|
ÖZET: Başvuru, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olan bir göğüs cerrahisi uzmanının, eşinin Ankara’da çalıştığı Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. nedeniyle aile birliğini sağlamak amacıyla yer değişikliği talebinde bulunması üzerine yapılmıştır. Başvuran, 110. Devlet Hizmeti Yükümlülüğü ataması sırasında eş durumu mazereti ile Ankara’ya atanma talebinin reddedildiğini belirtmiştir. Sağlık Bakanlığı, başvuranın eşinin özel sektörde çalıştığını ve bu nedenle talebin ilgili mevzuata uygun olarak reddedildiğini açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine ilişkin kararın hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. İlgili mevzuat, eş durumu ve sağlık mazereti dışında, kamu görevlisi olmayan eşler için yer değişikliği taleplerinin kabul edilmediğini belirtmektedir. Başvuranın eşinin görev yaptığı TUSAŞ, kamu kurumu niteliğinde olmadığından, başvuranın talebi hukuken mümkün görülmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde karar verilmiş ve başvuranın iddialarının, idarenin açıklamaları ile birlikte değerlendirildiğinde, hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu karara karşı Van İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5618-S.24.8876
BAŞVURU NO : 2024/638
KARAR TARİHİ : 24.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yer değişikliği talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 5 yıllık asistanlık eğitimini tamamladıktan sonra Göğüs
Cerrahisi Uzmanı olarak 110. Devlet Hizmeti Yükümlülüğü atamasına katıldığını, eşinin, Aralık 2009 tarihinden beri Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. (TUSAŞ)’de, Ankara ilinde Baş Teknik Şef Mühendis olarak çalışmakta olduğunu, ilgili kuruluşun Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’nın bağlı ortaklığı olduğunu, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı’nın iştiraki olan ve
Türkiye’nin geleceği için kritik öneme sahip TUSAŞ firmasının bulunduğu Ankara ilinin dışında eşinin görev yapmasının mümkün olmadığını, 110. Devlet Hizmeti Yükümlülüğü ataması sırasında eş durumu mazereti için başvuru yaparak eşinin çalıştığı Ankara iline atanma talebinde bulunduğunu fakat başvurusunun reddedildiğini, atamasının Hakkari Devlet Hastanesi’ne yapıldığını belirterek aile birliğinin sağlanması amacıyla eşinin görev yapmakta olduğu Ankara iline yer değişikliğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya ilişkin Kurumumuz tarafından verilen Gönderme Kararına istinaden Sağlık
Bakanlığının 21/11/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; kayıtlarının tetkikinden, adı geçenin 110. Dönem Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Kurasında eş mazereti ile
Ankara iline atanma talebinin Bakanlık Eş Mazereti Değerlendirme Komisyonu tarafından, eşinin özel sektör kapsamında görev yaptığı değerlendirilerek ilgili kura döneminde yürürlükte olan Sağlık Bakanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 20 nci maddesinde yer alan “(5)…Ancak, sosyal güvenlik prim ödeme gün sayısı stratejik personel bakımından iki katı olarak uygulanır ve Devlet hizmeti yükümlülüğü süresince bu fıkra hükmü uygulanmaz.” hükmü kapsamında reddedildiği, söz konusu başvurunun reddine
dair komisyon kararının 27.04.2023 tarihinde Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü internet sitesinde duyurulduğu, başvuranın, Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamladıktan sonra, eşine ait görev yeri belgesi ve sosyal güvenlik prim ödeme gün sayısını gösteren belgeler ile müracaat etmesi halinde talebinin değerlendirileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun
5.1. Ek 3 üncü maddesinde, “İlgili mevzuata göre yurt içinde veya yurt dışında öğrenimlerini tamamlayarak tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını kazananlar, her eğitimleri için ayrı ayrı olmak kaydı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında yer alan;
Altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde 300, Beşinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile altıncı grup ilçe merkezlerinde 350, Dördüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile beşinci grup ilçe merkezlerinde 400, Üçüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile dördüncü grup ilçe merkezlerinde 450, İkinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile üçüncü grup ilçe merkezlerinde 500, Birinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile ikinci grup ilçe merkezlerinde 550, Birinci grup ilçe merkezlerinde 600, Gün, Sağlık Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığınca uygun görülen Milli Savunma Bakanlığı ve diğer kuruluşlarda Devlet memuru olarak Devlet hizmeti yapmakla yükümlüdürler.”,
5.2. Ek 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar hariç personelin görev yerleri, tercih hakkı verilmek sureti ile kurayla belirlenir.”,
6. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği” başlıklı 20 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “Kamu görevlisi olmayan eşinin, atanma talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son dört yıl içinde 720 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde, personelin yer değişikliği suretiyle ataması yapılır. Kendi adına çalışanlardan borçlarını yapılandıranlar ile atama talep edilen yer dışında sosyal güvenlik primleri ödenenlerden, atama talep edilen yerde iş yerinin faaliyette olduğunu ve bu işyerinde en az 720 gün çalıştığını belgelendirenlerin talepleri de değerlendirmeye alınır. Ancak, sosyal güvenlik prim ödeme gün sayısı stratejik personel bakımından son beş yıl içerisinde iki katı olarak uygulanır ve Devlet hizmeti yükümlülüğü süresince bu
fıkra hükmü uygulanmaz. Bu fıkra kapsamında talepleri uygun görülen stratejik personelin ayrılış işlemleri, üç ayı geçmemek üzere yerine atanan personelin görevine başlamasına müteakip yapılır.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine reddi yönündeki karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Göğüs cerrahisi uzmanı olarak 110. Devlet Hizmeti Yükümlülüğü ataması ile Hakkâri Devlet
Hastanesine ataması yapılan başvuranın, eşinin, Aralık 2009 tarihinden beri Savunma Sanayii
Başkanlığı’nın iştiraki ve Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’nın bağlı ortaklığı olan Türk
Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. (TUSAŞ)’de Baş Teknik Şef Mühendis olarak Ankara ilinde çalışmakta olması nedeniyle aile birliğinin sağlanması amacıyla eşinin görev yapmakta olduğu Ankara iline yer değişikliğinin yapılmasını talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
10. Başvuruya ilişkin mevzuat hükümlerinde, öğrenimlerini tamamlayarak tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını kazananların öngörülen süreler için Sağlık
Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığınca uygun görülen Milli Savunma Bakanlığı ve diğer kuruluşlarda Devlet memuru olarak Devlet hizmeti yapmakla yükümlü oldukları, eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar hariç personelin görev yerlerinin, tercih hakkı verilmek sureti ile kurayla belirleneceği, eşi kamu görevlisi olmayanlar açısından öngörülen yer değişikliği kriterlerinin Devlet hizmeti yükümlülüğü süresince uygulanmayacağı öngörülmektedir.
11. Başvuruya konu olayda, başvuranın Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamında Hakkari Devlet
Hastanesine kura ile ataması yapılmış, başvuranın eşinin Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş.(TUSAŞ)’de görev yapması nedeniyle eşinin kamu görevlisi olarak görev yapmadığı gerekçesiyle eş durumu mazeretine bağlı yer değişikliği talebi reddedilmiştir. Başvuranın eşinin görevi itibariyle stratejik personel niteliğinde olduğu ve görev yeri değişikliği mümkün olmadığı iddia edilmekle birlikte, yapılan incelemede, başvuranın eşinin görev yapmakta olduğu Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş.’nin sermayesinin %54,5 oranının Türk
Silahlı Kuvvetlerinin Güçlendirme Vakfına; %45,45’lik oranın Savunma Sanayii Başkanlığına ait olduğu, bu yönüyle sermaye yapısı itibariyle %50’sinden fazlası özel hukuk tüzel kişisi niteliğindeki Türk Silahlı
Kuvvetlerinin Güçlendirme Vakfına ait olması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde bulunmadığı ve söz konusu şirket bünyesinde görev yapmakta olanların da özel hukuk hükümlerine tabi olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda başvuranın eşinin kamu görevlisi olmadığı ve Devlet Hizmeti yükümlülüğü kapsamında eş durumu nedeniyle yer değişikliğinin hukuken mümkün olmadığı anlaşıldığından ilgili idare
tarafından bu yönde tesis edilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmektedir.
12. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eş durumu nedeniyle
Ankara’ya atamasının yapılması talebine ilişkin başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi