|
ÖZET: Başvuru, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisinin AKTS kredisi, ders seçimi ve başarı notu ile yaz okulu taleplerine ilişkindir. Öğrenci, ders kayıt döneminde 90 AKTS’ye kadar ders alabileceği bilgisinin verildiğini, ancak ders ekle-bırak döneminde 60 AKTS sınırının uygulandığını iddia ederek, bu durumun kendisini olumsuz etkilediğini belirtmiştir. Ayrıca, yaz okulunun olmaması ve geçme notunun yüksek olmasının öğrenci aleyhine olduğunu savunarak, bu konularda yeniden düzenleme yapılmasını talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceledikten sonra, öğrencinin 90 AKTS’ye kadar ders alabileceği yönünde bir düzenlemenin bulunmadığını, dolayısıyla talebin hukuki bir dayanağı olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, öğrencinin başarısız olduğu derslerin alınması için öncelikle birinci sınıf derslerini geçmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvurunun bazı talepleri kısmen kabul edilirken, yaz okulu uygulaması ve geçme notu konusundaki talepler reddedilmiştir. Kurum, ayrıca mevcut mevzuatta belirsizliklerin giderilmesi ve ders kredi sayılarının netleştirilmesi için üniversiteye tavsiyede bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4133-S.24.6600
BAŞVURU NO : 2023/17029
KARAR TARİHİ : 24.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın AKTS kredisi, ders seçimi, başarı notu ve yaz okuluna ilişkin taleplerine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 25.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olduğunu, ders kayıt döneminde 90 AKTS’ye kadar ders seçimi yapılabileceği bilgisinin verildiğini ancak ders ekle-bırak döneminde Hukuk Fakültesi Yönetmeliğinde boşluk bulunması sebebiyle
Üniversite’nin genel yönetmeliğinin esas alındığını ve burada asgari sınırın 60 AKTS olarak belirlendiğini ve bu sebeple ders ekle-bırak döneminde ders seçimi için alt dönemden alması gereken ders olan “Anayasa
Hukuku” ve “Kamu Maliyesi” derslerini çıkarmak zorunda kaldığını, ayrıca “Borçlar Hukuku” dersinin bilgisi dışında çıkarıldığını iddia ve ifade ederek başlangıçta öngörülen 90 AKTS’lik sınırın tekrar tanınmasını; ikinci sınıf dersi olan Borçlar Hukuku dersi başta olmak üzere başarı gösteremediği diğer tüm alt dönem derslerini alabilmesine imkân tanınmasını; son olarak Üniversitede geçme notunun yaz okulu olmayışı, geçme notunun çok yüksek oluşu ve çan eğrisi olmayışının öğrenci aleyhine olduğu iddiası ile lehe olacak şekilde yeniden düzenleme yapılmasını ve farklı üniversitelerden yaz döneminde aldığı derslerin sayılmasını talep etmektedir.
2. Kurumumuzun 17.11.2023 tarihli ve sayılı bilgi belge talebine binaen Eskişehir
Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü Bilgi Edinme Biriminin 17.01.2023 tarihli ve – –
sayılı cevabi yazısında:
2.1. Üniversite’nin Hukuk Fakültesinde yıllık ders müfredatının uygulandığı, bu yönüyle dönemlik ders müfredatı uygulanan akademik birimlerinden farklı bir eğitim-öğretim uygulamasına sahip olduğu, genel bir ön lisans ve lisans eğitim öğretim yönetmeliği bulunmasına rağmen (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, R.G., 14.09.2019, S. 30888) hukuk fakültesinin
ayrı bir lisans eğitim öğretim yönetmeliğinin (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim
Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, R.G., 2.10.2021, S. 31616) bulunduğu,
2.2. İlgili Yönetmelik’in 31 inci maddesinde yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Üniversite’nin genel Yönetmelik’inin uygulanacağının “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 14/9/2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans
Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri ile Yükseköğretim Kurulu kararları uygulanır” şeklinde belirtildiği, bu düzenlemenin öğrencinin çelişkili ya da eksik düzenleme iddiasının haklı olmadığını gösterdiği,
2.3. Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği 9 uncu maddede bir eğitim-öğretim yılında öğrencinin almakla yükümlü olduğu ders kredisi toplamının, en az 60 AKTS karşılığı ders kredisi olacağınım ifade edilerek en az sınırın açıkça belirlendiği ancak aynı Yönetmelik’te öğrencilerin alabileceği üst kredi sınırına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından bu hususta Üniversite Yönetmeliğinin
14 üncü maddesinin uygulandığı,
2.4. Üniversite Yönetmeliğinin 14 üncü maddesine göre, bir öğrencinin bir eğitim-öğretim yılında alabileceği azami (maksimum) kredinin 44 (22×2) olup, ağırlıklı genel not ortalaması (AGNO) 3.00 üzerinde olan öğrenciler için ise bu kredi 60 olduğu, nitekim bu hususun Üniversite Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde bir eğitim-öğretim yılındaki her bir yarıyıl için “(1) Bir öğrencinin, güz veya bahar yarıyılında kayıt olabileceği derslerin yerel kredi değeri toplamı en çok 22’dir./ (2) Genel not ortalaması
3.00 veya üstünde olan öğrenciler, danışmanlarının onayıyla bir yarıyılda toplam 30 yerel kredi
değerindeki derslere kayıt yaptırabilir.” şeklinde ifade edildiği, Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği 9 uncu madde gereği öğrencilere her sene için en az 60 AKTS karşılığı ders kredisi verildiği ve Üniversite Yönetmeliği’ne yapılan atıfla genel not ortalaması (AGNO) 3.00’ün üzerinde olanlara talepleri halinde ilgili Yönetmelik’in düzenlemesine göre fazladan ders kredisi verilebildiği,
2.5. Başvuranın 2021-2022 eğitim öğretim yılında “Anayasa Hukuku”, “Hukuk Başlangıcı” ve “Medeni
Hukuk” derslerinden, 2022-2023 eğitim öğretim yılında ise “Anayasa Hukuku”, “Hukuk Sosyolojisi”, “İdare Hukuku”, “Genel Devlet Teorisi”, “Medeni Hukuk”, “Borçlar Hukuku Genel Hükümler”, “Uluslararası Hukuk”, “Kamu Maliyesi” ve “Ceza Hukuku Genel Hükümler” derslerinden başarısız olduğu, ağırlık genel not ortalamasının (AGNO) 0,89 olması sonucunda fazladan ders kredisi verilebilmesi imkânının mümkün olmadığı, bu sebeple öğrenciye 60 AKTS karşılığı ders kredisi verildiği,
2.6. Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği 6 ncı maddesinde öğrencilerin yapmış oldukları ders kayıtlarının geçerli olabilmesi için mutlaka danışmanları tarafından onaylanması gerektiği, 14 üncü maddesinde ise bir dersin alınabilmesi için aranan şartları sağlamamasına rağmen öğrencinin herhangi bir şekilde o dersi aldığının tespiti hâlinde, öğrencinin ilgili ders kaydının silinebileceğinin açıkça belirtildiği, Hukuk Fakültesi web sayfasında yapılan 19.09.2023 tarihli duyurunun 4 üncü maddesi ile de öğrencilere
“Ders kayıtları ESOGÜ önlisans/ lisans/ lisansüstü yönetmeliğine uygun olmalıdır. Kayıtlar sonuçlandırıldıktan sonra yapılan kontrollerde yönetmeliğe uygun olmayan şekilde onaylanmış dersler
varsa ilgili yönetim kurulu kararı ile iptal edilir.” şeklinde açık bir şekilde bilgilendirme (İlgili link:
https://eskisehirhukuk.ogu.edu.tr/Duyuru/Detay/71/ders-kayitlari-ve-kayit-yenileme) yapıldığı,
2.7. Başvuranın iddia ettiğinin aksine ders kayıt döneminde öğrencilerin 90 AKTS’ ye kadar ders alabileceklerine dair Hukuk Fakültesi tarafından gerek mail gerekse web sitesi veya ilan panosu yoluyla
herhangi bir resmi duyuru ve bilgilendirme yapılmadığı (İlgili link:
https://eskisehirhukuk.ogu.edu.tr/Duyuru/Detay/71/ders-kayitlari-vekayit-yenileme), öğrencilerin ders
kayıt döneminde 90 AKTS’ye kadar ders alabileceklerine dair Üniversite mevzuatında bir düzenleme de bulunmadığı, dolayısıyla öğrencinin iddiasının hukuki dayanağının bulunmadığı,
2.8. Başvuranın başvurusu esnasında sunmuş olduğu Whatsapp yazışma görüntülerinin, kişiler arasındaki şahsi yazışmalar olduğu ve resmi bir belge niteliği taşımadığı, bu hususta Hukuk Fakültesi Dekanlığının dahli ve ilgisinin bulunmadığı, Hukuk Fakültesi tarafından başvurucu öğrenciye başarısı çerçevesinde kendisi için yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerine göre alabileceği maksimum ders kredisi verildiği, mevzuat hükümlerine uymadığı tespit edilen ders seçimlerinin ise gecikmeksizin yönetim kurulunun
13.10.2023 tarihli ve sayılı kararıyla iptal edildiği ve ders kaydının nihai halinin onaylandığı, Hukuk
Fakültesi Dekanlığınca yapılan incelemelerde başvurucu öğrenci dışındaki bazı başka öğrencilerin de mevzuat hükümlerine uymayan ders seçimleri yaptıklarının tespit edildiği, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen yönetim kurulu kararıyla söz konusu öğrencilerin de ders kayıtlarında gerekli değişiklikler yapıldığı ve aynı durumda bulunan bütün öğrencilere aynı şekilde muamelede bulunulduğu,
2.9. Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru belgesinden kendisine 90 AKTS’ye kadar ders verilmesini, özellikle de alttan aldığı derslerin, özellikle de “Anayasa Hukuku” dersinin yerine “Borçlar Hukuku” dersinin verilmesi talebine ilişkin olarak Hukuk Fakültesi müfredatında Anayasa Hukuku dersi birinci sınıf,
Borçlar Hukuku dersi ise ikinci sınıf dersi olduğu (Link:
https://eskisehirhukuk.ogu.edu.tr/Sayfa/Index/32/dersmufredati), bir öğrencinin öncelikle birinci sınıfta kaldığı, bu sınıftan alttan aldığı derslerini başarıyla geçmesi akabinde sırasıyla ikinci ve üçüncü sınıfta yer alan diğer dersleri alabileceği, başvuranın ikinci sınıf dersi olan Borçlar Hukuku dersinin yerine öncelikle başarması gereken dersin bu açıdan Anayasa Hukuku olduğunu başvuranın birinci sınıftan alması gereken ders bulunurken, bunu seçmeyip ikinci sınıftan ders almasının mümkün olmadığı, öğrencinin 90 AKTS’ye kadar ders verilmesi talebi aynı gün ve saatlere denk gelen alt ve üst sınıf derslerinin çakışması dolayısıyla da mümkün olmadığı, bu hususun Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği 14 üncü maddede
“Yıllık bir dersten başarılı olamayan öğrenci; başarılı olamadığı dersi tekrar alır, ancak ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak ve alınacak dersin tekrar edilmesi gereken ders ile aynı gün ve saatlerde olmaması kaydıyla, üst sınıftan ders alabilir.” şeklinde ifade edildiği,
Belirtmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının:
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “…Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim
elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir…”,
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinde; “ a. Kuruluş ve işleyişi: Fakülte yönetim kurulu, dekanın başkanlığında fakülte kurulunun üç yıl için seçeceği üç profesör, iki doçent ve bir doktor öğretim üyesinden oluşur.
Fakülte yönetim kurulu dekanın çağırısı üzerine toplanır.
Yönetim kurulu gerekli gördüğü hallerde geçici çalışma grupları, eğitim – öğretim koordinatörlükleri kurabilir ve bunların görevlerini düzenler.
b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki
görevleri yapar:
(1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim – öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”,
5.2. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir…”,
5.3. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “…b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan
derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”,
6. 14.09.2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin:
6.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen;
a) AGNO: Ağırlıklı genel not ortalamasını,…
c) AKTS: Avrupa Kredi Transfer Sistemini (ECTS),
ç) Danışman: Öğrencilerin eğitim, öğrenim ve akademik sorunlarıyla ilgilenmek üzere atanan öğretim üye veya görevlisini… ifade eder.
6.2. “Eğitim-öğretim dönemleri ve süreleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “ (1) Bir eğitim-öğretim yılı, güz ve bahar yarıyıllarından oluşur. Bir yarıyıl, en az 70 iş gününe karşılık gelen 14 haftalık eğitim-öğretim günüdür. Kayıt ve dönem sonu sınavları için ayrılan süreler, bu sürenin dışındadır.
(2) Akademik birimlerin ilgili kurullarının önerisi ve Senatonun kararıyla, gerektiğinde yaz okulu açılabilir.
Yaz okulu öğretimi, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür. Yaz okulunda kayıt yaptıracak misafir öğrenciler için alınacak ücret, Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenir.
(3) Bir yıllık hazırlık sınıfı programları hariç, kayıt olunan programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, öğrencinin her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın, eğitim-öğretim süreleri ön lisans programlarında iki yıl, lisans programlarında dört yıldır. Bu süreler azami olarak, ön lisans programlarında dört yıl, lisans programlarında yedi yıldır. Öğrencilerin hazırlık sınıfı hariç, ön lisans ve lisans programına ilk kayıt yaptırdığı tarihten itibaren kayıtlı olduğu veya kayıt yenilememe nedeniyle kayıtsız olarak geçirdiği tüm yarıyıllar, normal ve azami eğitim-öğretim süresine dâhildir…”,
6.3. “Danışmanlık” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Kayıt yaptıran her öğrenci için öğretim yılı başında, ilgili bölüm başkanınca öğrencilere kendi eğitim-öğretimlerini planlayabilmeleri konusunda yardımcı olmak amacıyla, bölümün öğretim elemanları arasından bir danışman belirlenir. Danışmanlık, Senato tarafından belirlenen yönergeye göre yürütülür.”,
6.4. “Dersler ve öğretim planı” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Öğretim; belirlenen dersler, uygulamalar, laboratuvar, atölye çalışmaları, proje ve benzeri çalışmaları kapsar. Dersler; zorunlu, seçmeli ve isteğe bağlı olarak üç gruptur. Zorunlu dersler, öğrencinin almak zorunda olduğu, seçmeli dersler ise öğrencinin seçerek almak zorunda olduğu ve çoğunluğu kredili derslerdir. İsteğe bağlı dersler, öğrencinin alıp almamakta serbest olduğu, ancak ilgi duyduğu belli konularda bilgisini arttırmak amacını taşıyan kredisiz derslerdir ve mezuniyet değerlendirmesine katılmaz.
(2) Derslerin öğretim süresince yarıyıllara dağılımı, haftalık teorik, laboratuvar ve her türlü uygulama çalışmalarının saati, yerel ve AKTS kredi değeri ve olması halinde ön koşulları bölümce düzenlenerek, ilgili
yönetim kurulunun kararı ve Senato onayı ile kesinleşir. Ön koşullu derslerin kredi toplamı, ilgili bölüm veya program dersleri toplam yerel kredisinin %20’sini aşamaz.
(3) Öğrenci, programının öğretim planında yer alan tüm zorunlu dersler ile öngörülen seçmeli derslerden gerekli sayıda almak ve dört yıllık bir lisans programında 240, iki yıllık ön lisans programında 120 AKTS kredilik dersi başarmakla yükümlüdür.”,
6.5. “Kredi yükü ve ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Bir öğrencinin, güz veya bahar yarıyılında kayıt olabileceği derslerin yerel kredi değeri toplamı en çok 22’dir.
(2) Genel not ortalaması 3.00 veya üstünde olan öğrenciler, danışmanlarının onayıyla bir yarıyılda toplam
30 yerel kredi değerindeki derslere kayıt yaptırabilir.”,
6.6. “Ders değiştirme, ekleme, silme ve dersten çekilme” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Bir öğrenci, danışmanının onayı ile akademik takvimde belirlenen ekle-sil süresi içinde kaydolduğu derslerde değiştirme, ekleme ve silme işlemlerini, 14 üncü maddede belirlenen kredi sınırları içinde yapabilir.
(2) Öğrenci ilgili yarıyıla kayıt olduğu derslerden devamsızlık hakkı süresini geçmemiş olmak kaydı ile dersten danışman onayı ile çekilebilir. Her öğrenci bu hakkı, öğrenim hayatı boyunca ön lisans programlarında en fazla 2, lisans programlarında 4 ders için kullanabilir.”,
7. 02.10.2021 tarihli Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin:
7.1. “Eğitim-öğretim yılı ve süresi” başlıklı 8 inci maddesinde; “Fakülte, dört yıllık bir eğitim-öğretim süresini kapsar. Her yıl, güz ve bahar dönemi olmak üzere iki yarı yıldan oluşur. Belirtilen akademik yılın dışında kalan dönemde, başarılı olunamayan dersin tekrarı veya bir başka sebeple yaz okulu kapsamında eğitim-öğretim yapılmaz. Başka bir hukuk fakültesinden yaz okulu veya benzeri bir program kapsamında alınan dersler, Fakülteden alınması gereken dersler yerine sayılmaz…”,
7.2. “Eğitim-öğretim planları” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Eğitim ve öğretim planları; ilgili anabilim dalı veya öğretim üyelerinin teklifi, Fakülte Kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirlenen akademik takvime uygun olarak hazırlanan, bir akademik yıl boyunca uygulanacak dersleri, bu derslere ilişkin zorunlu koşulları, öğrencilere yönelik seminerleri, kurgusal duruşma ve klinik hukuk çalışmaları ile diğer akademik uygulamaları kapsayan planlardır. Planlar, derslerin başlamasından en az bir hafta önce
Dekanlık tarafından ilan edilir ve planlanan dersler, yarı yıllık veya yıllık olarak düzenlenir.
(2) Bir eğitim-öğretim yılında öğrencinin almakla yükümlü olduğu ders kredisi toplamı, en az 60 AKTS’dir.
Dört yıllık eğitim-öğretim süresince bir öğrencinin almak zorunda olduğu toplam ders kredisi ise en az 240
AKTS’dir.”,
7.3. “Eğitim-öğretimin kapsamı” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Eğitim-öğretim; teorik dersler ve uygulamalı dersler, seminerler, kurgusal duruşma ve klinik hukuk çalışmaları veya Fakülte Kurulunun kararıyla kabul edilen diğer akademik uygulamalardan oluşur.
(2) Dersler, ders saatleri, kredileri ve derslerin AKTS kredileri, zorunlu veya seçmeli olmaları Fakülte
Kurulu tarafından belirlenir ve Senatonun onayı ile kesinleşir.
(3) Bitirme veya diploma projesi yahut lisans tezi gibi çeşitli eğitim-öğretim faaliyetlerinin hazırlanması, sunulması, değerlendirilmesi gibi hususlara ilişkin esaslar, Fakülte Yönetim Kurulu tarafından hazırlanır ve gerektiğinde Senatonun onayına sunulur.”,
7.4. “Akademik danışmanlık” başlıklı 11 inci maddesinde; “Fakülte öğrencilerine verilecek akademik danışmanlık hizmeti, Senato tarafından çıkarılan yönergeye göre yürütülür.”,
7.5. “Dersler” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Fakültede dersler, aşağıda belirtilen yıllık (zorunlu)
dersler, ortak zorunlu dersler ve seçimlik (dönemlik) derslerden oluşur:
a) Yıllık dersler: Fakülte öğretim programında yer alan, öğrencinin mezun olması için tamamından başarılı olması gereken zorunlu meslekî derslerdir.
b) Ortak zorunlu dersler: 2547 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan; Türk Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi ve yabancı dil dersleridir.
c) Seçimlik dersler: Öğrenciye seçim hakkı tanınan, programa veya isteğe bağlı seçmeli derslerdir.
Öğrenci, seçimlik dersi meslekî ilgi alanına ve akademik danışman önerilerine göre ilan edilen listeden kendisi belirler. Belirlenen bu seçmeli dersler, akademik danışmanlar tarafından onaylanır.”,
7.6. “Sınıf geçme” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Fakültede eğitim-öğretim, ders geçme esasına göre yapılır. Yıllık bir dersten başarılı olamayan öğrenci; başarılı olamadığı dersi tekrar alır, ancak ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak ve alınacak dersin tekrar edilmesi gereken ders ile aynı gün ve saatlerde olmaması kaydıyla, üst sınıftan ders alabilir. Seçimlik bir dersten başarısız olan bir öğrenci, aynı dersi tekrar alabileceği gibi yerine bir başka ders de seçebilir.
(2) Yıllık veya seçimlik bir dersin alınabilmesi için 9 uncu maddeye göre hazırlanan eğitim-öğretim planlarında zorunlu koşul veya koşulların aranması hâlinde, bu koşullar Dekanlık tarafından ders programı ile birlikte ilân edilir. Bir dersin alınması için aranan koşulu sağlamamasına rağmen öğrencinin herhangi bir şekilde o dersi aldığının tespiti hâlinde, öğrencinin ilgili ders kaydı silinir; seçimlik dersler bakımından öğrencinin tercihi, akademik danışmanının uygun görmesi ve ders kontenjanının elverişliliğine göre öğrenciye bir başka ders verilir.
(3) Ortak zorunlu bir dersten herhangi bir sebeple başarısız olan öğrenci, ilgili dersi tekrar alır. Bu öğrenci, üst sınıftan ders alabilir. Ancak ilgili ortak zorunlu dersten başarılı olmadığı sürece mezun olamaz.”,
7.7. “Başarı notunun belirlenmesi” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Bir dersteki başarı durumu, ara sınav, yarı yıl (dönem) veya yıl sonu final yahut bütünleme sınavının not ortalamalarının beraber değerlendirilmesi ile belirlenir.
(2) Bir dersin başarı notu, yıl içerisinde yapılacak olan ara sınavların veya uygulamanın ağırlıklarına göre elde edilecek olan notların %40’ı ve ilgili dersin final yahut bütünleme sınav notunun %60’ının toplanmasıyla elde edilen nottur. Bir dersten geçebilmek için başarı notu, en az 60 puan (CC) olmak zorundadır.
(3) Öğrencinin bir dersten başarılı olabilmesi için ara sınavların aritmetik ortalamalarına bakılmaksızın final yahut ilgili dersin bütünleme sınavından en az 60 puan alması ve başarı harf notunun CC olması gerekir.”,
7.8. “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 31 inci maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 14/9/2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri ile
Yükseköğretim Kurulu kararları uygulanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Kurumumuza çeşitli taleplerle başvuru yapan başvuranın taleplerinden ilki, ders kayıt döneminde 90
AKTS’ye kadar ders seçimi yapılabileceği bilgisinin verildiği iddiasına karşılık olarak Üniversite genel mevzuatı gereği 60 AKTS’ye kadar ders alabildiği, dolayısıyla azami ders kredi sınırının 90 olarak belirlenmesidir. İkinci talebi, ikinci sınıf dersi olan Borçlar Hukuku dersi başta olmak üzere başarı gösteremediği diğer tüm alt dönem derslerini alabilmesine imkân tanınmasıdır. Son talebi ise Hukuk
Fakültesinde yaz okulu uygulamasının olmayışı, geçme notunun çok yüksek oluşu ve çan eğrisi olmayışının öğrenci aleyhine olduğu iddiası ile lehe olacak şekilde yeniden düzenleme yapılması ve farklı üniversitelerden yaz döneminde aldığı derslerin üniversite tarafından sayılmasıdır.
10. Kurumumuzun bilgi ve belge talebine binaen ilgili idarenin cevabi yazılarında:
10.1. Hukuk Fakültesinde yıllık ders müfredatının uygulanması sebebiyle ayrı bir lisans eğitim-öğretim yönetmeliğinin bulunduğu, bahsi geçen Yönetmelik’in 31 inci maddesinde yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Üniversite’nin genel Yönetmelik’inin uygulanacağı hükmünün bulunduğu, Hukuk
Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği 9 uncu maddede bir eğitim-öğretim yılında öğrencinin almakla yükümlü olduğu ders kredisi toplamının, en az 60 AKTS olacağının ifade edilerek öğrencinin alabileceği asgari kredi sınırın açıkça belirlendiği ancak aynı Yönetmelik’te öğrencilerin alabileceği azami kredi sınırına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu sebeple Üniversite genel yönetmeliği 14 üncü maddenin uygulandığı, buna göre ise bir öğrencinin bir eğitim-öğretim yılında alabileceği azami (maksimum) kredinin 44 (22×2) olduğu, ağırlıklı genel not ortalaması (AGNO) 3.00 üzerinde olan öğrencilerin ise en fazla 60 krediye kadar ders alabildiği, Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesi gereği öğrencilere her sene için en az 60 AKTS karşılığı ders kredisi verildiği ve Üniversite Yönetmeliği’ne yapılan atıfla genel not ortalaması (AGNO) 3.00’ün üzerinde olanlara talepleri halinde ilgili Yönetmelik’in düzenlemesine göre fazladan ders kredisi verilebildiği, başvuranın 2021-2022 eğitim öğretim yılında “Anayasa Hukuku”, “Hukuk Başlangıcı” ve “Medeni Hukuk” derslerinden, 2022-2023 eğitim öğretim yılında ise “Anayasa Hukuku”, “Hukuk Sosyolojisi”, “İdare
Hukuku”, “Genel Devlet Teorisi”, “Medeni Hukuk”, “Borçlar Hukuku Genel Hükümler”, “Uluslararası
Hukuk”, “Kamu Maliyesi” ve “Ceza Hukuku Genel Hükümler” derslerinden başarısız olduğu, ağırlık genel
not ortalamasının (AGNO) 0,89 olduğu içinde başvurana 60 AKTS üzerinde ders kredisi verilebilmesinin mümkün olmadığı,
10.2. Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinde öğrencilerin yapmış oldukları ders kayıtlarının geçerli olabilmesi için mutlaka danışmanları tarafından onaylanması gerektiği,
14 üncü maddesinde ise bir dersin alınabilmesi için aranan şartları sağlamamasına rağmen öğrencinin
herhangi bir şekilde o dersi aldığının tespiti hâlinde, öğrencinin ilgili ders kaydının silinebileceğinin açıkça belirtildiği, Hukuk Fakültesi web sayfasında yapılan 19.09.2023 tarihli duyurunun 4 üncü maddesi ile de öğrencilere “Ders kayıtları ESOGÜ önlisans/ lisans/ lisansüstü yönetmeliğine uygun olmalıdır. Kayıtlar sonuçlandırıldıktan sonra yapılan kontrollerde yönetmeliğe uygun olmayan şekilde onaylanmış dersler
varsa ilgili yönetim kurulu kararı ile iptal edilir.” şeklinde açık bir şekilde bilgilendirme (İlgili link:
https://eskisehirhukuk.ogu.edu.tr/Duyuru/Detay/71/ders-kayitlari-ve-kayit-yenileme) yapıldığı, başvuranın iddia ettiğinin aksine ders kayıt döneminde öğrencilerin 90 AKTS’ ye kadar ders alabileceklerine dair Hukuk Fakültesi tarafından gerek mail gerekse web sitesi veya ilan panosu yoluyla herhangi bir resmi duyuru ve bilgilendirme yapılmadığı, öğrencilerin ders kayıt döneminde 90 AKTS’ye kadar ders alabileceklerine dair Üniversite mevzuatında bir düzenleme de bulunmadığı, mevzuat hükümlerine uymadığı tespit edilen ders seçimlerinin gecikmeksizin yönetim kurulunun 13.10.2023 tarihli ve sayılı kararıyla iptal edilerek ders kaydının nihai halinin onaylandığı, Hukuk Fakültesi Dekanlığınca yapılan incelemelerde başvuran dışındaki bazı başka öğrencilerin de mevzuat hükümlerine uymayan ders seçimlerinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen yönetim kurulu kararıyla ders kayıtlarında gerekli değişikliklerin yapıldığı ve aynı durumda bulunan bütün öğrencilere aynı şekilde muamelede bulunulduğu,
10.3. Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru belgesinden kendisine 90 AKTS’ye kadar ders verilmesini, özellikle de alttan aldığı derslerin, özellikle de “Anayasa Hukuku” dersinin yerine “Borçlar Hukuku” dersinin verilmesi talebine ilişkin olarak Hukuk Fakültesi müfredatında “Anayasa Hukuku” dersinin birinci sınıf, Borçlar Hukuku dersinin ise ikinci sınıf dersi olduğu, bir öğrencinin birinci sınıfta kaldığı derslerini başarıyla geçmesi akabinde sırasıyla ikinci ve üçüncü sınıfta yer alan diğer dersleri alabileceği, dolayısıyla başvuranın birinci sınıftan alması gereken ders bulunurken, bunu seçmeyip ikinci sınıftan ders almasının mümkün olmadığı, bu sebeple de ikinci sınıf dersi olan “Borçlar Hukuku” dersi yerine öncelikle başarması gereken dersin “Anayasa Hukuku” olduğu, öğrencinin 90 AKTS’ye kadar ders verilmesi talebinin aynı gün ve saatlere denk gelen alt ve üst sınıf derslerinin çakışması dolayısıyla da mümkün olmadığı, bu hususun Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği 14 üncü maddesinde “Yıllık bir dersten başarılı olamayan öğrenci; başarılı olamadığı dersi tekrar alır, ancak ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak ve alınacak dersin tekrar edilmesi gereken ders ile aynı gün ve saatlerde olmaması kaydıyla, üst sınıftan ders alabilir.” şeklinde ifade edildiği
Belirtilmiştir.
11. Konuyla ilgili mevzuat incelendiğinde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması
yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği ifade edilmiştir. Yine Kanun’un 18 inci maddesinde fakülte yönetim kurulunun eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak; öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek gibi görevlerinin bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
12. Bu kapsamda bakıldığında, Hukuk Fakültesinde yıllık ders müfredatının uygulanması sebebiyle ayrı bir yönetmelik hazırlandığı, bu Yönetmeliği’n 31 inci maddesinde ise Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 14.09.2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri ile
Yükseköğretim Kurulu kararlarının uygulanacağı belirtilmiştir.
13. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği “Eğitimöğretim planları” başlıklı 9 uncu maddesinde bir eğitim-öğretim yılında öğrencinin almakla yükümlü olduğu ders kredisi toplamının en az 60 AKTS olduğu, dört yıllık eğitim-öğretim süresince bir öğrencinin almak zorunda olduğu toplam ders kredisinin ise en az 240 AKTS olduğu belirtilmektedir. Öğrenciler tarafından alınabilecek ders kredisinin azami sınırı belirtilmediği için Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ön
Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Kredi yükü ve ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesi dikkate alınmalıdır. Buna göre ise bir öğrencinin, güz veya bahar yarıyılında kayıt olabileceği derslerin yerel kredi değeri toplamının en çok 22 olabileceği, genel not ortalaması 3.00 veya üstünde olan öğrencilerin, danışmanlarının onayıyla bir yarıyılda toplam 30 yerel kredi değerindeki derslere kayıt yaptırabileceği belirtilerek iki yarıyıl toplamında en fazla 60 kredi alınabileceği ifade edilmiştir.
Bununla beraber Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nin “Öğrenci statüsü ve kayıt yenileme” başlıklı 6 ncı maddesinde öğrencilerin yapmış oldukları ders kayıtlarının geçerli olabilmesi için mutlaka danışmanları tarafından onaylanması gerektiği, yine “Sınıf geçme” başlıklı 14 üncü maddesinde ise yıllık bir dersten başarılı olamayan öğrencinin başarılı olamadığı dersi tekrar aldığı ancak ikinci fıkra hükümlerinin saklı kalması ve alınacak dersin tekrar edilmesi gereken ders ile aynı gün ve saatlerde olmaması kaydıyla, üst sınıftan ders alabileceği, bir dersin alınabilmesi için aranan şartları sağlamamasına rağmen öğrencinin herhangi bir şekilde o dersi aldığının tespiti hâlinde, öğrencinin ilgili ders kaydının silinebileceği belirtilmiştir.
14. Somut olayda başvuranın 2021-2022 eğitim öğretim yılında “Anayasa Hukuku”, “Hukuk Başlangıcı” ve “Medeni Hukuk” derslerinden, 2022-2023 eğitim öğretim yılında ise “Anayasa Hukuku”, “Hukuk
Sosyolojisi”, “İdare Hukuku”, “Genel Devlet Teorisi”, “Medeni Hukuk”, “Borçlar Hukuku Genel
Hükümler”, “Uluslararası Hukuk”, “Kamu Maliyesi” ve “Ceza Hukuku Genel Hükümler” derslerinden başarısız olduğu, ağırlık genel not ortalamasının (AGNO) 0,89 olarak hesaplandığı, Hukuk Fakültesi
Fakülte Yönetim Kurulunun 13.10.2023 tarihli ve – sayılı kararında 2023-2024 öğretim yılı güz yarıyılında Fakülte öğrencilerinin ders kayıt hatalarının incelendiği, hata tespit edilen ders kayıtlarının kararda belirtilen şekilde düzeltilmesinin uygun bulunduğu, diğer öğrencilerin kayıt hatalarının sistemden kaynaklı uyarı neticesinde gündeme geldiği, öğrencilerin kayıtlarında bir hata olmadığı belirtilerek söz konusu öğrencilerin kayıt aktarımlarının yapılmasının uygunluğuna ve başvuranın almış olduğu “191114007 Kamu Maliyesi” “191114003 Borçlar Hukuku Genel Hükümler” yerine “191112002
Anayasa Hukuku” dersinin eklenmesine yönelik karar alındığı ve dolayısıyla bahsi geçen hükümler çerçevesinde başvurana fazladan ders kredisi verilebilmesi imkânının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
15. Başvuranın, yaz okulu olmayışı, geçme notunun çok yüksek oluşu ve çan eğrisi olmayışının öğrenci aleyhine olduğu iddiası ile lehe olacak şekilde yeniden düzenlenme yapılması ve farklı üniversitelerden yaz döneminde aldığı derslerin sayılması talebine ilişkin olarak ise 2547 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesi göz önüne alındığında yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-
öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği hüküm altına alınmış olup buna ilişkin takdir, bilimsel özerklik ilkesi çerçevesinde üniversitelerin bünyesine bırakılmıştır. Bu bağlamda Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Başarı notunun belirlenmesi” başlıklı 21 inci maddesinde bir dersteki başarı durumunun ara sınav, yarıyıl (dönem) veya yılsonu final yahut bütünleme sınavının not ortalamalarının beraber değerlendirilmesi ile belirleneceği, bir dersin başarı notunun yıl içerisinde yapılacak olan ara sınavların veya uygulamanın ağırlıklarına göre elde edilecek olan notların %40’ı ve ilgili dersin final yahut bütünleme sınav notunun %60’ının toplanmasıyla elde edilen not olduğu, bir dersten geçebilmek için başarı notunun en az 60 puan (CC) olmak zorunda olduğu, öğrencinin bir dersten başarılı olabilmesi için ara sınavların aritmetik ortalamalarına bakılmaksızın final yahut ilgili dersin bütünleme sınavından en az 60 puan alması ve başarı harf notunun CC olması gerektiği ifade edilmiştir. Yaz okulu olmayışına ilişkin olarak aynı Yönetmelik’in “Eğitim-öğretim yılı ve süresi” başlıklı
8 nci maddesinde ise fakültenin dört yıllık bir eğitim-öğretim süresini kapsadığı, her yılın güz ve bahar
dönemi olmak üzere iki yarıyıldan oluştuğu, belirtilen akademik yılın dışında kalan dönemlerde başarılı olunamayan dersin tekrarı veya bir başka sebeple yaz okulu kapsamında eğitim-öğretim yapılmayacağı, başka bir hukuk fakültesinden yaz okulu veya benzeri bir program kapsamında alınan derslerin, Fakülteden alınması gereken dersler yerine sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
16. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; başvuranın azami ders kredi sayısının 90 AKTS olarak belirlenmesi, “Borçlar Hukuku” dersi başta olmak üzere diğer tüm alt dönem derslerini birlikte alabilmesine imkan tanınması ve ilgili mevzuat gereği hukuk fakültesinde yaz okulu uygulamasının olmayışı, geçme notunun çok yüksek oluşu ve çan eğrisi olmayışının öğrenci aleyhine olduğu iddiası ile lehe olacak şekilde yeniden düzenlenme yapılması ve farklı üniversitelerden yaz döneminde aldığı derslerin üniversite tarafından sayılması taleplerinin
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ile bu
Yönetmelik’in 31 inci maddesinde belirtildiği üzere hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak olan
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
17. Diğer yandan başvuranın ilk talebiyle ilgili olarak inceleme ve araştırma yapılırken Eskişehir
Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde Avrupa Kredi
Transfer Sisteminin esas alındığı, buna göre de öğrencilerin bir yılda en az 60 AKTS ders alabildiği, mezuniyet için ise en az 240 AKTS gerektiği; genel yönetmelikte ise yerel kredi uygulamasına yönelik hükümlerin bulunduğu ve buna göre bir öğrencinin, güz veya bahar yarıyılında kayıt olabileceği derslerin yerel kredi değeri toplamının en çok 22 olabileceği, genel not ortalaması 3.00 veya üstünde olan öğrencilerin, danışmanlarının onayıyla bir yarıyılda toplam 30 yerel kredi değerindeki derslere kayıt yaptırabileceği belirtilerek iki yarıyıl toplamında en fazla 60 kredi alınabileceği anlaşılmıştır. Dolayısıyla üniversite genel mevzuatında azami ders kredi sayısı yerel kredi üzerinden hesaplanmış, bunun
AKTS karşılığı belirtilmemiştir. Somut olayda her ne kadar başvuranın not ortalaması 3.00 veya üzerinde olmadığı için her halükarda 60 AKTS üzerinde ders alamayacağı açık olsa da 3.00 veya üzerinde ortalama yapan öğrenciler için bu durum bir belirsizlik taşımaktadır. Dolayısıyla bir dersin yerel kredisinin kaç
AKTS’ye denk geldiğine ilişkin hesaplamanın üniversite tarafından yapılarak yasal düzenleme altına alınması ve bu bağlamda Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin de daha anlaşılır ve kapsamlı hale getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
18. Zira Anayasa’nın 2 nci maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde; insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere
dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.” hükmüne yer verilmektedir. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı ve bu haklan koruyucu adaletli bir hukuk düzeni kuran bunu sürdürmekte kendini yükümlü sayan bütün eylem ve işlemleri yargı denetimine bağlı olan devlettir. Hukuk devleti ilkesi, devletin tüm organlarının üstünde hukukun mutlak egemenliğinin bulunmasını, yasa koyucunun da her zaman anayasa ve hukukun üstün kuralları ile kendisini bağlı saymasını gerektirir. Bu bağlamda yasa koyucunun yasal düzenlemelerin yapılması sırasında yaparkenki takdir yetkisi, sınırsız ve keyfi olmayıp hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri
“belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
(Anayasa Mahkemesi 26.12.2013 tarih ve E. 2013/67, K.2013/164) Hukuk devletinin unsurları, doktrinde de belirlenmiş olup bunlardan konuyla ilgili iki tanesi “hukuki güvenlik” ve “belirlilik” ilkeleridir. Bireyin devlete güven duyması, ancak hukuki güveliğin sağlandığı bir hukuk devleti düzeninde mümkün olabilecektir. Anayasada öngörülen temel ve hürriyetlerin kullanılması ve insan haklarının insan hayatına egemen kılması için Devlet, bireylerin hukuka olan inançlarını ve güvenlerini korumakla yükümlüdür.
19. Bu bağlamda sonuç olarak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nde hüküm bulunmayan hallerde genel yönetmeliğe gidileceği ifade edildiğinden iki mevzuatın uyumlu hale getirilmesi öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri açısından önem arz etmektedir. Bu sebeple de var olan mevzuatta öğrenciler tarafından alınabilecek ders kredi sayısının (asgari/azami) ve buna bağlı koşulların net olarak belirlenerek güncelleme yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliği’nde hüküm bulunmayan hallerde genel yönetmeliğe gidileceği ifade edildiğinden ve iki yönetmelik arasında öğrencilerin alabileceği ders kredi sayısı açısından uyumsuzluk olduğu anlaşıldığından
“belirlilik ilkesi”ne ve başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde
bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Eskişehir İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE;
Başvuranın azami ders kredi sayısının 90 AKTS olarak belirlenmesi, “Borçlar Hukuku” dersi başta olmak üzere diğer tüm alt dönem derslerini birlikte alabilmesine imkân tanınması ve ilgili mevzuat gereği hukuk fakültesinde yaz okulu uygulamasının olmayışı, geçme notunun çok yüksek oluşu ve çan eğrisi olmayışının öğrenci aleyhine olduğu iddiası ile lehe olacak şekilde yeniden düzenlenme yapılması ve farklı üniversitelerden yaz döneminde aldığı derslerin üniversite tarafından sayılması taleplerinin REDDİNE,
Diğer yandan Anayasa’nın 2 nci maddesi uyarınca belirlilik ilkesini teminen var olan mevzuatta öğrenciler tarafından alınabilecek ders kredi sayısının (asgari/azami) ve buna bağlı koşulların net olarak belirlenerek bu yönde güncelleme yapılması hususunda ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi