|
ÖZET: Başvuran, çocuğunun %90 engelli olması nedeniyle Erciyes Üniversitesi Rektörlüğü’nden yer değişikliği talep etmiş, ancak bu talep reddedilmiştir. Başvuran, çocuğunun engellilik durumu nedeniyle Gevher Nesibe Hastanesi, Ameliyathane ve Yoğun Bakım, Çocuk Hastanesi veya Organ Nakli Hastanesinde danışmanlık yapmayı istemektedir. Rektörlük, başvuranın talebinin reddedilmediğini, mevcut imkanlar dahilinde değerlendirileceğini belirtmiştir.
Erciyes Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın sürekli işçi kadrosunda görev yaptığını ve engelli çocuğu nedeniyle izin hakkının tanındığını ifade etmiştir. Ancak, başvuranın görev yaptığı birimdeki hizmet yoğunluğu nedeniyle yer değişikliği talebinin karşılanamadığı belirtilmiştir. İlgili mevzuat, engelli bireylerin yer değişikliği taleplerinin, kamu kurumlarının kadro imkanları ve teşkilat yapıları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde öneride bulunmuş ve bu önerinin uygulanması için gerekli hassasiyetin gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir. İdarenin, başvuranın durumunu dikkate alarak gerekli düzenlemeleri yapması gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın, idareye başvuru sürecinde hangi yollara başvurabileceği konusunda bilgilendirilmesi gerektiği de vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/276-S.24.444
BAŞVURU NO : 2023/15733
KARAR TARİHİ : 10.01.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ERCİYES ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik mazereti nedeniyle yer değişikliği talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, çocuğunun %90 engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talebinde bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini belirterek çocuğunun engellilik durumu gereğince Gevher Nesibe Hastanesi, Ameliyathane ve Yoğun Bakım, Çocuk Hastanesinde veya Organ Nakli Hastanesinde danışmada görev yapmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Erciyes Üniversitesi
Rektörlüğünün 27/10/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Merkez Müdürlükteki sağlık hizmet sunumu, Gevher Nesibe, Mehmet Kemal Dedeman Onkoloji, Yılmaz ve Mehmet Öztaşkın Kalp, Semiha Asım Kibar Organ Nakli ve Diyaliz, Mustafa Eraslan ve Fevzi
Mercan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile KANKA Çocuk Hematoloji-Onkoloji ve Kemik İliği Nakli
Hastanelerinde sürdürülmekte olup “Hasta Karşılama ve Yönlendirme” personelinin görev yetki ve sorumlulukları çerçevesinde, uygulama bütünlüğü ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda tüm hastanelerde aynı hizmeti vermekte olduğu, ayrıca Merkez Müdürlük bünyesinde hasta karşılama ve yönlendirme görevlisi olarak görev yapmakta olan personel ile diğer hastanelerde aynı statüde görev yapan personel arasında 30/10/2023 tarihinden itibaren rotasyon planlanması yapılması Hastane İdaresi tarafından uygun görüldüğü,
2.2. Başvuranın 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin 127. maddesi gereğince, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları
kapsamında 04 Aralık 2017 tarihi itibariyle çalışmakta olanların sürekli işçi kadrolarına geçirilmeleri kapsamında 01/04/2018 tarihinde sürekli işçi kadrosunda istihdam edildiği ve halen de kurumda hasta karşılama ve yönlendirme görevlisi olarak hizmetlerini yürütmekte olduğu,
2.3. Adı geçen personelin talebi reddedilmemiş olup, mevcut imkanlar dahilinde personel planlaması esas alınarak değerlendirileceği
2.4. İlgili kişinin sürekli işçi kadrosunda görev yapması ve çocuğunun engellilik durumu göz önünde bulundurularak, Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası ve Mahalli İdareler Kamu İşveren Sendikası arasındaki
Toplu İş Sözleşmesinin 26. maddesinde “İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun veya eşinin tedavisinde, hastalık raporuna ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde on güne (eşi veya çocuğu için yıllık toplamda 10 günü geçemez) kadar, ücretli sosyal izin verilir.” hükmü kapsamında işlem tesis edilerek, gerekli kolaylığın sağlandığı
belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 4857 sayılı İş Kanununun “Mazeret İzinleri” başlıklı ek 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.”,
6. 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına Veya
Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun ek 2 nci maddesinde, “(1) Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen işçiler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçiler, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabilir.
(2) Bu kapsamdaki talepler kamu kurum ve kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır.
(3) İşçinin kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle kurum içinde yer değişikliği talep etmesi hâlinde, yer değiştirme suretiyle
atama yapılacak yerin, işçinin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.
(4) Engellilik durumu devam ettiği sürece kurum ve kuruluşlarca isteği dışında işçinin görev yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan işçiler hakkında genel hükümler çerçevesinde işlem yapılır.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, çocuğunun engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği yapılarak Gevher Nesibe Hastanesi, Ameliyathane ve Yoğun Bakım, Çocuk Hastanesinde veya Organ Nakli Hastanesinde danışmada görev yapmayı talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
10. Başvuruya esas mevzuat hükümlerinde, sürekli işçi kadrosunda görev yapan ve ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan işçilerin, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunabileceği, kamu kurum ve kuruluşlarının kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak taleplerin karşılanacağı, işçinin bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle kurum içinde yer değişikliği talep etmesi hâlinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, işçinin ve bu kapsamdaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olmasının esas olduğu belirtilmekte olup, ilgili idarece tesis edilecek iş ve işlemlerde söz konusu unsurların esas alınması gerektiği açıktır.
11. Başvuruya konu olayda, başvuranın 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda istihdam edildiği ve kurumda hasta karşılama ve yönlendirme görevlisi olarak hizmetlerini yürütmekte olduğu, Rektörlük Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde hizmet vermekte olan hizmet binalarının aynı mevkide yer aldığı ancak başvuranın görev yapmakta olduğu Merkez Müdürlüğü bünyesindeki birimin hizmet yoğunluğu nedeniyle mağduriyet yaşandığı, engelli çocuğu nedeniyle hukuken tanınan izin hakkı tarafına sağlanmakla birlikte, hizmet yoğunluğu nedeniyle izin sürecinde
aksama olabildiği, bunun yanında, Merkez Müdürlüğüne bağlı hastanelerde hasta karşılama ve yönlendirme personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının aynı olduğu, ancak hizmet yoğunluğuna bağlı olarak aynı statüde görev yapan personel arasında 30/10/2023 tarihinden itibaren rotasyon planlanması yapılması
Hastane İdaresi tarafından uygun görüldüğü, mevcut imkanlar dahilinde personel planlaması esas alınarak başvuranın talebinin değerlendirileceği gerekçesi ile söz konusu talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
12. İlgili mevzuat gereğince, başvuranın bakmakla yükümlü olduğu çocuğunun engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak kurum içinde yer değiştirme talebinde bulunmaktan ziyade yürütmekte olduğu göreve bağlı olarak diğer birimlere kıyasen daha yoğun çalışma göstermesi sebep olup, çocuğunun engellilik durumundan kaynaklan bir gerekçeye ilişkin herhangi bir somut bilgi ve belge yer verilmediğinden ilgili idarece yer değişikliği talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
13. Diğer yandan, engelli insanların toplumun diğer kesimine göre dezavantajlı bir konumda olması sebebiyle hem engelli bireylere hem de onların yardımlarına ihtiyaç duydukları yakınlarına yapılan uygulamaların hassas bir yaklaşım ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Aksi halde engelli bireylerin toplumsal hayata karışmaları zorlaştırılmış olacaktır. Bu nedenle, Hastane idaresince uygulanması öngörülen rotasyon kapsamında başvuranın çocuğunun engellilik durumuna bağlı olarak gerekli hassasiyetin gözetilerek yer değişikliğinin yapılmasının hakkaniyet gereği olduğu değerlendirilmektedir.
14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın engellilik mazereti nedeniyle yer değişikliği talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte uygulanması öngörülen rotasyon kapsamında başvuranın çocuğunun engellilik durumuna ilişkin gerekli hassasiyetin gözetilerek yer değişikliğinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olması ile idarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermemesi nedenleriyle idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE
Uygulanması öngörülen rotasyon kapsamında başvuranın çocuğunun engellilik durumuna ilişkin gerekli hassasiyetin gözetilerek yer değişikliğinin yapılması yönünde ERCİYES ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile ERCİYES ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi