Engellilik durumu nedeniyle rızası dışında yapılan naklen atama işleminin hukuka uygunluğu ve idarenin değerlendirme yükümlülüğü (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/8362-S.21.13454

BAŞVURU NO : 2021/6232

KARAR TARİHİ : 02/06/2021

RET KARARI İBRAHİM

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 17/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Kocaeli İl Sosyal Hizmet Müdürlüğünde engelli memur kadrosunda çalışmakta olduğunu, 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında pandemi sürecinde idari izinli olduğunu belirtmektedir. Başvuran, Kocaeli Rehabilitasyon ve

Aile Danışma Merkezinde kadrolu personel olarak çalışmakta iken, Valilik Makamı Oluru ile Kocaeli

Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü emrine rızası ve bilgisi olmadan naklen atandığını, bu durumun

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Sureti ile Atamalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına

Dair Yönetmelik’e aykırı olduğunu belirtmektedir. Yaptığı itirazın Sosyal Hizmet Merkezinin meslek eleman ihtiyacı ve hizmet verilen grupların öncelikli olması sebep gösterilerek reddedildiğini, idari izinli olup çalışmadığı bu sürede buraya önce görevlendirildiğini sonra da atamasının yapıldığını açıklamaktadır. Başvuran naklen atandığı Sosyal Hizmet Merkezinin sağlığı ve engel durumuna uygun olmaması yanında kalp yetmezliği rahatsızlığı sebebi ile Sosyal Hizmet Merkezlerinde yoğun temposuna uyum sağlayamayacağını, göz rahatsızlığından dolayı bilgisayar başında çalışmasının da göz sağlığı açısından uygun olmadığını belirtmektedir. Bu çerçevede başvuran Kurumumuzdan talebi ve rızası dışında yapılan naklen atama işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kocaeli Valiliği Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 13/04/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın daha önce görev yapmakta olduğu Rehabilitasyon ve Aile Danışma

Merkezi’nin pandemi sürecinde kapalı vardiya çalışma düzenine girdiği, başvuranın aynı dönemde 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağırıldıkları anda görevine dönmek

/

zorundadır” ibaresine rağmen her ne kadar işgücüne ihtiyaç duyulmuş olsa da engelli personel statüsünde bulunmasından dolayı kapalı vardiya düzeninde çalışmasının sorun yaratacağı düşünüldüğünden göreve çağırılmadığı, personel ihtiyacı farklı kuruluşların personellerini geçici görevlendirmek suretiyle çözümlendiği, 2.2. bölgesinde yeni açılan ve hizmete başlayan Sosyal Hizmet Merkezi’nde özellikle meslek elemanı ihtiyacı nedeniyle- zorunlu hallerde- idari izindeki başvuranın da göreve çağırılabileceği düşünüldüğünden önce 2 ay süreyle görevlendirilmesinin yapıldığı, ardından hem geçici görevlendirme süresi bittiğinden hem de asli kadrosunun bulunduğu Rehabilitasyon ve Aile

Danışma Merkezinin kapalı vardiya sisteminde çalışmasından dolayı söz konusu naklen atamasının gerçekleştirildiği, 2.3. Öğretmen olan başvuranın daha önce kadrosunun bulunduğu Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi’nde 42 erkek ağır engellimizin sosyal servis görev ve sorumluluklarını yerine getirmek, raporlama, resmi yazışma, maaş iş ve işlemlerini, SGK iş ve işlemlerini, satın alma ve tahakkuk iş ve işlemlerini, Bilgi İşlem – web sitesi iş ve işlemlerini gerçekleştirdiği, bilgisayar kullanımı gerektiren bu işlemler için herhangi bir şikayette bulunmadığı, 2.4. Hafta içi ve 8 saat mesai sistemiyle çalışan ve meslek elemanı ihtiyacı bulunan Sosyal Hizmet

Merkezi’nde, makul sürelerde bilgisayar kullanabileceği, engel durumuna göre çalışabileceği bir alanda (eğitim ve danışmanlık birimi, şehit yakınları ve gazilere hizmet birimi vb.) iş yoğunluğunun düzenlenebileceği, 2.5. Başvuranın Sosyal Hizmet Merkezi’ndeki görevi ve bu görevin yoğunluğu ile bilgisayar kullanımının sağlığını olumsuz etkileyeceği yönündeki iddialarının, geçmiş görev yerindeki çalışma şekli ve içeriği göz önüne alındığında gerçeği yansıtmadığı, 2.6. Öğretmen yani meslek elemanı olan başvuranın, sağlığını riske sokmadan Sosyal Hizmet

Merkezi’nin hizmet birimlerinde çalışabileceği, 2.7. Sosyal Hizmet Merkezi’nin, çalışma koşulları bakımından, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezinde yürütülen çalışmaya kıyasla “engelli bir personel” için daha konforlu ve güvenli, mesleki yaklaşıma daha çok ihtiyaç duyulan, gündüzlü bir merkez olduğu, Sosyal Hizmet Merkezi’ nin sağlığı ve engel durumuna uygun olmadığı iddiası gerçeği yansıtmadığı gibi kişinin engel durumunu olumsuz etkileyecek bir durumun söz konusu olmadığının raporundan da anlaşıldığı, 2.8. Anayasamızın 49 uncu ve 61 inci maddeleri doğrultusunda; Rehabilitasyon ve

Aile Danışma Merkezinde tek meslek eleman olan başvurana aynı mesleği icra eden takım arkadaşlarıyla istişare etme fırsatı bularak gündüzlü bir merkezde çalışma imkânının sunulduğu, Sosyal Hizmet

Merkezi önceki çalışma yerine kıyasla söz konusu başvuranın ikametine daha erişilebilir olduğu, 2.9. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in Ek 3 üncü maddesinde il içi atama değil, iller arası atamanın tanımlandığının düşünüldüğü, başvuranın iller arası değil aynı il içinde, ikamet adresine yakın ve gündüzlü bir merkezde, engellilik raporuyla sınırlandırılmamış görev ve sorumlulukları icra etmek üzere görevlendirildiği, başvuranın Sosyal Hizmet Merkezi’ ne görevlendirilmesinde engelliliği ve dahi sağlık durumunu zora sokabilecek herhangi olumsuz koşul ve

ortam olmadığı gibi kariyer ve liyakati göz önüne alınarak kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun işlem yapıldığı düşünülmektedir.

2.10. Başvuran hakkında çeşitli tarihlerde Kocaeli Valiliğine intikal eden şikayet dilekçelerinde; personele mobing uygulamak, iş barışını bozmak ve mesaisine özen göstermemek iddiaları doğrultusunda disiplin soruşturması başlatılmış olup soruşturmanın halen devam ettiği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”, “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”, 6. 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in “Engellilik Durumuna Bağlı Yer

Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.”, 7. 22/03/2020 tarihli ve 31076 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/4 sayılı ve

“COVİD 19 Kamu Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler” başlıklı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin son iki fıkrasında; “İdari izinliler, uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar amirlerinin izinleri dışında görev mahallerinden ayrılamazlar ve hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağrıldıkları anda görevine dönmek zorundadır. Daha önce, Kovit 19 kapsamında idari izinli sayılanlar, yeni bir karar verilinceye kadar idari izinli sayılmaya devam edecekler…”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Engelli olan başvuran, Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü emrine yapılan atamasının, Devlet

Memurlarının Yer Değiştirme Sureti ile Atamalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair

Yönetmelik’e aykırı olduğunu, buradaki çalışma koşullarının da sağlığını olumsuz etkilediğini belirterek talebi ve rızası dışında yapılan naklen atama işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.

10. Anayasamızda engellilerin sosyal, ekonomik ve siyasal yaşama etkin ve eşit vatandaşlar olarak katılmalarını sağlamak üzere yapılacak uygulamaların eşitlik ilkesine aykırı olmayacağını belirtilmekte ve

Devlet bu yönde tedbirler almakla sorumlu kılınmaktadır. Bu çerçevede 657 sayılı Kanun ile Devlet

Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’te sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların engellilik durumdan kaynaklanan gerekçelerle yer değiştirme talebinde bulunabileceği düzenlenmektedir.

11. Başvuru konusu olayda, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi’nde engelli memur olarak çalışmakta olan başvuranın engel oranın yüzde 42 olduğu ve pandemi süresince idari izinli sayıldığı görülmektedir. Ayrıca, Merkezin pandemi süresince çalışanların 10 gün boyunca engelli bakım merkezlerinde veya huzurevlerinde kaldıkları kapalı vardiya sistemine geçtiği, idari izinli sayılan başvuranın, hizmetine ihtiyaç duyulsa dahi engellilik durumu dikkate alınarak göreve çağrılmadığı görülmektedir.

12. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuranın eski görev yeri olan ve 42 erkek ağır engellinin bulunduğu Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi’nde sosyal servis görev ve sorumluluklarını yerine getirme, raporlama, resmi yazışma, maaş iş ve işlemleri, SGK iş ve işlemleri, satın alma ve tahakkuk iş ve işlemleri, bilgi işlem-internet sitesi iş ve işlemleri gibi yoğun bilgisayar kullanımı gerektiren işlerde çalıştığı, Merkez’de nöbete de kaldığı, bu çalışmaların sağlığını olumsuz etkilediği hakkında da herhangi bir şikâyette bulunmadığı, başvuran hakkında personele psikolojik taciz uygulamak, iş barışını bozmak ve mesaisine özen göstermemek sebepleriyle disiplin soruşturması açıldığı da anlaşılmaktadır.

13. Başvuranın yeni görev yeri olan Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü’nde hafta içi ve 8 mesai sistemiyle çalışabileceği, Müdürlüğün öğretmen olan başvuranın hizmetine ihtiyaç duyacağı birimlerinin bulunduğu, bu birimlerde kendisiyle benzer işleri yapanlarla birliklte kariyer ve liyakat ilkelerine daha uygun şartlarda çalışabileceği ve başvuranın ikametine erişim açısından Müdürlüğün daha elverişli olduğu görülmektedir.

14. Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi ile Sosyal Hizmet Merkezi

Müdürlüğü’nün çalışma şartları, başvuranın sağlık durumu ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Sureti ile Atamalarına İlişkin Yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmelik’te de ifade edildiği şekilde, başvuran açısından engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelerle atamanın iptal edilmesi koşullarının oluşmadığı, yeni görevlendirildiği Merkezindeki çalışma koşullarının başvuran için daha uygun olduğu

/

değerlendirilmiştir. Ayrıca, hakkındaki disiplin soruşturması da gözetildiğinde, başvuranın çalışma huzuru ve barışı açısından görev yerinin değiştirilmesinin yerinde olabileceği de görülmektedir.

15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi