|
ÖZET: Başvuru, Erasmus+ programı çerçevesinde yapılan harcamaların iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) tarafından ders vermek üzere seçildiğini, gerekli onayların alındığını ve harcamalarını daha ekonomik olması amacıyla iade edilmeyen bilet ve otel rezervasyonları şeklinde gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Ancak, 9 Ağustos 2024 tarihinde MSÜ Deniz Harp Okuluna atandığı için, bu faaliyet için destek alamayacağı kendisine bildirilmiştir. Başvuran, bu durumun “mücbir sebep” olarak değerlendirilmesini talep etmiştir.
İdare, başvuranın hareketliliğe katılımının uygun olmadığını, çünkü ilgili personelin bir yükseköğretim kurumunda aktif olarak çalışıyor olması gerektiğini ifade etmiştir. Başvuranın, hareketlilik öncesinde gerekli bilgilendirmeyi almasına rağmen, programa katıldığı ve bu nedenle ödeme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. İdare, iptal durumunda iade sürecinin belirli şartlar altında mümkün olabileceğini de vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş, başvuranın harcamalarının iadesi talebinin hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir. İdarenin, kararın gerekçelerini açıkça belirtmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiştir. Başvuran, idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12503-S.24.18927
BAŞVURU NO : 2024/12509
KARAR TARİHİ : 15.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI
MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Erasmus+ programı kapsamında yapılan bir kısım harcamaların iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09.10.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; (a) Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) tarafından Erasmus Ders Verme Hareketliliği kapsamında
Üniversitesi’nde ders vermek üzere seçildiğini; bu kapsamda MSÜ Rektörlüğü tarafından 18 Temmuz 2024 tarihinde rektör imzalı göreve katılım onayının verildiğini ve onay sürecinin ardından uçak bileti alım işlemi ile otel rezervasyonu işlemlerini daha ekonomik olması için non-refundable olarak yaptığını, (b) 9 Ağustos 2024 tarihinde MSÜ Deniz Harp Okulundan, Milli Savunma Bakanlığına bağlı
Müdürlüğüne ( Genel Müdür Yardımcısı olarak atandığını ve 12 Ağustos 2024 tarihinde görevine katıldığını; söz konusu atamanın kendi isteği ve tercihi dışında gerçekleştiğini, (c) Bu durumun ardından her türlü hazırlığını yapmış olduğu faaliyet için destek alamayacağının tarafına bildirildiğini ancak faaliyetin gerçekleştirilmemesi durumunda yapmış olduğu harcamalara karşılık sadece kısmi bir geri ödeme yapma ihtimali olduğunun tarafına belirtildiğini, (d) Erasmus kapsamında ders verme faaliyeti için her türlü hazırlığı yaptıktan sonra Deniz Harp Okulundan beklemediği şekilde ayrılışının “mücbir sebep” olarak kabul edilmesi gerektiği bahsi ile yapmış olduğu başvuruya, Türkiye Ulusal Ajansı Yükseköğretim Koordinatörlüğü tarafından “faaliyetin geçerli bir faaliyet olmadığı için hibe verilemeyeceği” şeklinde cevap verildiğini, (e) Bununla birlikte Ankara’daki yeni görev yerinden izin alarak Üniversitesi’ndeki faaliyete katıldığını, /
Belirtmiş ve durumunun Erasmus El Kitabında açıklanan mücbir sebep kapsamında değerlendirilerek yapmış olduğu geri iadesiz harcamaların tarafın ödenmesinin sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet konusuna ilişkin olarak başvuran tarafından 14.09.2024 tarihinde Kurumumuza iletilen ve
/ başvuru numaralı dosya kapsamında incelenen başvurusunda, Kurumumuz tarafından 26.09.2024 tarihli ve / -S. sayılı Gönderme Kararı verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu Gönderme Kararı üzerine Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (Türkiye Ulusal Ajansı) tarafından
Kurumumuza iletilen 08.10.2024 tarihli ve E- – [ – sayılı cevap yazısında özetle; (a) Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan ve Erasmus+ hareketliliklerine ilişkin genel kuralları belirleyen
Program Rehberi uyarınca (başvuranın hareketliliğe hak kazandığı 2023 Yılı Erasmus+ Yükseköğretim
Hareketliliği Projesine (KA131) ilişkin kısım) ders verme hareketliliğinin uygun kabul edilebilmesi için hareketliliğe katılım sağlayacak olan personelin bir Yükseköğretim Kurumu bünyesinde aktif olarak çalışan personel olması gerektiğinin şart koşulduğu, (b) Başvuranın hareketlilik öncesinde Milli Savunma Üniversitesi Erasmus Ofisi ve Başkanlıkları ile irtibata geçtiği; bu kapsamda hareketliliğinin kurallara uygun olmadığı ve hareketliliğe katıldığı takdirde ödeme yapılamayacağı hususlarının kendisine bildirildiği, (c) Hareketliliğin iptal edilmesi durumunda ise; bilet ve otel rezervasyonları için iade süreci başlatılarak iade alınamayan tutarlara ilişkin belgelerin Erasmus ofisine sunulması ve Üniversitenin Yasal Temsilcisinin onayının alınması kaydıyla, Kurumsal Destek Hibesinden zararının karşılanabileceğinin başvuruna bildirildiği, (d) Bununla birlikte, söz konusu bildirimlere rağmen başvuranın hareketliliğe katıldığı ve sonrasında da ödemesini almak üzere ilgili Üniversite ve Başkanlıkları nezdinde başvuruda bulunduğu, (e) Dolayısıyla, başvuranın mezkûr hareketliliğe katıldığı tarihte Üniversitede tam/yarı zamanlı olarak istihdam edilmiş ve o kurumda fiilen görev yapmakta olan personel olma şartını taşımadığından hareketliliğin geçersiz olduğu ve kendisine ödeme yapılmasının uygun olmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin (15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) ilgili hükümleri uyarınca:
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
/
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı
Amaç
MADDE 66 – (1) Bu Bölümün amacı, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Tanımlar
MADDE 67- (1) Bu Bölümde geçen; a) Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programları: Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen ve katılımcı ülkeler arasında eğitim ve gençlik alanında işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan programları, b) Başkan: Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanını, c) (Mülga:RG-19/6/2019-30806-CK-39/1 md.)
ç) (Mülga:RG-19/6/2019-30806-CK-39/1 md.)
d) Komisyon: Avrupa Komisyonunu, e) Merkez: Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığını, f) (Mülga:RG-19/6/2019-30806-CK-39/1 md.)
g) (Mülga:RG-19/6/2019-30806-CK-39/1 md.)
ifade eder.
Merkez
MADDE 68 – (1) Avrupa Birliğinin eğitim ve gençlik programlarını Türkiye’de duyurmak; bu programlara katılım çalışmalarını yürütmek, koordine etmek, izlemek ve Avrupa Komisyonuna rapor halinde sunmak; bu programlar hakkında Avrupa Komisyonu ile gerekli görüşmeleri yapmak ve uygulama sözleşmelerini imzalamak amacıyla tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip, bu Bölümde belirtilmeyen durumlarda özel hukuk hükümlerine tâbi, Dışişleri Bakanlığına bağlı Avrupa Birliği Başkanlığı ile ilgili olmak üzere Avrupa
Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı kurulmuştur. Merkezin kısa adı Türkiye Ulusal
Ajansı’dır.
(2) Merkezin görevleri ve yetkileri; Avrupa Birliğinin eğitim ve gençlik programlarını ülke içinde duyurmak, bu programlara katılım çalışmalarını koordine etmek, yürütmek ve izlemek, bunları Komisyona rapor halinde sunmak, program uygulamaları hakkında Komisyon ile gerekli görüşmeleri yapmak ve uygulama sözleşmelerini imzalamaktır.
(3) Merkezin sevk ve idaresinden Başkan sorumludur. Merkezin harcama yetkilisi Başkan olup ülke içinde programlardan yararlanacak kişiler, kuruluşlar ve Komisyon ile gerekli uygulama sözleşmelerini yapma ve programlardan yararlanma hakkı kazananlara ödemede bulunma yetkisi Başkana aittir.
(4) Başkanın görevleri; Merkeze verilen görevlerin yerine getirilmesiyle ilgili her türlü çalışmayı izlemek ve değerlendirmek, Merkezin malî ve idarî sorumluluklarını yerine getirebilecek yapıya ve donanıma sahip olmasını sağlamak, Merkezin uygulayacağı genel politika önerileri ile çalışma usul ve esaslarına dair kararlar almak, Avrupa Birliği fonlarının Merkez tarafından etkin ve yerinde kullanılmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak, Merkezin çalışma plânını oluşturmak, proje tekliflerinin değerlendirilmesi ve seçilmesi ile ilgili usul ve esasları tespit etmek, Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programlarına katılıma ilişkin engelleri tespit ederek ortadan kaldırıcı tedbirleri almak ve Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programlarının uyumlu bir şekilde yürümesini sağlamaktır.
(5) Başkan, Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programlarının idarî ve malî bakımdan etkin bir şekilde yürütülmesinden Avrupa Birliği Başkanına karşı sorumludur.
[…] (9) Merkezin gelirleri her yıl Avrupa Birliği Başkanlığı bütçesine konulacak programlara katkı payı, Komisyonun tahsis edeceği malî yardımlar ile faiz, bağış gibi diğer gelirlerden oluşur. Katkı payı ve
Komisyonun tahsis edeceği malî yardım, Merkez adına açılacak banka hesaplarında tutulur. Katkı payı her yıl
Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksit halinde bu hesaplara aktarılır. Komisyon tarafından bu hesaplara aktarılan malî yardımın kullanılamayan kısmı, Komisyona iade edilir. Bu kaynağın nemalandırılması halinde, nemanın Komisyonun tahsis ettiği malî yardıma tekabül eden miktarı, Komisyon adına Merkez tarafından muhafaza edilir ve talep edildiği takdirde Komisyona iade edilir. Komisyonun tahsis ettiği malî yardım dışında kalan gelir gider fazlası bir sonraki yıl kullanılmak üzere Merkez adına açılan hesaplarda tutulur. Merkezin bütçesi ve harcama usullerine ilişkin olarak bu Bölümde yer alan hükümler uygulanır. Bütçe malî yıl itibarıyla
Başkanlıkça hazırlanır ve Avrupa Birliği Başkanının onayıyla yürürlüğe girer. Merkezin gelir, gider ve muhasebe usulleri ile diğer malî konulara ilişkin usul ve esaslar, Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programlarının gereklerine uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Başkanlık tarafından hazırlanan ve Avrupa Birliği Başkanının onayıyla yürürlüğe giren yönetmelikle düzenlenir.
[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) tarafından Erasmus Ders Verme Hareketliliği kapsamında
Üniversitesinde ders vermek üzere seçildiğini; bu kapsamda MSÜ Rektörlüğü tarafından 18 Temmuz 2024 tarihinde rektör imzalı göreve katılım onayının verildiğini ve onay sürecinin ardından uçak bileti alım işlemi ile otel rezervasyonu işlemlerini daha ekonomik olması için non-refundable olarak yaptığını ancak 9 Ağustos 2024 tarihinde yapılan atama işlemi neticesinde anılan faaliyet için destek alamayacağının tarafına bildirildiğini; bununla birlikte Ankara’daki yeni görev yerinden izin alarak Üniversitesindeki faaliyete katıldığını belirtmiş ve yapmış olduğu geri iadesiz harcamaların tarafına ödenmesinin sağlanmasını talep etmiştir.
8. İdare tarafından sunulan açıklamalarda ise; Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan ve Erasmus+ hareketliliklerine ilişkin genel kuralları belirleyen program rehberi uyarınca hareketliliğe katılım sağlayacak olan personelin bir yükseköğretim kurumu bünyesinde aktif olarak çalışan personel olması gerektiği; başvuranın hareketlilik öncesinde Milli Savunma Üniversitesi Erasmus Ofisi ve Başkanlıkları ile irtibata geçtiği ve bu kapsamda hareketliliğe katılımının kurallara uygun olmadığı ve dolayısıyla hareketliliğe katıldığı takdirde kendisine ödeme yapılamayacağı hususlarının bildirildiği; diğer yandan hareketliliğin iptal edilmesi durumunda bilet ve otel rezervasyonları için iade sürecinin belirli şartlar dâhilinde kabul görebileceğinin başvurana ifade edildiği ancak bu duruma rağmen hareketliliğe katılan başvuran hakkında bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
9. Başvuran ve İdare tarafından sunulan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mezkûr hareketlilik süresince bir yükseköğretim kurumu bünyesinde aktif olarak çalışan personel olma şartını taşımaması nedeniyle bu kapsamdaki bir katılımın kurallara uygun olmayacağı kanaatine varılmıştır. Keza başvuran tarafından da anılan şarta ilişkin herhangi bir iddia ve talep ileri sürülmediği ve dolayısıyla bu konuda bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır.
/
10. Bu bağlamda asıl talep konusu başvuranın ilgili görevlendirme kararına istinaden yapmış olduğunu belirttiği geri iadesiz harcamaların iadesine mütealliktir. Bununla birlikte hareketlilik gerçekleştirilmeden önce İdare tarafından başvurana iletilen açıklamalarda, başvuranın hareketliliğe katılımının kurallara uygun olmadığı hususu ile mezkûr bilet ve otel rezervasyonları için iade sürecinin işletilmesinin ancak bahse konu hareketliliğin iptal edilmesi halinde mümkün olabileceği belirtilmiştir. Başvuranın söz konusu bildirimlere rağmen ilgili programa katılması ile birlikte artık ilgili hareketliliğin gerçekleştirilmiş olduğu göz önüne alındığında, bu aşamadan sonra başvuranın şartlarını haiz olmadan gerçekleştirdiği bir programa ilişkin yapmış olduğu harcamaları talep etmesinin de mümkün olamayacağı; buna mukabil gelinen aşama itibarıyla söz konusu durumun mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesi talebinin dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmiştir.
11. Söz konusu açıklamalar çerçevesinde, başvuru konusu kapsamında İdarece yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun
Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
14. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi