken 2021 Haziran ayında İzmir’den
Diyarbakır’a tayin edildiği, annesinin engelli sağlık kurulu raporu bulunduğu ve 20 yıldır şizofren hastası olduğu, kendisinin annesine 2. Sulh Hukuk Mahkemesi kararı ile vasi olarak atandığı, annesinin 20 yıldır
İzmir’de tedavi gördüğü ve İzmir’de evlerinin olduğu, engelli durumuna dayalı tayin talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Yine idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden başvuranın; ihtisasının kadro mevcut oranının %82 olması, söz konusu ihtisasta istifa, emeklilik nedeniyle %42 oranında nitelikli personel ihtiyacının olması, 2021 yılı genel atama döneminde atanması, idare tarafından yapılan işlemin hizmet ihtiyacının karşılanması kapsamında zaruri olduğu, sonraki süreçte benzer atama sefahatine sahip personel talepleri ile konunun suiistimal edilebilmesi, annesinin sağlık kurulu raporunun sonuç bölümünde
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda atamaya esas bir durumun belirtilmemesi ve kendisinin doğu sırasında olması nedeniyle sıralı 4-5 dereceli garnizon görevini yapması amacıyla İzmir iline atama talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
16) Başvuranın şikayet konusu yaptığı atama talebiyle ilgili olarak; idarenin atama yetkisini takdir yetkisi
çerçevesinde personel durumunu gözeterek yapmadığı anlaşılmıştır. Bilindiği üzere idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref Gözübüyük, “Yönetim
Hukuku”, Eylül/1991 s.204). Bu çerçevede atamaya ilişkin mevzuat hükümleri ve İdarenin öne sürdüğü gerekçeler dikkate alındığında, söz konusu atama yapılmaması için kullanılan takdir yetkisinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
17) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görev yerinin bulunduğu
Diyarbakır ilinden, annesinin ve eşinin ikametinin bulunduğu İzmir iline atanma talebinin reddinde idarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği, bu nedenle idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı hususları göz önünde bulundurarak başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve HAVA KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi