|
ÖZET: Başvurucu, Fırat Üniversitesi Hastanesi tarafından düzenlenen engelli sağlık raporuna dayanarak Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na engelli aylığı başvurusunda bulunmuş, ancak başvurusu “muhtaç olmama” gerekçesiyle reddedilmiştir. İlgili Vakıf, başvurucunun engelli raporunun süresiz olmasına rağmen yenilenmesi gerektiğini belirtmiş ve muhtaçlık durumunun nasıl değerlendirildiği konusunda yeterli bilgi vermemiştir. Başvurucu, 2022 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere dayanarak engelli aylığına hak kazandığını iddia etmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, başvurucunun hane gelirinin kişi başına 5.000 TL olduğu ve 2023 yılı için belirlenen muhtaçlık sınırının 2.835,60 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, başvurucunun muhtaçlık kriterlerini karşılamadığını göstermektedir. Dolayısıyla, Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’nın başvuruyu reddetmesi hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, ilgili mevzuat ve yapılan sosyal inceleme sonuçlarına dayanmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6926-S.23.11346
BAŞVURU NO : 2022/18878
KARAR TARİHİ : 06/06/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : NİZİP SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 2022 sayılı Kanun kapsamında bağlanan engelli aylığına ilişkin iş ve işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, Fırat Üniversitesi Hastanesi tarafından adına düzenlenen 21.07.2015 tarihli ve sayılı Engelli Sağlık Kurulu Raporuna göre
“kronik epilepsi” teşhisiyle % 40 oranında “sürekli” engelli olduğunu, bu nedenle 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alabilmek için Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurduğunu, ancak anılan Vakıf tarafından engelli raporu “süresiz” olmasına rağmen yenilenmesi gerektiği söylenerek ilk dilekçesinin işleme alınmadığını, bunun üzerine CİMER’e yaptığı başvuru sonucunda dilekçesinin işleme alındığını, başvurusunun bir haftada “muhtaç olmama” gerekçesiyle reddedildiğini, ilgili Vakıf tarafından muhtaçlık durumunun hangi şartlara göre değerlendirildiği ve bu sonuca hangi resmi işlemlere göre karar verildiği hususunda bilgilendirilmediğini, 2022 sayılı Kanun ile
30.03.2013 tarihli Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre bahse konu Engelli Sağlık Kurulu Raporunun (% 40) hali hazırda geçerli olduğunu iddia etmiş olup, tarafına engelli aylığı bağlanması için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz talebine istinaden Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından gönderilen 22.12.2022 tarihli cevabi yazıda özetle; yapılan hane incelemesi sonucunda müracaatçı
’ın, eşi (TCKN: )’ın babasına ait dairede ailesiyle birlikte ikamet ettiği ve eşinin babasının üzerine kayıtlı olan değerli arazilere bakarak hanenin geçimini sağladığı,
adı geçen müracaatçının 07.04.2022 tarihinde engelli aylığı için yaptığı başvurunun 10.04.2022 tarihli mütevelli heyet kararıyla “muhtaç olmama” gerekçesiyle reddedildiği, şahsın CİMER üzerinden Vakfa intikal eden 27.04.2022 tarihli dilekçesi ile 16.12.2022 tarihli Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gönderilen dilekçesinde belirtildiği üzere şahsın engelli sağlık kurulu raporunun kabul edilmemesi durumunun söz konusu olmadığı, ayrıca adı geçenin 07.06.2022 ve 24.06.2022 tarihlerinde aynı taleple tekrar Vakfa başvurduğu, taleplerinin 09.06.2022 tarihli ve 27.06.2022 tarihli mütevelli heyet kararlarıyla yine “muhtaç olmama” nedeniyle reddedildiği belirtilmiştir.
3. Akabinde, 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen depremler nedeniyle Gaziantep İli Nizip İlçesinde ikamet eden başvurcunun son durumu hakkında gerekli incelemenin yapılması ve başvurucunun muhtaçlık durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığı hususunda Kurumumuza bilgi verilmesi amacıyla Nizip Kaymakamlığı ile iletişime geçilmiş olup, talebimize istinaden anılan Vakfın cevabi yazı ve eklerinde ise özetle; kişinin ve ailesinin durumunun Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi
Sistemi, başvuru evrakları ve yasal mevzuat açısından incelendiği, % 40 oranında engelli raporu bulunan başvurucu ’ın, eşi ve çocukları ile birlikte 3+1 doğalgazlı apartman dairesinde ikamet ettiği, ’ın ön lisans, eşinin ise Lisans mezunu olduğu, ikamet ettikleri dairenin eşinin babası ’a ait olduğu, eşinin ise baba . .’ye ait arazilere bakarak hanenin geçimini sağladığı, yapılan incelemede sosyal incelemeci tarafından hane durumunun iyi olduğunun belirtildiği, baba . . adına 88.73 dekar fıstıklık arazi kaydı ve 2014 model Wolswagen marka araç kaydının bulunduğu, baba . .’nin bir alt sokakta kendisine ait dairede ikamet ettiği, inceleme sonucunda hanede kişi başına düşen aylık gelirin 5.000,00 TL. olduğu belirlendiğinden adı geçenin yaptığı son engelli aylığı başvurusunun da 20.03.2023 tarihinde “muhtaç olmama” gerekçesiyle uygun bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 4.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 4.3. “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 4.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk
yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 5.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık
Bağlanması Hakkında Kanunun; 6.1. 1 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçlık ödenenler hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.
Birinci fıkra kapsamına girenlerden, her ne nam altında olursa olsun kendisine ve eşine ait her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz.”, 6.2. 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile üçüncü fıkrasında; “İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen
Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda, aylık bağlanır.
Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fıkra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz. Ayrıca, 2828 sayılı Kanun hükümlerine göre harçlık ödenenler de muhtaç olarak kabul edilemez ve kendilerine bu
Kanun hükümlerine göre aylık bağlanamaz.”, 7. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları İle Engelli ve Muhtaç
Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin; 7.1. “Değerlendirme” başlıklı 7 inci maddesinde; “…sistem üzerinden yapılan sorgulamalar ve sosyal incelemeden elde edilen verilere göre; …Herhangi bir şekilde kişi başına düşen gelir tutarı,asgari ücretin
aylık net tutarının 1/3’üne eşit veya üzerinde olanlar ile aynı tutara eşit veya üzerinde gelir sağlaması mümkün olanlar,…aylığa hak kazanamaz…;Engelli aylıklarında, aylığa hak kazanma durumları uygun olanların muhtaçlığı; gelir, servet ve harcamalar esas alınarak aşağıdaki şekilde belirlenir… Aynı hanede ikamet etmemesine rağmen nafaka yükümlüleri tarafından sağlanan destek tutarı,… ç)
Hanenin harcama durumu; emsal kira bedeli hariç gıda, giyim, ısınma, eğitim, sağlık, ulaşım, eğlence ve benzerlerine yapılan yıllık ödemelerin aylık ortalaması dâhil edilerek yapılan hesaplama ile belirlenir.
d) Harcamalar, hanenin gelir seviyesinin bir göstergesi olarak dikkate alınır. Emsal kira bedeli dışındaki harcamalar bu fıkranın (a) bendine göre hesaplanacak gelir tutarından hiçbir şekilde çıkarılamaz.
e) Hanenin tespit/beyan edilen harcamalarının bu fıkranın (a) bendine göre tespit edilen gelir tutarından fazla olması durumunda harcama ve gelir arasındaki fark gelire eklenir…Değerlendirmeler sonucu (…) kişi başına düşen geliri muhtaçlık sınırının altında olanlara aylık bağlanır.”, 7.2. “Muhtaçlık ve bakım ilişkisinin kontrolü” başlıklı 17 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “İnceleme neticesinde muhtaç olmadıkları anlaşılanlara aylık bağlanmaz ve varsa bağlanmış aylık ödemesi durdurulur…”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; adı geçen, Fırat Üniversitesi Hastanesi tarafından adına düzenlenen 21.07.2015 tarihli ve sayılı Engelli Sağlık Kurulu Raporuna göre “kronik epilepsi” teşhisiyle % 40 oranında “sürekli” engelli olduğunu, bu nedenle 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alabilmek için Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurduğunu, ancak anılan
Vakıf tarafından engelli raporu “süresiz” olmasına rağmen yenilenmesi gerektiği söylenerek ilk dilekçesinin işleme alınmadığını, bunun üzerine CİMER’e yaptığı başvuru sonucunda dilekçesinin işleme alındığını, başvurusunun bir haftada “muhtaç olmama” gerekçesiyle reddedildiğini, ilgili Vakıf tarafından muhtaçlık durumunun hangi şartlara göre değerlendirildiği ve bu sonuca hangi resmi işlemlere göre karar verildiği hususunda bilgilendirilmediğini, 2022 sayılı Kanun ile 30.03.2013 tarihli Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması Ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre bahse konu Engelli Sağlık Kurulu Raporunun (% 40) hali hazırda geçerli olduğunu iddia etmiş olup, tarafına engelli aylığı bağlanması için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
10. Bilindiği üzere; 20 Şubat 2019 tarihinde yayınlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Erişkinler İçin
Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) ile birlikte 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış olup, 18 yaşını doldurmuş olan bireylerin işlemleri, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, 18 yaş altı çocukların
sağlık kurul işlemleri ise Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) hükümlerine göre düzenlenmiştir. Ayrıca, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelikte yer alan ifadelere göre; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce 18 yaş üstü engelliler için düzenlenmiş sürekli ibareli sağlık kurulu raporlarıyla belirlenmiş olan tüm vücut fonksiyon kaybı oranları geçerli olup bu oranlara dayanılarak sağlanmış istihdam, eğitim, sosyal destek ve yardım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için kurumlarca rapor istenmeyeceği, aynı şekilde “süreli” raporlarda ise rapor süresinin bitimine dek kurumlarca rapor yenilenmesinin talep edilmeyeceği belirtilmiştir.
11. Bununla birlikte, Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de
“belirlilik”tir. Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarih ve 2005/5 Esas, 2008/93 Karar sayılı ilamında da açıkça vurgulanan belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup, bireyler belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi şekilde müdahale yetkisi verdiğini bilmelidir. Ancak bu durumda kişiler kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır.
12. Özellikle son yıllarda çeşitli toplum kesimleri gibi “engellilere” yönelik uluslararası metinler de artmakta olup, bunların bir bölümü ilke kararı, tavsiye kararı ve bildirge gibi yol gösterici ve tavsiye niteliğindeki metinler, bir bölümü ise altında imzası bulunan ülkeleri bağlayıcı ve o ülkelerin uymak zorunda oldukları hukuk normları şeklinde yapılan düzenlemelerdir. Bu kapsamda T.C. Anayasasının 5,
10 ve 61. maddeleri ile 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun,
2022 sayılı Kanun, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve bu kanunların uygulanmasına dair
yönetmeliklerde yer alan pek çok maddede “engelli hakları” güvence altına alınacak şekilde düzenlemeler yapılmıştır.
13. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması
Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde kimlerin “muhtaç” olarak kabul edilip engelli aylığı bağlanabileceği ile aynı Kanuna dayanılarak çıkarılan 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz
Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin
7 inci maddesinde engelli aylıklarında, aylığa hak kazanma durumları uygun olanların muhtaçlığının;
gelir, servet ve harcamalar esas alınarak nasıl belirleneceği, değerlendirme sonucunda kişi başına düşen hane geliri muhtaçlık sınırının altında olanlara ise ne şekilde aylık bağlanacağı ayrıntılı şekilde hüküm altına alınmıştır.
14. Somut başvuru ile ilgili olarak yapılan ön inceleme neticesinde; adı geçenin bahse konu talebi hakkında Kurumumuz talebine istinaden Nizip Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; yapılan hane incelemesi sonucunda müracaatçı ’ın, eşi
’ın babasına ait dairede ailesiyle birlikte ikamet ettiği ve eşi . ’nin babasının üzerine kayıtlı olan değerli arazilere bakarak hanenin geçimini sağladığı, adı geçen müracaatçının 07.04.2022 tarihinde engelli aylığı için yaptığı başvurunun 10.04.2022 tarihli mütevelli heyet kararıyla “muhtaç olmama” gerekçesiyle reddedildiği, şahsın CİMER üzerinden Vakfa intikal eden 27.04.2022 tarihli dilekçesi ile 16.12.2022 tarihli Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gönderilen dilekçesinde belirtildiği
üzere şahsın engelli sağlık kurulu raporunun kabul edilmemesi durumunun söz konusu olmadığı, ayrıca adı geçenin 07.06.2022 ve 24.06.2022 tarihlerinde aynı taleple tekrar Vakfa başvurduğu, taleplerinin 09.06.2022 tarihli ve 27.06.2022 tarihli mütevelli heyet kararlarıyla yine “muhtaç olmama” nedeniyle reddedildiği belirtilmiştir.
15. Akabinde, 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen depremler nedeniyle Gaziantep İli Nizip İlçesinde ikamet eden başvurcunun son durumu hakkında gerekli incelemenin yapılması ve başvurucunun muhtaçlık durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığı hususunda Kurumumuza bilgi verilmesi amacıyla
Nizip Kaymakamlığı ile iletişime geçilmiş olup, talebimize istinaden anılan Vakfın cevabi yazı ve eklerinde ise özetle; kişinin ve ailesinin durumunun Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi, başvuru evrakları ve yasal mevzuat açısından incelendiği, % 40 oranında engelli raporu bulunan başvurucu
’ın, eşi ve çocukları ile birlikte 3+1 doğalgazlı apartman dairesinde ikamet ettiği, ikamet ettikleri dairenin eşinin babası ’a ait olduğu, ’ın ön lisans, eşinin ise Lisans mezunu olduğu, eşinin ise babası . .’e ait arazilere bakarak hanenin geçimini sağladığı, yapılan incelemede sosyal incelemeci tarafından hane durumunun iyi olduğunun belirtildiği, baba . . adına 88.73 dekar fıstıklık arazi kaydı ve 2014 model Wolswagen marka araç kaydının bulunduğu, baba . .’nin bir alt sokakta kendisine ait dairede ikamet ettiği, inceleme sonucunda hanede kişi başına düşen aylık gelirin 5.000,00 TL. olduğu belirlendiğinden adı geçenin yaptığı son engelli aylığı başvurusunun da 20.03.2023 tarihinde “muhtaç olmama” gerekçesiyle uygun bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
16. Bu itibarla, her ne kadar başvurucu 21.07.2015 tarihli Engelli Sağlık Kurulu Raporunda, “kronik epilepsi” teşhisiyle % 40 oranında “sürekli” engelli olduğu belirtilmiş olmasına rağmen ilgili SYD Vakfı tarafından yaptığı engelli aylığı başvurularının bahse konu sağlık raporu kabul edilmeyerek usulsüz bir şekilde reddedildiğini iddia etmiş ise de, hem ilgili mevzuat hükümleri hem de Kurumumuz talebine istinaden yapılan incelemeler sonrasında düzenlenen SİR ile Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Bilgi
Sisteminde yer alan ve ailesine ait “Hane Özeti” bilgileri birlikte değerlendirildiğinde; Nizip SYD Vakfından alınan ilk bilgilere göre engelli aylığı talebinde bulunan . .’nin mevcut engelli sağlık kurulu raporunun kabul edilmemesi durumunun söz konusu olmadığı, yapılan incelemede şahsın kişi başına düşen hane gelirinin 5.000,00 TL. olduğu, 2023 yılı için hesaplanan muhtaçlık sınırının ise 2.835,60 TL olarak belirlenmiş olması nedeniyle talebin ilgili mevzuat hükümleri gereğince “muhtaç olmama” gerekçesiyle uygun bulunmadığı anlaşılmış, akabinde 06 Şubat 2023 günü “asrın felaketi” olarak nitelendirilen iki farklı depremin gerçekleşmesi nedeniyle Kamu Denetçiliği Kurumu olarak deprem felaketi nedeniyle ihtiyaç sahibi vatandaşların artan yardım taleplerinin karşılanabilmesi için yapılan ayni/nakdi yardımlar ile ilgili yürütülen iş ve işlemler hakkında idarelerden bilgi alındığı, sorunların dostane ve ivedi şekilde çözülmesi için gayret edildiğinden, Gaziantep İli Nizip İlçesinde ikamet eden başvurcu ve ailesinin son durumu hakkında da gerekli incelemenin yapılması için ilgili idarelerle tekrar iletişime geçilmiş ve deprem sonrasında yapılan inceleme neticesinde başvurucunun muhtaçlık durumunda herhangi bir değişiklik olmadığı bilgisi alınmış olduğundan ilgili idarenin başvurucunun engelli aylığı talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
17. Ayrıca, daha önce benzer taleplerle ilgili olarak Kurumumuza yapılan şikayet başvurularında verilmiş emsal kararlar da (2020/3687 başvuru nolu Ret Kararı, 2020/67206 başvuru nolu Ret Kararı, 2020/91021 başvuru nolu Ret Kararı, 2020/101496 başvuru nolu Ret Kararı, 2021/10592 başvuru nolu Ret Kararı,
2022/2178 başvuru nolu Ret Kararı, 2022/6691 başvuru nolu Ret Kararı, 2022/9151 başvuru nolu Ret
Kararı, 2023/18640 başvuru nolu Ret Kararı, vb.) bulunmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, yetkili ve görevli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURUCU ile NİZİP KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi