|
ÖZET: Başvuran, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı’na tahsis edilen park yerinin kaldırılmasını talep etmiştir. İşyerinin ön kısmının bu alan olarak belirlenmesi, hem esnafın hem de çevredeki bina sakinlerinin haklarını ihlal ettiğini iddia etmektedir. Başvuru, 2 Mart 2017 tarihinde yapılmış olup, ilgili idareden alınan yanıtlar doğrultusunda, park yerinin tahsisinin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Zabıta Daire Başkanlığı hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla, 20 Nisan 2016 tarihli UKOME kararı ile belirli bir alanı zabıta araçlarına park yeri olarak ayırmıştır. Ancak, bu tahsis işleminin, çevredeki vatandaşların ihtiyaçlarını göz ardı ettiği ve trafik akışında sorunlara yol açabileceği vurgulanmıştır. İlgili mevzuat, büyükşehir belediyelerine trafik düzenlemeleri konusunda yetki tanımakta, ancak bu yetkilerin kamu yararı gözetilerek kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’ne, zabıta araçları için tahsis edilen park yerinin yeniden düzenlenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu düzenleme, çevredeki vatandaşların haklarını koruyacak şekilde yapılmalıdır. Kararın, ilgili idareye tebliğ edilmesi ve 30 gün içinde gerekli işlemlerin bildirilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10166-10166 |sayi|95802452-101.07.04-E.95802452-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/1573 2017/ 1573
KARAR TARİHİ : 25/08/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Eskişehir Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Eskişehir Büyükşehir
Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı araçlarına tahsis edilen park yerinin kaldırılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2017 2.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, Mah . Cad . No: Tepebaşı/ESKİŞEHİR adresinde ticari faaliyetini sürdürmekte olduğunu, işyerinin ön kısmının Belediye tarafından Büyükşehir
Belediyesi Zabıta araçlarına ait park yeri olarak tanımlandığını ve sivil araç durdurulmasının engellendiğini ancak yan sokak olan Sokak’ta, Büyükşehir Belediyesine ait açık otopark bulunduğunu ve Belediye tarafından işletildiğini, söz konusu hususta hem esnafın, hem vatandaşın hem de adreste bulunan 172- 174- 176 numaralı binalardaki kat maliklerinin haklarının ihlal edildiğini iddia ederek, anılan adresteki bahse konu düzenlemenin kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30.03.2017 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Eskişehir
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan 10.04.2017 tarih ve sayılı
1 / 6cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle;
2.1 Başvuranın, anılan adreste “Ganyan Bayii” adı altında şans oyunları oynatılan bir işyerinin
bulunduğu, Caddesi üzerinde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi
Başkanlığına tahsis edilen park yerinin projelerinin mevcut olduğu ve yazı ekinde gönderildiği, UKOME Genel Kurulunun 20.04.2016 tarih ve sayılı kararı ile Caddesi
No: hizmet binası önündeki cebin Büyükşehir Belediyesi Zabıta araçlarına tahsis edildiği ve başvuranın şikayeti üzerine verilen Eskişehir Valiliğinin 02.12.2016 tarih ve sayılı yazısı ve 08.12.2016 tarih ve sayılı cevabı yazının örneğinin, yazı ekinde yer aldığı ayrıca, başvuran ile Belediye Başkanlıkları arasında şikayet konusu talebe ilişkin yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı,
2.2 UKOME Genel Kurulunun 20.04.2016 tarih ve 2016/ 4- 16 sayılı kararında ise : Mahallesi
Caddesi No: adresinde bulunan binanın Eskişehir Büyükşehir Belediyesi
Zabıta Dairesi Başkanlığı Hizmet binası olarak kullanılacağı, bu nedenle Büyükşehir Zabıta hizmetlerinin daha iyi sunulması amacıyla zabıta hizmet araçlarının park yeri ihtiyacının ortaya çıktığı, Mahallesi Caddesi’nin Sokak ile Sokak arasında kalan araç cebinin Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığı hizmet araçları için park yeri olarak tahsis edilmesine, gerekli trafik işaret ve levhalarının konulmasına “oy çokluğu ” ile karar verildiği, açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . ” hükümlerine yer verilmiştir .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almıştır .
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin
görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde :
“Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek . ” hükmüne yer verilmiştir .
6. 5216 sayılı Kanunun “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9 uncu maddesinde : “…Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır . Ulaşım koordinasyon merkezi kararları,
2 / 6büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer …” hükmüne yer verilmiştir .
7. Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği “Görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde “ UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir . Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmekle, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde özürlüler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, g) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermekle, ğ) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, 13/ 10/ 1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanunun belirlediği sınırlar içinde araçların kullanacağı şeritleri ve yol kullanım esaslarını tespit etmek ve gerekli yasakları koymak, gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitlerini belirlemekle, görevli ve yetkilidir . ” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Eskişehir Büyükşehir
Belediyesi Zabıta hizmetlerinin daha iyi sunulması amacıyla, başvuranın işyerinin ön kısmının Büyükşehir Belediyesi Zabıta araçlarına ait park yeri olarak tahsis edilmesine ilişkin ilgili UKOME Genel Kurulunun 20.04.2016 tarih ve sayılı kararıyla tesis edilen idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi
3 / 6gerektiği yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuruya konu uyuşmazlık; başvuranın, ticari faaliyetini sürdürmekte olduğu adreste, işyerinin ön kısmının Büyükşehir Belediyesi Zabıta araçlarına ait park yeri olarak tanımlanması ve sivil araç durdurulmasının engellenmesi nedeniyle gerek söz konusu adreste faaliyette bulunan esnafın, gerekse 172- 174- 176 numaralı binalardaki kat maliklerinin haklarının ihlal edildiği iddiasıyla, mezkur adreste yapılan düzenlemenin kaldırılması talebine ilişkindir .
10. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuran da işyerinin bulunduğu, Hoşnudiye Mahallesi Mustafa Kemal Atatürk Caddesi üzerindeki 172- 174- 176 no.lu binanın önünde yaklaşık 10 araçlık ( 34,6) park cebinin bulunduğu, ancak cadde üzerindeki 176 no.lu adreste Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı
Hizmet binası olarak kullanılacak olması ve bu kapsamda zabıta hizmet araçlarının park yeri ihtiyacını gidermek üzere Sokak ile Sokak arasında kalan araç cebinin, UKOME’nin oyçokluğuyla aldığı 20/ 04/ 2016 tarihli ve sayılı kararıyla, Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığı hizmet araçları için park yeri olarak tahsis edildiği, söz konusu kararın muhalefet şerhinde ise; karara konu ve Sokak kavşakları arasındaki toplam 10 araçlık ( 34,6 m .) araç park cebinin Zabıta Daire Başkanlığı hizmet binasının yanındaki diğer iki binada ikamet eden ve bina altında işyeri bulunan vatandaşlar tarafından faydalanılan araç park alanını da kapsadığı ve söz konusu alanın tahsisi nedeniyle bu vatandaşlar tarafından kullanılamayacağı ayrıca tahsis kararı nedeniyle araçlarını park edemeyen bu vatandaşların da cadde üzerine park edeceği ve bu durumun caddenin bu bölümünde trafik akışında aksaklıklar meydana getireceği hususlarına yer verildiği tespit edilmiştir .
11. Trafik düzeni ve güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler ile konuya ilişkin taleplerin değerlendirilmesi ve karara bağlanması hakkında ilgili mevzuatında Büyükşehir
Belediyelerine yetki verilmiş, Büyükşehir Belediyesine verilen bu yetkilerin Ulaşım
Koordinasyon Merkezi tarafından kullanılacağı, UKOME’nin Büyükşehir Belediye sınırları içinde, ilgili mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda hukukun belirlediği sınırlar çerçevesinde; nüfus yoğunluğu, mahalli ihtiyaç ve şartları da göz önünde bulundurarak, trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama ve uygulatmakla görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiş, dolayısıyla bahsi geçen hususlarda idareye takdir yetkisi tanınmıştır .
12. İdareye belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda serbesti tanınması ya da idarenin belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması idarenin takdir yetkisi olarak tanımlanmaktadır .
4 / 613. Anayasa Mahkemesinin 25/ 11/ 2015 tarih ve E.2015/ 50, K .2015/ 107 sayılı kararında da,
“…İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir . Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur .
Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır . …” şeklinde ifade edilmek suretiyle, idareye takdir yetkisi tanınmasının gerekliliği hususu vurgulanmaktadır .
14. Ancak idareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır . İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bu koşullara uymalı, takdir yetkisini gerekçeli olarak kullanmalıdır .
15. Somut olayda, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı’nın yürüttüğü kamu hizmetinin önemi gözetildiğinde, hizmet araçlarını hazır bulundurabilmesi için belirli bir alanın park yeri olarak tahsis edilmesi olağandır . Ancak hizmet binasının gerek nüfus gerekse trafik akışı yönünden yoğun bir bölgede bulunduğu dikkate alındığında, park yeri olarak tahsis edilecek alanın belirlenmesinde gerek o bölgede ikamet eden gerekse ilgili park yerinden faydalanan diğer vatandaşların ihtiyaçlarının da göz önünde bulundurulması ve bu husustaki fedakarlığın bütünüyle bireylere yüklenmemesi gerektiği değerlendirilmektedir .
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, idare tarafından takdir yetkisi kullanılarak zabıta hizmet araçlarının park yeri ihtiyacını gidermek amacıyla tesis edilen işlemde, mevcut ihtiyaç ve şartlar değerlendirilirken bahsi geçen araç park cebinden faydalanan diğer vatandaşların ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulmadığı, bu nedenle idare tarafından takdir yetkisi kullanılırken toplumsal ihtiyaçları göz önünde bulundurma, nesnel davranma ve orantılılık ilkelerine uyulmadığı, dolayısıyla idare tarafından tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘ makul sürede karar verme ’, ‘ hesap verilebilirlik ’, ‘ kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ’ ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, bu ilkelere uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi
5 / 6bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye
devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
I. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Zabıta Dairesi Başkanlığı araçlarına tahsis edilen araç park yerinin diğer iki binada ikamet eden ve işyeri bulunan vatandaşların haklarını gözetecek şekilde yeniden düzenlenmesi hususunda ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Eskişehir Büyükşehir
Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi