|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü’nde sözleşmeli avukat olarak görev yaparken, özel sektördeki avukatlık hizmetlerinin derece/kademe ilerlemesine ve emeklilik keseneğine esas aylığına eklenmesini talep etmiştir. Başvuru, 04.12.2023 tarihinde yapılmış olup, idare tarafından verilen cevapta, başvuranın daha önceki hizmetlerinin değerlendirilmediği, yalnızca belirli sürelerin kazanılmış hak hizmetinde sayıldığı belirtilmiştir. İdare, mevcut mevzuata göre başvuranın talebinin hukuki bir dayanağı olmadığını ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarında, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra özel sektördeki hizmetlerin emeklilik keseneğine esas aylıklarda dikkate alınamayacağı vurgulanmıştır. Başvuranın, avukatlık hizmetleri sınıfında geçen sürelerinin yalnızca belirli oranlarda değerlendirildiği, bu nedenle talebinin reddedildiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana tebliğ edilmesi gerektiği belirtilmiştir. İlgili idarenin işlemine karşı yargı yolu açık olup, başvuranın dava açma süresi, ret kararının tebliğ tarihinden itibaren işlemeye devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4151-S.24.6619
BAŞVURU NO : 2023/19772
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Eski hizmetlerinin derece/kademe ilerlemesine ve emeklilik keseneğine esas aylığına eklenmesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 04.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Müdürlüğü
Hukuk Müşavirliğinde 03.11.2022 tarihi itibarı ile 399 sayılı KHK uyarınca sözleşmeli personel olarak avukat unvanı ile görev yaptığını belirterek; Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna atanmadan önce özel sektörde ” isimli işyerinde avukat unvanı ile 16.10.2019-20.03.2022 tarihleri arasındaki çalışmalarının 3/4 oranında ve Üniversitesindeki (4/B sözleşmeli memur) avukat unvanı ile 25.03.2022-30.10.2022 tarihleri arasındaki çalışmalarının tamamının derece/kademe ilerlemesine ve emeklilik keseneğine esas aylığına eklenmesini ve bu doğrultuda özlük haklarının verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Türkiye Kömür
İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün 16/01/2024 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın intibakın hâlihazırda yapılmış olması dolayısıyla meri mevzuata göre yapılacak bir işlem bulunmadığı, 2.2. Ekte sunulan hizmet belgelerinden de anlaşılacağı üzere adı geçenin Aksesuarları unvanlı iş yeri ile ve Güvenlik unvanlı iş yerinde geçen hizmetleri Avukatlık görevinde geçmediğinden değerlendirmeye alınmadığı; unvanlı işyerinde geçen hizmeti ile
/
Üniversitesinde geçen hizmeti Avukat görev unvanı altında olduğundan 3/4 oranında kazanılmış hak hizmetinde değerlendirildiği, 2.3. Başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuki gerekçeleri hususunda; 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa mezkûr Kanunun 4 üncü maddesinin memur ve sözleşmeli memurları tarif eden birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların daha önce mülga sosyal güvenlik kanunlarına tabi geçen sigortalı sürelerinin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesine ilişkin bir hüküm bulunmadığından, ilgilinin özel sektörde geçen hizmetlerinin, derece/kademe ilerlemesinde değerlendirilmesi ve intibakının yapılması talebi ile ilgili işlem yapılamadığı, 2.4. Başvuranın hizmetlerinin değerlendirilmesi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı hususunda Sosyal
Güvenlik Kurumu Emeklilik İşlemleri Genel Müdürlüğünden görüş istenmesine dair 21.09.2022 tarih, sayılı yazı ve bu yazıya cevaben anılan kurumun 17.10.2022 tarih ve sayılı görüşünün ekte sunulduğu; gelen görüşte bu sürelerin, emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmeyeceği, sadece toplam hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınacağının ifade edildiği ve kurumlarınca bu doğrultuda işlem yapıldığı, 2.5. Öte yandan bahsi geçen görüşte, 657 sayılı Kanun uyarınca devlet memuru olarak görev yapanların hangi hizmetlerinin kazanılmış hak aylıklarında ne şekilde değerlendirileceği hususunun mezkûr Kanunun
36 ncı maddesinde belirlendiği, Avukatlık hizmetleri sınıfında geçen hizmetin bu hizmetler arasında
sayıldığı ve bu hizmetin göreve giriş tarihinden itibaren kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi gerektiği de belirtilmiş olup Kurumlarınca yapılan intibak işlemi ile adı geçenin unvanlı iş yerinde geçen hizmetinin kazanılmış hak aylığına esas hizmet süresinde değerlendirildiği, 2.6. Başvuranın, unvanlı iş yerinde Avukat olarak çalıştığı 2 yıl 3 ay 23 günlük sürenin 3/4’ünün ve Üniversitesi Rektörlüğü emrinde geçen 7 ay 21 günlük sürenin tamamının kazanılmış hak hizmetinde; Kurumlarında geçen hizmeti ile askerlik hizmeti süresinin tamamının ise emekli kesenek hizmetinde değerlendirilmiş olduğu, yapılan bu işlemlerde herhangi bir eksiklik veya kusura rastlanmadığından meri mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak başka bir işlem bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve
Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.
Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır…”
/
5.2. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.” 5.3. 36 ncı maddesinin C/3 bendinde; “3 – Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden önce veya memurluktan ayrılarak avukatlıkla geçirdikleri sürelerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.” 6. 22/1/1990 tarih ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin; 6.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.” 6.2. “İstihdam Şekilleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; a) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
b) (Değişik : 5/2/1992 – 3771/1 md.) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür.
Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.
c) (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun
Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.
d) Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınamaz ve bunlara toplu iş sözleşmeleriyle veya toplu iş sözleşmeleri emsal alınarak hiçbir ayni ve nakdi menfaat sağlanamaz.
e) İşçiler bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi değildir.” 6.3. “Aylık ve Ücretler” başlıklı 25 inci maddesinde; “a) Ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvan ve dereceleri gösterilen personel aylık ve özlük hakları bakımından
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir. (Mülga ikinci paragraf: 11/10/2011-KHK-666/1
md.)
b) (Mülga : 11/10/2011-KHK-666/1 md.)
c) (Değişik: 13/3/1995 – KHK – 549/1 md.) Ekli 1 sayılı cetvelin dışında kalan sözleşmeli personele ödenecek sözleşme ücreti; temel ücret ile başarı ve kıdem ücretleri toplamından oluşur ve bu ücret asgari ücretin altında olamaz. Sözleşme ücretlerinin tavanı her yıl bütçe kanunları ile belirlenir. Kamu personeli için uygulanan aylık katsayısının mali yılın ikinci yarısı için değiştirilmesi veya mali yıl içinde 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerinde değişiklik yapılması halinde sözleşmeli personel ücretlerinin tavanını değiştirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” 6.4. “Kıdem Ücreti” başlıklı 28 inci maddesinde; “Sözleşmeli personelden bir sosyal güvenlik kuruluşuna prim ödemek suretiyle geçen hizmet süresi toplamı 6-10 yıl olanlara temel ücretlerinin % 2’si, /
11-15 yıl arasında olanlara% 3’ü, 16-20 yıl olanlara % 4’ü ve 21 yıl ve daha fazla olanlara% 5’i oranında kıdem ücreti verilir.” 6.5. “Uygulamanın İzlenmesi” başlıklı 58 inci maddesinde; “… Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu
Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Müdürlüğü
Hukuk Müşavirliğinde 03.11.2022 tarihi itibarı ile 399 sayılı KHK uyarınca sözleşmeli personel olarak avukat unvanı ile görev yaptığını belirterek; Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna atanmadan önce özel sektörde ” isimli işyerinde avukat unvanı ile 16.10.2019-20.03.2022 tarihleri arasındaki çalışmalarının 3/4 oranında ve Üniversitesindeki (4/B sözleşmeli memur) avukat unvanı ile 25.03.2022-30.10.2022 tarihleri arasındaki çalışmalarının tamamının derece/kademe ilerlemesine ve emeklilik keseneğine esas aylığına eklenmesini ve bu doğrultuda özlük haklarının verilmesini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin C bendinde, belli hizmet sınıflarında görev yapan kimselerin memuriyet dışında meslekleriyle ilgili olarak yaptıkları hizmetlerin memuriyete girdikten sonra belli esaslar çerçevesinde derece/kademede sayılmasına ilişkin düzenlemeler getirilmiş olup, bu düzenlemelerle memuriyet dışında geçmekle birlikte önem ve özellik arzeden bir kısım hizmetlerin memuriyete girişten sonra memuriyette geçmiş gibi derece/kademede değerlendirilmesi suretiyle bu hizmetlerde çalışmış olan kişilerin Devlet memurluğuna girmesi özendirilerek bu yolla kamu hizmetlerinde niteliğin artırılması amaçlanmıştır.
11. 657 sayılı Kanun; Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenlemekte olup; Kanunun, memurlar hakkında uygulanacağı öngörülmüştür.
12. Başvuranın ise 399 sayılı KHK uyarınca sözleşmeli personel olarak avukat unvanı ile görev yaptığı anlaşılmaktadır. Bu Kanun Hükmünde Kararname; 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, /
niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenlemek amacıyla yayınlanmıştır. Kararnamenin istihdam şekillerine ilişkin hükmünde; sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde
Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personel olarak ifade edilmiştir.
13. KHK’nın aylık ve ücretlere ilişkin 25 inci maddesinde; ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvan ve dereceleri gösterilen personelin aylık ve özlük hakları bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olacağı; ekli 1 sayılı cetvelin dışında kalan sözleşmeli personele ödenecek sözleşme ücretinin, temel ücret ile başarı ve kıdem ücretleri toplamından oluşacağı ve bu ücretin asgari ücretin altında olamayacağı öngörülmüştür. Kıdem ücretine ilişkin 28 inci maddesinde ise; sözleşmeli personelden bir sosyal güvenlik kuruluşuna prim ödemek suretiyle geçen hizmet süresi toplamı 6-10 yıl olanlara temel ücretlerinin % 2’si, 11-15 yıl arasında olanlara % 3’ü, 16-20 yıl olanlara % 4’ü ve 21 yıl ve daha fazla olanlara% 5’i oranında kıdem ücreti verileceği hüküm altına alınmıştır.
14. Başvuru konusuna ilişkin İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın, unvanlı iş yerinde avukat olarak çalıştığı 2 yıl 3 ay 23 günlük sürenin 3/4’ünün ve Üniversitesi
Rektörlüğü emrinde geçen 7 ay 21 günlük sürenin tamamının kıdem ücretinde dikkate alındığı anlaşılmıştır.
15. 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin C bendi hükmünün uygulanması yönündeki talebine ilişkin olarak; başvuranın, 399 sayılı KHK’nın ekli 2 sayılı cetvel kapsamında sözleşmeli personel olarak çalıştığı, dolayısıyla 399 sayılı KHK’ya tabi olduğu anlaşılmakta olup; KHK’nın 58 inci maddesinin ikinci fıkrasında sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanacağı öngörülmüş olmakla birlikte, KHK’nın kıdem ücretine ilişkin 28 inci maddesi hükmü de göz önünde bulundurulduğunda, talep edilen hizmet birleştirmesinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği açıktır.
16. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 399 sayılı KHK’nın ekli 2 sayılı cetvel kapsamında sözleşmeli personel olarak 399 sayılı KHK’ya tabi olduğu ve avukat olarak çalıştığı önceki hizmet sürelerinin idarece kıdem ücretinde dikkate alındığı hususları ile KHK’nın kıdem ücretine ilişkin 28 inci maddesi hükmü göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin C bendi hükmünün uygulanamayacağı değerlendirildiğinden, İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Çanakkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
/
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi