|
ÖZET: Başvuran, İzmir İl Emniyet Müdürlüğü’nde polis memuru olarak görev yaparken, eşinin Artvin’de çalıştığını belirterek eş durumu nedeniyle Artvin’e atanmasını talep etmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü, başvuranın İzmir’deki 10 yıllık hizmet süresinin henüz tamamlanmadığını ve bu nedenle talebin reddedildiğini ifade etmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, yer değiştirme işlemlerinin aile birliğini korumak amacıyla yapılması gerektiği, ancak başvuranın mevcut görevinde kalmasının kamu hizmetinin gereklilikleri açısından uygun olduğu değerlendirilmiştir.
İdare, başvuranın talebini değerlendirirken, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’ndeki düzenlemeleri göz önünde bulundurmuş ve başvuranın Artvin’e atanmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Bu çerçevede, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olarak reddedildiği sonucuna varılmıştır. Başvuran, İzmir’deki görev süresini tamamladıktan sonra yer değiştirme talebinde bulunabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1293-S.22.1995
BAŞVURU NO : 2021/13481
KARAR TARİHİ : 28/01/2022
RET KARARI
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın eş durumundan atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; İzmir İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda
sicil numarasıyla polis memuru olarak görev yaptığını, eşinin ise Artvin Murgul Huzurevi kadrosunda 4D kadrosunda bakım personeli olarak çalıştığını, 2018 Haziran ayında Artvin ilinde polis memuru olarak görev yapmakta iken atamasının İzmir iline çıktığını, 2020 Kasım ayında İzmir’de göreve başladığını, ancak eşinin 4D kadrosunda olmasından dolayı atamasının yapılmadığını ve aile bütünlüğünün bozulduğunu, bu durumu Kurumuna iki defa yazmasına ve Artvin iline geri atamasının yapılmasını talep etmesine rağmen olumsuz cevap aldığını belirterek, atamasının geçici ya da kalıcı olarak Artvin İl Emniyet Müdürlüğüne yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Emniyet Genel Müdürlüğünün 05/11/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın hizmet süresi (10) yıl olan İzmir Emniyet Müdürlüğünde (11) aydır görev yapmakta
olduğu ve hizmet süresinin henüz tamamlanmamış olduğu, ayrıca yine Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Bir Yıl İçinde ikinci Kez Yer Değiştirme
İşlemi” başlıklı 31 inci maddesindeki “Farklı bir ildeki birime atanan personelin bu atamasını takip eden bir yıl süreyle, haklarında 19 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla yeni bir atama işlemi tesis edilmez.” hükmü uyarınca bir yıl içerisinde tekrar yer değiştirmesine imkan bulunmadığından atama talebinin uygun görülmediği,
2.2) Personel Daire Başkanlığınca yapılan incelemede İzmir ilinin nüfusunun 3.827.813 olduğu ve 11.574
polis memuru rütbesinde personel bulunduğu, Artvin ilinin ise nüfusunun 105.714 olduğu ve 879
personelin bulunduğu, nüfusa göre yapılan oranlama neticesinde İzmir ilindeki personel ihtiyacının elzem olduğu,
2.3) Ayrıca, başvuranın görev yapmış olduğu İzmir ilinin asayişe müessir olaylarının en çok olduğu
illerden olması, nüfusu ve konumu itibariyle birçok etkinliğe ve organizasyona, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine, siyasi parti etkinliklerine ve spor müsabakalarına ev sahipliği yapması gibi hususların yanı sıra, şark dönüşü tercih edilme oranlarının diğer illere nazaran daha düşük olması nedeniyle personel ihtiyacının aşikar olduğu,
2.4) Devlet Memurları Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Özel
Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil memurlar hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edileceğinin açıkça hüküm altına alındığı, bu minvalde Emniyet Teşkilatın atama ve yer değiştirme işlemlerinin Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirildiği,
2.5) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre ülkemizin 1
Bölge (Batı) ve 2. Bölge (Doğu) olmak üzere iki bölgeye ayrıldığı, Emniyet Teşkilatı personelinin sırasıyla her iki bölgede de görev yapmasının esas alındığı,
2.6) Başvuranın; 01.06.2009 tarihinde o dönem hizmet süresi (2) yıl olan Artvin-Murgul ilçesine
atamasının yapıldığı, ilk olarak 2011 yılında 1. Bölge (Batı) birimlerine dönüşe tabi olduğu, ancak 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yıllarında atamasının (7) defa ertelenmiş olduğu, 2018 yılı genel atama döneminde 1. Bölge birimlerine dönüşe tabi olması sebebiyle tercihleri arasında ikinci sırada bulunan İzmir iline atamasının yapıldığı, ancak 2018 ve 2019 yıllarında ilişiği kesilmeyerek görevine devam ettiği, Artvin-Murgul’da toplamda (9) defa atamasının ertelendiği,
2.7) Yönetmeliğin “Eş Durumundan Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde “Eş Durumu
sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit edilen hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.” hükmünün bulunduğu, ancak yukarıda da açıkça bahsedildiği üzere başvuranın atamasının toplamda (9) defa ertelenmiş olduğu dikkate alındığında, başvuruya konu işlemde idarenin art niyetinden bahsedilemeyeceğinin açık olduğu, bahse konu işlemde mevzuata aykırılığın bulunmadığının değerlendirildiği,
2.8) İdarenin, başvuranın devlet memuru olmayan eşinin çalışması nedeniyle atama işlemi tesis etme ya
da etmeme gibi bir zorunluluğu olmadığının görüldüğü, aksi halin kabulü başvuranın meslek hayatı boyunca Artvin ilinde görevlendirilmesini gerektirdiği, başka hiçbir birimde görevlendirilemeyeceği anlamına geldiği, bu durumun eşi özel sektörde çalıştığını belirten tüm personele emsal teşkil edeceği ve benzer durumda olan tüm personelin istediği ilde meslek hayatı boyunca çalışmasını sağlayacağı, izaha muhtaç ve hizmet gerekleriyle örtüşmeyen bir durumu ortaya çıkararak idarenin belli bir plan doğrultusunda yaptığı personel planlamasını olumsuz etkileyeceği,
2.9) Benzer bir durumda eşi devlet memuru olmayan başka bir personelin idari davaya konu olmuş atama
işlemi ile ilgili olarak Sakarya 1. İdare Mahkemesinin E.2018/625, K.2019/29 sayılı kararı ile idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme veya değiştirmeme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisini dava konusu olayda emniyet hizmetlerinin önem ve özelliğine uygun olarak kullandığı gerekçesi ile ret kararı verildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
3.2) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu
tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.”,
3.3) “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar
başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 inci
maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir…”,
6) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
6.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro
imkânları gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”,
6.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu
maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere
atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.”,
6.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 inci maddesinde;
“Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir…”,
6.4) “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) ve (c) bentlerinde; “a)Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânın olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere… c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir. ”,
6.5) “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz.
(Değişik üçüncü cümle: 12/12/2016-2016/9742 K.) Ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.”,
7) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
7.1) “Bölge Tespitine Ait Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(Değişik : 15/2/2002-2002/3814 K.)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasına esas olmak üzere iller yurdumuzun emniyet ve asayiş, ekonomik, sosyal, kültürel, ulaşım imkanı ve şartları yönünden birbirine benzerlik ve yakınlıkları itibarıyla iki bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgelerin kapsamına giren il merkezleri ile polis kuruluşu bulunan ilçe ve yerleşim yerleri, personelin bu yerlerdeki zorunlu hizmet süreleri gözönüne alınarak alt bölgeler şeklinde gruplandırılmıştır.
(Değişik ikinci fıkra: 19/3/2012-2012/2962 K.) Bu Yönetmeliğe ekli (1) sayılı cetvelde ana bölgeler, alt bölgeler ve hizmet süreleri gösterilmiştir.”,
7.2) “Bölgelerde Hizmet Zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinde; “Personelin, atandığı bölgede, bu
Yönetmelik ile kalması öngörülen süreden önce alınmasını gerektiren bir sebep olmadıkça o bölge için tespit edilmiş süre kadar hizmet görmesi zorunludur.”,
7.3) “Bölgeler” başlıklı 21 inci maddesinde; “(Değişik: 15/2/2002-2002/3814 K.) Emniyet Hizmetleri
Sınıfına mensup olanların atama ve yer değiştirmeleri için yurdumuz birinci ve ikinci bölge olmak üzere iki bölgeye ayrılmıştır. (Mülga ikinci cümle: 19/3/2012-2012/2962 K.) (…)
(Değişik ikinci fıkra: 6/6/2016-2016/8872 K.) Her bölge, bölgeye dahil olan il ve ilçeler itibarıyla alt bölgelere ayrılmış ve bunlar ekli (1) sayılı cetvelde belirtilmiştir. Emniyet Teşkilatındaki il ve ilçe kuruluşları dışında kalan ve doğrudan Genel Müdürlüğe bağlı kuruluşlarda görevli personelin o bölgede hizmet süresi, birimin bağlı bulunduğu il veya ilçe merkezinin ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen hizmet süresine bir yıl ilave edilmek suretiyle belirlenir. Diyarbakır, Van ve Tunceli
illerinde, özel harekat branşlı personelin görev süresi ekli (1) sayılı cetvelde bu iller için gösterilen sürelere bir yıl ilave edilerek tespit edilir.”,
7.4) “Bölgeler ve Hizmet Süreleri” başlıklı 23 üncü maddesinde; (Değişik: 15/2/2002-2002/3814 K.)
Personelin bölgelere göre zorunlu hizmet süreleri; a) Birinci bölgenin; A-Alt bölgesine girenler 10 yıl, B-Alt bölgesine girenler 8 yıl, C-Alt bölgesine girenler 7 yıl, D-Alt bölgesine girenler 6 yıl, E-Alt bölgesine girenler 5 yıl, F-Alt bölgesine girenler 4 yıl, G-Alt bölgesine girenler 3 yıl, b) (Değişik: 6/6/2016-2016/8872 K.) İkinci bölgenin;
A-Alt bölgesine girenler 7 yıl, B-Alt bölgesine girenler 6 yıl, C-Alt bölgesine girenler 5 yıl, D-Alt bölgesine girenler 4 yıl, E- Alt bölgesine girenler 3 yıl, F- Alt bölgesine girenler 2 yıldır.
(Değişik fıkra: 6/6/2016-2016/8872 K.) Birinci bölgede hizmet süresini dolduranların atanma talebinde bulunmaları veya bu nedenle birimi tarafından atanmalarının talep edilmesi halinde, tercih formları alınmak suretiyle talepleri Genel Müdürlükçe değerlendirilir. Bu maddenin uygulanmasında personelin görev yapmakta olduğu alt bölgeler de gözönüne alınır.
(Ek fıkra: 14/6/2010-2010/591 K.) Personelin hizmet süresinin hesaplanmasında süre başlangıç tarihi, atandığı yerde göreve başlama tarihidir. Hizmet süresinin hesaplanmasında aynı il sınırları içinde bulunan farklı birimlerde geçirilen süreler birleştirilir. Birinci bölgede hizmet süresini dolduranların süre hesabında, yıl döngüsü olarak genel atama dönemleri esas alınır; ancak üç aya kadar eksik hizmeti olanlar bölgedeki hizmet süresini tamamlamış sayılır.
7.5) “Bir Yıl İçinde İkinci Kez Yer Değiştirme İşlemi” başlıklı 31 inci maddesinde; “Farklı bir ildeki
birime atanan personelin bu atamasını takip eden bir yıl süreyle, haklarında 19 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla yeni bir atama işlemi tesis edilmez.”,
7.6) “Eş Durumu Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde; “Emniyet Teşkilatında
çalışan eşlerden birisi, kadro müsait olduğu takdirde diğerinin bulunduğu yere atanabilir. Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla, istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler. Eş durumu sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit olunan hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete
aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran; İzmir İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda sicil numarasıyla polis memuru olarak
görev yaptığını, eşinin ise Artvin Murgul Huzurevi kadrosunda 4D kadrosunda bakım personeli olarak çalıştığını belirterek, aile birliğinin sağlanabilmesi için Artvin Emniyet Müdürlüğüne atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10) İlgili idare (Emniyet Genel Müdürlüğü) tarafından; başvuranın hizmet süresi 10 yıl olan İzmir Emniyet
Müdürlüğünde 05/11/2020 tarihinden itibaren görev yapmakta olduğu ve buradaki hizmet süresinin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle Artvin Emniyet Müdürlüğüne atanma talebinin uygun görülmediği ifade edilmektedir.
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarını düzenleyen
72 nci maddesinin ikinci fıkrasında da, yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini
muhafaza etmek için kurumlar arasında gerekli koordinasyonun sağlanması ve belli esaslar çerçevesinde atamanın yapılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca yine aynı maddede yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görevin bulunmaması durumunda memura eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere belirtilen şartlarda izin verilebileceği hükme bağlanmıştır.
12) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda
Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
13) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Eş Durumu
Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesi uyarınca Emniyet Teşkilatında çalışan eşlerden birisinin, kadro müsait olduğu takdirde diğerinin bulunduğu yere, eşleri emniyet mensubu olmayanların ise kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla, istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere atanma imkânlarının olduğu anlaşılmaktadır.
14) Başvuran ile benzer bir durumda olan başka bir Emniyet Teşkilatı personeli tarafından eş durumu
bakımından atanma talebinin idarece reddi üzerine açılan davada Sakarya 1. İdare Mahkemesince verilmiş E.2018/625, K.2019/29 sayılı karar uyarınca; “ … davacı tarafından eşinin kuaför olduğu, Bursa ili Nilüfer ilçesinde kendine ait iş yeri olduğundan bahisle aile birliği mazereti ile 23.05.2018 tarihinde Bursa iline atanmak için talepte bulunulduğu, talebinin 29.06.2018 tarihinde genel atama
döneminde reddedilmesi üzerine, ret işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının eşinin özel sektörde çalıştığı (kuaför olduğu) göz önüne alındığında yukarıda anılan Yönetmeliğin 38. maddesi hükümlerinden faydalanamayacağı açıktır.
Bu durumda, idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme veya değiştirmeme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisini dava konusu olayda emniyet hizmetlerinin önem ve özelliğine uygun olarak kullandığı, bu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında sübjektif (öznel) nedenlerle kullandığına dair dava dosyasında herhangi bir bilgi ve belgenin de mevcut olmadığı anlaşıldığından; dava konusu işlemde yukarıda anılan yasa ve yönetmelik hükümleriyle kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine, …” denilerek, devlet memuru olmayan (işçi statüsünde çalışan) personelin mezkûr Yönetmeliğin 38 inci maddesi hükümlerinden faydalanamayacağı, idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme veya değiştirmeme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisini dava konusu olayda emniyet hizmetlerinin önem ve özelliğine uygun olarak kullandığı gerekçeleri ile ret kararı verilmiş olduğu tespit edilmiştir.
15) Somut olayda, başvuranın aile bütünlüğünü sağlamak amacıyla, eşinin görev yeri olan Artvin iline
atanma talebinin; Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
“Eş Durumu Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde yer alan “Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler. Eş durumu sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit olunan hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.” hükümleri kapsamında değerlendirildiği, ancak başvuranın talebinin mezkûr Yönetmelik uyarınca 1. Bölgede yer alan ve zorunlu hizmet süresi 10 yıl olan İzmir ilindeki hizmet süresini henüz doldurmamış olması ve emniyet hizmetlerine ilişkin kamu yararı bakımından mevcut kadrosundaki görevine devam etmesinin uygun olacağı düşünüldüğü için reddedildiği anlaşılmaktadır.
16) Kamu hizmetlerinin sürekliliği ilkesi uyarınca, kamu hizmetlerinin aksamadan sunulmasını teminen
kamu görevlilerinin tayin işlemlerinde aile birliğinin dikkate alınması hususunda bazı istisnalar getirilmesi hukuken mümkündür. Bu istisnalardan biri de farklı kurumlarda çalışan eşlerden biri başka bir yere atandığında, memur olan diğer eşin çalıştığı kurumun başka bir yerde teşkilatının bulunmaması gerektiğidir. Münhal kadro bulunmaması durumu da bu istisnalar arasında yer almaktadır. Ayrıca, Devlet Memurları Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
“Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet
Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edileceği hükme bağlanmıştır. Emniyet
Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümleri uyarınca ülkemizin 1.
Bölge (Batı) ve 2. Bölge (Doğu) olmak üzere iki bölgeye ayrıldığı, Emniyet Teşkilatı personelinin sırasıyla her iki bölgede de görev yapmasının esas alındığı, başvuranın 05/11/2021 tarihinden itibaren
İzmir’de görev yapmakta olduğu ve mezkûr Yönetmelikte İzmir ili için belirtilen 10 yılı görev süresini henüz tamamlamadığı görülmektedir.
17) Bununla birlikte, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Eş
Durumundan Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde “Eş Durumu sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit edilen hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.” şartı arandığından ve başvuranın daha önceki görev yeri olan ve görev yaptığı dönem itibarıyla hizmet süresi 2 yıl olan
Artvin ilinden (2. Bölge) toplamda 9 defa başka ile (1. Bölge) atamasının ertelendiği anlaşıldığından, başvuranın Artvin ilindeki bölge hizmet süresini tamamlamış olduğu ve 2020 itibarıyla görevlendirildiği İzmir ilinde (1. Bölge) 10 yıllık hizmet süresinin bulunduğu dolayısıyla daha önce görev yaptığı Artvin iline tekrar atanma imkânının bulunmadığı, ancak İzmir ilindeki 10 yıllık hizmet süresini tamamladıktan sonra yer değişikliği talebinde bulunabileceği anlaşılmıştır.
18) Bu kapsamda Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden
İzmir ilinin nüfusunun 3.827.813 olduğu ve 11.574 polis memuru rütbesinde personel bulunduğu, Artvin İlinin ise nüfusunun 105.714 olduğu ve 879 personelin bulunduğu, nüfusa göre yapılan oranlama neticesinde İzmir ilindeki personel ihtiyacının elzem olduğu, ayrıca, başvuranın görev yapmış olduğu İzmir ilinin asayişe müessir olaylarının en çok olduğu illerden olması, nüfusu ve konumu itibariyle birçok etkinliğe ve organizasyona, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine, siyasi parti etkinliklerine ve spor müsabakalarına ev sahipliği yapması gibi hususların yanı sıra, şark dönüşü tercih edilme oranlarının diğer illere nazaran daha düşük olması nedeniyle personel ihtiyacının bulunduğu, dolayısıyla başvuranın halihazırda görev yapmakta olduğu İzmir ilinde hizmetine daha çok ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır.
19) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; “Bölgelerde Hizmet
Zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinde; “Personelin, atandığı bölgede, bu yönetmelik ile kalması öngörülen süreden önce alınmasını gerektiren bir sebep olmadıkça o bölge için tespit edilmiş süre kadar hizmet görmesi zorunludur.” hükmünün bulunduğu, “Bölgeler ve Hizmet Süreleri” başlıklı 23 üncü maddesinde 1. Bölgede yer alan İzmir ilinin zorunlu hizmet süresinin 10 yıl olarak düzenlendiği, Yönetmeliğinin “Bir Yıl İçinde İkinci Kez Yer Değiştirme İşlemi” başlıklı 31 inci maddesindeki
“Farklı bir ildeki birime atanan personelin bu atamasını takip eden bir yıl süreyle, haklarında 19 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla yeni bir atama işlemi tesis edilmez.” hükmünün yer aldığı ve “Eş Durumu Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesindeki “Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler. Eş durumu sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit olunan hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.” hükmüne göre başvuranın Artvin ilinde göreve başladığı 2009 yılından itibaren ayrıldığı tarihe kadar 11 yıl çalıştığı ve bahse konu dönem itibarıyla hizmet süresi 2 yıl olan
Artvin ilinde toplamda 9 defa başka ile atamasının ertelendiği ve başvuranın 1. Bölgede bulunan İzmir ilinde zorunlu bölge hizmet süresini tamamlamadığı için 2. Bölgede bulunan Artvin iline tekrar atanma imkanının bulunmadığı anlaşıldığından, başvuranın daha önce görev yapmış olduğu Artvin iline tekrar atanma talebin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmektedir.
20) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, ilgili yargı kararları,
idarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; polis memuru olan başvuranın göreve başlarken bu görevin gerektirdiği tüm mevzuat hüküm ve şartlarını kabul etmiş olduğu, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca yurdumuzun emniyet ve asayiş, ekonomik, sosyal, kültürel, ulaşım imkanı ve şartları yönünden birbirine benzerlik ve yakınlıkları itibarıyla iki bölgeye (1. Bölge ve 2. Bölge) ayrıldığı, yukarıda belirtilen kriterler
çerçevesinde bölgelerin ve illerin ihtiyaç durumuna göre personel planlaması yapılarak personelin yurt genelinde dengeli bir dağılımının sağlanması ve çalışma barışının tesisi bakımından emniyet personelinin sırasıyla her iki bölgede çalışmalarının öngörüldüğü, emniyet hizmetlerinin önem ve özelliğine uygun olarak idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme veya değiştirmeme konusunda takdir yetkisinin bulunduğu, mevcut durum itibarıyla İzmir ilinde (1. Bölge) görev yapmakta olan başvuranın daha önce görev yapmış olduğu Artvin iline (2.
Bölge) tekrar atanma talebi ile ilgili olarak mezkur Yönetmelik uyarınca İzmir ili için belirlenmiş olan
10 yıllık hizmet süresini henüz doldurmamış olması ve idarenin emniyet hizmetlerine ilişkin kamu
yararı bakımından başvuranın İzmir ilinde görevine devam etmesinin uygun olacağı görüşü dikkate alındığında, idarenin başvuru konusu talebi reddetme gerekçesinin yukarıdaki düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uyarlık gösterdiği anlaşıldığından, başvuranın Artvin iline eş durumundan tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi