|
ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisi alırken engellilik durumu nedeniyle burs talep etmiş, ancak ilgili idare, 2014-2015 öğretim döneminde engelli olduğuna dair belgenin sunulmadığını belirterek talebi reddetmiştir. Başvuranın, Kırıkkale Üniversitesi’nde burs/öğrenim kredisi başvurusu yaptığı ve öğrenim kredisi tahsis edildiği, ancak engellilik raporunun 2016 yılında alındığı ve başvuru sırasında ilgili idareye sunulmadığı tespit edilmiştir. İdare, başvuranın öncelikli öğrenci statüsünde olmadığını ve dolayısıyla burs tahsisinin usule uygun olduğunu savunmuştur.
Hukuki değerlendirme sonucunda, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. İlgili yönetmeliklere göre, %40 ve üzeri engelli olan öğrencilerin burs başvurularının değerlendirilmesinde belirli kriterler uygulanmakta ve başvuranın durumunun bu kriterlere uymadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın öğrenim kredisi borcunun burs olarak dönüştürülmesi talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/842-S.21.1363
BAŞVURU NO : 2020/90297
KARAR TARİHİ : 15/01/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Öğrenim kredisi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 03/09/2019 tarihli başvurusunda, 2014 yılında % 40’ın üzerinde işitme engelli olduğunu belirterek burs başvurusu yaptığını, engellilik durumunun sisteme kaydının yapılmadığını ve bu şartlar altında burs alması gerektiğini sonradan öğrendiğini, halen öğrenim kredisi aldığını belirterek öğrenim kredisinin burs olarak ödenmesini talep etmişti. Başvurusu hakkında 16/09/2019 tarihinde verilen Gönderme Kararına ilgili idare tarafından cevap verilmemiştir.
2. Başvuran, tarihli başvurusunda ilk başvurusunda belirttiği hususları yinelemektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
21.10.2020 tarihli bilgi ve belge talebimize yönelik cevabi yazısında, “Kırıkkale Üniversitesi
Keskin Meslek Yüksekokulu öğrencisi ‘nın 2014-2015 eğitim-öğretim yılında burs/kredi almak için müracaat ettiği ve tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği kayıtlarımızın tetkikinden anlaşılmıştır. Genel Müdürlüğümüz; Burs-Kredi Yönetmeliğinin 12 ve 13.maddesi
“Kuruma burs almak için başvuruda bulunan öğrencilerden istenilen belgeler öğrenim gördükleri öğretim kurumlarında ilan edilir. Öğrenci, kendisinden istenen belgeleri beyanına uygun olarak süresi içerisinde belge kabul merkezlerinden herhangi birine vermekle yükümlüdür. Öğrencilerden alınan belgeler Genel Müdürlükçe belirlenen esaslara göre incelenerek uygun bulunanlar işleme konulur.” ve 16. maddesi “Burs isteği yerine getirilmeyen öğrenci, 30 gün içinde, durumunun yeniden incelenmesini isteyebilir.” hükümlerine amirdir.
2014-2015 öğretim döneminde ilgili öğrencinin sağlık kurulu raporu %40 ve üzeri engelli olduğuna dair belgeyi beyan etmemesi ve Yönetmeliğimizin ilgili maddesi gereği belgesini süresi içerisinde, Genel Müdürlüğümüze göndermemesi sebebiyle; numara ile almış olduğu öğrenim kredisi hakkında işlem yapılmamıştır.”, Gençlik ve Spor Bakanlığı
Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 28.08.2019 tarihli başvurana muhatap yazısında, “Genel Müdürlüğümüz kayıtlarında yapılan incelemede, burs ve/veya öğrenim kredisi almak için yapmış olduğunuz başvuruda herhangi bir öncelik belirtmediğinizden ve Yönetim Kurulumuz Değerlendirme Kıstaslarına istinaden yapılan değerlendirme sonucunda, tarafınıza numaralı öğrenim kredisi tahsis edildiği tespit edilmiştir. Genel Müdürlüğümüze müracaatınızdan önce normal öğrenim sürenizin
Eylül/2016 tarihinde sona ermesi sebebiyle, mevzuatımız gereği geriye dönük işlem yapılamadığından numaralı öğrenim kredisi borcunuzun burs olarak dönüştürülmesi, silinmesi veya herhangi bir indirimden faydalandırılmanız mümkün olmamaktadır. Öğrenim kredisi borcunuzun taksitlerini ödeme planında belirtilen tarihler arasında son iş günü mesai bitimine kadar, … ödeyebilirsiniz. Ayrıca, borcunuza ait bilgilere
Genel Müdürlüğümüzün internet adresinden erişebilirsiniz.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2 inci maddesinde, Türkiye
Cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu, 5 inci maddesinde, Devletin temel amaç ve görevlerinden birisinin kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu, ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü’ başlıklı 11 inci maddesinde, Anayasa hükümlerinin idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallar olduğu, ‘Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması’ başlıklı 13 üncü maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik
Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 neci maddesinde, Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı
74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip
olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde, “…Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”,
7. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin Borcun
Silinmesi başlıklı 41 inci maddesinde ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu
Katkı Kredisi Yönetmeliğinin 37 inci maddesinde, “Öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra vefat ettikleri veya çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Başvuran, öğrenim kredisi almaktayken engellilik durumundan dolayı burs verilmesi gerektiğini öğrendiğini belirterek öğrenim kredisinin burs olarak ödenmesini talep etmektedir.
10. İlgili idare, 2014-2015 öğretim döneminde engelli olduğuna dair belgenin beyan edilmediği gerekçesiyle işlem yapılmadığını belirtmektedir.
11. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın, Kırıkkale Üniversitesi
Keskin Meslek Yüksekokulu öğrencisi iken 2014-2015 eğitim-öğretim yılında burs/öğrenim kredisi başvurusu yaptığı, tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiğini, başvuran tarafından işitme engelli olduğunu belirtildiği, buna rağmen sisteme kaydının yapılmadığının iddia edildiği ve bu durumun ilgili idareye karşı 26/08/2019 tarihli dilekçe ile ileri sürüldüğü, başvuran hakkında 13/01/2016 tarihli Dr. Nafiz KÖREZ Sincan Devlet Hastanesi Sürekli Engelli Sağlık Kurulu
Raporu bulunduğu, raporda engel oranının %52 olarak belirtildiği, ağır engelli olmadığı, engel grubunun işitme olduğu, işitme gerektiren işlerde çalışamaz şerhinin düşüldüğü, ilgili idare tarafından başvurana muhatap yazıda burs ve/veya öğrenim kredisi almak için yapılan başvuruda herhangi bir öncelik belirtilmediğinin vurgulandığı, değerlendirme kıstaslarına istinaden yapılan değerlendirme sonucunda, öğrenim kredisi tahsis edildiği ve normal öğrenim süresinin Eylül/2016 tarihinde sona erdiği için gereği geriye dönük işlem yapılamadığı hususlarına yer verilmiştir.
12. 2014-2015 eğitim-öğretim yılına ait Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının
Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre Sağlık Kurulu Raporu ile %40 ve üzerinde engelli olduğu tespit edilen öğrenciler hakkında değerlendirme kıstasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilecektir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran her ne kadar ilk başvuruda engelliliğine ilişkin rapor sunduğunu belirtse de ilgili idare tarafından aksinin savunulduğu, dosya kapsamına göre de öğrenim kredisi almaya başladıktan sonra 13/01/2016 tarihinde engelliliğine ilişkin rapor edindiği, raporların idareye sunulmasında her öğrencinin kendi sorumluluğunda olduğu (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2020/4806 sayılı kararı), bu nedenle öncelikli öğrenci statüsünde olmadığı için değerlendirmeye tabi tutulmasının usule ve mevzuata uygun olduğu, değerlendirme sonrasında tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği, öğrenim kredisi almaya başladıktan sonra engelli hale gelme durumunda yukarıda yer verilen “Öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra … çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinir.” hükmünün gündeme geleceği, rapora göre başvuranın yüzde elli iki engelli olduğu, ağır engelli olmadığı, sadece işitme gerektiren işlerde çalışamaz şerhinin düşüldüğü, ilgili yönetmeliklerde öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçlarının silineceğinin hüküm altına alındığı ve başvuranın genel olarak çalışarak hayatını kazanabileceği hususu dikkate alındığında başvuranın talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 16328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi