|
ÖZET: Başvuran, down sendromlu çocuğu için evde bakım ücreti talep etmiş, gerekli işlemler sonrasında 04/10/2016 tarihinde taahhüt sözleşmesi imzalamıştır. Ancak, bakım ücreti 5 ay boyunca ödenmemiştir. Başvuran, bu süreçte İl Müdürlüğü’ne tekrar başvurarak ödemenin Nisan 2017’den itibaren yapılacağı bilgisi almış, fakat geçmişe dönük ödeme yapılmayacağı belirtilmiştir.
İdare, başvuranın eşinin kamu görevinden ihraç edilmesi nedeniyle tereddüt yaşamış ve bu sebeple ödemeleri durdurmuştur. Ancak, başvuranın çocuğunun ağır engelli raporu ve bakım ihtiyacı göz önünde bulundurulduğunda, ödemelerin yapılmaması hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, Danıştay, başvuranın geçmişe dönük evde bakım ücretinin ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar, engelli bireylerin haklarının korunması ve sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16781-16781 |sayi|53878609-101.07.04-E.53878609-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/8447 2017/ 8447
KARAR TARİHİ : 29/12/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Isparta Aile ve Sosyal Politikalar İl
Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Evde bakım aylığının 5 ay boyunca yatırılmadığından bahisle geçmişe dönük ödeme yapılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/06/2017 30.6.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; down sendromlu oğlunun evde bakım ücreti için Isparta Aile ve Sosyal Politikalar İl
Müdürlüğü’ne başvuru yaptığını, gerekli tahkikatlar yapıldıktan sonra söz konusu ücreti almaya hak kazandığı anlaşılarak 04/ 10/ 2016 tarihinde taahhüt sözleşmesinin yapıldığını, ödemelerin yapılması için banka hesabı açılmasının söylendiğini, dolayısıyla hesabı açtırıp İl Müdürlüğüne bildirdiğini, ancak bakım ücretinin 5 ay süresince yatırılmadığını, 29/ 03/ 2017 tarihinde tekrar İl Müdürlüğüne çağrıldığını, ödemenin Nisan 2017 ayından itibaren yapılacağı bilgisinin verildiğini, tekrar bir taahhüt sözleşmesi imzalatıldığını ve geçmişe dönük ödeme yapılamayacağının söylendiğini, 04/ 10/ 2016 itibarıyla ödenmesi gereken bakım ücretinin 5 ay boyunca ödenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını ifade etmekte ve geçmişe dönük ödemelerin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Isparta Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’nün 10/ 10/ 2017 tarih ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın engelli oğlu için Müdürlüklerine 27/ 09/ 2016 tarihinde başvuruda bulunduğu,
1 / 92.2. Müdürlük tarafından yapılan 06/ 10/ 2016 tarihli denetim sonucu anne olan başvurana 2828 Sayılı
SHÇEK Kanununa göre düzenlenmiş olan Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Esaslarının
Düzenlenmesine İlişkin Yönetmeliğe göre Evde Bakım Hizmetinden yararlandırılmasının uygun görüldüğü, Yönetmeliğin 13. Maddesi 1. Fıkrasının (d) bendi gereği 01/ 10/ 2016 tarihin geçerli olmak üzere 13/ 10/ 2016 tarihli ve 3078 sayılı İl Müdürlüğü Onayı ile bakım ücreti ödenmesinin uygun görüldüğü, 2.3. Başvuran ile 04/ 10/ 2016 tarihinde Evde Bakım Taahhüt Sözleşmesi imzalandığı, 2.4. Ancak 2016/ 04 sayılı Genelgenin 8inci ve 10uncu maddeleri gereği başvurana Evde Bakım
Ödemesi yapılmasında tereddüde düşüldüğü ve ödeme yapılamayacağı bilgisinin aileye verildiği, 2.5. Müdürlük tarafından düzenlenen 28/ 03/ 2017 tarihli Bakıma Muhtaç Engelli Tespiti Bakım
Raporu Formu ile ise 01/ 03/ 2017 tarihinden geçerli olmak üzere bakım ücreti ödenmesinin uygun görüldüğü ve başvurana Evde Bakım Ücreti ödendiği, 2.6. Başvuranın oğlunun sağlık kurulu raporunun süresinin 07/ 09/ 2017 tarihinde dolduğu ve yeni alınan raporda ağır engelli ibaresinin yer almaması nedeniyle 07/ 09/ 2017 tarihi itibarıyla Evde
Bakım Ödemesi’nin sonlandırıldığı, ifade edilmiştir .
3. Bir üst paragrafa konu yazının eklerinden; 3.1. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından, 22/ 08/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile Isparta Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğüne 19/ 08/ 2016 tarih ve sayılı 2016/ 04 sayılı Genelge gönderildiği, 3.2. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’ne hitaben gönderdiği 10/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı yazısında, Karabük ve Balıkesir
Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüklerinin yazılarının gönderilerek, 672 sayılı KHK’ya göre kamu görevinden çıkarılan kimselerle aynı evde ikamet eden engelli ve engelli yakınının evde bakım taleplerinin İl Müdürlüklerince değerlendirilmesinde uygulanacak işlemler hususunda, 19/ 08/ 2016 tarihli ve 2016/ 4 sayılı Genelge dışında konu hakkında diğer mevzuat hükümlerince kısıtlayıcı/engelleyici/yasaklayıcı bir madde olup olmadığının bildirilmesinin talep edildiği, engelli evde bakım yardımı yapılmasının şartlarının mevzuatta ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği, başvuranın taleplerinin bu mevzuata göre görevli ve yetkili kimselerce değerlendirileceği ve mevzuat çerçevesinde işlem yapılacağı, diğer taraftan 19/ 08/ 2016 tarih ve 2016/ 4 sayılı Genelgede hangi durumlarda hangi işlemlerin yapılacağının açıkça belirtildiği, belirtilen sebeplerle yapılan işlemlerin mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gerektiği hususlarının ifade edildiği, 3.3. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün Uşak
Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’ne gönderdiği 18/ 01/ 2017 tarih ve sayılı yazısında, Hukuk Müşavirliğinin 3.1’inci maddeye konu cevabi yazısı ilgi tutularak 2016/ 4 sayılı
Genelge kapsamında engelli bakım hizmetlerine ihtiyacı olan bireylerin buna yönelik Genel
Müdürlüğün hizmetlerinden ilgili mevzuat hükümlerince ve insan hakları çerçevesinde faydalanmasında herhangi bir sakınca görülmediği belirtildiği,
2 / 93.4. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün Isparta Valiliği
Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’ne gönderdiği 24/ 02/ 2017 tarih ve sayılı yazısı içeriğinde, “BİMER başvurusunda belirtilen konunun Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği, 2016/ 04 sayılı Genelge ve çocukların yüksek yararı doğrultusunda değerlendirilmesi” hususlarının belirtildiği, 3.5. Isparta Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’nün Sosyal Hizmet Merkezi
Müdürlüğü’ne gönderdiği 16/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında talep edilen görüş yazısı neticesinde Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği ile 2016/ 04 sayılı Genelge çerçevesinde işlem yapılmasının belirtildiği, 3.5. Isparta Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü’nün 04/ 08/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne Fethullahçı Terör
Örgütü ile ilgili soruşturmalar sonucu cezaevinde olan ya da ihraç edilen kişilerin çocuklarına yönelik hizmet talepleri çerçevesinde ne tür işlem yapılacağına dair görüş sorduğu, görülmüştür .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 4.1.“Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .” 4.2.“Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır .” 4.3.“Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir …. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz .” 4.4. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır . Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir .” 4.5.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
3 / 94.6. “Yargı yolu” başlıklı 125inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür .” 5. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; 5.1. “Giriş” Bölümünde; “İşbu Sözleşme’ye Taraf Olan Devletler…
(t) Engellilerin çoğunluğunun yoksulluk koşullarında yaşadığının altını çizerek ve bu bakımdan, yoksulluğun engelliler üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekmenin kritik önemini kabul ederek, (x) Ailenin toplumun doğal ve temel birimi olduğu ve toplum ve devlet tarafından korunması gerektiğinin ve engellilerin tüm insan haklarından tam ve eşit ölçüde yararlanabilmesinin sağlanabilmesi için engelliler ile aile bireylerinin gerekli koruma ve desteği alması gerektiğine inanarak, …
Aşağıdaki hükümler üzerinde anlaşmaya varmışlardır…” 5.2. Engelli Çocuklar başlıklı 7inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Engelli çocuklarla ilgili tüm eylemlerde çocuğun en çıkarının gözetilmesine öncelik verir .” 5.3. “Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma” başlıklı 28inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taraf Devletler, engellilerin yiyecek, giysi ve barınma dahil kendileri ve aileleri için yeterli yaşam standardı hakkını ve yaşam koşullarının sürekli olarak iyileştirilmesi hakkını tanır .
Taraf Devletler bu hakkın engelli olmaları nedeniyle ayrımcılığa uğramaksızın tanınmasını temin etmek için gerekli adımları atar .”; ikinci fıkrasında “Taraf Devletler engellilerin sosyal korunma ve engelliliğe dayalı ayrımcılığa uğramadan bu haktan yararlanma hakkını tanır ve aşağıda belirtilen tedbirler dahil olmak üzere bahsekonu hakkın tanınmasını temin etmek ve geliştirmek için gerekli adımları atar : …(c) Yoksulluk koşullarında yaşayan engellilerin ve ailelerinin uygun eğitim, danışmanlık, mali yardım ve süreli bakım dahil engelliliğe ilişkin harcamalarında devlet yardımına erişimini sağlamak…” 6. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 23üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Taraf Devletler, özürlü çocukların özel bakımdan yararlanma hakkını tanırlar ve eldeki kaynakları yeterliliği ölçüsünde ve yapılan başvuru üzerine, yardımdan yararlanabilecek durumda olan çocuğa ve onun bakımından sorumlu olanlara, çocuğun durumu ve anne-babasının veya çocuğa bakanların içinde bulundukları koşullara uygun düşecek yardımın yapılmasını teşvik ve taahhüt ederler .” ; üçüncü fıkrasında ise “Özürlü çocuğun özel bakıma gereksinimi olduğu bilincinden hareketle bu maddenin 2 inci fıkrası uyarınca yapılması öngörülen yardım, çocuğun anne-babasını ya da çocuğa bakanların parasal (mali) durumları göz önüne alınarak, olanaklara ölçüsünde ücretsiz sağlanır . Bu yardım; özürlü çocuğun eğitimi, meslek eğitimi, tıbbi bakım hizmetleri, rehabilitasyon hizmetleri, bir işte çalışabilecek duruma getirme hazırlık programları ve dinlenme/eğlenme olanaklarından etkin olarak yararlanmasını sağlamak üzere düzenlenir ve çocuğun en eksiksiz biçimde toplumla bütünleşmesi yanında, kültürel ve ruhsal yönü dahil bireysel gelişmesini gerçekleştirme amacını güder .” 7. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine,
4 / 9idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet
anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 8. 01/ 07/ 2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun; Genel Esaslar başlıklı 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde “Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır .” 9. 24/ 5/ 1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun; 9.1. “Tanımlar” başlıklı 3üncü maddesinin (d) bendinde; “Bakıma İhtiyacı Olan Engelli”; engellilik sınıflandırmasına göre resmî sağlık kurulu raporu ile ağır engelli olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiyi…” 9.2. Ek Madde 7’de; “Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgarî ücretin aylık net tutarının 2/ 3’ünden daha az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere, resmî veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti ya da sosyal yardım yapılmak suretiyle evde bakımına destek verilmesi sağlanır…” 10. Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin
Yönetmeliğin; 10.1. “Başvurusu kabul edilen özürlüler için yapılacak işlemler” başlıklı 8’inci maddesinde;
“( 1) Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan bakıma muhtaç özürlüler için aşağıdaki işlemler yapılır .
a) Bakım raporu ve 6 ncı maddede belirtilen tüm belgeleri içeren dosya oluşturulur .
b) Bakım hizmetleri değerlendirme heyeti bakıma muhtaç özürlüye aynı ilde bakım hizmeti verilmesini öngörmüş ise önerilen bakım hizmetinin türü il müdürlüğünce onaylanır…” 10.2. “Bakım türleri ve ücret ödeme şekilleri” başlıklı 12inci maddesinin birinci fıkrasının (ç)
bendinde (Değişik : RG- 21/ 10/ 2010- 27736); “Bakım hizmetlerinin bakıma muhtaç özürlünün akrabası veya bakıcı personel tarafından ikametgâhında verilmesi : Bakıma muhtaç özürlünün veya yasal temsilcisinin talep etmesi hâlinde, bakım hizmeti Genel Müdürlüğün denetim ve rehberliğinde bakıma muhtaç özürlünün akrabası veya bakıcı personel tarafından bakıma muhtaç özürlünün veya akrabasının ikametgâhında verilebilir . Bu durumda bakıma muhtaç özürlülere sunulan bakım hizmeti ücreti, bakıma muhtaç özürlünün akrabasına veya bakıcı personeli istihdam eden bakım merkezine il müdürlüğü tarafından aylık olarak ödenir .” 10.3. Bakım ücretleri başlıklı 13üncü maddenin birinci maddesinin (d) bendinde; “Akrabaları tarafından günde yirmidört saat süreyle bakılan bakıma muhtaç özürlüler için bir aylık net asgari ücret tutarında ödeme yapılır”, 11. 19/ 08/ 2016 tarih ve 2016/ 04 sayılı Genelge’nin;
5 / 911.1. 8 inci maddesinde; “FETÖ/PDY silahlı darbe teşebbüsü nedeniyle korunmaya, bakıma veya
yardıma ihtiyacı tespit edilen bireyler (çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişiler) hakkında ihtiyaç duyulan bilgiler derhal temin edilecek, yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde ilgili mevzuatı uyarınca gerekli işlemler başlatılacaktır .” 11.2. 10 uncu maddesinde; Bakanlık hizmet modellerini yürüten (koruyucu aile, evlat edinme, sosyo-ekonomik/destek vb.) aileler hakkında FETÖ/PDY silahlı darbe teşebbüsü kapsamında kolluk kuvvetleri veya diğer ilgili kurumlar tarafından işlem başlatıldığının öğrenilmesi durumunda korunmaya/bakıma veya yardıma ihtiyacı” olan bireylere (çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişiler)
yönelik iş ve işlemlerin ivedilikle yapılması sağlanacaktır .
düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran; down sendromlu oğlunun evde bakım ücreti için Isparta Aile ve Sosyal Politikalar İl
Müdürlüğü’ne başvuru yaptığını, gerekli tahkikatlar yapıldıktan sonra söz konusu ücreti almaya hak kazandığı anlaşılarak 04/ 10/ 2016 tarihinde taahhüt sözleşmesinin yapıldığını, ödemelerin yapılması için banka hesabı açılmasının söylendiğini, dolayısıyla hesabı açtırıp İl Müdürlüğüne bildirdiğini, ancak bakım ücretinin 5 ay süresince yatırılmadığını, 29/ 03/ 2017 tarihinde tekrar İl Müdürlüğüne çağrıldığını, ödemenin Nisan 2017 ayından itibaren yapılacağı bilgisinin verildiğini, tekrar bir taahhüt sözleşmesi imzalatıldığını ve geçmişe dönük ödeme yapılamayacağının söylendiğini, 04/ 10/ 2016 itibarıyla ödenmesi gereken bakım ücretinin 5 ay boyunca ödenmemesi nedeniyle hak kaybına uğradığını ifade etmekte ve geçmişe dönük ödemelerin yapılmasını talep etmektedir .
14. Başvuranın 2015 yılı doğumlu oğluna Isparta Devlet Hastanesi tarafından 07/ 09/ 2016 tarihinde down sendromu teşhisi ile 1 yıl geçerli olmak üzere ağır engelli sağlık kurulu raporu verilmiştir .
15. Başvuranın Alanya İşletme Fakültesinde öğretim görevlisi olan eşi Ağustos 2016 ayında KHK ile ihraç edilmiştir .
16. Başvuran, 27/ 09/ 2016 tarihinde Evde Bakım Talep Formu’nu, 04/ 10/ 2016 tarihinde ise Evde
Bakım Taahhüt Sözleşmesi’ni imzalamış olup, 06/ 10/ 2016 tarihli Bakıma Muhtaç Engelli Tespiti
Bakım Raporu Formu’nda, “özürlülük sınıflandırmasına göre ağır özürlü olduğunun belgelendirildiği oğlunun günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getiremediği bu nedenle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olduğu anlaşıldığından, 2828 Sayılı SHÇEK Kanununa göre düzenlenmiş olan Bakıma Muhtaç
Özürlülerin Tespiti ve Bakım Esaslarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmeliğe göre Evde Bakım
Hizmetinden yararlandırılması uygun görülmüş, Yönetmeliğin 13. Maddesi 1. fıkrasının (d) bendi gereğince 1 Ekim 2016 tarihinden geçerli olmak üzere, fiilen bakım ilişkisinin devam ettiği sürece,
6 / 9başvurana 1 aylık net asgari ücret tutarında bakım ücreti ödenmesinin uygun olacağı” kanaatine
varılmıştır . Bu çerçevede Isparta Valiliği Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü’nün 13/ 10/ 2016 tarih ve sayılı yazısı ile başvurana 01/ 10/ 2016 tarihinden itibaren aylık bakım ücreti ödenmesine ilişkin Olur yazısı imzalanmıştır .
17. İl Müdürlüğü yetkililerince 2016/ 04 sayılı Genelgenin ilgili maddeleri başvurana bakım ücreti bağlanamayacağı şeklinde yorumlanmış ve başvurana yapılacak ödemeler durdurulmuş; Ekim 2016’dan 01/ 03/ 2017 tarihinde kadar herhangi bir ödeme yapılmamıştır . Başvuranın oğluna ilişkin
Bakıma Muhtaç Engelli Tespiti Bakım Raporu Formu tekrar 28/ 03/ 2017 tarihinde doldurulmuş ve başvurana 01/ 03/ 2017 tarihinden itibaren bakım ücreti ödenmesi uygun görülmüştür . Başvurana oğlu için 01/ 03/ 2017 tarihinden itibaren bakım ücreti ödenmesi hususunda 29/ 03/ 2017 tarih ve sayılı
Olur imzalanmıştır .
18. Başvuranın oğlunun sağlık kurulu raporunun süresi 07/ 09/ 2017 tarihinde dolmuş ve yeni raporda anılan ağır engelli olarak değerlendirilmediğinden söz konusu tarihten itibaren evde bakım ücreti ödenmesine dair Olur iptal edilmiştir .
19. Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru ile aynı içerikte olan 01/ 04/ 2017 tarihli BİMER başvurusuna 03/ 05/ 2017 tarihinde cevap verilmiş olup, cevapta “İlk başvuru tarihinde
Bakanlığımızın 2016/ 04 sayılı genelgesi gereği işlem yapılmıştır . Yine Bakanlığımız onayı doğrultusunda Müdürlüğümüzce dosyanıza onay alınarak bakım ücreti bağlanmıştır .” açıklamasına yer verilmiştir .
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 2015 yılı doğumlu oğlunun 1 yıl süreli ağır engelli raporuna sahip olduğu, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa ve Bakıma Muhtaç
Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğe uygun olarak
Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyetince anılanın bakıma muhtaç olduğuna karar verildiği, akabinde mevzuat çerçevesinde İl Müdürlüğünün 13/ 10/ 2016 tarihli Olur yazısı ile başvurana aylık bakım ücretinin ödenmesinin uygun görüldüğü, ancak başvuranın eşinin Ağustos 2016 ayında kamu görevinden ihraç edilmiş olması nedeniyle 19/ 08/ 2016 tarih ve 2016/ 04 sayılı Genelge’nin 8inci ve 10uncu maddeleri çerçevesinde İl Müdürlüğünün tereddüte düştüğü, bu nedenle de başvurana 5 ay boyunca ödeme yapılmadığı, ancak bu süreçte Olur yazısının da iptal edilmediği; anılana Mart 2017 ayından itibaren ödeme yapıldığı görülmektedir . Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım
Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelikte düzenlendiği üzere, evde bakım ücreti bakıma muhtaç engellilere bakım merkezlerinde değil de engellinin kendisinin veya akrabasının ikametgâhında bakım hizmeti verilebilmesi amacıyla ödenen bir ücrettir . Dolayısıyla burada temel unsur engelli kişiye bakım hizmetinin sağlanmasıdır . Somut olayda, engelli olan başvuranın oğlu
2015 yılı doğumlu olup, taraf olduğumuz BM Engellilerin Haklarına Dair Sözleşme’nin yanısıra BM
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin hükümlerinin de dikkate alınması, dolayısıyla öncelikle çocuğun üstün yararının gözetilmesinin, tıbbi bakım hizmetleri, rehabilitasyon gibi gereksinimleri için ailenin mali olarak desteklenmesinin gerekliliği değerlendirilmelidir . Diğer taraftan İl
Müdürlüklerinin Fethullahçı Terör Örgütü ile mücadele kapsamında birer kamu görevlisi olarak değerlendirmelerinde doğal olarak oldukça hassas davrandıkları, dolayısıyla da adıgeçen terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen kişilerin ailelerine ve dolayısıyla çocuklarına verilecek hizmetler konusunda tereddüte düştükleri, bu nedenle de Aile ve Sosyal Politikalar
7 / 9Bakanlığı’na görüş sordukları görülmektedir . Söz konusu başvuruya ilişkin bilgi-belge eklerinden,
Bakanlık tarafından farklı görüş taleplerine verilen farklı cevabi yazılarda 2016/ 04 sayılı
Genelge’nin dikkate alınması gerektiği vurgusunun yanısıra mevcut mevzuat, insan hakları ve çocuğun üstün yararının da dikkate alınması gerektiği hususlarının da belirtildiği görülmüştür . Bahse konu 2016/ 04 sayılı Genelge’nin sözü edilen 8inci ve 10uncu maddelerinin çok net olmadığı, yoruma açık olduğu, bu nedenle de yetkili kişilerce tereddüte düşüldüğü anlaşılmaktadır . Ancak özellikle görüş yazılarına verilen cevabi yazılarda mevcut mevzuat, insan hakları ve çocuğun üstün yararının da dikkate alınması gerektiğine dair hususların yer almasından da hareketle söz konusu
Genelge’nin de bu çerçevede yorumlanması gerektiği, zira başvuruya konu İdare tarafından başvurana 01/ 03/ 2017 tarihinden itibaren ödemelere başlanılmasına karar verildiği görülmüştür .
Bahsedilen tüm bu hususlar çerçevesinde, İdarenin yaşadığı tereddüt nedeniyle 5 ay boyunca başvurana ödeme yapmadığı, ancak bu sürede ödeme yapılmasına dair onayın da herhangi bir nedenle iptal edilmediği, daha sonra alınan görüş yazıları neticesinde yeni bir onay ile ödeme yapılmaya başlandığı, bu süreçte mevzuatta herhangi bir değişiklik yapılmadığı, dolayısıyla ilk onay tarihinden itibaren ödeme yapılmasında herhangi bir engel bulunmadığı, ayrıca söz konusu ödemelerin başvuranın engelli olan ve ayrıca bakıma muhtaç olduğuna karar verilen oğlunun bakım hizmetleri için ödendiği, dolayısıyla yaşanılacak maddi bir imkânsızlığın engelli çocuğun bakım gerekliliklerinin de karşılanmasına engel teşkil edebileceği, bu durumun engelli haklarına ve çocuğun üstün yararına aykırı olduğu, mevcut mevzuata göre evde bakım ücreti ödemesi yapılmasında herhangi bir engeli olmayan ve dolayısıyla hâlihazırda geçerli bir onay yazısı bulunan başvurana 5 ay boyunca ödeme yapılmamış olmasının ve anılana geçmişe dönük ödeme yapılmasının reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta işlemin gerekçesini detaylı bir şekilde ifade etmediği, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Isparta İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ödemesi yapılmamış olan evde bakım ücretinin Onay tarihinde yer alan tarih itibarıyla hesaplanarak başvurana geçmişe dönük ödeme yapılması hususunda ISPARTA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE
8 / 9TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve ISPARTA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
ISPARTA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL MÜDÜRLÜĞÜ’NCE bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın Kamu Denetçiliği
Kurumuna bildirilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi