|
ÖZET: Başvuran, 21 Mayıs 2018 tarihinden bu yana Erzurum’un Palandöken ilçesindeki Polis Merkezinde çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapmaktadır. 26 Nisan 2024 tarihinde yapılan atama ile başka bir ilçeye atanmış, bu durumun kendisini olumsuz etkilediğini belirterek eski görev yeri olan Palandöken’e geri atanmasını talep etmiştir. Başvurusu, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiş ve Erzurum Valiliği’nin açıklamaları doğrultusunda, atamanın hizmet gereği yapıldığı ifade edilmiştir.
Erzurum Valiliği, başvuranın atamasının, ildeki güvenlik hizmetlerinin etkinliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Valilik, çarşı ve mahalle bekçilerinin atama süreçlerinin, kamu yararı gözetilerek ve mevcut personel ihtiyacı dikkate alınarak yapıldığını vurgulamıştır. Ayrıca, yapılan atamaların yalnızca başvuranı değil, birçok personeli kapsayan bir ihtiyaç analizi sonucunda gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, atama işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır. Başvuranın talebi reddedilmiş, ancak idarenin karar sürecinde başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle gelecekte bu ilkeye daha fazla dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuran, bu kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11906-S.24.18099
BAŞVURU NO : 2024/10451
KARAR TARİHİ : 01.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ERZURUM VALİLİĞİ
Erzurum ili Palandöken ilçesine atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, 21.05.2018 tarihinden beri
Erzurum ili Palandöken ilçesine bağlı Polis Merkezinde çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yaptığını, 26.04.2024 tarihinde Erzurum ili ilçesine atamasının yapıldığını, merkez ilçedeki birçok çarşı ve mahalle bekçisinin de zorunlu olarak değişik ilçelere isteği ve bilgisi olmadan atandığını, boşalan merkez ilçelere ise mesleğe kendilerinden sonra başlamış çarşı ve mahalle bekçilerinin atandığını, mesleğe başvuru yaparken merkez ilçelerde çalışılacağının belirtildiğini, sonradan yapılan bu değişikliğin kendisini olumsuz etkilediğini belirterek, eski görev yeri olan Erzurum ili Palandöken ilçesi Polis
Merkezine atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddia hakkında Kurumumuzun bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Erzurum
Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 26.09.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Başvuranın 18.05.2018 tarihli Bakanlık Makam Oluru ile Erzurum İl Emniyet Müdürlüğü emrine ilk
atamasının yapıldığı, 21.05.2018 tarihinde Palandöken İlçe Emniyet Müdürlüğü emrine atandığı,
25.04.2024 tarihinde Valilik Makamının Oluru ile İlçe Emniyet Müdürlüğü emrine hizmet gereği
atandığı ve şuan aktif çalıştığı,
2.2) Erzurum İl Emniyet Müdürlüğü uhdesinde toplam 354 aktif çalışan Çarşı ve Mahalle bekçisinin
bulunduğu, Palandöken İlçe Emniyet Müdürlüğü ( Polis Merkezi Amirliği) uhdesinde 56 Çarşı
ve Mahalle Bekçisinin, İlçe Emniyet Müdürlüğü uhdesinde 16 Çarşı ve Mahalle Bekçisinin görev yaptığı, İlçe Emniyet Müdürlüğü görev ve hizmetlerinin aksatılmaması, zafiyet oluşturulmaması gözetilerek, hizmet gereğinden dolayı personelin atama dilekçesinin olumsuz değerlendirildiği,
2.3) Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin atamalarının, 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 8/b ve 11/ç maddeleri,
Çarşı ve Mahalle Bekçisi Kanunu ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği amir hükümleri, meri mevzuat kapsamında hizmetin gerekleri gözetilerek ihtiyaca göre merkez/ilçelerde görev yapacak personelin planlamalarının/atamaların yapıldığı,
2.4) 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçisi Kanununda bekçi personeli için kadro sayısı belirlenmediği, yine
aynı kanunun 10. Maddesi çerçevesinde Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin yardımcı kolluk kuvveti olarak görev yaptığı, planlama yapılırken ilin/ilçenin suç istatistikleri ile mevcut personel sayısı göz önüne alınarak planlamaların yapıldığı,
2.5) Müdürlük kadrosunda değişik unvanlarda görevli tüm personelin (Rütbeli/Rütbesiz Genel hizmet
kadrosu, Gih, Teknisyen Yardımcısı, Çarşı Mahalle Bekçisi v.b.) görev planlaması yapılırken, tüm personel için aynı kriterlerin gözetildiği, özetle sunulan hizmetin içi/içeriğine göre, personelin donanımına/ihtisasına göre, ilin/ilçenin nüfusu doğrultusunda eldeki veriler çerçevesinde belirlenen ihtiyaç analizine göre, suç ve suçlu ile mücadelede etkin/verimli olacak, zafiyet oluşturmayacak şekilde suç istatistiklerine göre üst seviyede güvenlik hizmetini sunmak amaçlı personel planlamalarının yapıldığı, bu planlamalar yapılırken meri mevzuatta açıkça belirtilen personelin mazeretlerinin de gözetilerek hareket edildiği, talebe konu atama işleminin ya da yapılan diğer atamaların, ataması yapılan personele münhasır, kendisine yönelik tesis edilen bir işlem olmadığı, sayılan mevzuat çerçevesinde kamu yararı gözetilerek sunulan güvenlik hizmetinin en üst seviyede yerine getirmesi için hizmet gereği yapıldığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 5442 tarihli İl İdaresi Kanununun;
5.1) 8 inci maddesinin (b) bendinde, “B) Bunun dışında kalan bütün memurlar Bakanlıklar veya
tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından valilik emrine tayin edilerek il idare şube başkanının inhası üzerine valiler tarafından istihdam yerleri tesbit olunur;”
5.2) 11 inci maddesinin (a) beninde, “Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet
ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür.”
/
5.3) 11 inci maddesinin (ç) beninde, “Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk
kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine münhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.”
6) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik, çarşı ve mahalle bekçisi unvanlı personel
haricinde emniyet hizmetleri sınıfına mensup personelin atama ve yer değiştirme işlemlerini, hizmetin gereklerine uygun, dengeli ve objektif kurallara bağlamak amacıyla hazırlanmıştır.”
6.2) “Zamandışı Atama” başlıklı 19 uncu maddesinde, “Aynı il içerisindeki farklı birimler arasında,
birimlerin kendi içinde veya aşağıdaki yazılı hallerde genel atama zamanına bağlı kalınmaksızın her zaman atama ve yer değiştirme yapılabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN, KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran; 21.05.2018 tarihinden beri Erzurum ili Palandöken ilçesine bağlı Polis Merkezinde
çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yaptığını, 26.04.2024 tarihinde Erzurum ili ilçesine atamasının yapıldığını belirterek, eski görev yeri olan Erzurum ili Palandöken ilçesi Polis
Merkezine atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.
(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204)
10) İl sınırları içinde kolluğun amiri olması sıfatıyla valilerin çarşı ve mahalle bekçilerini il içinde geçici
veya sürekli olarak yer değişikliği yaparak görevlendirme yapma yetkileri bulunmaktadır. Kamu düzeni ve güvenliğini koruma yükümlülüğü gereğince valilere tanınan bu yetki idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu kapsamda başvuranın 25.04.2024 tarihinde Valilik Makamının Oluru ile
Palandöken İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinden İlçe Emniyet Müdürlüğü emrine hizmet gereği atandığı anlaşılmıştır.
11) Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 29.03.2024 tarihli ve E: / K: / sayılı kararında,
“Uyuşmazlıkta, Erzurum ili, İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde bekçi olarak görev yapan
davacının, İlçe Emniyet Müdürlüğü emrine atanması yolunda tesis edilen dava konusu işlemin yukarıda değinilen mevzuat hükümleri uyarınca tanınan takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirildiği, ayrıca dava konusu işlemin sadece davacıya münhasır ve kendisine yönelik olarak tesis edilen bir işlem olmadığı, dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmetin gerekleri gözetilerek tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, güvenliğe yönelik kamu hizmetinin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesinden sorumlu olan idarenin, bu amaçla personel planlaması yapması amacıyla, emrindeki personeli, azami fayda sağlayacağı kadrolara naklen atamasının hizmetin gereği olduğu, bu kapsamda davacıyla birlikte birçok personelin görev yerinin değiştirildiği dikkate alındığında atama işleminin idareye tanınan yasal takdir hakkı içerisinde ve kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda tesis edildiği, ayrıca takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumsuz olarak veya hizmet dışı öğeler esas alınarak kullanıldığı noktasında dava dosyasında somut bir delilin de bulunmadığının anlaşılmış olması nedeniyle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” denilmektedir.
12) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; kolluğun amiri olması sıfatıyla valilerin çarşı ve mahalle bekçilerini il içinde geçici veya sürekli olarak yer değişikliği yapabilmesi konusunda takdir ve yetkisi bulunduğu, il sınırları içerisinde kamu düzeni ve güvenliğini sağlamakla görevli valilerin emrindeki kolluk personelini ihtiyaç durumuna göre belirlemekte belirli bir serbestiye sahip olmasının güvenlik hizmetinin gereği gibi yerine getirilmesi açısından bir zorunluk olduğu, bu çerçevede Erzurum ilinde görev yapan birçok personelin görev yeri değişiklerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı, yukarda yer verilen Mahkeme Kararında da belirtildiği üzere yapılan yer değişikliği işlemlerinin belirli bir kişiye yönelik olmadığı, kamu yararı ve hizmetin gerekleri gözetilerek tesis edildiği müddetçe hukuka aykırılık teşkil etmeyeceği, somut uyuşmazlıkta İlçe Emniyet Müdürlüğündeki hizmet ihtiyacı nedeniyle başvuranın ilçesine atandığı, söz konusu atama durumunun başvurana özgü olmadığı, ihtiyaca göre Erzurum il ve ilçelerinde görev yapacak birçok personelin atamaların yapıldığı dikkate alındığında yapılan atama işleminde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durum tespit edilmemiş olup, başvuranın ilçesine atanması işleminde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
/
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve ERZURUM VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi