|
ÖZET: Başvuran, eş durumu nedeniyle Osmaniye iline atanma talebinde bulunmuş, ancak Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, başvuranın talebini, isteğe bağlı yer değiştirme kapsamında Adana iline nakil yapıldıktan sonra Osmaniye iline tayin talebinde bulunması gerektiği ve bulunduğu ilde üç yıl çalışmadan bu talebin kabul edilemeyeceği gerekçesiyle reddetmiştir. İlgili yönetmeliklerin 65. maddesi, personelin bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra yer değiştirme isteğinde bulunabileceğini belirtirken, 66. madde eş durumuna bağlı yer değiştirmelerde herhangi bir süre şartı öngörmemektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını belirterek, eş durumuna bağlı yer değiştirme talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini tavsiye etmiştir. Anayasa’nın aileyi koruma yükümlülüğü ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde, idarenin başvuranın talebini reddetme gerekçesinin dayanaksız olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/61-S.23.109
BAŞVURU NO : 2022/17610
KARAR TARİHİ : 02/01/2023
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Eş durumu mazeretine istinaden atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 30/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, eş durumu sebebiyle tayin istediğini, mevzuata göre tayini çıkması gerekirken asılsız gerekçelerle tayin talebinin reddedildiğini, ardından tayin talebinin reddine ilişkin cevabi yazının kendisinin içinde bulunduğu durumla örtüşmediğini açıklayan bir dilekçe daha yazdığını ancak bu dilekçesine cevap dahi verilmediğini, kendisinin talep ettiği tarihten bir ay sonra diğer bir meslektaşının eş durumuna bağlı olarak Hatay ilinden Osmaniye iline tayin edildiğini, kurumda aynı işi yapmış olmalarına rağmen personel arasında ayrımcılık yapılmasının kabul edilecek bir şey olmadığını iddia ederek, eşinin çalıştığı ile tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketi İnsan Kaynaklan Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 13/12/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle,
2.1. Adana Yüreğir Posta Kargo Dağıtım Müdürlüğü İdari Hizmet Sözleşmeli Dağıtıcısı
İstanbul Küçükçekmece Posta Kargo Dağıtım Müdürlüğü Dağıtıcısı iken, 2022 yılı nakil döneminde 13/06/2022 tarihli Nakil Talep Formu ile 06/07/2022 tarihli ve sayılı Genel Müdürlük Makam
Onayına istinaden, isteği üzerine Adana PTT Başmüdürlüğüne nakil talebinin uygun görüldüğü ve 17/08/2022 tarihinde göreve başladığı, akabinde bir ay sonra eşinin Osmaniye ilinde çalıştığından bahisle Osmaniye iline nakil talebinde bulunduğu,
2.2. Başvuranın, 03/05/2022 tarihinde evlendiği, eşinin Osmaniye ilinde çalıştığını (30/08/2021 tarihinde işe başladığı) bilmesine rağmen, 2022 Haziran ayında ilk tercihi olarak Adana iline nakil talebinde bulunduğu, Adana iline nakil yapıldıktan sonra görevinden ayrılmadan önce eş durumu nedeniyle Osmaniye iline nakil talebinde bulunması gerekirken Adana ilinde göreve başladıktan sonra Osmaniye iline nakil talebinde bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak
İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkındaki Yönetmeliğin “İsteğe bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 65 inci maddesinde “Personel bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra yer değiştirme suretiyle atama isteğinde bulunabilir’ denildiğinden bulunduğu ilde 3 yıl çalıştıktan sonra talepte bulunabileceği anlaşıldığından, eş durumundan naklinin uygun görülmediği,
2.3. Başvuranın talebi hakkında Şirkete açmış olduğu dava bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması
ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. (Ek fıkra:
7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 375 sayılı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu,
2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Sözleşmeli personel istihdamı” başlıklı Ek 27’nci maddesinde, “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülenlere ait hizmetler 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilen personel eliyle yürütülür. …”
6. 19.11.2019 tarihli ve 30953 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim
Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğin,
6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketinde görev yapan idari hizmet sözleşmeli personelin hak, yükümlülük ve sorumlulukları ile işe alma, atama, görevlendirilmesi ile eğitim, terfi, görevde yükselme, pozisyon değişikliği, disiplin, izin, görevden alma, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi, sona erdirilmesine ilişkin hususlar ve diğer özlük haklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
6.2. “İsteğe bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 65’inci maddesinde; “1) Personel bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra yer değiştirme suretiyle atama isteğinde bulunabilir. …”
6.3. “Eş durumu nedeniyle yer değiştirmeler” başlıklı 66’ncı maddesinde; “… (2) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere tayini yapılabilir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran eş durumuna istinaden eşinin çalışmakta olduğu Osmaniye iline atanmayı talep etmektedir.
9. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, isteğe bağlı yer değiştirme kapsamında Adana iline nakil yapıldıktan sonra görevinden ayrılmadan önce eş durumu nedeniyle
Osmaniye iline nakil talebinde bulunması gerektiği ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde
Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkındaki Yönetmeliğin 65 inci maddesi uyarınca bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra talepte bulunabileceği gerekçeleriyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
10. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 27’nci maddesinde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülenlere ait hizmetlerin 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilen personel eliyle yürütüleceği hükmüne yer verilmekte, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli
Personel Hakkında Yönetmeliğin, 1’inci maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının; Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketinde görev yapan idari hizmet sözleşmeli personelin hak, yükümlülük ve sorumlulukları ile işe alma, atama, görevlendirilmesi ile eğitim, terfi, görevde yükselme, pozisyon değişikliği, disiplin, izin, görevden alma, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi, sona erdirilmesine ilişkin hususlar ve diğer özlük haklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu öngörülmekte, 65’inci maddesinde; personelin bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra yer değiştirme suretiyle atama isteğinde bulunabileceği hüküm altına alınmakta, 66’ncı maddesinde ise, Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere tayinin yapılabileceği hükme bağlanmaktadır.
11. Anayasamızın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünün 41 inci maddesinde; ailenin Türk toplumunun temeli olduğu vurgulanmakta, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirler alması ve teşkilatını kurması gerektiği teminat altına alınmaktadır. Bu düzenleme ile ailenin korunmasına yönelik olarak devlete verilen görevin öngörüldüğü şekliyle yerine getirilebilmesinin temel koşullarından birisinin de aile birliğinin sağlanması olduğu; aksi bir uygulamanın ise, ailenin huzurunu temelden sarsarak maddi ve manevi anlamda toplum açısından giderilmesi çok zor olan zararları beraberinde getireceği, böylesi bir durumun ise, günümüzün evrensel anlamda kabul görmüş sosyal ve hukuk devleti anlayışıyla da bağdaşmayacağı açıktır.
12. Somut olayda, idari hizmet sözleşmeli başvuranın, 03/05/2022 tarihinde evlendiği, 13/06/2022 tarihli nakil talep formu ile isteğe bağlı yer değiştirme kapsamında birinci tercihi olan Adana iline atanmasının Genel
Müdürlük Makamının 06/07/2022 tarih ve sayılı oluru ile onaylandığı, 02/08/2022 tarihinde naklen ayrılışını yaptığı, 17/08/2022 tarihinde göreve başladığı, 08/09/2022 tarihinde ise eş durumuna istinaden
Osmaniye iline atama talebinde bulunduğu görülmekte, her ne kadar başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçelerinden biri olarak, ilgili idarece, başvuranın isteğe bağlı yer değiştirme kapsamında Adana iline nakil yapıldıktan sonra görevinden ayrılmadan önce eş durumu nedeniyle Osmaniye iline nakil talebinde bulunması gerektiği ifade edilmişse de, başvuranın eşinin 30/08/2021 tarihinde işe başladığı dikkate alındığında, başvuranın gerek 13/06/2022 tarihi ve gerekse de naklen ayrılışını yaptığı 02/08/2022 tarihi itibariyle eş durumu nedeniyle yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğinin 66’ncı maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen şartı sağlayamadığı, kaldı ki, ilgili idarece başvuranın talebinin reddine dayanak olarak ileri sürülen bu gerekliliğe ilişkin bir hükmün söz konusu Yönetmelikte yer almadığı, ayrıca, ilgili idarece de söz konusu gerekliliğin dayanağı olan bir mevzuat hükmüne değinilmediği hususları dikkate alındığında, ilgili idarece ileri sürülen bu gerekçenin dayanaktan yoksun olduğunu belirtmek gerekmektedir.
13. Diğer taraftan, hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında
Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E.
2002/38, K. 2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir. Bu kapsamda, ilgili idarece ileri sürülen başvuranın bulunduğu ilde üç yılı tamamlamadan eş duruma bağlı yer değiştirme talebinde bulunamayacağı açıklaması karşısında, Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkındaki Yönetmeliğin isteğe bağlı yer
değiştirme başlığı altında yer alan 65 inci maddesi hükmü metninin, “Personel bulunduğu ilde üç yıl çalıştıktan sonra yer değiştirme suretiyle atama isteğinde bulunabilir.” şeklinde olduğu, söz konusu hükümden, isteğe bağlı yer değiştirme ile atanan personelin bulunduğu ilde üç yılını tamamlamaksızın isteğe bağlı yer değiştirme talebinde bulunamayacağının anlaşılması gerektiği, zira, ilgili hükmün lafzı incelendiğinde, isteğe bağlı yer değiştirme gerçekleştikten sonra eş durumu mazeretinin ortaya çıkması halinde de söz konusu süre şartını aranacağına ilişkin bir ibare içermediği, ayrıca, aynı Yönetmeliğin 66’ncı maddesinde de eş durumuna bağlı yer değiştirmeler bakımından herhangi bir süre şartı öngörülmediği hususları dikkate alındığında, ilgili idarece başvuranın talebinin reddine dayanak olarak gösterilen gerekçenin hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı değerlendirilmektedir.
14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; ilgili idarenin başvuranın eş durumuna bağlı yer değiştirme talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın eş durumuna bağlı yer değiştirme talebinin yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 66’ncı maddesi kapsamında yeniden değerlendirilmesi hususunda POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, POSTA
VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi