|
ÖZET: Başvuru, engelli su indiriminden yararlanarak abone olma talebine ilişkindir. Başvuran, %45 oranında sürekli engelli olduğunu belirtmiş ve “diğer adres” olarak kayıtlı bulunduğu evde bu indirimden faydalanmak istemiştir. Ancak, ilk başvurusu evde oturmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, ikinci başvurusunda ise ıslak imza talep edilmiştir. Başvuran, ilgili mevzuatın kendisine bu konuda bir kısıtlama getirmediğini iddia etmiştir.
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, başvurunun reddine dair gerekçelerini açıklamıştır. Abonelik işleminin 14.11.2023 tarihinde gerçekleştirildiğini, ancak engelli indirimi için herhangi bir başvuru yapılmadığını belirtmiştir. Ayrıca, engelli indiriminden yararlanmak için gerekli belgelerin tamamlanması gerektiği vurgulanmıştır. İdare, yalnızca asıl adresin görüntülenebildiğini, “diğer adres” bilgileri için ikamet belgesi talep edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek talebin reddedilmesine karar vermiştir. Başvuranın gerekli belgeleri sunmadan talepte bulunması nedeniyle hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Ancak, idarenin başvuru süreçleri hakkında yeterli bilgi vermemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Bu durumun düzeltilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3876-S.24.6109
BAŞVURU NO : 2023/19872
KARAR TARİHİ : 05.04.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
“Diğer adres” olarak kayıtlı bulunulan eve engelli su indiriminden
BAŞVURUNUN KONUSU :
yararlanarak abone olma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda özetle, % 45 oranında sürekli engelli olduğunu, “diğer adres” olarak kayıtlı bulunduğu Mahallesi, Caddesi, 1
Altındağ/ANKARA adresinde yer alan evine engelli olduğundan dolayı engelli su indiriminden yararlanmak üzere abone olmayı istediğini, birinci başvurusuna evde oturmadığı gerekçesiyle aboneliğinin olmayacağının bildirildiğini, ikinci başvurusuna ise ıslak imzalı müracaat yapması yönünde cevap verildiğini, üçüncü başvurusuna ikinci cevabın tekrar verildiğini, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 48’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “…Kurumlar yürütecekleri iş ve işlemlerde yerleşim yeri adresi gibi diğer adres bilgilerini de esas alır” hükmünün yer aldığını, idarenin ise Tarifeler ve Abone Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 8/k-3 hükmü gerekçesiyle “diğer adres”inde bulunan evinde engelli olmasına rağmen kendisini özel tarife su abonesi yapmadığını, şikayet edilen idarenin mevzuat bildirimi yapmadığı ve keyfi uygulama içine girdiğini, ayrıca başvurularını ıslak imzalı yapması gerektiğine dair mevzuat bulunmadığını iddia ve ifade ederek “diğer adres” olarak kayıtlı bulunduğu evine engelli su indiriminden yararlanarak abone olmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 18.12.2023 tarihli ve sayılı yazı ile
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 20.12.2023 tarihli ve sayılı yazısı
Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün cevabi yazısında özetle,
ilçesi, Mahallesi, Caddesi, No: ( ada, parsel) adresine ait esas numaralı aboneliğin 14.11.2023 tarihinde adına verildiği; abonelikte engelli indirimi için başvuruya rastlanılmadığı;
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.06.2008 tarihli ve sayılı kararıyla engel oranı % 40 ve üzerindeki abonelere ikamet ettikleri yere ait aboneliklerde indirim uygulandığı; ayrıca Tarifeler ve Abone
Hizmetleri Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin (k) fıkrasının üçüncü bendinin, “Engel oranı % 40 ve üzerinde bulunanların ikamet ettikleri yerde yaş sınırı olmaksızın kendi adlarına ya da kanuni temsilcileri ile tesis edilen abonelikler” şeklinde düzenlendiği;
Engelli indirimi için indirim oranını gösterir rapor fotokopisiyle Genel Müdürlükten temin edilecek taahhütnamenin doldurularak teslim edilmesi halinde MERNİS programından ikamet bilgisi teyidi sonrasında indirim işleminin tamamlandığı;
Genel Müdürlüğe MERNİS programında sadece asıl adresi görme yetkisi verildiğinden “diğer adres” veya
“ikinci adres” bilgilerinin görüntülenemediği; ikinci adreste indirimden faydalanılmak isteniyorsa aboneden ikinci adres bilgilerinin görülmesi için “ikamet belgesi (yerleşim yeri belgesi)” talep edildiği;
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Bu Kanunda geçen; …
ı) Diğer adres: Yerleşim yeri adresi dışında kalan yerleri, i) Genel Müdürlük: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünü, …
l) Kurum: Genel Müdürlük dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarını, …
ee) Yerleşim yeri adresi: Sürekli kalma niyetiyle oturulan yeri, …
ifade eder”,
5.2. “Adres bilgilerinin tutulması ve adres standardı” başlıklı 48’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Faydalanılan kamu hizmetleriyle sınırlı olmak üzere adrese dayalı olarak yürütülen iş ve işlemlerde diğer adres, yerleşim yeri adresi ile aynı hukuki değere sahiptir. Kurumlar yürütecekleri iş ve işlemlerde yerleşim yeri adresi gibi diğer adres bilgilerini de esas alır”,
6. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; …
b) Abone grubu: Aynı hizmet standardına tabi olmakla birlikte farklı tarife uygulanacak gerçek ve tüzel kişileri, …
İfade eder”,
6.2. “Abone grupları” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Uygulanacak tarifeler itibariyle
abone grupları aşağıda belirtilmiştir:
…
k) Özel tarifeli aboneler:
…
3) Engel oranı % 40 ve üzerinde bulunanların ikamet ettikleri yerde yaş sınırı olmaksızın kendi adlarına
ya da kanuni temsilcileri ile tesis edilen abonelikler”,
6.3. “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 33’üncü maddesinde, “(1) Su kullanılan yerde
suyu fiilen tüketen ve atıksu üreten gerçek veya tüzel kişilerin:
a) Su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak için idareye başvurarak abone sözleşmesi yapmaları şarttır.
b) İdare tarafından başvurular incelenip, su ve kanal hizmetiyle ilgili abonelik tesis edilip edilemeyeceği yasal, idari ve teknik yönden incelenir. Yapılan inceleme sonunda bu hizmetlerin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı tespit edilirse, başvuru sahibinden, yürürlükteki tarifesine göre, bu Yönetmelik uyarınca tahsili gereken bedeller tahsil edildikten sonra abonelik tesis edilir”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, işbu kararın 1 numaralı paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verildiği şekilde özetle; sabit adresinin dışında ayrıca sunduğu “diğer adres” olarak kayıtlı bulunduğu evinde de engelli su indiriminden yararlanarak abone olmayı talep etmektedir.
9. Başvurunun inceleme-araştırma aşamasında Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden (ASKİ) bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. ASKİ’nin ilettiği cevabi yazıda, ilçesi, Mahallesi, Caddesi, No: adresine ait esas numaralı aboneliğin 14.11.2023 tarihinde adına verildiği; abonelikte engelli indirimi için başvuruya rastlanılmadığı;
Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.06.2008 tarihli ve sayılı kararıyla engel oranı % 40 ve üzerindeki abonelere ait aboneliklerde indirim uygulandığı; ayrıca Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde, “Engel oranı % 40 ve üzerinde bulunanların ikamet ettikleri yerde yaş sınırı olmaksızın kendi adlarına ya da kanuni temsilcileri ile tesis edilen abonelikler” hükmünün yer aldığı; engelli indirimi için rapor fotokopisiyle Genel Müdürlükten temin edilecek taahhütnamenin doldurularak teslim edilmesi halinde MERNİS programından ikamet bilgisi teyidi sonrasında indirim işleminin tamamlandığı; Genel Müdürlüğün MERNİS programında sadece asıl adresi görme yetkisi verildiğinden “diğer adres” veya “ikinci adres” bilgilerinin görüntülenemediği; ikinci adreste indirimden faydalanılmak isteniyorsa aboneden ikinci adres bilgilerinin görülmesi için “ikamet belgesi (yerleşim yeri belgesi)” talep edildiği bilgisi paylaşılmıştır.
10. ASKİ’nin Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
“Engel oranı % 40 ve üzerinde bulunanların ikamet ettikleri yerde yaş sınırı olmaksızın kendi adlarına ya da kanuni temsilcileri ile tesis edilen abonelikler” şeklindeki düzenlemenin, bundan kaynaklı idari uygulamanın da ayrıca ele alınmasında fayda bulunmaktadır. Başvuranın ikinci ikamet adresi olarak gösterdiği adreste oturduğuna ilişkin bir tespitin yapılması da imkan dahilindedir. Bununla birlikte, başvuruda zikredilen 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 48’inci maddesinin dördüncü fıkrasında geçen, “…adrese dayalı olarak yürütülen iş ve işlemlerde diğer adres, yerleşim yeri adresi ile aynı hukuki değere sahiptir” ifadesi, yerleşim yeri adresi yani ikamet yeri ile Kanun’un 3’üncü maddesinde “yerleşim yeri adresi dışında kalan yerleri” tanımladığı belirtilen “diğer adres” bilgisinin, adrese dayalı surette icra edilen kamu hizmetleri gereğince yapılan işlemlerde aynı kabul edildiğini ve bu suretle engellilik özel tarifesinin uygulanmasında önem taşıyan Yönetmelik’in 8’inci maddesindeki “ikamet edilen yer” ibaresinin hem yerleşim yeri adresi hem de diğer adres bilgisini ihtiva ettiğine işaret etmektedir.
11. Başvuru kapsamında başvuranın “engelli su indiriminden yararlanarak abone olma talebi” ele alındığında, öncelikle söz konusu talebin incelenmesi için ilgilisi tarafından belli bir şekilde müracaat edilmesi gerekliliğinin hem başvurana verilen cevaplarda hem de Kurumumuza iletilen yazıda idarece vurgulandığı dikkati çekmektedir. Her ne kadar başvuran tarafından idarenin bu konudaki yaklaşımı kabul
edilmeyerek “buna dair mevzuat hükmü bulunmadığı” yönünde bir iddiada bulunulsa da başvuruya konu olan engelli indiriminin, Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone
Hizmetleri Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin birinci fıkrasındaki özel tarifeli aboneler bağlamında “Engel oranı % 40 ve üzerinde bulunanların ikamet ettikleri yerde yaş sınırı olmaksızın kendi adlarına ya da kanuni temsilcileri ile tesis edilen abonelikler” şeklinde detaylandırıldığı dikkate alındığında aslında talebin yerine getirilmesinin abone grubu bakımından bir değişikliği gerektirdiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca tüketim bedelinin faturalandırılmasında doğuracağı farklılık, aynı hizmeti alan kişilere nazaran daha az ödeme yapılacağı dikkate alındığında, bahse konu değişikliğin, hiçbir şekil şartı aranmadan CİMER ve benzeri mekanizmalar üzerinden yapılan müracaatlar marifetiyle gerçekleştirileceğini beklemek hukuken doğru değildir. Zira zikredilen Yönetmelik’in 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ilk abonelik tesisi için idareye başvurarak abone sözleşmesi yapılması, sonrasında idarenin gerekli incelemeleri yapması ve tahsilatı gereken bedellerin ilgilisinden alınması şart koşulduğu anlaşılmış olup, özel tarifeli aboneler arasında sayılan ve sabit adres dışında ikinci olarak belirtilen adres için istenen engellilik durumu üzerinden tesis edilen bir abonelik türü olan başvuruya konu abonelik talebinin de belli şekil şartlarının sağlanmasıyla yerine getirilebileceği tabiidir.
12. İdarenin bu kapsamda şekil şartı olarak ortaya koyduğu hususlar ise, engelliliğe dair rapor fotokopisi, ikinci adreste indirimden faydalanılmak isteniyorsa idarenin kişinin yerleşim yeri adresi dışında diğer adresleri MERNİS üzerinden görme imkanı olmadığından ikamet belgesi (yerleşim yeri belgesi) ve
ASKİ’den temin edilecek taahhütnamenin doldurularak tüm bu belgelerin idareye teslim edilmesidir. Söz konusu belgelerle idareye müracaat halinde, başvuruya konu talebin idarece değerlendirilmesi mümkün olabilecektir. Başvuru özelinde ise, aboneliğin 14.11.2023 tarihinde tesis edildiği; ancak bu abonelikte engellilik üzerinden değişiklik yapılmasına yönelik gerekli şartları sağlayan bir başvurunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla gerekli şekli şartları sağlayan bir idari başvuru olmaması karşısında engelli su indiriminden yararlanarak abone olma talebinin idare tarafından karşılanmamasında hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
13. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ile birlikte değerlendirildiğinde, başvuruya konu yerleşim yeri adresi dışında ayrıca ikinci adresi için de “engelli su indiriminden yararlanarak abone olma” talebine ilişkin idarenin işleminin, MERNİS adreslerinde kişinin yerleşim yeri adresinin idare tarafından göründüğü, diğer adresin görünmediği, sadece yerleşim yeri adresinin görme yetkisinin verildiği ifade edildiğinden, idarenin ıslak imzalı başvuru öngörmesinde hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceğinden talebin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, başvurana verilen cevaplarda, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkeye riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı görevli-yetkili yargı merciinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre,
Başvuruya konu talebin REDDİNE,
Ret Kararının BAŞVURANA ve ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.