|
ÖZET: Başvuran, malulen emekli polis memuru olan eşinin vazife malullüğü talebinin reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Eşinin, 13 yıl 7 ay kamu hizmeti süresince çeşitli görev yerlerinde çalıştığı, psikiyatrik rahatsızlık nedeniyle malul sayıldığı ve emekli olduğu belirtilmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, eşinin rahatsızlığının görevinden kaynaklanmadığını ifade ederek vazife malulü olarak kabul edilmesi talebini reddetmiştir.
Kurumun değerlendirmeleri sonucunda, başvuranın eşinin maluliyetinin yalnızca görevle ilişkili olmadığı, birçok faktörün etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Eşinin sağlık durumu, çeşitli sağlık kurulları tarafından incelenmiş ve maluliyetinin nedenleri detaylı bir şekilde araştırılmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, vazife malullüğünün oluşabilmesi için rahatsızlığın görev sırasında meydana gelmesi gerektiği vurgulanmış, başvuranın iddialarının desteklenmediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın vazife malullüğü talebinin reddedilmesi yönünde karar alınmış, bu kararın hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. İdarenin başvuruya ilişkin süreçte iyi yönetim ilkelerine tam olarak uymadığı tespit edilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1882-S.2877
BAŞVURU NO : 2018/14982
KARAR TARİHİ : 03/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın vazife malullüğü talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/11/2018
I.BAŞVURU KONUSU
1.1. Başvuran, malulen emekli polis memuru …’nın (TCKN: …) vasisi ve eşi olduğunu, eşinin
13 yıl 7 ay 15 günlük kamu hizmeti bulunduğunu, ilk atamadan sonra 26’sı tayin yazısı ile 43
kez görev yerinin değiştiğini, 1 kez olumsuz sicil aldığını, 26 kez disiplin soruşturması geçirdiğini, nöbetçi olduğu 25.05.2006 tarihinde rahatsızlanması üzerine adli vaka olarak
Boyabat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Boyabat 75. Yıl Devlet Hastanesi’ne sevk edildiğini, Hastane’nin eşini Samsun Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’ne sevk ettiğini, buradan ise Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’ne sevk edildiğini, söz konusu hastane tarafından eşi için üç kez altı aylık istirahat raporu düzenlendiği, 29/04/2008 tarih ve … sayılı rapor ile “hezeyanlı bozukluk” denilen psikiyatrik hastalığın kronik nitelikte olduğu, bu şekilde polislik görevini ifa edemeyeceğinden bahisle emeklilik işlemlerinin başlatıldığını, Emekli Sandığı Genel
Müdürlüğü Sağlık Kurulu 21/07/2008 tarih ve … sayılı kararıyla eşinin “adi malul olduğuna” karar verdiğini, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca İçişleri Bakanlığı kararıyla emekliye sevk edildiği ve 15/09/2008 tarihinde emekli aylığının bağlandığını; 1.2. Eşinin vasisi olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ndan 03/04/2018 tarihinde eşinin vazife malulü olarak kabul edilmesi için başvuruda bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı tarafından yapılan ve 07/09/2018 tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen değerlendirmede ise eşinin rahatsızlığının vazifesinden kaynaklandığına dair bir bulguya rastlanmadığı, bu sebeple eşinin vazife malulü olarak kabul edilmesi ve bu kapsamda aylık bağlanmasının mümkün olmadığının ifade edildiğini, 1.3. Eşinin, görevin getirdiği tesir ve etki ile akıl hastalığına yakalandığını, bu sebeple idarenin bu durumdan sorumlu olduğunun kabul edilerek eşinin vazife malulü olarak kabul edilmesini, vazife malulü aylığının bağlanmasını talep etmiştir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2. Kurumumuz tarafından 21/12/2018 tarih ve … sayılı yazı ile istenen bilgi ve belgeler Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından 18/01/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ile
Kurumumuza gönderilmiş olup yazıda özetle; 2.1. 5434 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesinde “Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır…”,
2.2. Anılan Kanunun 45’inci maddesinde “44 üncü maddede yazılı malullük;
a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;
b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;
c) Kurumların menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla);
ç) Fabrika, atölye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;
Buna (vazife malullüğü) ve bunlara uğrayanlara da (vazife malulü) denir.”,
2.3. 46’ncı maddesinde “44 üncü maddede yazılı malullük 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (adi malullük) ve bunlara uğrayanlara da (adi malul) denir.” düzenlemelerinin yer aldığı,
2.4. Bu hükümlere göre vücutlarında hasıl olan arızalara veya yakalandıkları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak derecede malul oldukları sağlık kurulu raporu ile belgelenenler hakkında malullük hükümlerinin uygulandığı, söz konusu malullüğün ilgililerin görevlerinin çeşitli sebep ve tesirleriyle meydana gelmiş olmasının tespit edilmesi halinde ise vazife malullüğü hükümlerinin uygulanacağı,
2.5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 3’üncü maddesinde sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullar Kurum Sağlık Kurulu olarak tanımlandığı, bu tanımlama ile yetkili hastanelerce ilgililer adına düzenlenmiş malullük raporlarını inceleyerek karara bağlamak, malullük derecelerini belirtmek ve malullüğe ait hükümlerin uygulanmasında düşünce belirtmek Kurum Sağlık Kurulunun görevlerinden sayıldığı,
2.6. İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nde polis memuru olarak çalışan başvuran hakkında
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi tarafından düzenlenen 29/04/2008 tarihli ve … sayılı raporun Kurum Sağlık Kurulu tarafından 21/07/2008 tarihinde incelenerek … sayı ile; “Adi malul olduğuna…” şeklinde karar verildiği ve bu kapsamda
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
19/08/2008 tarihinde malulen emekliye sevk edilen ilgiliye 15/09/2008 tarihinden itibaren adi malul sayılarak malul aylığı bağlandığı,
2.7. Başvuran tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına 10/04/2018 tarihli başvurusu ile eşinin vazife malulü sayılması hususunda başvuruda bulunduğu, ancak yapılan değerlendirme neticesinde Kurum Sağlık Kurulu’nun 10/07/2018 tarih ve … sayılı kararı ile başvuranın psikolojik rahatsızlığının yalnızca görevinden kaynaklandığının söylenemeyeceği, pek çok etkenin bu hastalığın sebebi olduğu kararını verdiği; bunun üzerine Vazife Malullüğü
Tespit Kurulunca emeklilik dosyasının ve söz konusu kararın birlikte değerlendirilmesi neticesinde 14/08/2018 tarih ve … sayılı karar ile “… ilgilinin Sağlık Kurulunca malul olduğuna, ancak maluliyetine esas rahatsızlığının görevinin neden ve etkisiyle meydana gelmediğine karar verildiği anlaşıldığından, hakkında 5434 sayılı Kanunun vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığına…” karar verildiği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasası’nın 74’üncü maddesinin 3 ve 4’üncü fıkraları “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükümlerini ihtiva etmektedir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesi “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü içerir.
5. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun;
5.1. 44’üncü maddesi “Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır.
Şu kadar ki, bunlar yazı ile istedikleri takdirde haklarında bu Kanun hükümleri uygulanmaksızın malullüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu
Kanun hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur. Ancak, kurumlarında başka vazife ve sınıflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarına göre yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya maluliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduğuna dair 50 nci madde uyarınca yeniden rapor almadıkça bu haklarını kullanamazlar.
İştirakçilerden; talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla vazifeleri ile ilgileri kesilmeksizin silah altına alındıkları dönemde malûl olup, bu malûllükleri asıl vazifelerini yapmaya mani olmayanlar ile Sandığa tâbi göreve atandıkları tarihten önce malûl sayılmayı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
gerektiren hastalık veya sakatlığı olduğu belirlenenler hakkında, bu hastalık veya sakatlıkları sebebiyle bu Kanunun malûllüğe ilişkin hükümleri uygulanmaz.”,
5.2. 45’inci maddesi “ 44 üncü maddede yazılı malullük;
a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;
b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;
c) Kurumların menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla);
ç) Fabrika, atölye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;
Buna (vazife malullüğü) ve bunlara uğrayanlara da (vazife malulü) denir.”,
5.3. 46’ncı maddesi “ 44 üncü maddede yazılı malullük 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (adi malullük) ve bunlara uğrayanlara da (adi malul)
denir.” hükmünü ihtiva etmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın vazife malullüğü talebinin reddi, yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, polis memurluğu vazifesini ifa ederken, psikolojik rahatsızlığından ötürü hastaneye sevk edilen eşinin, yapılan muayene ve tetkikler sonucunda malul sayıldığını, maluliyetinin vazifesinden kaynaklanmadığı gerekçesi ile vazife malullüğü talebinin reddedildiğini, ancak eşinin rahatsızlığının polis memurluğu vazifesini ifa etmesinden kaynaklandığını ifade etmiş; mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
8. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen ve 2 no.lu paragrafta özetlenen bilgi ve belgelerde;
8.1. Başvuranın eşinin öncelikle Sinop Emniyet Müdürlüğü tarafından 20/06/2006 tarihinde
Samsun Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesine sevk edildiği, 27/06/2006 tarih ve … sayılı raporda; yapılan muayene, psikolojik test neticesinde kişinin obsesif kişilik özellikleri ve obsesif kompulsif bozukluk rahatsızlıklarını taşıdığı, bu durumun aşırı kuralcılık, ayrıntıcılık titizlik ve stres ile karakterize olduğu, kişinin psikiyatrik yardım alması ve tedavi süresince silahsız olarak polislik görevini ifa etmesi gerektiği kararı verildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
8.2. İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nün 4/4/2007 tarih ve … sayılı sevk yazısı sonucu Bakırköy
Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları E.A. Hastanesi tarafından 05/04/2007 tarih ve … sayılı rapor ile “hezeyanlı bozukluk” hastalığının devam ettiği, 6 ay sonra kontrol muayenesine gelmesinin ve bu süre zarfında silahsız olarak görevine devam etmesinin uygun olduğu kararı verildiği,
8.3. Daha sonra İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nün 05/10/2007 tarih ve … sayılı yazı ile sevki sonucu Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları E.A. Hastanesi tarafından yapılan muayene neticesinde düzenlenen 08/10/2007 tarih ve … sayılı raporda “hezeyanlı bozukluk” hastalığının devam ettiği, 6 ay sonra kontrol muayenesine gelmesinin ve bu süre zarfında silahsız olarak görevine devam etmesinin uygun olduğu kararı verildiği,
8.4. Aynı hastane tarafından 29/04/2008 tarih ve … sayılı raporda “hezeyanlı bozukluk” denilen hastalığın tespit edildiği, bu haliyle aktif silahlı polislik yapamayacağının tespit edildiği, kişinin durumunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartnamesinin “E” diliminde değerlendirilmesinin ve hastalığın kronik nitelikte olması sebebiyle devlet memurluğunun gereklerini yerine getiremeyeceğinden malulen emekliliğinin ve silahının alıkoyulmasının uygun olacağına dair karar verildiği,
8.5. Söz konusu raporun Emekli Sandığı Sağlık Kurulu tarafından 21/07/2008 tarih ve … sayılı yazı ile incelenerek başvuranın eşinin “…adi malul olduğuna…” karar verildiği ve kişinin 15/09/2008 tarihinden itibaren emekli aylığı aldığı, tespit edilmiştir.
9. Diğer taraftan başvuranın eşinin maluliyetinin vazife malullüğü olarak tespit edilmesine ilişkin başvurunun Kurumun yetkili organları tarafından incelendiği, sağlık kurulunun yaptığı inceleme neticesinde psikolojik hastalıkların tek sebebinin kişinin yaptığı vazife olmadığı, pek çok diğer etkenin hastalığı tetikleyebildiğinin ifade edildiği, bu karar üzerine Vazife Malullüğü
Tespit Komisyonu’nun başvuruyu reddettiği görülmüştür.
10. İdarece, başvuranın durumuna ilişkin olarak gerekli inceleme ve araştırmanın yapıldığı, başvuranın eşinin maluliyet durumunun uzman doktorlardan oluşan kurullarca tespit edildiği, maluliyet kararı verilmeden evvel üç kez sağlık kurulları tarafından başvuranın tedavisinin gerçekleştirilmesi için çaba sarf edildiği, ancak kişinin sağlık durumunun polislik görevini ifa etmeye uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine maluliyet kararı verildiği görülmüştür.
11. 5434 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğünün oluşmasına ilişkin şartların sayma suretiyle belirlendiği bu şartların “a)İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;
b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;
c) Kurumların menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla);
ç) Fabrika, atölye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
gelen kazadan doğmuş olursa” şeklinde sıralandığı, başvuranın eşinin maluliyetini gerektirir rahatsızlığının görevini ifa sırasında oluştuğu tespit edilmiş ise de, polislik görevinden kaynaklandığına dair ilgili sağlık kurullarının bir bulguya rastlamadığı, dosya evrakının incelenmesinden bu hususa ilişkin Kurumumuzca bir tespit yapılamadığı ve başvuranın söz konusu malullük durumunun vazifeden kaynaklandığına dair bir kanıt sunmadığı tespit edilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; vazife malullüğünün oluşabilmesi için vazifenin ifası sırasında vazifenin neden ve etkisiyle ortaya çıkması gerekmekte olup bu itibarla malullük durumunun doğrudan vazifenin neden ve etkisi ile ortaya çıktığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadığı, Kurumun yaptığı iş ve işlemlerde usul ve yasaya uygun davrandığı, başvuranın sağlık durumunun yetkili sağlık kuruluşlarınca detaylı bir şekilde incelendiği, bu itibarla başvuranın vazife malullüğü talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin, başvurana işleme karşı hangi merciiye ne kadar süre içerisinde başvuru yapılacağını bildirmediği bu itibarla “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiştir, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
V.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI.KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.