|
ÖZET: Başvuru, Eyüpsultan Belediyesi’ne yönelik altyapı ve yol talepleri üzerine yapılmıştır. Şikayetçi, yetersiz altyapı nedeniyle meydana gelen pis su taşmalarının ve bozuk yol koşullarının yaralanmalara yol açtığını belirterek, bu sorunların kalıcı bir şekilde çözülmesini talep etmiştir. Başvuru, 18 Eylül 2019 tarihinde yapılmış olup, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, başvuruya yanıtında, ilgili sokaktaki atık su hattında yapılan kısmi yenileme çalışmaları hakkında bilgi vermiştir. Ancak, sokaktaki imar planına uygun olmayan açılımlar nedeniyle kalıcı çözüm sağlanamadığı ifade edilmiştir. Eyüpsultan Belediyesi de imar yolunun ölçüm ve işgallerden arındırılması işlemlerinin tamamlandığını, gerekli çalışmaların program dâhilinde yürütüleceğini belirtmiştir. Kamu Denetçisi, başvuruya ilişkin değerlendirmesinde, altyapı sorunlarının çözümüne dair belirsizliklerin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını vurgulamıştır. Bu bağlamda, Eyüpsultan Belediyesi’ne, altyapı ve yol sorunlarının kalıcı çözümü için gerekli adımların atılması ve şikayetçinin bilgilendirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Kararın, ilgili idarelerce otuz gün içinde bildirilmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3324-S.20.5266
BAŞVURU NO : 2019/16099
KARAR TARİHİ : 27/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EYÜPSULTAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Altyapı ve yol talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi; “Altyapının yetersizliği nedeniyle tıkanmalara bağlı olarak yola pis su taşmalarının yaşandığını, Belediye ekiplerince yapılan müdahalelerin geçici çözüm sağladığını, ayrıca yolun bozuk olması nedeniyle yaralanmalı düşme olaylarının yaşandığını iddia ederek, altyapı ve yol sorununun kalıcı olarak çözülmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında; 21/10/2019 tarihli ve … sayılı yazıyla İstanbul Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile Eyüpsultan Belediye Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda; İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğünün 13/11/2019 tarihli ve … sayılı, Eyüpsultan Belediye Başkanlığının 30/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıları Kuruma ulaşmıştır.
2.1. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü anılan yazısında özetle; “Eyüpsultan İlçesi, … Mahallesi, … Sokak No: … (… ada, … parsel) adresindeki binanın atık su kanal bağlantısı parselin cephe aldığı … Caddesindedir. İdaremizce … Sokakta abonelerimizden gelen kanal arıza şikâyetleri üzerine sokaktaki atık su hattında kısmi olarak yenileme çalışması yapılmış olup, yazınız gereği, yaptığımız kontrolde herhangi bir atık su sızıntısına rastlanmamıştır.
Ekteki fotoğraflarda da görüleceği üzerine … Sokak imar planına uygun olarak açılmamıştır.
Bu sebeple İdaremizce sokaktaki atık su hattı yenilenememiştir. … Sokaktaki atık su hattının sağlıklı bir şekilde imalatının yapılması için ilgi (b) yazımız ile Eyüpsultan Belediyesi, Fen
İşleri Müdürlüğüne söz konusu imar yolunun açılarak İdaremize bilgi verilmesi halinde yenileme çalışmasının yapılabileceği belirtilmiştir.”
2.2. Eyüpsultan Belediye Başkanlığı anılan yazılarında özetle; “İlgi yazınızda belirtilen
İstanbul İli, EyüpsuItan İlçesi, … mahallesi … sokakta kanal çalışması ve imar yolunun açılması konusu ile ilgili olarak;
Söz konusu adreste imar yolunun sınır ve kotlarının ölçümü tamamlanmıştır. Ça1ışmanın yapılabilmesi için işgallerden arındırılması işlemleri tamamlanmıştır. Gerekli çalışmalar program dâhilinde yürütülmektedir.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin (g) bendi; “Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek… ”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin (a) bendi; “İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”,
7. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanunun “Görev ve yetkiler” başlıklı 2 nci maddesinin (b) ve (d) bentleri; “b)
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”
8. 13/04/2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan; Kamu Görevlileri Etik
Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 5, 6, 7 ve 8 numaralı etik davranış ilkeleri; “Madde 5- Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alırlar.
Madde 6- Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedeflerler.
Madde 7- Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar.
Madde 8- Kamu görevlileri, çalıştıkları kurum veya kuruluşun amaçlarına ve misyonuna uygun davranırlar. Ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket ederler.”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikayetçinin; mahallesinde yaşanan atık su ve yol ile alakalı sorunların kalıcı olarak çözümünü talep ettiği tespit edilmiştir.
11. Bu çerçevede idarelerce gönderilen bilgi ve belgeler ile alana ait resimlerin incelenmesinden, insan sağlığına zarar vermesi muhtemel olan ve kötü kokuya neden olan atık su taşmaları ile yaralanmalara neden olduğu belirtilen yol çökmelerinin bahse konu … sokağın imar planına uygun olarak açılmamasından kaynaklandığı hususunun belirtildiği, imar yolu planlarda belirlendiği şekilde açılmadığı sürece, sokak sakinlerinin gerek Su Kanalizasyon
İdaresince gerekse Büyükşehir ve İlçe Belediyesince verilecek hizmetlerden layıkıyla istifade etmesinin mümkün olmadığı görülmektedir. Nitekim İSKİ Genel Müdürlüğünün de cevabi yazılarında bu hususa dikkat çektiği tespit edilmiştir.
12. Ancak söz konusu imar yolunun açılmasına ilişkin olarak Kurumumuza İlçe Belediyesince; “Gerekli çalışmalar program dâhilinde yürütülecektir” cevabı verilerek, sürecin ve sorunun çözümünün belirsiz bir tarihe bırakıldığı görülmektedir.
13. Anayasa Mahkemesinin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında; “Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır,
Yine, Anayasa Mahkemesinin 07/04/2016 tarihli ve E.2015/94, K. 2016/27 sayılı kararında; “Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin önkoşullarından biri kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
Hukuk devletinin bir diğer önkoşulu da belirlilik ilkesidir. Belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olma gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması koşuluyla mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır.” şeklinde değerlendirmelerde bulunduğu görülmektedir.
14. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Hizmetin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi/manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. “Çalışmaların program dâhilinde yapılacağına” ilişkin İlçe Belediyesinin cevabı yazısı Kurumumuzca takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiş olmakla birlikte, yapılacak çalışmalar hakkında herhangi bir süre açıklamasında bulunulmaması ve bundan sonraki sürece ilişkin bilgi verilmemesi, yapılacak idari işlemi “Öngörülebilirlik” ve “Belirlilik” ilkelerinin dışına çıkarmıştır. Vatandaşların alacağı kamu hizmetlerine ilişkin tam bilgiye sahip olmaları, iyi yönetim ilkelerinin kamu hizmetlerinde hâkim olması açısından önem arz etmektedir.
15. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir. Kamu görevlileri kamu hizmetini yerine getirirken saydamlığı, hesap verilebilirliği ve öngörülebilirliği esas almalıdırlar. Ayrıca kamu hizmetinin öngörülebilir olması vatandaşların söz konusu kamu hizmetlerine karşı gerektiğinde itiraz yollarını daha sağlıklı kullanabilmesi açısından da gerekmektedir.
16. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin (g) bendi, 5393 sayılı
Belediye Kanununun 14 üncü maddesinin (a) bendi ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (b) ve (d)
bentlerinde yer alan ve adı geçen idarelerin görevlerinin düzenlendiği hükümlerden bahisle, su, kanalizasyon, yol gibi alt yapı hizmetlerine ilişkin sorunlarla ilgili kalıcı çözümler getirilmesi ve bu sorunlarının çözümü için öncelikle … Sokağın imar planına uygun olarak açılması gerekliliği ve bu hususlardan başvuranın bilgilendirilmesi gerektiği dikkate alındığında; …
Sokağın imar planına uygun olarak açılmayarak … Sokakta altyapı ve yol sorunlarına kalıcı çözüm getirilmemesi ve ayrıca bu hususlarda “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik” ve
“belirlilik” ilkeleri çerçevesinde başvuranın bilgilendirilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup, ilgili idarelerin söz konusu ilkelerden; “kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, karara karşı başvuru yollarını gösterilmesi” ilkelerine uymadığı tespitiyle İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
… Sokakta altyapı ve yol sorunlarına kalıcı çözüm getirilmesi için … Sokağın imar planına uygun olarak açılması ayrıca bu hususlarda “hesap verilebilirlik”, “öngörülebilirlik” ve
“belirlilik” ilkeleri çerçevesinde şikayetçinin bilgilendirilmesi yönünde EYÜPSULTAN
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar
üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın ŞİKAYETÇİ ve EYÜPSULTAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi