Engelli statüsüne uygun lojman tahsisi talebi ve mobbing iddialarının hukuki değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12900-S.21.20730

BAŞVURU NO : 2021/6132

KARAR TARİHİ : 09/09/2021

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : DENİZLİ ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın lojman tahsis talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, Denizli Orman İşletme Müdürlüğünde Depo Şefi olarak görev yapmakta iken, Orman

Genel Müdürlüğünün 30/07/2020 tarih ve sayılı emriyle Denizli Orman Bölge Müdürlüğü, Orman Zararlıları ile Mücadele (OZM) Şubesine Mühendis olarak atandığını, yüzde 40 engelli raporu bulunduğu için engelli kadrosunda çalışmakta olduğunu, 02/12/2019 tarihinde çalıştığı kurumun lojmanlarından yararlanabilmek amacıyla lojman talep dilekçesi verdiğini, lojman talebine ilişkin Denizli

Orman Bölge Müdürlüğünün 04/01/2021 tarihli ve sayılı yazısında yapılan muhakkik incelemesi neticesinde, söz konusu yeni lojmanların görev tahsislilere yetmediğinden bahsedildiğini ve sıra tahsislilere verilemediği gibi bir anlam doğduğunu, ancak bu yeni lojmanlardan depo şefliği sırasında görev tahsisli olmasına rağmen 4 adet lojmanın sıra tahsislilere verildiğini, ilk etapta verilmese de sonrasında tarafına verilen yeni lojmanın Depo Şefliğinden Şubeye Mühendis olarak tayin olması nedeniyle sıra tahsise düşmesi gerekçesiyle geri alındığını, Kamu Konutları Tahsis Komisyonunun 23/02/2021 tarihli ve 113 sayılı kararı uyarınca, puanları şahsından çok daha düşük olan iki kişiye bu yeni lojmanlardan sıra tahsisli olarak verildiğini, engelli bir diğer kamu çalışanına bu yeni lojmanların 4.

katından lojman tahsisi kolaylıkla yapılabiliyorken, tarafına sürekli bir şekilde basamak sayısı gibi geçerliliği olmayan bahaneler ileri sürüldüğünü, yapılan puanlamada teknik personel içerisinde en yüksek puanın şahsında olduğunu, şahsının 94,66 puanına karşı bu yeni lojmanlardan verilmediğini, 72,42 ve 68,50 puanlı iki personele bu yeni lojmanlardan hiçbir zorluk çıkarılmadan ve bahane üretilmeden kolaylıkla verildiğini, şu an oturduğu dairenin 4. katta bulunması, binada asansörün olmaması ve inip çıkma zorluğu yaşadığını defalarca anlatmış olmasına rağmen sistematik ve kasten yürütülen bir çözümsüzlük süreci yaşandığını ve yapılanlardan ötürü hakkında mobbing unsurlarının oluştuğu kanaatinde olduğunu belirterek, idarenin tarafına uyguladığı mobbing hakkında nihai bir karar verilmesi

ve mobbing’in sonlandırılarak lojman hususunda yaklaşık 1,5 yıldır süren sorununun giderilmesini, tarafına erişilebilirlik durumu çok daha rahat olan ve Engelli Yönetmeliğine göre inşa edilmiş yeni lojmanlardan tahsis edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Denizli Orman Bölge Müdürlüğünün 25/05/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 06/01/2021 tarihli lojman tahsis talebi üzerine; kamu konutunun münhal durumu, ilgilinin ortopedik engellilik durumu da gözetilerek lojman tahsis komisyonunun 23/02/2021 tarih sayılı kararı ile yerleşkesinde engelli erişimine uygun giriş katında yer alan blok no.lu dairenin tahsis edildiği, buna göre başvurana Kamu Konutları Yönetmeliğine göre münhal en uygun kamu konutu tahsisinin yapıldığı, 2.2. Kamu Konutları Yönetmeliğinin “Sıra Tahsisli Konutların Tahsis Şekli” başlıklı 9 uncu maddesinde talep edilen kamu konutunun kime verileceğini değil, talepte bulunulan kamu konutlarının talepte bulunanları karşılamaması durumu söz konusu olduğunda uygulanacak kriterlerin sayıldığı, kamu konutlarının sıralama/puanlamasının yapılmasının gerektiği, yönetmelikte “mevki ve daire puanlaması” gibi bir durumun söz konusu olmadığı, 2.3. Başvuranın geçen uzun süreye rağmen lojman tahsis talebinin sonuçlanmaması sebebiyle sistematik ve kasten yürütülen bir çözümsüzlük süreci yaşandığı ve yapılanlardan ötürü hakkında mobbing unsurlarının oluştuğu iddialarının doğru olmadığı, başvurana yerleşkesinde münhal bulunan dairenin şartlı sıra tahsisli olarak verildiği, ancak başvuranın kendisine tahsis edilen lojmana taşınmadığı, 2.4. Başvuranın, talep ettiği konutun kendisinden daha düşük puana sahip başka personele tahsis edildiği iddiası ile ilgili olarak, 23/02/2021 tarih 113 sayılı kamu konutları tahsis komisyon kararı ile başvurana yerleşkesinden ortopedik engelliliğine en uygun giriş katındaki kamu konutunun tahsis edildiği, Kınıklı yerleşkesi ile kıyaslandığında işyerine yürüme mesafesi, konuta erişim (merdiven basamak)

durumunun daha uygun olduğu, kamu konutu tahsis kararlarının Kamu Konutları Yönetmeliği kapsamında personelin bütün şartları değerlendirilerek verildiği, 2.5. Başvurana ortopedik engelliliğine en uygun yerleşkesinden giriş katında kamu konutu tahsisi yapıldığı, Kınıklı yerleşkesinde bulunan kamu konutlarında asansöre kadar 15 basamak bulunduğu, zaman zaman asansör arızası yaşandığı düşünüldüğünde ortopedik engelliliğe uygun olmadığının düşünüldüğü, 2.6. Başvuru konusuna ilişkin olarak mevcut duruma göre 2021 yılında yeni bir işlem tesisinin mümkün görülmediği, ancak başvuranın talepte bulunması halinde gelecek yıllarda görev tahsislilerin kamu konutlarında ikamet etme talepleri göz önünde bulundurulmak suretiyle münhal bulunan kamu konutları arasından ortopedik engelliliğine uygun olan konut tahsisinin yapılabileceği, ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, Bilgi edinme ve Kamu Denetçisine

Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma

hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Devlet Memurları İçin Konut” başlıklı 193 üncü maddesinde; “Devlet memurlarının lüzum ve zaruret görülen yerlerle kiralık konut ihtiyaçları, Cumhurbaşkanınca onanacak programlar gereğince, genel ve katma bütçelere her yıl konulacak ödeneklerle tesis edilecek fondan karşılanır. Bu madde hükmü özel kanunlarla düzenlenir.” 5. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.

5.2. “Kamu konut türleri ve konut tahsisi” başlıklı 3 üncü maddesinde; “… Sıra tahsisli konutlar; hizmet süresi, daha önce kamu konutlarından yararlanma durumu ve süresi, çocuklarının ve bakmakla mükellef olduğu aile fertlerinin sayısı, aile fertlerinin gelir durumu, konuttan yararlanma için bekleme süresi, eşinin de bu Kanun kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda çalışan personel olması gibi hususlar dikkate alınarak yönetmelikte belirlenecek puanlama esasına göre tahsis edilen konutlardır. (…) Konut tahsisinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir.” 6. 16/07/1984 tarih ve 84/8345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla düzenlenen Kamu Konutları

Yönetmeliği’nin (7/2/2019 tarihli ve 30679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6/2/2019 tarihli ve 717 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca bu Yönetmelik Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği bölümüne eklenmiştir.)

6.1. “Kamu Konutlarının Türleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Sıra tahsisli konutlar; Yönetmeliğe ekli (4) sayılı cetvelde gösterilen puan durumu dikkate alınarak 9 uncu maddede belirtilen usul ve esaslara göre tahsis edilen konutlardır.” 6.2. “Görev Tahsisli Konutların Tahsis Şekli” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Görev tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde belirtilenlere, cetveldeki sıraya göre, yetkili konut dağıtım komisyonu tarafından tahsis edilir.Ancak (3) sayılı cetvelde gösterilen makam ve rütbe sahiplerine tahsiste ayrıca tahsis kararı alınmaz, atama kararı aynı zamanda tahsis kararını da kapsar. Merkezde görevli personele merkez konut dağıtım komisyonunca, görev tahsisli konut tahsisi yapılır.” 6.3. “Sıra Tahsisli Konutların Tahsis Şekli” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sıra tahsisli konutlar, Yönetmeliğe ekli (4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konut dağıtım komisyonunca hak sahiplerine tahsis edilir. Hak sahiplerinin puanlarının eşit olması halinde, hizmet süresi fazla olana, hizmet süresi de eşit ise, yetkili ev dağıtım komisyonunca ad çekme yoluyla, konut tahsis edilir.” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen kabul-kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, lojman tahsis talebi ile ilgili olarak tarafına erişilebilirlik durumu çok daha rahat olan ve

Engelli Yönetmeliğine göre inşa edilmiş yeni lojmanlardan tahsis edilmesini ve lojman tahsis işlemleri kapsamında hakkında yapılanlardan ötürü tarafına uygulanan mobbing’in sonlandırılmasını talep etmektedir.

9. İlgili idare (Denizli Orman Bölge Müdürlüğü) tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden gönderilen 25/05/2021 tarihli cevabi yazı uyarınca; başvuranın ortopedik engellilik durumu da gözetilerek lojman tahsis komisyonunun 23/02/2021 tarih 113 sayılı kararı ile yerleşkesinde engelli erişimine uygun giriş katında yer alan blok no.lu dairenin tahsis edildiği, ancak başvuranın kendisine tahsis edilen lojmana taşınmadığı, lojman taleplerinin alınması, değerlendirilmesi ve tahsis işlemlerinin dinamik bir süreç olarak yürütülmekte olduğu, lojman tahsis talebinde bulunan tüm personelin taleplerinin kamu konutlarının mevcut münhal durumu göz önüne alınarak yönetmelik, etik ilkeler ve görev tahsisli lojman karşılayabilme durumu gözetilerek en hızlı şekilde sonuçlandırıldığı, başvuran hakkında kasten çözümsüzlük veya mobbing uygulamasının söz konusu olmadığı savunulmaktadır.

10. Başvuru konusu incelendiğinde, idarece Kınıklı yerleşkesindeki kamu konutların tamamının görev tahsisli, yerleşkesindeki kamu konutlarının ise 15 tanesinin görev tahsisli 6 tanesinin sıra tahsisli olarak ayrıldığı, görev tahsisli olarak ayrılan kamu konutlarında oturma hakkına sahip personelin kendilerine ait şahsi konutlarında ikamet etme durumunda boş kalan kamu konutunun şartlı sıra tahsisli olarak verildiği, başvurana Kamu Konutları Tahsis Komisyonunun 23/02/2021 tarih 113 sayılı kararı ile yerleşkesinde giriş katında yer alan blok no.lu dairenin şartlı sıra tahsisli olarak verildiği, bununla birlikte başvuranın kendisine yerleşkesinde tahsis edilen lojmana taşınmadığı, başvuran tarafından ortopedik engeline daha uygun ve asansörlü olduğu belirtilerek Kınıklı yerleşkesindeki yeni lojmanlardan talep edildiği, ancak talep ettiği mevkide lojman tahsis talebinin karşılanmamasından dolayı hakkında sistematik ve kasten yürütülen bir çözümsüzlük süreci yaşandığı ifade edilerek mobbing iddiasında bulunulduğu görülmüştür.

11. Mobbing “İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmış, mobbingin unsurları olarak; işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususları sayılmıştır. [Bkz, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Mayıs 2014)] 12. Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin 12/02/2013 tarihli ve E:2010/38293, K:2013/5360 sayılı kararında; “Hareketin mobbing sayılabilmesi için sistematik, sürekli ve kasıtlı olması gerekir.

Ayrıca hareketin amacı da doğru tespit edilmelidir. Çünkü mobbingde amaç, iş ilişkisi içinde bulunduğu mağdurdan kurtulmak veya ona zarar vermek, onu yıldırmaktır. Kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılır. Örneğin, yöneticinin otoriter olması tek başına mobbing uygulandığı anlamına

gelmez. Kişilik haklarının ihlal edilip edilmediğini ise her somut olayın özelliğine göre değerlendirmek gerekir. Ayrıca, bu şekilde davranışlara maruz kaldığını ispat yükü iddia edene düşer. Yani işçi mobbinge maruz kaldığını ispat etmelidir. İşçinin anlattığı mobbing teşkil eden olayların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli bir emarenin bulunması gerekmektedir. Kişilik hakları ve sağlığın ağır saldırıya uğraması mobbingin varlığının tartışmasız kabulünü doğurur.” denilmektedir.

13. Yukarıda yer verilen Mahkeme kararında da belirtildiği üzere; idarenin hareketinin mobbing sayılabilmesi için sistematik, sürekli ve kasıtlı olmasının gerektiği anlaşılmakta olup, başvuranın lojman tahsis talebine ilişkin olarak sistematik ve kasten yürütülen bir çözümsüzlük süreci yaşandığı ve yapılanlardan ötürü hakkında mobbing unsurlarının oluştuğu iddiaları ile ilgili olarak, idarece başvuranın ortopedik engellilik durumu da gözetilerek 23/02/2021 tarihinde yerleşkesinde giriş kat lojman tahsis edilmiş olduğu, ancak başvuranın bu lojmana taşınmayarak tarafına Kınıklı yerleşkesindeki yeni lojmanlardan verilmesini talep ettiği, idarenin başvuranın gelecek yıllarda talepte bulunması halinde görev tahsislilerin ikamet etme taleplerine göre münhal bulunan kamu konutları arasından başvuranın ortopedik engelliliğine uygun başka lojman verilebileceği açıklaması göz önünde bulundurulduğunda idarece sistematik ve kasten yürütülen bir çözümsüzlük sürecinden bahsetme imkânının bulunmadığı, konuyla ilgili olarak mobbingin meydana gelebilmesi için bir çalışanın hedef alınarak, uzun bir süre ve belli aralıklarla sistematik biçimde tekrarlanan mağdurun karşı koymasına rağmen yapılan aşağılayıcı, küçük düşürücü ve psikolojik olarak acı veren, işteki performansı engelleyen veyahut olumsuz bir çalışma ortamına sebep olan tehdit, şiddet, aşağılama, hakaret, ayrımcılık, ağır eleştiri, taciz ve çalışma şartlarını ağırlaştırma gibi eylem, tutum ve davranışların uygulanması gerektiği, bu kapsamda başvuranın mobbing olarak nitelendirilebilecek seviyede bir mahrumiyet yaşadığı veya kötü muameleye maruz kaldığının tespit edilemediği dolayısıyla idarenin başvuranın lojman tahsis talebine yönelik işlemlerinde yukarıda açıklanan mobbing unsurlarına ulaşılamamıştır.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talepte bulunduğu Kınıklı yerleşkesindeki kamu konutların tamamının idarece görev tahsisli olarak ayrıldığı, ancak başvuranın sıra tahsisli bulunduğu anlaşıldığından, Kınıklı yerleşkesindeki kamu konutlarının görev tahsisli olarak verilememesi halinde görev tahsisli konutların sıra tahsisli hale dönüştürülerek başvuranın Kamu

Konutları Yönetmeliğine ekli (4) sayılı cetvel uyarınca hesaplanan puanı ve engel durumu da dikkate alınmak suretiyle puan üstünlüğüne göre sıra tahsisli olarak işlem tesis edilmesi gerektiği, ayrıca başvuranın lojman tahsis işlemleri ile ilgili mobbing iddialarına ilişkin olarak yukarıda belirtilen mobbing unsurları tespit edilemediğinden başvuranın bu kapsamdaki talebinin reddi gerektiği değerlendirilmektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)

dava açma süresinden arta kalan sürede Denizli İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın, idare tarafından lojman tahsis işlemleri kapsamında tarafına mobbing uygulandığına ilişkin nihai bir karar verilmesi ve mobbing’in sonlandırılması talebinin REDDİNE;

Başvuranın Kınıklı yerleşkesinde lojman tahsis talebine ilişkin olarak, Kınıklı yerleşkesindeki kamu konutlarının görev tahsisli olarak verilememesi halinde, görev tahsisli konutların sıra tahsisli hale dönüştürülerek başvuranın puan ve engel durumu da dikkate alınmak suretiyle puan üstünlüğüne göre sıra tahsisli olarak işlem tesis edilmesi yönünde DENİZLİ ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, DENİZLİ

ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve DENİZLİ ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi