Eski aboneye ait su borcunun yeni aboneye tahakkuk ettirilmesi talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’ne ait bir su borcunun, kiracı olan şikâyetçiden tahsil edilmek istenmesi üzerine yapılmıştır. Şikâyetçi, kiraladığı evdeki su aboneliğinin devri için başvurduğunda, önceki abonenin vefat etmesi ve sayacın uzun süredir okunmaması nedeniyle 1700 TL tutarında bir borcun kendisine tahakkuk ettirildiğini belirtmiştir. Borcun, eski aboneye ait olduğunu ve kendisinin bu borçtan sorumlu tutulamayacağını ifade eden şikâyetçi, hukuka aykırı bir durumla karşılaştığını savunmuştur.

Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi, şikâyetçiye yapılan tahakkukun yasal olduğunu, borcun eski aboneye ait olduğunu ve yeni abonenin bu borçtan sorumlu tutulabileceğini açıklamıştır. Ancak Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, eski abonenin borcunun yeni aboneye tahakkuk ettirilmesinin sebep bakımından sakat olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, şikâyetçinin borcunun iptal edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’ne, şikâyetçiye ait su borcunun iptal edilmesi hususunda tavsiyede bulunmuş ve idarenin bu karara uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulamıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/3651-S.5299

BAŞVURU NO : 2018/16434

KARAR TARİHİ : 24/05/2019

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

Şikâyetçinin kiraladığı evde, eski aboneye ait olduğu iddia

BAŞVURUNUN KONUSU :

edilen borcunun silinmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 10/12/2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Şikâyetçi … başvurusunda;

1.1) Mersin İli, Mut İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:20’de bulunan “2 katlı kâgir ev kâgir

ahır ve bahçe” vasıflı taşınmaz … adına kayıtlı iken üzerine ipotek konulmak suretiyle tapusunun … Bank’a geçtiğini, 2017 yılı Ekim ayında damadı …’in … Bank’tan satın aldığını ve damadının 2017 yılı Aralık ayında kendisine kiraladığını,

1.2) Damadının ve kendisinin İzmir’de ikamet ettiğini, kendisinin eşi ile sorunlar yaşadığını

ve bu nedenle bahse konu evde yaşamak istediğini, adreste ikamet eden … mirasçıları evi boşaltır boşaltmaz kendisinin geçtiğini, Mersin İl sınırları içerisinde daha önce ne kendisinin ne de damadının ikametgâhlarının bulunmadığını,

1.3) Kiralamış olduğu konuta yönelik su aboneliğinin devri için MESKİ Genel Müdürlüğü’ne

başvuruda bulunduğunu; ancak önceki abonenin ölmüş olması ve sayacın 10 yıldır okunmaması dolayısıyla söz konusu sayacın üzerindeki birikmiş olan 1700 TL borcun kendisine tahakkuk ettirildiğini,

1.4) Bahse konu borcun ödenmeden abone olmasına izin verilmediğini ve konuyla ilgili

yapmış olduğu müracaata MESKİ Genel Müdürlüğünün 10/08/2018 tarih ve … sayılı yazı ile verdiği cevapta özetle; “Söz konusu … nolu abone 6360 sayılı Yasa ile kapanan Göksu

Belediyesi tarafından MESKİ Genel Müdürlüğü’ne devri gerçekleştirilmiştir. … tarafından devir almak istediği abone beyan edilememiştir. Abone yerinde Abone Kontrol Ekiplerimiz tarafından tespit edilmiştir. Abonenin sayacının okuması kapanan Belediye tarafından yapılmamış, abonenin devir talebinden itibaren sayacın üzerindeki 687 m3’lük kullanım tahakkuku yapılmıştır. Yapılan abonelik ve tahakkuk işlemleri MESKİ Tarifeler Yönetmeliği hükümlerine göre yapılmıştır. Yapılan abonelik işlemleri yasal olup, herhangi bir usulsüzlük söz konusu değildir” yönünde cevap verildiğini,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

1.5) Başvuruya ilişkin 25/03/2019 tarihli ek evrakta sunulan … Mahallesi Muhtarı …

tarafından hazırlanan bila tarihli tutanakta; “… Mahallesi, … Sokak, No:20 de yer alan meskeni 22/02/2018 tarihine kadar … varisleri tarafından kullanılmakta iken, 22/02/2018 tarihinden sonra … isimli şahıs tarafından su abone sözleşmesi yapılarak kullanmaya başlamıştır” şeklinde tespitte bulunulduğunu iddia ederek, borçların şahsiliği ilkesine aykırı olan ve bugüne kadar önceki abone ve mirasçılarından tahsil edilmeyen borcun kendisinden tahsil edilmek istenmesinin hukuka aykırı bir durum oluşturduğunu belirterek başkasına ait olan bu borcun silinmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla MESKİ Müdürlüğü ile Mut

Kaymakamlığı’ndan (İlçe Nüfus Müdürlüğü) bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

2.1) MESKİ Genel Müdürlüğünün (İşletmeler Dairesi Başkanlığı Mut Şube Müdürlüğü)

18/01/2019 tarih ve 952 sayılı cevabi yazısında özetle; “9 madde halinde talep edilen bilgi belgelere ilişkin açıklama aşağıda sunulmuştur. Buna göre; Madde-l: …’e ait kiralanan meskene tahakkuk eden içme suyu bedeli “MESKİ Tarifeler

Yönetmeliğinin 31/5 Maddesi gereğince tahakkuk yapılmıştır.

Madde-2: Müdürlüğümüzün söz konusu şikâyet ve başvurular ile ilgili yapılan yazışmalar yazımız ekinde sunulmuştur.

Madde-3: Kapanan Göksu Belediye Başkanlığından devir olan … nolu içme suyu aboneliği vefat eden … adına kayıtlı iken şu anda abone sahibi … 22/02/2018 tarih ve

… nolu abone devir talebi ile adına devri gerçekleştirilerek Abonelik Sözleşmesi imzalanmıştır. MESKİ Tarifeler Yönetmeliğinin 31/5 maddesi gereğince belirlenmiştir.

Madde-4: Söz konusu abonenin bulunduğu adresteki içme suyu sayacında (10) yıl süresince her hangi bir kullanım tespit edilemediği kayıtlardan anlaşılmıştır. Tahakkuku yapılan 687 m3 suyu eski abone mi yoksa yeni abone mi kullandığını tespit etmemiz mümkün değildir. Sayacın üzerindeki içme suyu tüketimi 31/5 maddesi gereğince abonenin devrini isteyen …’e tahakkuk yapılmıştır.

Madde-5: Ekte sunulmuştur.

Madde-6: Söz konusu abone sahibi … adına kayıtlı iken oluşmuş her hangi bir tahakkuk yoktur. Tahakkukun oluşması taşınmazın satın alınıp devir talebinde bulunulmasına müteakip oluşmuştur. 4.ncü maddede de belirttiğimiz üzere içme suyunu kimin kullandığının tespit edilmesi mümkün değildir.

Madde-7: Sayacın üzerinde geçmiş yıllarda her hangi bir kullanım olup olmadığı konusunda bir bilgi mevcut olmayıp, 687 m3’lük içme suyunun tahakkuku Tarifeler

Yönetmeliğinin 31/5 Maddesi gereğince tahakkuku yapılmıştır.

Madde-8: Abonenin her hangi bir kullanım yapmadığı veya kullanım tespit edilememiştir.

Meskende ikamet eden olmadığı için.

Madde-9: Şikâyet konusuyla ilgili her hangi bir yargıda devam eden veya karara bağlanan her hangi bir karar, bilgi ve belge yoktur,” şeklinde açıklama yapılmıştır.

2.2) MESKİ Genel Müdürlüğünün yazısı ekinde yer alan bilgi ve belgelerin tetkikinden;

2.2.1) Mersin İli, Mut İlçesi, … Mahallesinde, … parsel sayılı, 12.083,52 m2 yüzölçümlü, “2

katlı kâgir ev kâgir ahır ve bahçe” vasıflı taşınmazın tamamımım … bank A.Ş. adına kayıtlı iken … oğlu …adına satış işleminden 23/08/2017 tarihinde tapuya tescil edildiği,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

2.2.2) 10/12/2017 tarihli kira sözleşmesi ile … tarafından aylık 280,00 TL bedelle …’e

kiraya verildiği, … tarafından 21/12/2017 tarihinde düzenlenen poliçe ile evin deprem sigortasının yaptırıldığı,

2.2.3) MESKİ Genel Müdürlüğü (Abone İşleri Daire Başkanlığı) tarafından şikâyete konu

adreste yapılan tespit neticesinde hazırlanan 11/01/2018 tarihli Abone ve Tesisat Bilgileri

Kontrol Formu’nda … sözleşme nolu ve … sayaçta … tarafından 687 m3 harcama yapıldığı, söz konusu sayacın mühürlendiği, bunun üzerine ilk okuma tarihi 23/08/2017 ve son okuma tarihi 22/02/2018 olan toplam 1.678,00 TL tutarında fatura düzenlendiği,

2.2.4) Şikâyetçi …’ün … Mahallesi, … Sokak, No:20’de bulunan … nolu abone

sözleşmesinin 22/02/2018 tarihinde imzalandığı ve 52,20 TL depozito ücreti yatırıldığına dair makbuz alındığı,

2.2.5) MESKİ Genel Müdürlüğü (Abone İşleri Daire Başkanlığı) tarafından düzenlenen

16/01/2019 tarihli tutanakta; … nolu abonelikte 22/02/2018 başvuru tarihi itibariyle ilk endeksi 687 son endeks 707 olmak üzere 20 m3 su harcaması gerçekleştiği tespit edilmiştir.

2.3) Mut Kaymakamlığının (İlçe Nüfus Müdürlüğü) 25/12/2018 tarih ve … sayılı cevabi

yazısında özetle; …’ün 28/02/2007 ile 11/03/2013 tarihleri arasında … Mahallesi, … Sokak, No:29, Buca/İzmir adresinde ve 11/03/2013 tarihinden itibaren … Mahallesi, … Sokak, No:3, Buca/İzmir adresinde ikamet ettiği, bunun dışında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) T.C. Anayasasının;

3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü

maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”,

3.2) “Yargı Yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “ İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine

karşı yargı yolu açıktır” ,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun;

5.1) “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci

maddesinin (r) bendinde;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

“Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak”,

5.2) “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (g) bendinde;

“Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri

Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları”,

6) 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı

Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun

“Büyükşehir Belediyesi Kurulması ve Sınırlarının Belirlenmesi” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.

(2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

…

(5) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır.

(6) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır.”,

7) 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Abonelik sözleşmeleri”

Başlıklı 52 nci maddesinde; “…

5) Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin aboneliğe son verme isteğini yönetmelikle belirlenen süreler

içinde yerine getirmekle yükümlüdür. Aboneliğin belirlenen süreler içinde sona erdirilmediği durumlarda, bu sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez. Satıcı veya sağlayıcı, fesih bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren on beş gün içinde tüketici tarafından ödenmiş olan ücretin geri kalan kısmını kesinti yapmaksızın iade etmekle yükümlüdür”,

8) MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin;

8.1) “Zamanında ödenmeyen borçlar” başlıklı 31 inci maddesinin 5 inci fıkrasında;

“…Abone sözleşmesini feshetmeden abonelik adresini terk edenler, fiili olmasalar dahi başkalarının tüketimi nedeniyle tahakkuk eden su ve/veya atıksu bedellerinden fiili kullanıcı ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumludur”

8.2) “Kaçak su kullanımı” başlıklı 33 üncü maddesinde; “İdarenin tasarrufundaki yeraltı

veya yerüstü su kaynaklarından, tesislerinden, su taşıyan boru hatlarından, şube yolundan abone olmaksızın ya da abone olduğu halde kayıt dışı sayaçla, kayıtlı sayacı işletmeyecek

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

şekilde, sayaçsız olarak her hangi bir teknik düzenekle ya da her hangi bir şekilde ölçümü engelleyerek su alma işi kaçak su kullanımı olup, bu şekilde su kullanan kişilerin kaçak su kullanımları tutanakla tespit edilir ve kaçak su kullanımı engellenir…”,

8.3) “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 39 uncu maddesinde;

“…

(8) Aynı kullanım yerine ait önceki abonelerin borçlarından yeni abone sorumlu tutulamaz.

(9) Başka bir abonelikten dolayı borcu olan kişilerle bu borç ödenmeden veya taksite bağlanmadan yeni abonelik sözleşmesi yapılmaz. Aynı gerçek veya tüzel kişinin adına farklı aboneliklerin bulunması ve bu aboneliklerden herhangi birinin borcunun bulunması halinde borç bulunmayan diğer aboneliğin suyu kesilebilir.

(10) Abone sözleşmesini feshetmeden aboneliği terk edenler, fiili kullanıcı olmasalar dahi başkalarının tüketimi nedeniyle tahakkuk eden su ve atıksu bedellerinden fiili kullanıcı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.

…”

9) MESKİ Abonelik Sözleşmesi Şartnamesi Genel Hükümlerinin 9 uncu maddesinde; “

Aboneler; MESKİ ile yaptığı abone sözleşmesine ait ilişkisini kesmeden aboneliğin ait olduğu adresi terk ederlerse, başkaları tarafından kullanılacak suyun bedelinden sorumludur” hükümlerine yer verilmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

10) Kamu Denetçisi tarafından, MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin 31/5

maddesine dayanılarak eski abonenin borcunun yeni aboneye tahakkuk ettirilmesi işleminin sebep bakımından sakat olması, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu 52 nci maddesi, MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi, MESKİ

Abonelik Sözleşmesi Şartnamesi Genel Hükümlerinin 9 uncu maddesi ve konu ile ilgili yargı kararları doğrultusunda …’in aboneliğinin devam etmesi ve … taşınana kadar … varislerinin bu yerde ikamet ettiğinin muhtar beyanı ile teyit edilmesi, buna rağmen İdare tarafından kolay usul tercih edilerek …’e borç tahakkuk ettirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu hususlarında ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Şikâyetçi, kiraladığı ev için MESKİ Genel Müdürlüğü tarafından 687 m3 su için tahakkuk

ettirilen yaklaşık 1.700,00 TL borcun kendisine ait olmadığını, kiralamadan önce ikamet eden

… varislerine ait olduğunu, bugüne kadar önceki abone ve mirasçılarından tahsil edilmeyen

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

borcun kendisinden tahsil edilmek istenmesinin hukuka aykırı bir durum oluşturduğunu iddia ederek, başkasına ait olan bu borcun silinmesini talep etmektedir.

12) MESKİ Genel Müdürlüğü, söz konusu … nolu aboneliğin 6360 sayılı Yasa ile kapanan

Göksu Belediyesi tarafından MESKİ Genel Müdürlüğü’ne devrinin gerçekleştirildiğini, …

tarafından devir almak istediği abone beyanının bulunmadığının Abone Kontrol Ekipleri tarafından tespit edildiğini, abonenin sayacının okumasının kapanan Belediye tarafından yapılmadığını, eski abone … adına kayıtlı olduğu dönemde oluşmuş herhangi bir tahakkuk olmadığını, tahakkukun taşınmazın satın alınıp devir talebinde bulunulmasını müteakip oluştuğunu, abonenin devir talebinden itibaren sayacın üzerindeki 687 m3’lük kullanım tahakkuku yapıldığını, içme suyunu kimin kullandığının tespit edilmesinin mümkün olmadığını, yapılan abonelik ve tahakkuk işlemlerinin MESKİ Tarifeler Yönetmeliğinin 31/5 maddesine göre yapıldığını, yapılan abonelik işlemleri yasal olduğunu gerekçe göstererek borcun silinmesi talebine olumlu cevap vermemiştir.

13) Bilindiği üzere 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 2464 sayılı Belediye

Gelirleri Kanununa göre, belediyelerin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarını belirlemek görevi bulunmaktadır. Yine 6360 sayılı Yasa gereğince aralarında Mersin’in de bulunduğu belediyeler için bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. Şikâyete konu içme suyu aboneliği Göksu

Belediyesi tarafından yerine getiriliyorken artık MESKİ tarafından sunulmaya başlanmıştır.

14) İdare, söz konusu abonenin bulunduğu adresteki içme suyu sayacında (10) yıl süresince her

hangi bir kullanım tespit edilemediğinin kayıtlardan anlaşıldığını, tahakkuku yapılan 687 m3 suyu eski abone mi yoksa yeni abone mi kullandığını tespit etmelerinin mümkün olmadığını, sayacın üzerindeki içme suyu tüketiminin MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler

Yönetmeliğinin “Zamanında ödenmeyen borçlar” başlıklı 31 inci maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan “…Abone sözleşmesini feshetmeden abonelik adresini terk edenler, fiili olmasalar dahi başkalarının tüketimi nedeniyle tahakkuk eden su ve/veya atıksu bedellerinden fiili kullanıcı ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumludur” hükmü gereğince abone devrini isteyen …’e tahakkuk ettirildiğini belirtmektedir.

15) Bilindiği üzere her idari işlem belli bir sebebe dayalı olarak yapılır. Nitekim idari işlemin

sebebi, idareyi işlem yapmaya yönelten etkenler olarak tanımlanmaktadır. İdareyi işlem yapmaya yönelten bu etken, bir hukuksal işlem olabileceği gibi, bir olay da olabilir (Ragıp

Sarıca, İdari Kaza, C. 1, İstanbul: Kenan Matbaası, 1949, s.65). İdari işlemin sebebi, idari makam tarafından yapılan idari işlemin doğru ya da yanlış, hukuka uygun ya da aykırı, savunulabilir ya da savunulamaz olduğuna bakılmaksızın, idari işleme temel teşkil eden mülahaza ve düşüncelerdir (Tekin Akıllıoğlu, “Yönetsel İşlemlerde Gerekçe İlkesi”, Amme

İdaresi Dergisi, C. 15, S. 2, 1982, s. 7). Dolayısıyla sebep, esas olarak idari işlemin içeriği ile

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

idarenin beyanı arasındaki illiyet bağını oluşturmaktadır. Şikâyete konu olayda borç tahakkuk ettirilmesi işlemin sebebi olan Yönetmelik 31/5 maddesinde “…Abone sözleşmesini feshetmeden abonelik adresini terk edenler” için daha sonra gelen kişinin kullanımı nedeniyle müteselsilen sorumlu olacaklarını belirtilerek …’e borç tahakkuk ettirilmiştir. Ancak bu madde hükmü mevcut abonelik sözleşmesi devam edenler için geçerlidir. Burada asıl sorumluluğun abone sözleşmesini feshetmeden ayrılan kişilerin üzerinde olması gerekirken, İdare tarafından kolay olan yol seçilerek yeni abone için bu madde hükmü gerekçe gösterilerek işlem tesis edilmesi sebep bakımından işlemi sakat hale getirmektedir. Yani şikayetçi …’e ilgili

Yönetmeliğin 31/5 maddesi gerekçe gösterilerek borç tahakkuk ettirilmesi işlemi sebep bakımından hukuka aykırılık oluşturmaktadır.

16) Bununla birlikte şikâyete konu olayda, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında

Kanunun “Abonelik sözleşmeleri” Başlıklı 52 nci maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan “…

Aboneliğin belirlenen süreler içinde sona erdirilmediği durumlarda, bu sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez…” ve MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin “Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 39 uncu maddesinin 8 inci fıkrasına göre “… AYNI

KULLANIM YERİNE AİT ÖNCEKİ ABONELERİN BORÇLARINDAN YENİ ABONE

SORUMLU TUTULAMAZLAR…” hükümleri doğrultusunda … adına kayıtlı aboneliğe ait borcun tamamının yeni taşınan …’e tahakkuk ettirilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil etmektedir. İdarenin iddiasında belirttiği üzere taşınmazın satış işlemi sonrasında devir ile birlikte tahakkukun gerçekleştiği iddia edilse de, kimin kullandığının tespit edilmesinin mümkün olmadığı belirtilerek ifadelerinde çeliştiği, diğer yandan yöre halkı tarafından eski abone … varislerinin bu adreste ikamet ettiği ve suyu kullanan kişilerin … varisleri ait olduğu belirtilmekte ve muhtar tutanağı ile de bu durum teyit edilmektedir. MESKİ Abonelik

Sözleşmesi Şartnamesi Genel Hükümlerinin 9 uncu maddesine göre de; “ Aboneler; MESKİ ile yaptığı abone sözleşmesine ait ilişkisini kesmeden aboneliğin ait olduğu adresi terk ederlerse, başkaları tarafından kullanılacak suyun bedelinden sorumludur” hükmü gereğince … ve varislerinin sorumluluğu devam etmektedir. Bu noktada yine MESKİ Genel

Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinin 9 uncu fıkrasına göre, … varislerine bu borç ödenmeden veya taksite bağlanmadan yeni abonelik sözleşmesi yapılmaması veya adlarına kayıtlı farklı aboneliklerin bulunması ve bu aboneliklerden herhangi birinin borcunun bulunması halinde borç bulunmayan diğer aboneliğin suyu kesilmesi şeklinde yaptırımlar uygulanması mümkün görülmektedir.

17) Bu konuda yargı kararları da her abonenin kendi borcundan sorumlu olması gerektiğini, bu

nedenle yeni aboneye zorluk çıkarılamayacağını belirtmektedir. Yargıtay 13. Hukuk

Dairesinin 24.01.2007 tarih, 2006/12716 Esas ve 2007/539 Karar sayılı ilamında

“…Davalının eski abonesine ait borcun, davacıya ait olmadığını kabul etmesine rağmen, borç ödenmeden davacı ile yeni abone sözleşmesi yapmaması ve su bağlamaması hukuki dayanaktan yoksun ve hizmetin yukarıda açıklanan amacına aykırıdır.

Eski abonesinin borcunu, sözleşme ilişkisine dayanarak davalı ancak kendi akidinden isteyebilir… Davacı kiracının, fiili kullanıcı ve abone olmadığı halde önceki abone taşınmaz maliki olan kiralayanın kendi kullanımından kaynaklanan kira dönemi öncesine ait borçtan da

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

davacının sorumlu tutularak abone sözleşmesinin tesis edilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.” Yine Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 15.02.2010 tarih, 2009/11454

Esas ve 2010/1647 Karar sayılı ilamında “Kural olarak, her abone kendi borcundan sorumludur. Davalı belediye dava dışı abonenin borcunu ancak kendi abonesinden isteyebilir. Abonenin borcunu ödemesi halinde aynı yerde abone olma talebini ilk abonenin borcunu ödemesi koşuluna bağlayamaz. Ancak davacı abone olmamakla birlikte fiili kullanıcı ise borçlu sorumlu olur. Mahkemece bu konuda yapılan inceleme yeterli değildir. Mahkemece yapılacak iş, davacının kiracı olduğuna ilişkin delillerini sorarak toplamaktır. Örneğin davacı üzerine kayıtlı diğer aboneliklerin belgeleri istenmeli, muhtarlık kayıtlarına göre kiracı olduğu yerde hangi tarihler arasında oturduğu ve borcun meydana geldiği dönemlerde kiracı olup olmadığı araştırılmalı ve sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde davanın reddi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir” hükümleri dikkate alındığında aboneliği sabit olan … ve varisleri adına olan su borcunun … adına tahakkuk ettirilmesi hukuka ve hakkaniyete uygun düşmemektedir.

18) Yine Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 18.04.2002 tarih, 2002/2546 Esas ve 2002/4380

Karar sayılı ilamında “Davacının ödediğini iddia ettiği su borcu, evi satın aldığı davalı Y.

Özgür K´na ait olmayıp, abone olan dava dışı Mustafa K´a aittir. Su borcu evin mülkiyetine bağlı bir borç değildir. Davacının yaptığı bu ödeme ile davalının bir sebepsiz zenginleşmesi söz konusu değildir. Sebepsiz zenginleşen, belediyede su abonesi olarak görülen veya kullanılan kişidir. Davacı, bu suyu davalının kullandığını ve evi satarken özel bir taahhütte bulunduğunu iddia ve ispat edememiştir. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir” hükmü verilmekle borcun abone adına olması gerektiğine hükmetmektedir. Ancak bu suyu kimin kullandığının iddia ve ispat edilmesi şart koşulmaktadır. Şikâyete konu olayda ise kira ve abonelik sözleşmeleri, muhtar tarafından imzalı tutanak bu suyu … ve varislerinin kullandığını ispat etmektedir. Bu nedenle …’e bu borcun tahakkuk ettirilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırılık oluşturmaktadır.

19) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları birlikte

değerlendirildiğinde; MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin 31/5 maddesine dayanılarak eski abonenin borcunun yeni aboneye tahakkuk ettirilmesi işleminin sebep bakımından sakat olması, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu 52 nci maddesi, MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi, MESKİ

Abonelik Sözleşmesi Şartnamesi Genel Hükümlerinin 9 uncu maddesi ve konu ile ilgili yargı kararları doğrultusunda …’in aboneliğinin devam etmesi ve … taşınana kadar … varislerinin bu yerde ikamet ettiğinin muhtar beyanı ile teyit edilmesi, buna rağmen İdare tarafından kolay usul tercih edilerek …’e borç tahakkuk ettirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idareler tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü sorumluluğunda kalan şikayet konusu ile ilgili verilen cevaplar dikkate alındığında ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının

idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mersin

Tüketici Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Şikâyetçi …’e hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak tahakkuk ettirilen içme suyu borcunun iptal edilmesi hususunda MERSİN SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve MERSİN SU ve KANALİZASYON İDARESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Mersin Su ve

Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.