TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/9356-S.14330
BAŞVURU NO : 2019/1960
KARAR TARİHİ : 01/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Naklen atanma veya geçici görevlendirme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza … tarafından yapılan başvuruda başvuran, … İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde 29/09/2010 tarihinden itibaren jeoloji mühendisi olarak görev yaptığını, … İl
Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde iki adet jeoloji mühendisi kadrosu olduğunu, eş durumu mazeretinin bulunduğunu ve eş durumundan tayin talebine ilişkin şartları sağladığını, ayrıca 6 yaşındaki oğlunun Ankara ilinde faaliyet gösteren TÜZYEKSAV (Türkiye Üstün Zekâlılar ve
Üstün Yetenekliler Eğitim Kültür ve Sağlık Vakfı) okulunda burslu kayıt hakkı kazanması nedenle çocuğunun eğitim durumu mazeretinin de bulunduğunu belirterek, eş durumu mazereti ve çocuğunun eğitim durumu mazereti nedeniyle Ankara AFAD Başkanlığı ya da Ankara
AFAD İl Müdürlüğüne naklen atamayı veya geçici görevlendirilme yapılarak Ankara iline geçişinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi/belge isteme yazısına istinaden, Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığının 10/04/2019 tarih ve … sayılı yazısı ile 16/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısında;
2.1) Başvuranın 28/09/2010 tarihinde ….İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde jeoloji
mühendisi olarak görev yapmaya başladığı, söz konusu İl Müdürlüğünde iki adet jeoloji mühendisi kadrosunun bulunduğu, başvuran dışındaki diğer jeoloji mühendisinin 24/02/2014 tarihinden itibaren Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Planlama ve Risk Azaltma Dairesi
Başkanlığında geçici görevle çalıştığı,
2.2) Başkanlığın merkez teşkilatında mühendis kadrolarının dolu olduğu ve yeteri kadar geçici
görevli personelin çalışmakta olduğu, Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde ise 4 jeoloji mühendisinin görev yaptığı ve kadroların tamamının dolu olduğu, bu nedenle kadro doluluk
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
oranları, fiili çalışan sayıları ve başvuranın branşında tek olması nedeniyle hizmetine duyulan ihtiyaç gereği başvuranın atamasının uygun görülmediği,
2.3) Kadrosu … İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde olup, Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığında geçici görevle çalışan diğer jeoloji mühendisinin eş durumu mazeretinin devam ettiği,
2.4) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Planlama ve Risk Azaltma Dairesi Başkanlığında
geçici görevle çalışan …’ın geçici görevlendirmesinin Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığının 03/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısıyla iptal edildiği,
3) Kurumumuzun bilgi/belge isteme yazısına istinaden, … Valiliği İl Millî Eğitim
Müdürlüğünün 06/03/2019 tarih ve … sayılı yazısında; … ilinin merkez ilçesinde … Bilim ve Sanat Merkezi adı ile faaliyet gösteren, örgün eğitime devam eden, genel zihinsel, görsel sanatlar ve müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olarak tanılanan öğrencilere yönelik olarak eğitim veren kurumun bulunduğu, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
4.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Devlet organları ve idare
makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
4.2) “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde, “Aile, Türk
toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar…”,
4.3) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet,
sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
4.5) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
6.1) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer
değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. Bu suretle izin verilenlere, … Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.”
6.2) “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı
maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul:
15/5/1975-1897/1 md.) Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.”
7) 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Aile
Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; (…) d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (…) atanması suretiyle yapılabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın geçici
görevlendirme talebinin yeniden değerlendirilerek gerekli işlemlerin yapılması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiğine yönelik hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
9) 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran; eş durumu mazeretinin bulunduğunu ve eş
durumundan tayin talebine ilişkin şartları sağlandığını, ayrıca 6 yaşındaki oğlunun Ankara ilinde faaliyet gösteren TÜZYEKSAV (Türkiye Üstün Zekâlılar ve Üstün Yetenekliler Eğitim
Kültür ve Sağlık Vakfı) okulunda burslu kayıt hakkı kazanması nedenle çocuğunun eğitim durumu mazeretinin de bulunduğunu belirterek, eş durumu mazereti ve çocuğunun eğitim durumu mazereti nedeniyle Ankara AFAD Başkanlığı ya da Ankara AFAD İl Müdürlüğüne naklen atamayı veya geçici görevlendirilme yapılarak Ankara iline geçişinin sağlanmasını talep etmektedir.
10) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin,
atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 41 inci maddesi ile de ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve eşler arasında eşitliğe dayandığı vurgulanıp, Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklenmiştir. Bu Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, yer değiştirme ile ilgili atama esaslarının Devlet
Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikle de memurun aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği belirtilmiştir. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.
11) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik
alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
12) Diğer bir anlatımla, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere
atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
13) Somut olayda başvuranın 28/09/2010 tarihinden beri … İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde jeoloji mühendisi olarak görev yaptığı, söz konusu Müdürlükte iki adet jeoloji mühendisi kadrosunun bulunduğu, diğer jeoloji mühendisinin eş durumu mazereti gerekçesiyle 24/02/2014 tarihinden itibaren Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında geçici görevle çalışmaya başladığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığın 03/07/2019 tarihli ve 96395 sayılı yazısıyla geçici görevlendirmesinin iptal edildiği, başvuranın ise eş durumu mazereti ve çocuğunun eğitim durumu mazereti gerekçesiyle Ankara iline atanma veya geçici görevle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
görevlendirme talebinde bulunduğu, ancak başvuranın branşında tek olması ve hizmetine ihtiyaç duyulması sebebiyle talebinin uygun görülmediği tespit edilmiştir.
14) 12 inci paragrafta yer alan Anayasa Mahkemesi Kararında da belirtildiği üzere, İdarenin
aile birliğini muhafaza etmeye özen gösterilmesi gerekmekle birlikte kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alarak kamu görevlilerinin naklen atanma ve geçici görevlendirme taleplerini karşılaması gerekmektedir. Şüphesiz İdarenin naklen atama ve geçici görevlendirme taleplerini karşılamada takdir yetkisi bulunmaktadır.
Ancak İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
15) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının merkez teşkilatında mühendis kadrolarının dolu olması nedeniyle başvuranın Ankara iline naklen atanma imkânı olmadığı, başvuranın branşında tek olması ve hizmetine ihtiyaç duyulması sebebiyle geçici görevlendirme taleplerinin de reddedildiği, … İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde başvuran dışında jeoloji mühendisi olarak görev yapan diğer personelin ise 2014 yılından beri Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında geçici olarak görevlendirildiği, söz konusu personelin geçici görevlendirmesinin 03/07/2019 tarihi itibariyle iptal edildiği anlaşılmakla birlikte Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının söz konusu personeli Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bünyesinde çalıştırmaya devam ettiğinin görüldüğü, bu durumda …İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde iki adet jeoloji mühendisi kadrosu bulunduğundan İdarenin başvuranın branşında tek olması gerekçesiyle geçici görevlendirme talebini reddetme gerekçesinin dayanaksız kaldığı, ayrıca 2014 yılından beri … İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğünün tek bir jeoloji mühendisi kadrosuyla faaliyet yürüttüğü, 2014 yılında aynı birimde çalışan bir başka jeoloji mühendisinin eş durumu mazereti gerekçesiyle geçici görevlendirme talebi olumlu karşılanırken 2019 yılında başvuranın geçici görevlendirme talebinin reddedilmesinin başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaçla açıklanamayacağı, İdarenin naklen atama ve geçici görevlendirme taleplerini karşılamada takdir yetkisi bulunsa da, bu yetkinin eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiği, İdarenin aynı kadroda bulunan ve benzer gerekçelerle geçici görevlendirme talep eden iki personel arasında hiçbir somut ayırım yapmadan birisinin talebini olumlu değerlendirirken diğerinin talebini reddetmesinin eşitlik ilkesine aykırı olacağı, bu durumun benzer gerekçelerle geçici görevlendirme talebinde bulunan başvuran açısından hakkaniyete aykırı sonuç doğuracağı değerlendirilmiş olup bu gerekçelerle başvuranın geçici görevlendirme talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 26/07/2019 tarihli ve 9550 sayılı yazı ile bildirilmiş olup … İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın geçici görevlendirme talebinin yeniden değerlendirilerek gerekli işlemlerin yapılması hususunda AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca; AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.