|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın engellilik durumu nedeniyle İlçe Müftülüğüne atanma talebinin reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Başvuran, Karabük İli İlçe Müftülüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yaparken, engel durumu nedeniyle atanma talebinde bulunmuş, ancak idare, kadroya birden fazla müracaatçı olduğu gerekçesiyle sınav açılacağını belirtmiştir. Engelliler Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde, engelli memurların yer değiştirme taleplerinin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İdarenin başvuranın talebini reddetmesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak sınav şartı getirilmesi nedeniyle hukuka uygun bulunmamıştır. Sınav ilanından önce engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebi yapılmışsa, bu taleplerin öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, sınavın iptal edilmesi ve başvuranın engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talebinin dikkate alınarak atama yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/10734-S.22.16552
BAŞVURU NO : 2022/3453
KARAR TARİHİ : 23/08/2022
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABÜK VALİLİĞİ
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik mazeretine bağlı naklen atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Karabük İli İlçe Müftülüğünde Veri
Hazırlama Kontrol İşletmeni olarak görev yaptığını, Karabük İli İlçe Müftülüğüne engel durumuna bağlı olarak atanma talebinde bulunduğunu, ilçesinde boş bulunan münhal kadro için sınav açılacağı gerekçesiyle atanma talebinin kabul edilmediğini, açılan sınav sonucunda görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılması gereken bir kişinin ilgili kadroya atandığını, Karabük ili ilçesinde ikamet etmesi nedeniyle ilçesine gidiş ve gelişlerde zorluk yaşadığını belirterek engel durumuna bağlı olarak İlçe Müftülüğüne atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün
10/06/2022 tarihli ve E- sayılı yazısında özetle;
2.1) Başvuranın Karabük İli İlçe Müftülüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev
yaptığı, 27.01.2022 tarihli dilekçesi ile münhal bulunan İlçe Müftülüğü Veri Hazırlama Ve
Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma talebinde bulunduğu, Karabük İl Müftülüğünün 28.01.2022 tarihli ve
E- sayılı yazısı ile bahse konu kadroya birden fazla müracaatçı olması nedeniyle söz konusu kadro için sınav açılacağının başvurana bildirildiği,
2.2) Karabük İli İlçe Müftülüğünde 6 adet veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunun
dolu olduğu, boş kadronun bulunmadığı,
2.3) Karabük İli İlçe Müftülüğündeki münhal veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosu
için yapılmış olan sınavın 01-15.02.2022 tarihleri arasında ilan edildiği, söz konusu sınav ilanına başvuran ile birlikte toplam 10 kişinin başvuru yaptığı, 17.02.2022 tarihinde yapılan müftülük personeli nakil sınavında sağlık mazeretine istinaden başvuruda bulunan . ’nın yazılı ve sözlü sınav sonucunda ortalama 80 puan alarak atanmaya hak kazandığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci
maddesinin altıncı fıkrasında; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”
6) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
6.1) Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı 13’üncü maddesinde; “Memurun sağlık
mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.”
6.2) “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili
mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarihli ve E:2016/9697, K:2018/1891 sayılı kararıyla, maddede yer alan ”bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) […]”
7) Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
7.1) “Cami görevlileri ve Kur’an kursu öğreticilerinin isteğe bağlı yer değiştirmeleri” başlıklı 35
inci maddesinde, “(1) Cami görevlilerinin mazeret, süre ve karşılıklı yer değiştirme talepleri dışında kalan isteğe bağlı atanmaları Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.”
7.2) “Mazeret sebebiyle yer değiştirme” başlıklı 38’inci maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen
mazeretlerin belgelendirilmesi halinde, yer değiştirme isteğinde bulunanların atamaları yapılabilir:
a) Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği: Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, tedavisinin yapılabileceği en yakın il veya ilçeye atanabilir…”
7.3) “Engellilik durumuna bağlı yer değişikliği” başlıklı 39 uncu maddesinde, (1) İlgili mevzuatına
göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. (2) Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın Başkanlığın kadro imkânları ve teşkilat yapısı dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (3) Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır. (4) Engellilik durumu devam ettiği sürece isteği dışında memurun yeri değiştirilmez.
Engellilik durumu ortadan kalkan memurlar hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.”
7.4) “Eşdeğer kadrolar” başlıklı 44 üncü maddesinde, “(…) (1) Başkanlık personelinden il müftü
yardımcısı ve dengi ile daha alt düzeyde bulunan kadroların eşdeğerleri aşağıdaki şekilde yedi kademe
olarak belirlenmiştir: (…) d) Beşinci kademe: (…), veri hazırlama ve kontrol işletmeni. e) Altıncı kademe:
Memur (…) f) Yedinci kademe: Yardımcı hizmetler sınıfı personeli. (…)
(2) Eşdeğer kadrolardan aynı kademede bulunan kadrolar arasındaki geçişler ile üst kademeden alt kademelerdeki kadrolara geçişlerde, adaylığı kalkmış olmak ve atanılacak kadronun şartlarını taşımak kaydıyla ilgili mevzuatında belirtilen diğer şartlar aranmaksızın sınavsız atama yapılabilir.
(…)
(3) Üst veya aynı kademedeki kadrolardan eğitim görevlisi, şube müdürü, öğretmen, şef, veri hazırlama ve kontrol işletmeni ve şoför kadrolarına geçişlerde Başkanlıkça yapılacak sınavla atama yapılabilir.”
8) Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliğinin;
8.1) “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, Diyanet İşleri Başkanlığında ilk defa
Devlet memuru olarak atanacaklar, halen görevde olup görevini veya görev yerini değiştirmek isteyenler ve
Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavına (MBSTS) katılacaklar hakkında uygulanır.
(2) Müfettiş, müfettiş yardımcısı, Diyanet işleri uzmanı, Diyanet işleri uzman yardımcısı, Din İşleri Yüksek
Kurulu uzmanı ve Din İşleri Yüksek Kurulu uzman yardımcısı kadrolarına atanacaklar; vaiz, Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip, müezzin-kayyım kadrolarına ilk defa atanacaklar ile bu unvanların kariyer basamaklarına atanacaklar; görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacaklar hakkında bu
Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.”
8.2) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikte geçen; (…)
ç) Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavı (MBSTS): Görevlilerin bilgi seviyelerini ölçmek ve mesleki bakımdan göreve en iyi şekilde hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla Başkanlıkça yapılan veya yaptırılan sınavı, d) Sınav: İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklar (Mülga ibare: RG-8/2/2014-28907)(1) (…) ve halen görevde olup görevini veya görev yerini değiştirmek isteyenler için düzenlenecek yazılı ve/veya sözlü (Mülga ibare: RG-8/2/2014-28907)(1) (…) sınavı, (…) ifade eder.”
8.3) “Sınavların ilanı” başlıklı 7 inci maddesinde, “(…) (2) Halen görevde olanlardan Diyanet İşleri
Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde sınav şartı bulunan kadrolara yer değiştirme suretiyle atanma talebinde bulunanlar için yapılacak sınavlar ve bu sınavlar sonucu atama yapılacak kadroların sınıfı, unvanı, (…) ve sayısı, başvuru süresinin bitiminden en az on beş gün önce, sınav Başkanlık merkezinde yapılacaksa, Başkanlıkça; taşrada yapılacaksa, (Değişik ibare: RG-8/2/2014-28907)(1) Valiliklerce, uygun görülecek vasıtalarla ilân edilir. (…)”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü
yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran özetle, engel durumu mazeretine binaen İlçe Müftülüğü atamasının
yapılmasını talep etmektedir.
11) Karabük İli İlçe Müftülüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan
başvuranın, İlçe Müftülüğü Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni kadrosuna atanma talebinde bulunduğu, Karabük İl Müftülüğünce söz konusu kadroya birden fazla müracaatçı olması nedeniyle sınav açılacağı gerekçesiyle atanma talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
12) 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile engellilere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesinde,
engellilere yönelik alınacak kararlarda sosyal politikalar geliştirilmesi ve engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaması temel amaç olarak belirlenmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 inci maddesinde ise; kendisi, eşi veya birinci kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükmü yer almaktadır.
13) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Sağlık
Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet
bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Benzer şekilde Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin “Mazeret sebebiyle yer değiştirme” başlıklı 38’inci maddesinde de sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği taleplerine yönelik düzenleme yapılmış olup çerçeve yönetmelik ile benzer şartlar getirildiği anlaşılmıştır.
14) Yine, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3’üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz. (Danıştay İkinci Dairesinin 21/3/2018 tarihli ve E.: 2016/9697, K.: 2018/1891 sayılı Kararı ile, bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresi iptal edilmiştir.)” hükmüne yer verilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin “Engellilik durumuna bağlı yer değişikliği” başlıklı 39’uncu maddesinde de çerçeve yönetmelik ile benzer düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.
15) Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği ile yer değiştirme suretiyle atamalarda sınav şartı
getirildiği anlaşılmış olup bu kapsamda sınav şartının kısıtlayıcı bir işlem olması ve sınava tabi olmaksızın yapılabilecek atamaların tespit edilmesi gerekliliği doğmuştur. Bu kapsamda Diyanet İşleri Başkanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği birlikte değerlendirilerek bir sonuca varılması başvuru konusu kapsamında önem arz etmektedir.
16) Başvuranın Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engel oranı % 61,6 olarak belirlenmiştir. Başvuran
söz konusu rapor ile yukarıda yer verilen mevzuata istinaden İlçe Müftülüğünde görev yapmayı talep ettiği anlaşılmıştır. Ancak ilgili İdare başvuranın talebini söz konusu kadroya birden fazla müracaatçı olması nedeniyle sınav açılacağı gerekçesiyle yerine getirmemiştir. Dolayısıyla İdarenin başvuranın naklen atama başvurusunu engellilik durumuna bağlı yer değişikliği kapsamında değerlendirmediği anlaşılmıştır.
17) Engelliler Hakkında Kanunda, engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için
idarelere gerekli değişiklikleri yapması, tedbirleri alması ve de çalışan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması yönünde düzenlemeler yer almaktadır. 657 sayılı Kanunda da engelli olan ya da engelli yakını olan memurlara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmiştir. Söz konusu mevzuatlar kapsamında Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesi ile Diyanet İşleri Başkanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 39’uncu maddelerinde; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, bu kapsamdaki taleplerin kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir.
18) İdarenin başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği başvurusunu, 5378 sayılı Kanuna,
657 sayılı Kanuna ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğine
ve Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine aykırı olacak şekilde reddettiği görülmektedir. Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla idarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi de beklenmektedir.
19) Ayrıca; Devlet Personel Başkanlığının “Engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin şartları ile bu
şartları yerine getiren memurun başka gerekçelerle talebinin reddedilmesinin mümkün bulunmadığı (08/03/2016-1424)” hakkındaki görüşünde; “Devlet memurunun Genel Yönetmeliğin ek 3 üncü maddesinde yer alan şartlara sahip Devlet memurunun engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi için talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması, söz konusu teşkilat bünyesinde bahsi geçen memurun atanabileceği bir kadronun bulunması ve yer değişikliği talebinin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması gerektiği, – Engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin talep edildiği yerde kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatının bulunması, söz konusu teşkilatta memurun atanabileceği bir kadronun bulunması ve talebin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması halinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi gerektiği, bu üç husus dışındaki gerekçelerle yer değişikliği talebinin reddedilemeyeceği… mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
20) Konuyla ilgili Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/04/2021 tarihli ve E: /
K: / sayılı kararında; “Öte yandan; davacı Sendika tarafından, bu yönetmelik hükmü ile eş ve sağlık mazereti nedeniyle yer değiştirme talebinde bulunacak personelin sınav yükümlülüğüne tabi tutulmasının hukuka aykırı olduğunun iddia edildiği; Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği’nin 35. maddesinin birinci fıkrasında, “Cami görevlilerinin mazeret, süre ve karşılıklı yer değiştirme talepleri dışında kalan isteğe bağlı atanmaları Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.” hükmünün yer aldığı, bu nedenle mazeret sebebiyle yer değişikliği sebeplerinin varlığı hâlinde yapılacak atamaların sınav şartından bağışık olduğu görüldüğünden bu iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle, Yönetmeliğin; 9. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.” denilmektedir.
21) Bu kapsamda bir kişilik VHKİ kadrosu için yapılan sınavın sağlık ve engellilik mazereti bulunan
kişilerin talepleri dikkate alınarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanması Yönetmeliği ile Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda öncelikle değerlendirilip doldurulması gerekirken idarenin ilgili kadro için birden fazla başvuru olması nedeniyle genel bir sınav yaparak bu sınava kadro talep eden herkesin başvurmasına izin vermesi ve başvuranın ve ataması yapılan kişinin öncelikli durumunu dikkate almadan tesis ettiği işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
22) Sınav sonucunda ataması yapılan kişinin sağlık mazereti olduğu ifade edilirken bu mazeret
nedeniyle atanma şartlarının yerine getirilip getirilmediği de gerek cevabi yazıdan gerekse şifahen yapılan görüşmelerde tespit edilememiştir. Bu kapsamda ilgili yönetmeliğin sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği taleplerinde kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekmektedir. Bu belgeler ile yapılan başvurular sonucunda idare kadro imkanları ve teşkilat yapısını da göz önüne alarak naklen atamayı yapmalıdır.
23) Başvuranın engellilik durumuna bağlı yer değişikliği ile ilgili mevzuat kapsamında mazeret olarak
belirlenen sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği taleplerinin Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliği ile birlikte değerlendirilerek Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği kapsamı dışında kaldığı, nitekim bu atamaların diğer kısıtlayıcı hükümlerden bağışık tutulduğu dolayısıyla kişilerin engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talepleri ile sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talepleri
olması halinde kadro imkanları gözetilerek öncelikle bu başvuruların yerine getirilip getirilemeyeceğinin incelemesinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
24) Somut olay incelendiğinde; başvuranın 27.01.2022 tarihli dilekçesi ile engellilik durumuna bağlı
yer değişikliği talebinde bulunduğu, mevzuat kapsamında %40’ın üzerindeki engellik durumu nedeniyle başvurusunun Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile Diyanet
İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri kapsamında kısıtlayıcı işlemlere tabi olmaksızın değerlendirilmesi gerektiği, ancak İdare tarafından bir kişilik VHKİ kadrosu için birden fazla başvuru olması nedeniyle sınav yapılacağının başvurana bildirildiği, 01-15.02.2022 tarihleri arasında sınav ilanı yapıldığı ve başvuruların alındığı, sınava başvuran ile birlikte 10 kişinin başvurduğu, 17.02.2022 tarihinde yapılan sınavda sağlık mazereti olduğu bilinen . ’nın yazılı ve sözlü sınav sonucuna göre atamaya hak kazandığının beyan edildiği; başvuranın yazılı sınav tarihinden önce yapılan engellilik nedeniyle yer değişikliğine bağlı talebi bulunduğu, sınavı kazanan ve sağlık mazereti olduğu beyan edilen kişinin sınav tarihinden önce boş kadro için başvuru yapıp yapmadığı tespit edilememekle birlikte başvurusu var ise de yine sınava tabi olmaksızın mazeretinin idarece münhal kadro durumu göz önüne alınarak öncelikli değerlendirilmesi gerektemktedir.
25) Yukarıda açıklanan ilgili mevzuat hükümleri ile Devlet Personel Başkanlığı Görüşü ve Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı da birlikte değerlendirilerek zaten VHKİ kadrosunda olan kişilerin sağlık ve engel durumu gibi mazeretleri kapsamında mevzuat çerçevesinde gerekli belgeleri sunmaları ile yer değişikliği taleplerinin bulunması ve yer değişikliği talep edilen yerin atamaya elverişli münhal boş kadrosu bulunması halinde mazeretleri kapsamında Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği kapsamı dışında kaldığının kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
26) Bununla birlikte; sınav ilanından önce mevzuat kapsamında sayılan mazeret nedeniyle yer
değişikliği talebi bulunması halinde artık sınav yapılamayacağı ve kişilerin mazeretlerinin değerlendirilmesi gerektiği, mazereti kapsamında mevzuat çerçevesinde ilgili belgelerle birlikte başvuruda bulunan kişilerin taleplerinin öncelikli değerlendirilerek boş kadro bulunması durumunda yerine getirilmesinin zorunlu olduğu bu kapsamda yapılan sınavın iptal edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
27) Sınav iptali ile birlikte boş kadro için kişilerin sundukları belgeler değerlendirilerek idarenin bir
kişilik boş kadro için mazeret nedeniyle yapılan başvurular arasında mevzuat kapsamında incelemelerde bulunarak hangi mazeretin öncelikli karşılanması gerektiğini takdir edeceği ve bu takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek gerekçeli işlem tesis etmesi gerektiği bilinmektedir.
28) Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde;
28.1) Halen görevde olup görevini veya görev yerini değiştirmek isteyenler ile ilgili Diyanet İşleri
Başkanlığı Sınav Yönetmeliği çerçevesinde sınav yapılmasının mümkün olduğu görülmekle birlikte söz konusu sınavın mazeret nedeniyle yer değiştirme talepleri ile görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacaklar dışında kalan isteğe bağlı yer değişikliği atamaları için uygulanması gerektiği,
28.2) Somut olayda Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği gereğince veri
hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosundan daha alt kademede yer alan unvanlarda görev yapan ve görevde yükselme sınavına tabi tutulabilecek personelin başvuranla birlikte aynı sınava tabi tutulduğu,
28.3) Ayrıca engellilik, sağlık vb. mazeretler kapsamında yer değişikliği talebinde bulunan personel ile
mazeret belirtmeksizin isteğe bağlı yer değişikliğinde bulunan personelin yine aynı sınava tabi tutulduğu,
bu durumun mazeret nedeniyle yer değişikliği talebinde bulunan personele mevzuat çerçevesinde verilen pozitif ayrımcılığın uygulanma ihtimalini ortadan kaldıracağı,
28.4) Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin birinci
fıkrasında, “Cami görevlilerinin mazeret, süre ve karşılıklı yer değiştirme talepleri dışında kalan isteğe bağlı atanmaları Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.” hükmüne yer verildiği, söz konusu uygulamanın sadece cami görevlilerine değil mazeret gerekçesiyle yer değişikliği talebinde bulunan bütün personel için de uygulanması gerektiği, bu bakımdan söz konusu Yönetmelikte değişiklik yapılarak cami görevlileri için getirilen düzenlemenin bütün personele şamil olacak şekilde yeniden düzenlenmesinin uygun olacağı,
28.5) Ayrıca İdarenin başvuru konusu talebi reddetme gerekçesinin engellilik durumuna bağlı yer
değişikliğinin sağlanmasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uyarlık göstermediği anlaşıldığından başvuranın engellilik durumu tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Kastamonu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile; – İlçe Müftülüğünde boş bulunan veri hazırlama ve kontrol işletmenliği için yapılan sınavın iptaline, – Kadro durumu ve teşkilat yapısı birlikte değerlendirilerek kişilerin sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği talepleri ile engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği taleplerinin öncelikli olarak değerlendirilmesi ve sınav iptali ile boşalan kadronun bu kapsamdaki başvurular arasından doldurularak atama yapılması yönünde KARABÜK VALİLİĞİNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
– Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde mazeret sebebiyle yer değişikliği sebeplerinin varlığı hâlinde yapılacak atamaların Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav
Yönetmeliği kapsamında yapılacak olan sınav şartından bağışık olduğu yönünde düzenleme yapılması yönünde DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
KARABÜK VALİLİĞİ ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana, Karabük Valiliğine ve Diyanet İşleri Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi