|
ÖZET: Başvuran, engelli kızı için düzenlenen sağlık raporuna rağmen, Isparta Defterdarlığı’ndan engellilik indirimi talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvurusunda, engellilik indiriminden yararlanmak için gerekli belgeleri sunduğunu, ancak indirim talebinin geriye dönük olarak uygulanmadığını belirtmiştir. İdare, başvuranın 29/06/2022 tarihinden önce herhangi bir başvurusunun bulunmadığını ve Merkez Sağlık Kurulu tarafından onaylanmamış raporların geriye dönük indirim hakkı doğurmayacağını ifade etmiştir.
Danıştay içtihatlarına göre, engellilik indiriminden yararlanmak için, başvuru tarihinden önce Merkez Sağlık Kurulu tarafından onaylanmış bir raporun bulunması gerekmektedir. Başvuranın durumu, bu hukuki çerçeveye uygun olarak değerlendirilmiş ve geriye dönük indirim talebinin reddi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi işlemi, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hukuka ve hakkaniyete uygun olarak gerçekleştirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8026-S.23.13115
BAŞVURU NO : 2022/19517
KARAR TARİHİ : 23/06/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ISPARTA DEFTERDARLIĞI
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde öngörülen engellilik
BAŞVURUNUN KONUSU :
indirimine ilişkin iş ve işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, Isparta Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Gül Şehri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yaptığını, engelli kızı adına Isparta Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 20/01/2010 tarihli engelli sağlık kurulu raporunu çalıştığı kuruma sunarak özlük dosyasına ekletmesine rağmen engellilik indiriminden faydalanmadığını, bu durumu 29/06/2022 tarihinde fark ettiğinde yapılan bu yanlışlığın düzeltilmesi için Isparta Defterdarlığına aynı gün başvurduğunu ve mağduriyetinin giderildiğini, ancak engellilik indiriminin geriye dönük uygulanmadığını gördüğünde bu kez indirimin 29/06/2022 tarihinden önceki dönemleri de kapsayacak şekilde ay ay hesaplanarak yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi hususunda çalıştığı kuruma dilekçe ile başvurduğunu, Kurumunun yönlendirmesiyle 09/11/2022 tarihinde de Isparta Defterdarlığına başvurduğunu, ancak başvurusunun reddedildiğini ifade etmiş olup, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gelir İdaresi Başkanlığının somut başvuruya ilişkin – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvurucu ‘ın, bakmakla yükümlü olduğu kızı hakkında Gelir
İdaresi Başkanlığında (GİB) oluşturulan dosyasının incelenmesinde, Isparta Valiliğinin 21.07.2022 tarihli ve sayılı yazısı ekinde GİB’e gönderilen ve hakkında Isparta Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 20.01.2010 tarihli ve sayılı Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun Merkez Sağlık
Kurulunca incelendiği, adı geçenin çalışma gücünü yüzde doksan bir (%91) oranında kaybettiğine karar verilerek durumun10.08.2022 tarihli ve sayılı yazı ile Isparta Defterdarlığına bildirildiği, 2.2. Akabinde, Isparta Defterdarlık Gelir Müdürlüğünün 10.11.2022 tarihli ve sayılı yazı ekinde
Başkanlığa (GİB) gönderdiği ‘ın dilekçesinde, başvuru tarihinden (29.06.2022) önceki geçmiş dönemlere yönelik engelli indiriminden yararlanması gerektiği, bugüne kadar olan engelli indiriminin yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiği, talebine istinaden adı geçen kişinin 29.06.2022 tarihinden önceki dönemlerde başvurusunun bulunmadığı, Merkez Sağlık Kurulu onayından geçmemiş adına Isparta Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 20.01.2010 tarihli ve sayılı Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun vergi indirimi yönünden müktesep hak doğurmayacağından ilgili mükellefin geçmiş dönemlere ait vergi indirimi iadesinin yapılamayacağına dair Defterdarlık görüşünün bir kez de Başkanlıkça (GİB) incelenmesinin talep edildiği, 15.11.2022 tarihli ve sayılı yazı ile bahse konu Defterdarlık görüşünün uygun bulunduğunun Isparta
Defterdarlığına bildirildiği, 2.3. Başvuruya bağlı bir hak olan vergi indiriminden yararlanmak için ilgililerce başvuru mahallerine (illerde vergi dairesi başkanlıklarına, vergi dairesi başkanlığı bulunmayan illerde defterdarlık gelir müdürlüklerine, ilçelerde vergi dairesi müdürlüklerine, bağımsız vergi dairesi müdürlüğü bulunmayan ilçelerde ise mal müdürlüklerine) gerekli belgeler ile müracaat edildiği takdirde, Merkez Sağlık
Kurulunca başvuruya esas teşkil eden raporun asgari yüzde kırk ve üstünde değerlendirilmesi halinde başvuru tarihinden itibaren engellilik indiriminden yararlanılmasının mümkün olduğu, 2.4. Emsal bir olaya ilişkin ihtilafta, Danıştay 3. Daire Başkanlığı’nca verilen 20/10/2014 tarihli
E.No:2014/7527, K.No:2014/4633 sayılı kararda;”…Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin değerlendirilmesinden; sakatlık indiriminden yararlanmak isteyen şahsın yetkili hastanelerden alacağı raporda hastanın laboratuvar bulguları, klinik muayene bulguları, sakatlık bulguları ve teşhisin açık, kesin ve ayrıntılı şekilde belirtileceği, bu raporun Merkez Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi neticesinde davacının çalışma gücü kaybı oranının bu Kurul tarafından belirleneceği, anılan Kurul tarafından ilgili yönetmelik ve eki cetvellere göre davacının çalışma gücü kayıp oranı tespit edilmeden sakatlık indiriminden faydalandırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır…” ifadesiyle ilgililer hakkında düzenlenmiş engelli sağlık kurulu raporlarının, Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmemiş haliyle engellilik indiriminden yararlandırma sonucunu doğurmayacağının karara bağlandığı, 2.5. Yukarıda yapılan açıklamalara göre, adı geçenin (29.06.2022) tarihinden önce bahse konu indirimden faydalanmak için herhangi bir müracaatının olmadığı anlaşılmış olup, başvuruya esas raporun Merkez
Sağlık Kurulunca değerlendirilmeden geriye dönük olarak engellilik indiriminden yararlandırılması imkanının bulunmadığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal,
ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 3.3. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinde; “… Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır…”, 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 4.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 4.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin j bendinde; “Makul düzenleme: Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri,”, 6. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Engellilik indirimi” başlıklı 31 inci maddesinde; “Çalışma gücünün asgarî % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece engelli, asgarî % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece engelli, asgarî % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece engelli sayılır ve aşağıda engelli dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Engellilik indirimi;Birinci derece engelliler için 440.000.000 lira (4.400 TL), İkinci derece engelliler için
220.000.000 lira (2.600 TL), Üçüncü derece engelliler için 110.000.000 lira (1.100 TL) dır.
Engellilik derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Çalışma ve
Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile belirlenir.”, 7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında;…10) Bakmakla yükümlü olduğu kişi: Genel sağlık sigortalısının, sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı sayılmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan; a) Eşini, b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı
Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını, c)
Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını,”, 8. Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli İle
Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin; 8.1. “Sakatlık dereceleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…Üçüncü Derece Sakatlık: Çalışma gücünün
% 40’ından fazlasını (% 40 dahil % 60’a kadar) kaybetmiş bulunan hizmet erbabı üçüncü derecede sakat sayılır.”, 8.2. “Merkez sağlık kurulunun teşekkülü ve yapacağı işlemler” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Merkez Sağlık Kurulu, .. Laboratuvar bulguları, sakatlık bulguları, klinik muayene bulguları ve teşhis ile söz konusu cetvellerde belirtilen ve rapora ilgili sağlık kurulunca yazılan oranlar arasın da çelişki görülmesi halinde Kurul, Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe ekli cetvellerde yer alan sakatlık arızalarına göre çalışma gücü kayıp oranları doğrultusunda re’sen ve nihai olarak karar verir. Kurul, gerek görmesi halinde bu raporu bir daha incelenmek üzere raporu veren hastaneye iade edebilir veya hizmet erbabının çalışma gücü kayıp oranlarının tespiti için yetkili başka bir sağlık kuruluna gönderilmesini isteyebilir. … Kurul, gerekliğinde istişari mahiyette bilgi almak için yetkili sağlık kuruluşundan uzman çağırabilir, yazılı görüş isteyebilir ve istişarı mahiyette görüş verebilir. Merkez Sağlık Kurulu; ilgili Gelir Müdürlükleri, Vergi Dairesi Müdürlükleri ve
Malmüdürlükleri tarafından tereddüte düşüldüğü için gönderilen raporlar ile ihbar ve şikayet mahiyetinde gelen başvurular üzerine yaptırılan inceleme sonucu dosyada oluşan raporlarla … çalışma gücünü hangi oranda kaybettiği hususunda karar verir. Merkez Sağlık Kuruluna gönderilen raporların incelenmesi sırasında Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin eki cetvellerde yer almayan sakatlıklara ilişkin sakatlık oranlarının tespitinde, Kurulca benzeri sakatlık oranları, fonksiyon kayıpları dikkate alınarak tıbbi ve bilimsel kurallara göre re’sen karar verilir.”, 8.3. “Merkez Sağlık Kurulunca kesin karara bağlanan raporlar üzerine yapılacak işlemler” başlıklı
11 inci maddesinde; “Maliye Bakanlığı, Merkez Sağlık Kurulu tarafından incelenmiş ve kesin karara
bağlanmış olan raporları ilgili Gelir Müdürlüğüne, Vergi Dairesi Müdürlüğüne, veya Malmüdürlüğüne gönderir. Anılan müdürlükler raporlarda belirlenen derecelere göre hizmet erbabının Gelir Vergisi
Kanununun 31 inci maddesinin (2) numaralı bendinde belirtilen özel indirim miktarlarında sakatlık indiriminden yararlandırılmaları gerektiğini çalıştıkları kurumlara yazıyla bildirir.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; adı geçen, Isparta Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Gül Şehri
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yaptığını, engelli kızı adına Isparta Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 20/01/2010 tarihli engelli sağlık kurulu
raporunu çalıştığı kuruma sunarak özlük dosyasına ekletmesine rağmen engellilik indiriminden faydalanmadığını, bu durumu 29/06/2022 tarihinde fark ettiğinde yapılan bu yanlışlığın düzeltilmesi için
Isparta Defterdarlığına aynı gün başvurduğunu ve mağduriyetinin giderildiğini, ancak engellilik indiriminin geriye dönük uygulanmadığını gördüğünde bu kez indirimin 29/06/2022 tarihinden önceki dönemleri de kapsayacak şekilde ay ay hesaplanarak yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi hususunda çalıştığı kuruma dilekçe ile başvurduğunu, Kurumunun yönlendirmesiyle 09/11/2022 tarihinde de Isparta
Defterdarlığına başvurduğunu, ancak başvurusunun reddedildiğini ifade etmiş olup, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
11. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de
“belirlilik”tir. Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarih ve 2005/5 Esas, 2008/93 Karar sayılı ilamında da açıkça vurgulanan belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup, bireyler belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi şekilde müdahale yetkisi verdiğini bilmelidir. Ancak bu durumda kişiler kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır.
12. Bununla birlikte, Anayasa’nın 61 inci maddesi ile engellilerin hayat standartlarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi anayasal güvence altına alınarak; Devletin engellilerin korunmaları ve toplum hayatına intibaklarını sağlayacağı tedbirleri alacağı hüküm altına alınmıştır. Böylece, engellilerin içinde bulunduğu zor koşulların giderilmesine katkıda bulunmak, engelli vatandaşların sosyal ve ekonomik hayata katılımlarını kolaylaştırmak ve toplumsal hayatta rekabet eşitsizliğini gidermek amacıyla vergi mevzuatında da çeşitli düzenlemeler yapılmıştır.
13. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesine göre; çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece engelli, asgari %60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece engelli, asgari %40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece engelli sayılmaktadır. Buna göre, engellilik indirimi, çalışma gücü kaybı olanların ücret ve/veya kazançlarına, girecekleri derecelere göre belirlenen miktarda indirimin uygulanmasıdır. Yetkili hastanelerce düzenlenen ve Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez
Sağlık Kurulunca değerlendirilerek çalışma gücünün asgari %40’ını kaybetmiş olduğu karara bağlanan engelli sağlık kurulu raporları vergi indirimi uygulamasında dikkate alınmaktadır. Ancak, Merkez Sağlık
Kurulunca değerlendirilmemiş engelli sağlık kurulu raporlarına istinaden engellilik indiriminden yararlanılması mümkün olmamaktadır. Merkez Sağlık Kurulu anılan Kanun ve Yönetmelikler ile tanınmış olan yasal yetki çerçevesinde ve mevzuata uygun olarak engellilerin vergi indiriminden yararlanıp yararlanamayacaklarına ilişkin değerlendirmeleri yapmaktadır. Ayrıca, engelli vergi indiriminden, engelli olan çalışanlar veya bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan çalışanlar yararlanmakta, aynı şekilde yıllık beyanname ile ücret gelirini beyan eden çalışanlar da engelli vergi indiriminden faydalanabilmektedir.
14. Bu kapsamda, somut başvuru üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçilmiş olup, başvuruya ilişkin gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. Kurumumuzun talebine istinaden anılan Başkanlığın cevabi yazısı ve eklerinde ise özetle;
14.1. Başvurucu ‘ın, bakmakla yükümlü olduğu kızı ’a ait dosya incelemesinde, Isparta Valiliğinin 21.07.2022 tarihli yazısı ekinde Başkanlığa (GİB) gönderilen ve . .
hakkında Isparta Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 20.01.2010 tarihli ve sayılı Özürlü Sağlık
Kurulu Raporunun Merkez Sağlık Kurulunca incelendiği, adı geçenin çalışma gücünü yüzde doksan bir (%91) oranında kaybettiğine karar verilerek durumun 10.08.2022 tarihli yazı ile Isparta Defterdarlığına bildirildiği, 14.2. Akabinde, Isparta Defterdarlık Gelir Müdürlüğünün 10.11.2022 tarihli yazı ekinde Başkanlığa (GİB) gönderdiği ‘ın dilekçesinde, başvuru tarihinden (29.06.2022) önceki geçmiş dönemlere yönelik engelli indiriminden yararlanması gerektiği, bugüne kadar olan engelli indiriminin yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiği, talebine istinaden adı geçen kişinin 29.06.2022 tarihinden önceki dönemlerde başvurusunun bulunmadığı, Merkez Sağlık Kurulu onayından geçmemiş . .
adına düzenlenen 20.01.2010 tarihli Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun vergi indirimi yönünden müktesep hak doğurmayacağından ilgili mükellefin geçmiş dönemlere ait vergi indirimi iadesinin yapılamayacağına dair Defterdarlık görüşünün bir kez de Başkanlıkça (GİB) incelenmesinin talep edildiği, 15.11.2022 tarihli yazı ile bahse konu görüşün uygun bulunduğunun Isparta Defterdarlığına bildirildiği, 14.3. Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde öngörülen engellilik indiriminden yararlanma taleplerine konu teşkil eden engelli sağlık kurulu raporlarını değerlendirmeye ve ilgililerin engellilik/çalışma gücü kayıp oranlarını kararlaştırmaya ilgili mevzuat uyarınca yetkili kılınmış olan Merkez Sağlık Kurulunca yapılan değerlendirilmeler sonucunda, kararlaştırılan engellilik/çalışma gücü kayıp oranı asgari yüzde kırk (%40) ve üzerinde olan engellilerin, kararlaştırılan engellilik/çalışma gücü kayıp oranlarının, anılan Kanununun 31 inci maddesinde tekabül ettiği dereceler itibariyle engellilik indiriminden yararlandırılmalarında; başvuruları sırasında engelli sağlık kurulu raporu ibraz etmeksizin, engellilik indiriminden yararlanma talebiyle yapılan başvurular üzerine, bu kişilerin engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastanelere sevk edilmeleri sonucu, ilgili hastane sağlık kurulunca düzenlenen rapor tarihi, başvuruları sırasında engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastanelerce haklarında düzenlenmiş engelli sağlık kurulu raporu ibraz ederek, engellilik indiriminden yararlanma talebiyle yapılan başvurular üzerine, bu kişilerin başvuru tarihi yararlandırma işleminin başlangıç tarihi olarak esas alındığı, başvuruya bağlı bir hak olan vergi indiriminden yararlanmak için ilgililerce başvuru mahallerine gerekli belgeler ile müracaat edildiği takdirde, Merkez Sağlık
Kurulunca başvuruya esas teşkil eden raporun asgari yüzde kırk ve üstünde değerlendirilmesi halinde başvuru tarihinden itibaren engellilik indiriminden yararlanılmasının mümkün olduğu, 14.4. Emsal bir olaya ilişkin ihtilafta, Danıştay 3. Daire Başkanlığı’nca verilen 20/10/2014 tarihli
E.No:2014/7527, K.No:2014/4633 sayılı kararda; “…Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin değerlendirilmesinden; sakatlık indiriminden yararlanmak isteyen şahsın yetkili hastanelerden alacağı raporda hastanın laboratuvar bulguları, klinik muayene bulguları, sakatlık bulguları ve teşhisin açık, kesin ve ayrıntılı şekilde belirtileceği, bu raporun Merkez Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi neticesinde davacının çalışma gücü kaybı oranının bu Kurul tarafından belirleneceği, anılan Kurul tarafından ilgili yönetmelik ve eki cetvellere göre davacının çalışma gücü kayıp oranı tespit edilmeden sakatlık indiriminden faydalandırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır…” ifadesiyle ilgililer hakkında düzenlenmiş engelli sağlık kurulu raporlarının, Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmemiş haliyle engellilik indiriminden yararlandırma sonucunu doğurmayacağının karara bağlandığı,
14.5. Buna göre, adı geçenin (29.06.2022) tarihinden önce herhangi bir müracaatının olmadığı anlaşılmış olup, başvuru yapılmadan ve başvuruya esas rapor Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmeden kişinin geriye dönük olarak engellilik indiriminden yararlandırılması imkanının bulunmadığı, Belirtilmiştir.
15. Nitekim; Danıştay 4. Daire Başkanlığınca verilen 22/01/2014 tarihli ve E.No:2012/647, K.No:2014/365, Danıştay 4. Daire Başkanlığınca verilen 15/03/2016 tarihli ve E.No:2015/7115, K.No:2016/1111 sayılı kararlarda da, davacının almış olduğu rapora istinaden kazanılmış hakkının varlığından söz edebilmek için, söz konusu rapora istinaden Merkez Sağlık Kurulu tarafından tesis edilen bir işlemle sakatlık indiriminden yararlanıyor olması gerektiği karara bağlanmıştır.
16. Bu itibarla, her ne kadar adı geçen, bakmakla yükümlü olduğu engelli kızı adına yararlandığı engellilik indiriminin 29/06/2022 tarihinden önceki dönemleri de kapsayacak şekilde hesaplanarak yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmiş ise de, ilgili mevzuat hükümleri ile yukarıda yer alan tüm açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; adı geçenin, engellilik indiriminden faydalanabilmek için ilgili idareye yaptığı başvuru (29.06.2022) tarihinden önce başvuru mahallerine herhangi bir müracaatının olmadığı, bu haliyle başvuru yapılmadan ve başvuruya esas teşkil etmemiş bir raporun Merkez Sağlık
Kurulunca değerlendirilmemiş hali hüküm ihtiva etmeyeceğinden geriye dönük olarak engellilik indiriminden yararlandırılmasının da mümkün olmadığı anlaşılmakla, ilgili idarenin başvurucunun bahse konu talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, yetkili ve görevli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURUCU ile GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi