Eş durumu nedeniyle yer değişikliği talebinde kamu personeli sayılma ve aile birliğinin sağlanması için bakanlıklar arası koordinasyon gerekliliği (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/14522-S.21.23266

BAŞVURU NO : 2021/9563

KARAR TARİHİ : 08/10/2021

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Eş durumu nedeniyle yer değişikliği talebi hk

BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Bodrum Adliyesinde sözleşmeli mübaşir olarak görev yaptığını, 02/03/2021 tarihinde eş durumu nedeniyle Bodrum Adliyesinden Gümüşhane Adliyesine tayin talebinde bulunduğunu, Bodrum

Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 05.04.2021 tarihli ve sayılı kararında “İlgilinin eşinin kamu personeli olmadığı ve mazeretinin Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı” gerekçe gösterilerek muvafakat verilmediğini ve Adalet

Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 03.05.2021 tarihli ve sayılı yazısında aynı gerekçeye dayanarak söz konusu kararın uygun görülmediğini ve talebinin reddedildiğini ancak eşinin Sözleşmeli

Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar çerçevesinde Gümüşhane Valiliği 112 Acil Çağrı Merkezlerine sözleşmeli personel olarak teknisyen unvanına 22/8/2019 tarihinde atandığını ve halen burada görev yapmakta olduğunu, bu nedenle Bodrum Adalet Komisyonu Başkanlığınca tayin başvurusuna muvafakat verilmemesinin hukuki dayaktan yoksun olduğunu belirterek söz konusu hukuka aykırı kararın geri alınmasını ve aile birliğinin sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Adalet Bakanlığının 10.06.2021 tarihli ve E- sayılı cevabi yazısında; ilgilinin eşinin 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin kamu personeli olmadığı ve mazeretinin söz konusu Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından, Bodrum Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının anılan kararının Bakanlıkça uygun görüldüğünden adı geçenin talebinin uygun görülmediği açıklamasın yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

…

B) Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.” hükmü düzenlenmiştir.

6. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı ek 3 üncü maddesinde, “Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir.

…

b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kısmen kabulü ile kısmen red kısmen tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Bodrum Adliyesinde sözleşmeli mübaşir olarak görev yapan başvuran, eş durumu nedeniyle Bodrum

Adliyesinden Gümüşhane Adliyesine tayin talebinde bulunduğunu, eşinin Gümüşhane Valiliği 112 Acil

Çağrı Merkezlerine sözleşmeli personel olarak teknisyen unvanında görev yapmasına karşın eşinin kamu personeli olmadığı ve mazeretinin Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini belirterek söz konusu kararın geri alınmasını ve

Gümüşhane Adliyesine atamasının yapılarak aile birliğinin sağlanmasını talep etmektedir.

9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

10. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, sözleşmeli personel statüsünde bulunan başvuranın eşinin Gümüşhane Valiliği 112 Acil Çağrı Merkezinde görev yapmakta olduğu, İçişleri Bakanlığınca 81

İl Valiliğine hitaben yazdığı yazıda, 112 Acil Çağrı Merkezi Projesi kapsamında 4/B statüsüne tabi personel alımının yapıldığı, 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü kadrolarına atanan söz konusu personelin başka birimlerde görevlendirilmemesi hususunun talimatlandırıldığı; bu kapsamda başvuran, eş durumu nedeniyle Gümüşhane Adliyesine atanmak üzere kurum içi yer değişikliği talebinde bulunduğu; Adalet

Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce Bodrum Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu

Başkanlığının “ilgilinin eşinin 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin kamu personeli olmadığı ve mazeretinin söz konusu Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı” gerekçeli kararı uygun görülerek başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

11. İlgili mevzuat incelendiğinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4/B maddesinde tanımına yer verilen ve istihdam şekilleri arasında sayılan sözleşmeli personelin, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esaslar gereğince kurum içi yer değişikliğinin yapılabilmesi için ilgili personelin vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması gerektiği düzenlenmiş bulunmaktadır.

12. İlgili idare tarafından sunulan gerekçede, başvuranın eşinin 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin kamu personeli olmadığı belirtilmekle birlikte, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık

Sigortası Kanununun sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak hakları, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esasları düzenleme amacıyla yürürlüğe konulmuştur.

13. He ne kadar sözleşmeli personel statüsünde görev yapmakta olanların, söz konusu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının a bendi kapsamına girdiği görülse de, sözleşmeli personel statüsünün 657 sayılı Kanunda tanımlandığı ve bu statüde çalışanlara ilişkin hususların Sözleşmeli Personel

Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda düzenlendiği anlaşılmakta olup, sözleşmeli personel statüsünde çalışanların kamu personeli olup olmadığı hususunun bu kapsamda belirlenmesi yerinde olacaktır.

14. Zira, Anayasa Mahkemesinin 10/03/2011 tarih ve E:2008/54, K:2011/45 sayılı kararında da; Anayasa’nın 128. maddesinde, Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, maddede sözü edilen “diğer kamu görevlileri” kavramının memurlar ve işçiler dışında, kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli

görevlerde, kamu hukuku ilişkisiyle çalışanları kapsadığı belirtilmek suretiyle, 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi kapsamında çalışanların da, Anayasa’nın 128. maddesinde belirtilen “diğer kamu görevlileri” kapsamında görüldüğü, bu kapsamda sözleşmeli personelin kamu personeli tanımı içerisinde yer aldığı ve buna karşı sunulan gerekçenin hukuken yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

15. Diğer taraftan, başvuranın eşi Gümüşhane Valiliği 112 Acil Çağrı Merkezinde sözleşmeli personel statüsünde teknisyen unvanında görev yapmakta olup, İçişleri Bakanlığınca 81 İl Valiliğine hitaben yazdığı yazıda, 112 Acil Çağrı Merkezi Projesi kapsamında 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü kadrolarına atanan 4/B statüsüne tabi personelin başka birimlerde görevlendirilmemesi hususu talimatlandırılmakla birlikte, 81 il bünyesinde İl 112 Müdürlüğünün bulunduğu, başvuranın eşinin teknisyen unvanında başkaca il teşkilatlarındaki 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüklerinde istihdam imkanı bulunduğundan kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir görevde bulunmadığı; bu çerçevede

Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce uygun görülen Bodrum Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi

Adalet Komisyonu Başkanlığının Kararında, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda belirtilen şartları taşımadığı gerekçesi çerçevesinde eş durumuna bağlı yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin hukuken yerinde olduğu anlaşılmaktadır.

16. Bununla birlikte, başvuranın eşinin yer değişikliği imkanı bulunmakla birlikte, eşinin görev yeri değişikliği yapılmış olsa da İl 112 Müdürlükleri bünyesinde görevlendirileceği, başvuranın Bodrumda görev yapıyor olması ve eşinin muhtemel Muğla Valiliği bünyesinde yer değişikliğinin yapılması halinde dahi aile birliğinin sağlanmasının mümkün olamayacağı dikkate alındığında Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atamalarının yapılması suretiyle aile birliğinin sağlanması hususunun yeniden değerlendirilmesinin yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

17. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eş durumu nedeniyle yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin hukuken yerinde olduğu ancak aile birliğinin sağlanması amacıyla kurumlar arası koordinasyon sağlanarak yer değişikliği talebinin yeniden değerlendirilebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Muğla İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun kısmen reddi kısmen kabulüne,

Başvuranın eş durumu nedeniyle yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminin geri alınması talebinin

REDDİNE,

Aile birliğinin sağlanması amacıyla başvuranın eşinin yer değişikliğinin yapılabileceği yerler göz önünde bulundurularak İçişleri Bakanlığı ile sağlanacak koordinasyon sonucunda yer değişikliği talebinin yeniden değerlendirilmesi yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ADALET BAKANLIĞINCA bu karar

üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza ve başvurana bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Bu kararın BAŞVURANA, ADALET BAKANLIĞINA ve bilgi edinilmesi amacıyla İÇİŞLERİ

BAKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi