Erciş Belediyesi tarafından yapılan yol çalışmaları nedeniyle oluşan heyelan riskine karşı istinat duvarı yapılması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, Van İli Erciş İlçesi’nde yaşayan bir vatandaşın, Erciş Belediyesi tarafından gerçekleştirilen köy yolu yapım çalışmaları nedeniyle konutunun önünde heyelan riski oluştuğu ve bu durumun can ve mal güvenliğini tehdit ettiğine dair yaptığı şikayeti kapsamaktadır. Başvuran, bu nedenle istinat duvarı yapılmasını talep etmiş, ancak önceki girişimlerinden sonuç alamadığını belirtmiştir. Erciş Belediyesi, yapılan incelemelerde heyelan riski tespit edilmediğini ifade etmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, Erciş Belediyesi’ne yamaç döküntülerinin temizlenmesi ve olası bir heyelan riskine karşı gerekli tedbirlerin alınması hususunda tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın konutuyla dolgu malzemesi alınan alan arasındaki mesafenin yeterli olduğunu belirtmesine rağmen, ileride ortaya çıkabilecek riskler nedeniyle önlem alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Erciş Belediyesi’ne, başvuranın güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri alması için 30 gün süre vermiştir. Bu karar, başvuran ve Erciş Belediyesi’ne tebliğ edilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/3211-S.24.5094

BAŞVURU NO : 2023/15627

KARAR TARİHİ : 21.03.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ERCİŞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : İstinat duvarı talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 28.09.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran şikayet başvurusunda özetle; Van İli Erciş İlçesinde bulunan konutunun önünden Erciş

Belediyesi tarafından 11 köy yolunun yapımı sırasında alınan toprak malzeme nedeniyle heyelan riskinin oluştuğunu, devamlı suretle molozların düştüğünü ve yağışlı günlerde toprak kaymasına maruz kaldıklarını, bu sebeple can kaybına ve maddi zarara uğrayacaklarından endişe ettiklerini, bu hususta yaptığı girişimlerden netice alamadığını belirterek, istinat duvarı yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca 29/11/2023 tarihinde sayılı yazı ile Erciş Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bu çerçevede Erciş Belediye Başkanlığının 01/12/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.

2.1. Erciş Belediye Başkanlığı cevabi yazılarında özetle; “İlçemiz Mahallesinde bulunan bahse konu olan isimli vatandaşımızın, daha önceki müracaatları doğrultusunda Van İl Afet ve Acil Durum

Müdürlüğü tarafından Afet Etüt raporu yazımız ekinde sunulmuştur. Ayrıca Erciş Kaymakamlığının

28.11.2023 tarih ve sayılı yazısına istinaden, Belediyemiz teknik personellerince yerinde inceleme

yapılarak hazırlanan teknik rapor doğrultusunda herhangi bir heyelan riskine rastlanmamıştır.”

Denilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”

3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun; “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesi: “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır; g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.

u) İl düzeyinde yapılan plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer hazırlıkları büyükşehir ölçeğinde yapmak; gerektiğinde diğer afet bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek; itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek; patlayıcı ve yanıcı madde üretim ve depolama yerlerini tespit etmek, konut, işyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşları ile kamu kuruluşlarını yangına ve diğer afetlere karşı alınacak önlemler yönünden denetlemek, bu konuda mevzuatın gerektirdiği izin ve ruhsatları vermek… z) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etme ve yıkım konusunda ilçe belediyelerinin talepleri hâlinde her türlü desteği sağlamak.

…

İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…”

6. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;

6.1. “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin (a) bendi; “İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; yapar veya yaptırır”

6.2. “Acil durum plânlaması” başlıklı 53’üncü maddesi; “Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar.”

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7.Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, Erciş Belediyesi tarafından 11 köy yolunun yapımı sırasında yapılan çalışmalardan dolayı konutunun bulunduğu alanda heyelan riskinin oluştuğunu, devamlı suretle molozların düştüğünü ve yağışlı günlerde toprak kaymalarına maruz kaldıklarını, can ve mal kaybına uğrayacaklarından endişe ettiklerini iddia ve ifade ederek söz konusu alanda istinat duvarı yapılmasını talep etmektedir

9. İdarenin cevabi yazısı ekinde yer alan; “Van Valiliği İl Afet Acil Durum Müdürlüğü Jeolojik Alan

Raporu Van ili Erciş ilçesi Mahallesi’nde Meydana Gelmesi Muhtemel Heyelan Afetinin Jeolojik

Etüt Raporu”nda; bugüne kadar söz konusu alanda heyelan olayına rastlanılmadığı, hane sahibi ile yapılan görüşmede söz konusu döküntünün Erciş Belediye Başkanlığı ekiplerince alandan malzeme alınmasından kaynaklandığı ve konut için risk ve tehlike arz etmediği, muhtemel bir heyelan olayından korunmak amacıyla tedbir amacıyla maddi imkanlar ölçüsünde yerel idarelerce ya da konut sahibi tarafından şev boyunca istinat duvarı örülmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.

10. Erciş Belediye Başkanlığı tarafından, Erciş Kaymakamlığı Yazı İşleri Müdürlüğünün 28.11.2023 tarih sayılı yazısına istinaden teknik heyet tarafınca yapılan incelemelerde vatandaşın konutu ile dolgu malzemesi alınan kısım arasında 6 ila 10 metre mesafe olduğu, olası bir heyelan durumunda vatandaşın konutu ile şev arasındaki mesafenin yeterli düzeyde olduğu, konutu tehlikeye düşürecek düzeyde olmayacağı ayrıca daha önce herhangi bir heyelan olmadığı, söz konusu alanda ufak tefek yamaç döküntülerinin olduğu, bu durumun da konut için risk ve tehlike teşkil etmeyeceğinin değerlendirildiği bildirilmiştir.

11. Yine, Devlet Su İşleri 17. Bölge Müdürlüğünce Erciş Kaymakamlığına yazılan 14/08/2023 tarihli ve sayılı yazıda, başvuranın talebine istinaden söz konusu yerde yapılan incelemelerde, bahse konu yerde vatandaşın evinin arka kısmında Erciş Belediyesi ekiplerince yapılan çalışmalar nedeniyle heyelan riskinin orta çıktığı hususunun belirtildiği görülmektedir.

12. Söz konusu yazıdan, heyelan riskinin, Belediyenin başvuranın taşınmazının bulunduğu alanda çalışma yapılarak toprak malzeme almasıyla başladığı anlaşıldığından, ileride ortaya çıkması muhtemel bir zarardan kaçınılması amacıyla, başvuranın taşınmazının bulunduğu alandaki döküntülerin temizlemesi ve heyelan riskinin gerçekleşmesini engelleyecek önlemlerin alması gerektiği değerlendirilmektedir.

13. Diğer yandan, hukuk devletinin bir gereği olan hizmet kusuru, genel, anonim, asli, bağımsız ve esneklik özelliklerine sahip idare hukukuna özgü bir kavramıdır. Hizmet kusuru, idarenin yürüttüğü kamu hizmetinin hiç işlememesi, kötü işlemesi veya geç işlememesi sonucu ortaya çıkan ve idarenin ortaya çıkan zararı ödemesini öngören bir sorumluluk türüdür. Hizmet kusuru, idarenin yasama ve yargı fonksiyonu dışında kalan eylemlerinden ve işlemlerinden doğmaktadır.

(http://www.tid.gov.tr/kurumlar/tid.gov.tr/tumsayilar(2)/2001-2025/2010/Eylul/ahmet- bozdag.pdf)

14. İdarenin hizmet kusuru, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında veya sebebiyle idarenin belli bir görevlisine atıf ve izafe edilmesi mümkün bir kişisel kusur ile ortaya çıkmış olmayan, kamu hizmetinin bizzat kuruluş, işleyiş veya teşkilatlanmasındaki aksaklık bozukluk, düzensizlik, eksiklik ve sakatlık şeklinde tanımlanmaktadır. (https://www.altas.av.tr/post/idarenin-hizmet-kusuru-tazminat-karar)

15. Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde; somut olayda hizmetin kötü işlemesi sebebiyle halihazırda herhangi bir zarar doğduğuna ilişkin bir tespit

yapılamamakla birlikte, İdarenin yazısı ekinde sunulan belgelerden, ileride İdarenin mali sorumluluğuna yol açabilecek muhtemel bir heyelan olayından korunmak için İdarece gerekli tedbirlerin alınması ve söz konusu alandaki yamaç döküntüsünün temizlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde idare tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Şikayet konusu yerde yamaç döküntüsünün temizlenmesi ve ileride İdarenin mali sorumluluğuna yol açabilecek muhtemel bir heyelan olayından korunmak için gerekli tedbirlerin alınması hususunda ERCİŞ

BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece bu karar üzerine tesis

edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURAN ile ERCİŞ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi