|
ÖZET: Başvuran, işitme engelli olarak Samsun ili Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde şef unvanıyla görev yaparken, engellilere tanınan bir defaya mahsus tayin hakkını kullanmak üzere tayin talebinde bulunmuştur. Ancak, Samsun Valiliği ve Milli Eğitim Bakanlığı, başvuranın talebini kadro imkânları nedeniyle reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın engelli statüsü ve pozitif ayrımcılık hakkı çerçevesinde, tayin talebinin dikkate alınması gerektiği yönünde bir tavsiye kararı vermiştir.
Kurum, başvuranın talebinin engellilik durumuna dayalı gerekçelerle reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, kadro ve ihtiyaç durumunun dikkate alınarak tayininin makul bir süre içinde yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, idarenin başvuruya karşı kayıtsız kalmasının, engelli bireylerin haklarının ihlali anlamına geleceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın tayin talebinin kabul edilmesi yönünde Samsun Valiliğine tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/65047-S.20.70574
BAŞVURU NO : 2020/80683
KARAR TARİHİ : 17/07/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN VALİLİĞİ
Mazeret nedeniyle tayin talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: “Kurumunuza 13/09/2019 tarih ve 2019/15765 başvuru numarası ile
Engelli (Bir Defaya Mahsus Tayin isteği) tayin talebi ile başvurmuş ve 30/10/2019 tarih ve sayılı karar yazınız ile “Dostane Çözüm Önerisi” verilmiştir… Yaşanan durumlar üzerine beklemeye geçmiş ve ardından 3 ay sonra İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne 08/01/2020 tarihinde bir kez daha tayin dilekçesi vermiş, 10/01/2020 tarih ve sayılı yazı ile Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilmiş ve cevaben 12/02/2020 tarih ve sayılı yazı ile cevap verilmiştir. Söz konusu cevap yazısında“…İlgilinin talebi ihtiyaç olması ve kadro imkanları doğrultusunda tekrar değerlendirilebilecek olup, bu konuda gereksiz yazışmaya mahal verilmemesi…” şeklinde cevap vermiştir. Fakat Bakanlığımızın 30/06/2020 tarihinde yayınlamış olduğu İller arası tayin süreci başlatmış ve Samsun iline İlkadım İlçe MEM’e 3 adet kadro, İl MEM’e 2 adet kadro verildiğini ilan etmiştir. Yine Bu dönemde İl içinde çeşitli şef görevlendirmeleri yapılmıştır. Bu durumda normlar oluştuğu halde defalarca vermiş olduğum dilekçelerimde, (üstelik bir defaya mahsus tayin hakkım olduğu halde) yapılmamakta ve evimden yaklaşık 75 km her gün ilçesine gidiş-geliş yapmakta ve mağduriyetim giderilmemektedir. Ayrıca anılan yönetmeliğe göre engelli personel pozitif ayrımcılığa hakkı vardır ve norm şartı aranmamaktadır. Kaldı ki
2018 GYS sınavı sonrası Bakanlık İl Dışı atananlara, mazereti olanlara NORM olmadığı halde
normuyla birlikte atamış ve İlçeler arasında, birçok Valilik engelli personelin lehine söz konusu yönetmelik hükümlerince norm şartına bakılmaksızın atama / görevlendirme yapmıştır. Samsun
Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü engelli personeli keyfi uygulamalar ile mağdur etmekte engelli personeller arasında ayrımcılık yaparak bazı personelleri görevlendirmektedir. Bu anayasanın eşitlik ilkesine de aykırıdır.” diyerek devamla “Söz konusu yönetmeliğin bir defaya mahsus tayin hakkım olması nedeniyle, Başta merkez İlçe MEM ve İl MEM olmak üzere aşağıda belirttiğim yerlere atamamın yapılması hususunda gereğini arz ederim. 1- Atakum İlçe MEM 2- Samsun İl MEM 3- Canik İlçe MEM 4- 19 Mayıs İlçe MEM 5- İlkadım İlçe MEM 6- Tekkeköy
İlçe MEM” şeklinde talepte bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi, belge ve görüş talebi üzerine;
2.1) Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 22/10/2019 tarih ve
sayılı yazısında özetle; “Engelli personelin yer değişikliği işlemlerinin
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin yönetmeliğin Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinde yer alan hükme göre yapıldığını, başvuranın 657 sayılı DMK’nun 4/A maddesine göre istihdam edildiği, adı geçenin yer değişikliği talebinin Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde şef unvanında boş kadro bulunmadığından atamasının yapılmasının mümkün olmadığı, engellilik durumuna bağlı yapılan yer değişikliği işlemlerinin ancak boş kadro bulunması halinde karşılanabildiği, engelli personelin yer değişikliğine ilişkin iş ve işlemlerin anılan yönetmelik hükmü kapsamında gerçekleştirilmekle birlikte il içi yer değişikliği işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin
Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında
Yönetmelik hükmü çerçevesinde ilgili valilikler tarafından yürütüldüğü…”
2.2) Samsun Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 21/10/2019 tarih ve
sayılı yazısında özetle; “İlimiz Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde memur olarak görev yapmakta iken Milli Eğitim Bakanlığının ” Görevde Yükselme, Unvan
Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik” kapsamında 2019 yılı
Merkez Taşra Teşkilatı Şef ve Memur kadroları İçin Görevde Yükselme Sınav duyurusu ile sınavı kazanarak şef olmaya hak kazanan kendi isteği ile 20 (yirmi) tercih yapmış (6 tercihi il dışı) ve 10. tercihi olan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne ataması tercihleri doğrultusunda Bakanlığımızca yapılmıştır, Aynı dönemde, tercihleri doğrultusunda şef olarak atamaları İl dışına yapılan personellere ise
Bakanlığımız, eski görev yerlerinden ayrılmamış olmaları kaydı ile ilgili personellerden özür dilekçelerini talep etmiş ve ilgililerin özürlerine binaen kadroları ile birlikte görev yaptıkları kurumlara şef olarak yeniden atamalarını yapmıştır. Bu yapılan atamalarda geçen tüm iş ve işlemlerin tamamı Bakanlığımızın yetkisi dâhilindedir.
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde şef olarak görev yapan E. O. Valiliğimize Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11.maddesine bağlı ek 3. Maddesi gereği ( engellilik hakkını bir defaya mahsus kullanmak istediği ile ilgili) 3 ( üç ) adet dilekçe vermiştir.
Bu dilekçelere, Devlet Personel Genel Müdürlüğünün 27/11/2018 tarih ve E.7585 sayılı yazılarında yapılan “Engelli memurun mezkûr Yönetmeliğin ek 3 üncü maddesinde yer alan diğer şartları sağlaması halinde kurum içi yer değişikliğinin bir defadan fazla mümkün bulunduğu değerlendirilmekledir.” denilmektedir. Ayrıca Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Bölüm: IV Çeşitli Hükümler, Engellilik Durumuna
Bağlı Yer Değişikliği ek madde 3’te yapılan açıklamada “Bu kapsamdaki talepler Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır” hükmü gereği ilgilinin talepte bulunduğu Atakum ve merkez ilçelerimizde ihtiyaç bulunmadığından ilgilinin talebi Valiliğimizce olumlu değerlendirilememiştir.
Sonuç olarak; % 40 Engelli Atanma şartının % 42’lik oranı ile ataması Bakanlığımızca gerçekleştirilmiştir.
İlgilinin dilekçelerinde dile getirdiği ulaşımda sıkıntı yaşadığı ” ilçesi Samsun İlinin ulaşımda en çok servisi bulunan ve en çok servis disiplini bulunan ilçemizdir. Memur servisi (08.00-17.00 ) 3 adet ve öğretmen servisi ise 6 adet olmak üzere toplam 9 (dokuz) araç ile hizmet vermektedir. Diğer ticari taşıma hattı hariçtir.
İlgilinin tercih formundan ve ekte sunduğumuz (Atakum ilçesine ait norm durumunu gösterir form ) belgelerinden de anlaşılacağı üzere Atakum İlçemizde ihtiyaç bulunmadığından tercihte dahi bulunamamıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere yapılan bu atama tamamıyla
Bakanlığımızın yetkisindedir. Valiliğimiz, ilgilinin talebine kayıtsız kalmamış ilgilinin talebi, kadro imkânları ölçüsünde değerlendirilmeye çalışılmakta olup, ilgili ilçelerde İhtiyaç olması halinde ilgilinin talebi olumlu değerlendirilebilecektir.”,
2.3) Atakum Kaymakamlığının Samsun Valiliğine hitaben yazdığı 16/10/2019 tarih ve
sayılı yazısında ise; “Müdürlüğünüz emrinde memur olarak görev yapmakta iken, Görevde Yükselme Sınavı ile İlimiz İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne şef olarak atanan Müdürlüğümüz emrine aynı unvanda atanma / görevlendirilme talebi Kaymakamlığımızca uygun görülüp dilekçesi ekte gönderilmiştir.”
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
Maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun ilgili maddeleri:
5.1) 4/A maddesinde; “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her
türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.” (2) Başvurular Mayıs ayında alınır ve ilgili il milli eğitim müdürlüğünce belirlenen ve durumlarına uygun kadrolar arasından en fazla on kuruma atanmak üzere tercihte bulunulabilir.
Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevli olanlar ile aylıksız izinli olanlar, il içi isteğe bağlı yer değiştirme başvurusunda bulunabilirler. Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevli olanlar ile aylıksız izinli olanlar yer değiştirme başvurusunda bulunabilirler.
(3) İl içi isteğe bağlı yer değiştirme talebinde bulunan personelin atamaları, Haziran ayında tercihleri de dikkate alınarak hizmet süresi üstünlüğüne göre valiliklerce yapılır. Hizmet süresinin eşit olması hâlinde halen bulunduğu kadrodaki hizmet süresi fazla olana öncelik verilir, eşitliğin bozulmaması durumunda kura yoluna başvurulur.
(4) Bu madde kapsamında yapılan atamalar ilgili il milli eğitim müdürlüğünce duyurulur.
8.3) Hüküm bulunmayan haller başlıklı 35 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
10) Başvuran, Samsun ili Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde memur iken Bakanlığın
düzenlediği görevde yükselme sınavı ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne şef olarak atandığını, işitme engelli olduğundan dolayı Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 11 inci maddesindeki bir defaya mahsus tayin hakkına istinaden Samsun ili Atakum İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğüne tayin talebinde ve ilaveten 2016
GYS’de olduğu gibi bu yıldaki sınavda il dışı atananlara verilen hakkın il içi atanan (kendisine)
verilmesini talep etmiş, Milli Eğitim Bakanlığı ve Samsun Valiliğinin bilgi, belge ve görüş istemli yazılarımıza vermiş olduğu cevaplar üzerine, Kurumumuzca 30/10/2019 tarih ve 2019/15765 sayılı Dostane Çözüm kararı verilmiştir. Başvuran yukarıda özetlenen başvurusunda ise, Dostane Çözüm kararına rağmen tayininin yapılmadığını belirterek, engelli personele tanınan pozitif ayrımcılık hakkı ve ilgili yönetmelik hükümleri gereğince yukarıda (1 nolu paragraf) belirttiği yerlere tayininin yapılması talebinde bulunmuştur.
11) İlgili başvuru dosyası üzerinden istenen bilgi, bilgi ve görüş talepli yazılarımız üzerine;
11.1.) Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü engelli personelin yer değişikliğine ilişkin iş ve işlemlerin anılan yönetmelik hükmü kapsamında gerçekleştirilmekle birlikte il içi yer değişikliği işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan
Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelik hükmü çerçevesinde ilgili valilikler tarafından yürütüldüğü,
11.2) Samsun Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün yazısında ise, ilgilinin talebine kayıtsız
kalmamış ilgilinin talebi, kadro imkânları ölçüsünde değerlendirilmeye çalışılmakta olup, ilgili ilçelerde ihtiyaç olması halinde ilgilinin talebi olumlu değerlendirilebileceği,
11.3) Atakum Kaymakamlığının Samsun Valiliğine hitaben yazdığı yazıda ise; Müdürlüğünüz
emrinde memur olarak görev yapmakta iken, Görevde Yükselme Sınavı ile İlimiz İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğüne şef olarak atanan E. O. ‘un, Müdürlüğümüz emrine aynı unvanda atanma / görevlendirilme talebi Kaymakamlığımızca uygun görülüp dilekçesi ekte gönderildiği, Şeklinde görüş bildirilmiştir.
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinde, engellilik durumundan
kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu hükme istinaden, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğine 30/06/2014 tarihinde Ek 3’üncü madde eklenmiş ve böylece, ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin aynı Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir.
13) Somut olayda idarenin, başvuranın engelli olduğu hususuna ilişkin bir itirazı bulunmadığı
gibi atanma talebinin reddedilmesinin kişinin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayanmadığı anlaşılmaktadır. Hatta Samsun Valiliğinin Kurumumuza gönderdiği yazıda ilgili ilçelerde ihtiyaç olması halinde ilgilinin talebi olumlu değerlendirilebileceği belirtilmiş, Kurumumuz tarafından buna istinaden Dostane Çözüm kararı verilmiştir. Dostane Çözüm kararında başvuranın talebinin kadro imkânları çerçevesinde makul bir süre içinde karşılanmasının beklendiği belirtilmiş ancak, Samsun Valiliğince başvuranın talebinin henüz karşılanmadığı anlaşılmıştır.
14) Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını
kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde “Kadınlar, engelliler, gençler ve uzun süreli işsizler başta olmak üzere özel politika gerektiren gruplarının işgücüne ve istihdama katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması amaçlanmaktadır.” şeklindeki hedef, ‘Temel Amaç’ olarak belirlenmiştir. (Ulusal İstihdam Stratejisi, Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması, B Temel Amaç, 37.Sf.) 13)
15) Ayrıca; Engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın devlet memurlarına ilişkin mevzuatla
korunmakta olduğu, belirtilen mevzuatın Engelliler Hakkında Kanun ile beraber yorumlanmasından ilgili mevzuatta “engelli çalışanlara koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verildiğinin anlaşıldığı, söz konusu düzenlemelerin “engellilerin istihdamı ve çalışma hayatı” hususlarında koruyucu tedbirler alınması engellilerin toplumdan tecrit edilmelerinin önlenmesi ile engellilerin çalışma hayatında yaşadığı sorunları ortadan kaldırılması amacıyla yapıldığı, dolayısıyla engellilerin çalıştığı iş yerlerinde çalışmasını zorlaştıracak ve sosyal hayattan uzaklaşmasına neden olacak uygulamaların gerek Devlet Memurları Kanununun ilgili maddeleri gerekse Engelliler Hakkında Kanununa aykırılık teşkil edebileceği hususları bütün dosya içeriğiyle beraber değerlendirildiğinde; başvuranın mazereti, ilgili mevzuat, hakkaniyet ilkesi, kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak, makul bir zaman içinde, başvuranın tayininin talep ettiği yerlere yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin eylem / işlemleri yönünden, Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yapılan başvurular, bilgi, belge ve görüş yazıları dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın mazereti ile kadro ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak, ilgili mevzuat ve hakkaniyet ilkesi gereğince, makul süre içinde, başvuranın tayininin talep ettiği yerlere yapılması hususunda Samsun Valiliğine TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın başvurana, Samsun Valiliğine ve bilgi amacıyla Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Samsun Valiliği tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi