|
ÖZET: Başvuran, Afyon Kocatepe Üniversitesi’nde öğrenim gören bir öğrenci olarak, Erasmus+ KA107 programına katılmak için gerekli olan hizmet pasaportunu talep etmiş, ancak başvurusu idare tarafından sebep gösterilmeden reddedilmiştir. İdare, 2006/21 Sayılı Genelge uyarınca, başvuranın başvurusunun kabul edilmediğini, çünkü üniversiteyi temsil eden bir etkinliğe katılmadığını belirtmiştir. 2020 yılında benzer bir durumda hizmet pasaportu verilmiş olması, başvuranın eğitim hakkının ihlal edildiği iddialarını gündeme getirmiştir.
Danıştay, başvuranın 2020 yılında aldığı hizmet pasaportunun, 2022 yılında neden verilmediğine dair yeterli açıklama yapılmadığını, ancak mevcut mevzuat gereği başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Başvuranın, Erasmus+ programına katılmak için bordo pasaportla da gidebileceği belirtilmiş, dolayısıyla eğitimde fırsat eşitliği ilkesinin ihlal edilmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4785-S.22.7252
BAŞVURU NO : 2022/2537
KARAR TARİHİ : 07/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın hizmet pasaportu verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 17.02.2022 tarihinde yapılan başvuruda , özetle; Afyon Kocatepe
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetiminde 2.Sınıf numaralı öğrenci olduğunu, Üniversitenin Uluslararası İlişkiler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından
08.12.2021 tarihinde yayımlanan “Erasmus+ KA107 (Avrupa Dışı) 2021-2022 Akademik Yılı Bahar
Dönemi Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Başvuru Sonuçları”na göre bahsi geçen programa katılmaya hak kazandığını, bu kapsamda tarafınca yerine getirilmesi gereken tüm prosedürleri tamamladığını, ilgili ülkeye
AB Gençlik Programları kapsamında 2006/21 Sayılı, 02.03.2006 tarihli İçişleri Bakanlığı Genelgesine göre hakkı olan “hizmet pasaportu”nun tarafına verilmesi için idareye 04.02.2022 tarihinde başvuru yaptığını, idare tarafından 17.02.2022 tarihinde tebliğ edilen yazı ile talebinin hiçbir sebep belirtilmeksizin reddedildiğini, kabul mektubuna göre 14.02.2022 tarihinde ilgili ülkede bulunması gerekirken başvurudan
13 gün sonra talebi reddedildiğinden bu durumun ülkeye gidişinin gecikmesine neden olduğunu ancak ilgili
üniversitenin aynı ülkeye gidişi için aynı usulle 2020 yılında 13.01.2020 tarihinde yapmış olduğu başvuruyu Sosyoloji Anabilim Dalının 13.01.2020 tarihli sayılı yazısı, Uluslararası İlişkiler
Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin 20.01.2020 tarihli sayılı yazısı ve 21.01.2020 tarihli Sosyal
Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu kararıyla oybirliğiyle kabul ettiğini ve gerekli hizmet pasaportunun tarafına tanzim edildiğini, şu anki durumla eğitim hakkının kısıtlandığını, Uluslararası İlişkiler ve
Uygulama Merkezi ile imzaladığı sözleşme gereği ülkeye geç gittiği her gün için muhtemelen 23 Euro’ya yakın parasının kesintiye uğradığını ifade etmekte olup ilgili kanun, genelge ve sair mevzuat hükümleri uyarınca hizmet pasaportunun tanzimi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 23.02.2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Afyon
Kocatepe Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 04.03.2022 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1. 02.03.2006 tarih ve 2006/21 Sayılı Genelgenin Millî Eğitim Bakanlığı personeli, öğretmen ve öğrencilerini kapsamakta olduğu, bu zamana kadar Genelgenin ilgili maddeleri gereği Valilik onayı ile hizmet pasaportu alan öğrencileri olmadığı,
2.2. 2020 yılı içerisinde Erasmus+ KA107 Proje kapsamında Yüksek Lisans öğrencisi iken başvuranın yurtdışına gidişi ve hizmet pasaportu talebinin kayıtlı olduğu Üniversitenin Sosyal Bilimleri Enstitüsü tarafından “Afyon Kocatepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği” hükümlerine göre değerlendirilip karara bağlandığı,
2.3. Adı geçen öğrencinin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünde lisans eğitimine devam ettiği, lisans eğitimine devam ederken yine aynı Erasmus+ KA107 proje kapsamında kayıtlı olduğu Üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesine yapmış olduğu hizmet pasaportu talebinin ilgili mevzuatlar çerçevesinde değerlendirilmesi için ilgili Fakülte tarafından
04.02.2022 tarih ve sayılı yazı ile Öğrenci İşleri daire Başkanlığına iletildiği,
2.4. Gerekli incelemeler sonrasında hizmet pasaportu talebinin 02.03.2006 tarih ve 2006/21 sayılı Genelge ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 12.nci maddesinin 4.üncü fıkrası: “Türkiye’yi veya Üniversiteyi temsil amacıyla bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile yarışmalara katılan öğrenciler BYK teklifi ve ÜYK kararıyla o süre içindeki derslerden ve sınavlardan izinli sayılabilir, derslere katılamadığı süreler devamsızlık olarak değerlendirilmez.” kapsamında yer almadığı, bu hususun öğrenciye tebliğ edilmek üzere 14.02.2022 tarih ve sayılı yazı ile Fakültesine bildirildiği,
2.5. Adı geçen öğrencinin Erasmus+ KA107 projesine hizmet pasaportu olmaksızın bordo pasaport ile katılabilmesi mümkünken bu hakkını kullanmadığı,
2.6. Başvuruya konu öğrencinin talebinin 02.03.2006 tarih ve 2006/21 Sayılı Genelge ve Afyon Kocatepe
Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 12.nci maddesinin 4.ncü fıkrasına göre değerlendirildiği,
şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 27.08.2011 tarihli ve 28038 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Afyon Kocatepe Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin; “Devam zorunluluğu” başlıklı 12 nci
maddesinin dördüncü fıkrasında; “(Değişik:RG-6/4/2014-28964) Türkiye’yi veya Üniversiteyi temsil amacıyla bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile yarışmalara katılan öğrenciler BYK teklifi ve
ÜYK kararıyla o süre içindeki derslerden ve sınavlardan izinli sayılabilir, derslere katılamadığı süreler devamsızlık olarak değerlendirilmez.”
6. 02.03.2006 tarihli ve 21 no.lu “Hizmet Damgalı Pasaportlar” konulu İçişleri Bakanlığı
Genelgesinde;
“(…) 1) Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları (Socrates, Leonardo da Vinci ve Youth) projeleri ve bunların alt programları ile diğer uluslararası kuruluşların çalışmaları ve ikili anlaşmalar kapsamında düzenlenen yurtdışı programlarına katılacak yönetici ve öğretmenlerle ilgili Milli Eğitim Bakanlığının ilgi (b) genelgesinde;
a) AB Eğitim Programları kapsamında yurt dışında düzenlenecek etkinliklere katılacak yönetici ve öğretmenlerin proje faaliyetlerine katıldıklarında görevli-izinli sayılmaları için gerekli onayın, Milli Eğitim
Bakanlığı merkez teşkilatı personeli için Milli Eğitim Bakanlığından, taşra teşkilatı personeli için ise
Valiliklerden alınacağı,
b) Söz konusu genelgenin resmi ve özel ilköğretim ve orta Öğretim kurumlarının tamamını kapsadığı belirtilerek, Valilik onayı ile bu kurumların yurt dışına geçici görevle gidecek yönetici, öğretmen ve öğrencilerine uygulanacak işlemlerde resmi-özel ya da örgün-yaygın eğitim kurumu ayrımının gözetilmediği bildirilmiştir.
Bu sebeplerle, ilgi (e)’de kayıtlı genelgemizde; AB Eğitim ve Gençlik Programlan kapsamında yurt dışında düzenlenecek etkinliklere katılacak Milli Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatı personeli için Milli Eğitim
Bakanlığından, taşra teşkilatı personeli için ise ilgili Valilikten alınacak onaya istinaden düzenlenmiş hizmet damgalı pasaport talep formlarıyla müracaat eden personele başkaca mani halleri bulunmadığı takdirde hizmet damgalı pasaport düzenleneceği 81 İl Valiliğine bildirilmiştir.
2) Son zamanlarda, AB Eğitim ve Gençlik Programları, bunun dışındaki diğer uluslararası bazı programlar
veya sosyal ya da kültürel etkinliklere katılmak üzere, ilgili personel ile birlikte yurt dışına geçici olarak gitmesi öngörülen bazı öğrenciler için Valilik onayları gerekçe gösterilerek hizmet damgalı pasaport düzenlenmesi istemleriyle İl Emniyet Müdürlüklerine müracaatlarda bulunulması üzerine, konu ile ilgili ilgi (f)’de kayıtlı yazımızla Mîllî Eğitim Bakanlığından görüşlerinin bildirilmesi istenilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığından alınan ilgi (g) yazılarında;
Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlar ve ikili ilişkiler kapsamında yurtdışına eğitim ziyaretlerinde bulunacak Milli Eğitim Bakanlığı personeli ve öğretmenlerle ilgili düzenlemenin ilgi (c) Yönetmelikle yapıldığı, söz konusu Yönetmeliğin 21 inci maddesinin (d) fıkrasında; “Bilim, tiyatro, spor, müzik, folklor, beceri yarışması, sosyal etkinlikler ve bunların hazırlık çalışmaları île benzeri yurt dışı gezilere katılacak resmi ve özel, örgün ve yaygın eğitim yönetici, öğretmen ve öğrencilerinin görevli-izinli sayılmalarına ilişkin onay, il milli eğitim müdürlüklerinin teklifi üzerine valiliklerce verilir.” denildiği,
Buna göre öğrencilerin de öğretmenler gibi resmi geçici görevli kapsamında sayıldığı bildirilmiştir.
4) Milli Eğitim Bakanlığının ilgi (c) Yönetmeliği ve yine Milli Eğitim Bakanlığının ilgi (b ve d)’de kayıtlı
genelgeleri ve ilgi (g) yazıları dikkate alınarak İllerden hizmet damgalı pasaport talebinde bulunulan söz konusu öğrenciler hakkında yapılacak işlem aşağıda belirtilmiştir.
AB Eğitim ve Gençlik Programları kapsamında yurtdışında düzenlenecek etkinliklere katılacak resmi veya özel, örgün ya da yaygın eğitim kurum veya kuruluşlarının öğrencileri için ilgili Valiliğin onayına istinaden, ilgi (a)’da kayıtlı Uygulama Rehberine uygun olarak düzenlenmiş hizmet damgalı pasaport talep formlarıyla müracaatları halinde söz konusu Öğrencilere başkaca mani hali bulunmadığı takdirde hizmet damgalı pasaport tanzim edilecektir.(…)”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, Afyon Kocatepe Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünde 2.Sınıf öğrencisi olduğunu, Üniversitenin Uluslararası İlişkiler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 08.12.2021 tarihinde yayımlanan “Erasmus+ KA107 (Avrupa Dışı) 2021-2022 Akademik Yılı Bahar Dönemi Öğrenci
Öğrenim Hareketliliği Başvuru Sonuçları”na göre bahsi geçen programa katılmaya hak kazandığını, 2006/21 Sayılı 02.03.2006 tarihli İçişleri Bakanlığı Genelgesine göre “hizmet pasaportu”nun tarafına verilmesi için üniversiteye 04.02.2022 tarihinde başvuru yaptığını ancak talebinin sebep belirtilmeden reddedildiğini, aynı ülkeye gidişi için aynı usulle 2020 yılında yaptığı başvurunun kabul edildiğini ve gerekli hizmet pasaportunun tarafına tanzim edildiğini belirterek ilgili kanun, genelge ve sair mevzuat hükümleri uyarınca hizmet pasaportunun tanzimi için gerekli işlemlerin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Konuyla ilgili olarak idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde;
02.03.2006 tarih ve 2006/21 Sayılı Genelgenin Millî Eğitim Bakanlığı personeli, öğretmen ve öğrencilerini
kapsamakta olduğu, bu zamana kadar Genelgenin ilgili maddeleri gereği Valilik onayı ile hizmet pasaportu alan öğrencileri olmadığı, Afyon Kocatepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin 12.nci maddesinin 4.üncü fıkrası gereğince öğrencinin üniversiteyi temsilen bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile yarışmalara katılmaksızın başvuru yaptığı bu nedenle hizmet pasaportuna hak kazanamadığı, ayrıca öğrencinin Erasmus+ KA107 projesine hizmet pasaportu olmaksızın bordo pasaport ile katılabilmesi mümkün iken bu hakkını kullanmadığı belirtilmiştir.
10. Üniversite tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinde başvurana 2020 yılında hizmet pasaportu verildiği ancak 2022 yılında neden verilmediği hususunda ayrıntılı açıklama olmadığından
14.03.2022 tarihinde Öğrenci İşleri Daire Başkanlığından yetkili ile telefon görüşmesi yapılmıştır. Söz
konusu görüşmede; başvurana 2020 yılına ilişkin olarak Yönetim Kurulu Kararı alınmadan Sosyal Bilimler
Enstitüsü tarafından şifahi olarak talebin uygun görülerek hizmet pasaportu verilmesinin uygun görüldüğü,
2022 yılında ise mevzuat açısından belirtilen işlemlerin usulüne uygun olarak yapıldığı, öğrencinin
üniversiteyi temsil edeceği spor müsabakası gibi bir amaçla yurt dışına çıkmadığı tespit edildiğinden güncel mevzuat hükümleri gereği hizmet pasaportu verilmeyeceği belirtilmiştir.
11. Başvuran ile idare arasındaki esas uyuşmazlığın, 2020 yılında öğrenci değişimi programı kapsamında başvuranın aynı ülkeye (Bosna Hersek) gidişi için hizmet pasaportu verilmesi uygun görülürken 2022 yılında ise talebinin uygun görülmemesi işlemi nedeniyle eğitim hakkının engellenmesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
12. Başvuranın eğitimde fırsat eşitliği ve eğitim öğretim hakkının ihlal edildiği iddiaları değerlendirilecek olursa burada anlaşılması gereken eşitliğin, özdeş konumda olanların aynı haklara tabi olması olarak ifade edilebilen nisbi eşitlik olduğu açıktır. Buna göre, İdare tarafından konulan kuralın başvuranla özdeş konumdaki tüm öğrenciler için herhangi bir sınırlama getirmeksizin uygulanması anlamına gelmektedir ki aksi bir durum da dosya kapsamından tespit edilememiştir. Keza 2020 yılında verilen onayda yönetim kurulu kararı olması gerekirken sadece Enstitü tarafından işlem tesis edildiği idare tarafından açıkça belirtilmiştir. Ayrıca başvuran tarafından dilekçesine eklenen Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Enstitü Yönetim Kurulu Gündemi ve Kararları başlıklı 21.01.2020 toplantı tarihli yazıda da belirtildiği üzere söz konusu talebin Üniversite Yönetim Kuruluna arz edildiği ancak Üniversite Yönetim
Kurulunca verilmiş bir kararın olmadığı açıktır.
13. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; 02.03.2006 tarih ve 2006/21 Sayılı Genelgenin Millî Eğitim Bakanlığı personeli, öğretmen ve öğrencilerini kapsamakta olduğu, Afyon Kocatepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 12.nci maddesinin 4.üncü fıkrasında “Türkiye’yi veya
Üniversiteyi temsil amacıyla bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler ile yarışmalara katılan öğrenciler BYK teklifi ve ÜYK kararıyla o süre içindeki derslerden ve sınavlardan izinli sayılabilir, derslere katılamadığı süreler devamsızlık olarak değerlendirilmez.” düzenlemesinin mevcut olduğu, idarenin cevabi yazısından da anlaşılacağı üzere başvuranın bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyet ya da yarışma kapsamında yurt dışına gitmediği açık olduğundan başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana verilen cevaplarda da “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
15. Öte yandan, hukuki öngörülebilirliğin sağlanması bakımından, Afyon Kocatepe Üniversitesi
Rektörlüğüne öğrencileri ilgilendiren düzenleyici işlemler hakkındaki kararların makul sürelerde alınması ve uygun kanallarda açık, net ve ulaşılabilir şekilde duyurulması, enstitü, senato, yönetim kurulu gibi üniversite organları arasındaki görevlerin karışıklığa yer vermeyecek şekilde belirlenmesi konusunda daha özenli olması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Afyon İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvuran ile Afyon Kocatepe Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi