TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 4247-4247
BAŞVURU NO : 2018/10784
KARAR TARİHİ : 21/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Mersin Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 06/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 2016 EKPSS ile Süleyman Demirel Üniversitesi
Fen Edebiyat Fakültesi’ne memur olarak atandığı ancak başka bir ilde hem maddi hem manevi olarak çok mağdur olduğunu, Mersin’e ailesinin yanına dönmek istediğini, psikolojisinin günden güne bozulduğunu, yüzde 40 ve üzeri engel durumu sebebiyle tayin istenebileceğinin kanunlarda açık bir şekilde yazdığını, çalışmakta olduğu Kurumun rıza gösterdiğini, Mersin
Üniversitesi Rektörlüğünün istek göndermesinin yeterli olacağını iddia ederek Mersin iline naklen atanmayı talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Mersin Üniversitesi Rektörlüğü Personel Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 02/10/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Üniversitede 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 53 üncü maddesi uyarınca çalıştırılması gereken %3 engelli kontenjanı 46 kişi iken 66 engelli çalışanın bulunduğu, dolayısıyla engelli personel açığı olmadığından naklen atama işlemi yapılamadığı, 2.2. Herhangi bir ayrımcılık söz konusu olmadığı, sadece gereğinden fazla engelli çalışan olması ve engelli çalışanlara iş alanı bulmakta zorlanılması sebebiyle işlem yapılamadığı, 2.3. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak şikayet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış her hangi bir dava bulunmadığı, ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğü Personel Dairesi Başkanlığı Atama ve Özlük
Şube Müdürlüğü tarafından gönderilen 16/10/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. Başvuranın engelliliği sebebiyle naklen atama işlemi hususunda yapmış olduğu başvuru bulunmadığı, Belirtilmiştir.
4. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Devlet
Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 17/10/2018 tarih ve E. 6832 sayılı cevabi yazıda özetle; 4.1. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72’nci maddesine, 06/02/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi ile eklenen beşinci fıkrada; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” Hükmüne yer verildiği, 4.2. Bu çerçevede, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelikte düzenlemeye gidildiği, Yönetmeliğe eklenen Ek 3’üncü madde ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlara, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunma imkânı getirildiği, bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanmasına hükmedildiği, ancak, “Amaç” başlıklı l’inci maddesinden de anlaşılacağı üzere, mezkûr Yönetmeliğin Devlet
Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlendiği, kurumlar arası nakil işlemlerini kapsamadığı ve engelli memurların naklen atanma taleplerinin karşılanması hususunda mer’i mevzuatta özel bir hüküm de bulunmadığı, 4.3. Diğer taraftan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74’üncü maddesi uyarınca; memurların 657 sayılı Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerinin mümkün bulunduğunun ifade edildiği, 4.4. Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, engelli kadrosunda istihdam edilen memurların; diğer memurların kurumlar arası nakillerde tabi olduğu şekilde, naklen geçmek istedikleri kuruma şahsen başvuru yapmaları, başvurulan sonucunda ilgili kurumca taleplerinin uygun görülmesi ve akabinde de halen istihdam edildikleri kurumca muvafakatlerinin verilmesi kaydıyla naklen atanmalarının mümkün bulunduğu, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5.2. “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” başlıklı 123’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.” 5.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “…
kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”, 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 7. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, 7.1. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, … engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.” 7.2. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür …” 8. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun
2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum
içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”, 8.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, … ifade eder.” 8.3. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde, “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar … engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. … ” 9. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun, 12 nci maddesinde, “… Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen ve bu
Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir.
…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 2016 EKPSS ile Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesine memur olarak atanan ancak başka bir ilde hem maddi hem manevi olarak mağdur olduğunu ve psikolojisinin her geçen gün bozulduğunu iddia eden başvuran, ailesinin ikamet ettiği Mersin iline naklen atanmayı talep etmektedir.
12. 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde, ilgili mevzuat uyarınca verilecek rapora göre kendisi engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı öngörülmüş, bu doğrultuda, Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin Ek 3 üncü maddesi ile ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin söz konusu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlemesi getirilmiştir.
13. Ancak söz konusu Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi ve “Tanımlar” başlıklı
3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi birlikte değerlendirildiğinde, 657 sayılı Kanunun
72 nci maddesinin ve buna dayanılarak çıkarılan söz konusu Yönetmeliğin zorunlu yer
değiştirmeye tabi Devlet memurlarının aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanmalarını düzenlediği görülmektedir.
14. Bilindiği üzere, Anayasanın 130 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Üniversiteler, kamu tüzelkişiliğine sahip ve 5018 sayılı Kanununun, 12 nci maddesinde tanımlanan özel bütçeli idarelerdir. Bu kapsamda, iki ayrı kamu tüzelkişiliğine sahip bu iki farklı özel bütçeli idareyi, bir önceki paragrafta sözü edilen aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanmayı konu edinen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelik kapsamında aynı kurum olarak değerlendirmeye imkan bulunmamaktadır.
15. Kaldı ki başvuranın atanma talebi, aynı kurum içinde yer değişikliği suretiyle atanma hususuna ilişkin şartları taşısaydı dahi söz konusu atanma talebinin başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması gerekirdi. Oysa ki, başvuran tarafından şikayet başvuru dilekçesinde her ne kadar günden güne psikolojisinin bozulduğu beyan edilmişse de söz konusu beyanı ispatlar nitelikte herhangi bir bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmadığı, söz konusu beyanın soyut bir iddiadan öteye varamadığı görülmektedir.
16. Somut olay kapsamında başvuranın talebinin, kurumlar arası naklen atanma kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmış, ancak başvuran tarafından her ne kadar başvurusunda Süleyman Demirel Üniversitesinin Mersin Üniversitesine naklen atanması hususunda muvafakatinin bulunduğu ifade edilmiş olsa da Süleyman Demirel Üniversitesince gönderilen bilgi ve belge tetkiki neticesinde başvuranın söz konusu Üniversiteye muvafakat talebi başvurusu bulunmadığı tespit edilmiştir. Öte yandan, Devlet Personel Başkanlığından somut başvuru kapsamında talep edilen görüş yazısında da belirtildiği üzere, kurumlar arası naklen atanma durumlarında, engelli memurların taleplerinin öncelikle karşılanması gerektiği hususunda özel bir hüküm de bulunmamaktadır.
17. Yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri kapsamında, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın 657 sayılı Kanun 72 nci maddesi ve bu hükme dayanılarak çıkarılan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek
3 üncü maddesi ile engellilik durumuna bağlı yer değişikliği hükmünden yararlanılabilmesi için
öngörülen “aynı kurum içinde yer değişikliği” şartını sağlamadığı, öte yandan kurumlar arası naklen atanma durumunda, mevzuatta engellilik mazeretine ilişkin özel bir hüküm öngörülmediği hususu da dikkate alınarak Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından naklen tayin talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi