TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 4522-4522
BAŞVURU NO : 2018/11950
KARAR TARİHİ : 25/02/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Eski görevine atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, akabinde OHAL Komisyonu tarafından görevine iade edilmesine rağmen Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesinin kendisini kazanılmış hakkı olan zabıta komiserliği yerine düz memurluk kadrosuna atadığını, bu atamaya ilişkin ilgili idareye itiraz ettiğini, ancak kendisine verilen 19/09/2018 tarih ve … sayılı yazıyla talebinin reddedildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi adına ihraç öncesi görev yaptığı zabıta komiserliği kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Şanlıurfa
Büyükşehir Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı İnsan
Kaynakları Şube Müdürlüğünün 26/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, 2.1. Başvuranın 3. Derece Zabıta Komiseri kadrosuyla görev yapmaktayken 692 sayılı KHK ile ihraç edildiğini, 2.2. Başvuranın, OHAL İnceleme Komisyonunun … sayılı kararı gereğince 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10. Maddesi “(1) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü halinde karar Devlet Personel Başkanlığına bildirilir Bu şekilde bildirilen personelin atama teklifleri; statüleri, unvanları ve yürüttükleri görevler itibariyle başka kurumlarda görevlendirilmeleri mümkün olmayanlar hariç olmak üzere daha önce istihdam edildikleri kurumlar dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında eski statüleri ve unvanlarına uygun kadro ve pozisyonlara Devlet Personel Başkanlığı tarafından ikamet ettikleri il dikkate alınarak on beş gün içinde yapılır. Bu fıkra kapsamında kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerden, yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, yöneticilik görevinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır.” hükmü uyarınca 5. Derece memur kadrosuna atandığı, 2.3. Başvuranın Zabıta Komiserliği kadrosu ile amirlik görevi yürüttüğü, Hususlarına yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 31/07/2018 tarihli ve 30495 sayılı resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7145 sayılı
“Bazı Kanunu ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la değişik 7075 sayılı Kanunun “Kararların Uygulanması başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” 6. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 6.1. “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin k bendinde, “Büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini yerine getirmek.” 6.2. “Büyükşehir Belediyesi Teşkilatı” başlıklı 21 nci maddesinde, “Büyükşehir belediyesi teşkilâtı; norm kadro esaslarına uygun olarak genel sekreterlik, daire başkanlıkları ve müdürlüklerden oluşur…” 6.3. “Personel istihdamı” başlıklı 22 nci maddesinde, “Büyükşehir belediyesi personeli büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır. Personelden müdür ve üstü unvanlı olanlar ilk toplantıda büyükşehir belediye meclisinin bilgisine sunulur..” 7. 11/04/2007 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 7. 1.“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “ Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.” 7.2. “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde
belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise
ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak, 3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise
ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.” 8. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Kuruluş, Görev Ve Çalışma Esaslarına Dair Yönetmeliğin
“Zabıta Dairesi Başkanlığı” başlıklı 129 uncu maddesinde, “Zabıta Dairesi Başkanlığının
Teşkilat, Görev, Yetki ve Sorumlulukları İçişleri Bakanlığınca 11 Nisan 2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği ile belirlenmiştir.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Yapılan inceleme ve araştırma sonucunda, idare tarafından başvuranın talebinin yerine getirilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirildiğinden başvuru talebinin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, akabinde OHAL Komisyonu tarafından görevine iade edilmesine rağmen Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesinin kendisini kazanılmış hakkı olan zabıta komiserliği yerine düz memurluk kadrosuna atadığını, bu atamaya ilişkin ilgili idareye itiraz ettiğini, ancak kendisine verilen 19/09/2018 tarih ve …
sayılı yazıyla talebinin reddedildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesi adına ihraç öncesi görev yaptığı zabıta komiserliği kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir.
Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
12. 31/07/2018 tarihli ve 30495 sayılı resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7145 sayılı
“Bazı Kanunu ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” la değişik 7075 sayılı Kanunun “Kararların Uygulanması başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde bu kişilerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında ise söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
13. Somut olayda ise, başvuranın 3 .derece Zabıta Komiseri olarak görev yapmaktayken 692 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği, akabinde OHAL İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurusunun incelenmesi neticesinde Komisyonun … nolu kararıyla kamu görevine iade talebinin yerinde görüldüğü ve bu durumun Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi yönünde karar verildiği, bu karara istinaden başvuranın 07/08/2018 tarih ve …
sayılı Belediye Başkanı OLUR’u ile 2/6 maaş kademe derecesi üzerinden 5. Derece G.İ.H.S memur kadrosunda tekrar göreve başlatıldığı anlaşılmıştır.
14. Bilindiği üzere 7075 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, görevine iade edilen kişilerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu düzenlenmiş, ancak söz konusu madde hükmünde müdür yardımcısı veya daha üstü ile buna eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta olanlar için bir istisna hükmü getirilerek bu kişilerin yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarına atanacağı belirtilmiştir.
15. Başvuruya konu uyuşmazlığın; başvuranın, ihraç edilmeden önce görev yaptığı Zabıta
Komiserliği kadrosunun müdür yardımcısı veya üstü ile buna eşdeğer yöneticilik kadrosu olup olmadığı noktasında toplandığı görülmektedir.
16. Bu kapsamda hem Büyükşehir Belediye Kanununa hem de Belediye Zabıta Yönetmeliğine bakıldığında, Zabıta Komiseri kadrosuna ait görev tanımına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür. Başvuru konusuna ilişkin gerekli değerlendirmenin yapılabilmesi adına Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi organizasyon şeması incelenmiş ve zabıta biriminin
Daire Başkanlığı şeklinde örgütlendiği görülmüştür. Bu minvalde, gerekli değerlendirmenin yapılabilmesi için zabıta birimlerinin Daire Başkanlığı şeklinde örgütlendiği diğer Büyükşehir Belediyelerinin Zabıta Daire Başkanlığı Görev ve Çalışma
Yönetmelikleri tetkik edilmiştir. 17. Söz konusu inceleme neticesinde, zabıta komiserlerinin; Zabıta Amiri, Şube Müdürü ve
Daire Başkanı tarafından verilen görevleri mevzuata uygun olarak tam ve zamanında yerine getirmekle görevli, yetkili ve sorumlu oldukları görülmüştür. Dolayısıyla Daire Başkanlığı şeklinde örgütlenen zabıta müdürlüklerinde müdür yardımcılığı veya üstü ile buna eşdeğer yöneticilik kadrosunun daire başkanı, şube müdürü, şube müdür yardımcıları ile zabıta amirlerinden oluştuğu kanaatine varılmıştır.
18. Öte yandan, şikayet konusu görevde yükselme şartları açısından ele alındığında ise, zabıta komiserinin zabıta amiri olarak atanabilmesi için öğretim durumuna göre en az iki yıl zabıta komiseri olarak çalışması ve mevzuatta sayılı diğer şartları sağlaması gerektiği, yine şube müdür olarak atanabilmesi için ise öğretim durumuna göre en az iki yıl zabıta amiri olarak görev yapması ve mevzuatta sayılı diğer şartları sağlaması gerektiği görülmüştür. Hal böyleyken 7075 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmüne istinaden zabıta komiserinin, şube müdürü ve/veya müdür yardımcısı gibi yöneticilik görevi üstlendiğinden bahisle hakkında işlem tesis edilmesinin hukuken yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
19. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 692 sayılı KHK ile ihraç edilmesinden önce yürüttüğü 3. derece Zabıta Komiserliği kadrosuna ait müktesebine uygun bir göreve atanması gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, 692 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmasından önce görev yaptığı kadrosuna ait müktesebine uygun bir kadroya atanması yönünde ŞANLIURFA
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
ŞANLIURFA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin, otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile ŞANLIURFA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞ
I’NA
tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi