|
ÖZET: Başvuru, Eyyübiye Belediyesi sınırları içindeki bir mermer dükkanının ruhsat talebinin reddine ilişkin olup, başvuran, ruhsat verilmesi veya diğer dükkanların fırın ve market müştemilatının yıkılması için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. Başvuru, 30 Ocak 2020 tarihinde yapılmış ve 21 Temmuz 2020 tarihinde ret kararı verilmiştir. Başvuran, benzer durumda olan diğer dükkanların ruhsat alarak fırın ve market inşa ettiğini iddia etmiş, bu durumun adaletsiz olduğunu vurgulamıştır.
Eyyübiye Belediye Başkanlığı, başvuranın ruhsat talebinin tapudaki “asli amacı dışında kullanılamaz” şerhi nedeniyle reddedildiğini belirtmiştir. Belediye, yapılan denetimlerde yalnızca bir pide fırınının ruhsatlı olduğunu, diğer dükkanların ise ruhsatsız faaliyet gösterdiğini ifade etmiştir. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve belgeler ışığında incelenmiş ve başvurunun reddi yönünde karar alınmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, idarenin hukuka uygun hareket ettiğini ve başvuranın talebinin gerekçesiz olduğunu tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi kararı, hukuka ve iyi yönetim ilkelerine uygun bulunmuştur. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/65392-S.20.71004
BAŞVURU NO : 2020/2069
KARAR TARİHİ : 21/07/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EYYÜBİYE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
ada nolu parselde dükkanı olan başvuranın,
BAŞVURUNUN KONUSU :
taraflarına ruhsat verilmesi veya diğer dükkanların fırın ve market müştemilatının yıkılması için gerekli işlemlerin tesis edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi, Eyyübiye Belediyesi sınırları içerisinde yer alan Sitesinde
nolu ada/parselde mermer dükkanları olduğunu, dükkan içerisinde fırın ve market müştemilatı inşa etmek istediklerini ve ilgili belediyeye ruhsat başvurusunda bulunduklarını, ancak tapuda ‘asli amacı dışında kullanılamaz’ şerhi nedeniyle ruhsat talebinin reddedildiğini, buna karşılık 207/2 nolu ada/parselde yer alan ve ada/parselde yer alan isimli dükkanların fırın ve market müştemilatı inşa ettiklerini, söz konusu dükkanların tapularında da aynı şerhin bulunduğunu,
1.1) Konuyla ilgili Kurumumuza başvurması neticesinde “ ada parsele ait yapı
ruhsatının 14/02/2019 tarih ve sayılı Encümen Kararına istinaden iptal edildiği, ada parsel nolu taşınmaza fırın inşası için yapı ruhsatı verilmediği” belirtilerek Dostane Çözüm
Kararı verildiğini,
1.2) Ancak 207 adada bulunan taşınmaza ilişkin ruhsatın iptal edilmesine ve adada
bulunan dükkanda ruhsat bulunmamasına rağmen söz konusu fırınların aktif olarak işletildiğini herhangi bir yaptırım veya yıkım kararının uygulanmadığını, hatta ada nolu parselde yeni bir fırın inşa edildiğini belirterek;
1.3) Konuyla ilgili gereğinin yapılmasını, taraflarına ruhsat verilmesini veya diğer dükkanların
fırın ve market müştemilatının yıkılmasını ya da cezai işlemlerin tesis edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
2) Başvuruya konu iddialar hakkında Eyyübiye Belediye Başkanlığından bilgi ve belge
talep edilmiş olup adı geçen idarenin 19/03/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Akmescit Mahallesi farklı parseller üzerinde fırın ve market yapıldığı hususları hakkında
Zabıta Müdürlüğünce yapılan araştırmaların ve yazıların iletildiği,
2.2) Sitesinde yapılan denetim ve kontrolde faaliyette ve çalışır vaziyette sadece
1 adet pide fırını olduğu, bu işletmenin de 22/08/2019 tarihli ve 18 sayılı Belediye İşyeri Açma
ve Çalıştırma Ruhsatının var olduğu tespit edildiği, bir işyerinin de inşaat halinde olduğu ve herhangi bir faaliyet olmadığının görüldüğü, Mermerciler Sitesi genelinde yapılan kontrollerde market olarak faaliyet gösteren herhangi bir işyerine rastlanılmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 29/06/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve
Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Doğrudan satış” başlıklı 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hazineye ait taşınmazlar; (…) küçük sanayi sitesi yapılmak üzere bu amaçla kurulmuş kooperatifler ile kamu kurum ve kuruluşlarına, borsa yapılmak üzere ticaret borsalarına, serbest bölge olarak kullanılmak üzere, bu amaçla tahsis edilmiş taşınmazlar da dahil, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, teknoloji geliştirme bölgelerinde yönetici şirkete, (…) toplu konut üretmek amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığına, 492 sayılı
Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yer alan harca esas değer üzerinden doğrudan satılabilir. Bu yerlerin amacı dışında kullanılamayacağına dair tapu kütüğüne şerh konulur.”
6) 14/06/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3 üncü maddesinde;
“İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:
b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
7) 14/07/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde; “Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)”
8) 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Planlı
Alanlar İmar Yönetmeliğinin “Fırınlar” başlıklı 46 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “4/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri saklı kalmak üzere fırınlar; sanayi, küçük sanayi, organize sanayi, konut dışı çalışma alanları ile ticaret bölgelerinde yapılabilir. Katkılı pide, kebap, simit fırınları ve geleneksel tandır ocakları, zemin katı işyeri olarak kullanılabilen binalarda yapılabilir.”, ikinci fıkrasında; “Fırınların tanziminde; a) Mevcut binalarda ekmek fırını hariç fırın ve tandır yapılması durumunda, 634 sayılı Kanun hükümlerine uyulur.
b) Ekmek fırınları ayrık nizam yapılaşma bölgelerinde ve müstakil olarak yapılır.
c) Projesinde sınıfı belirtilmek zorundadır.
ç) Duvar ve döşemelerinde ısı ve ses yalıtımı uygulanır. Binanın taşıyıcı sisteminin ve fırınla ilgisi olmayan diğer bağımsız bölümlerin ısı değişiminden olumsuz etkilenmemesi için proje müelliflerince veya bu konunun uzmanı teknik elemanlarca hazırlanan rapora göre gerekli tedbir alınır.
d) Mekanik tesisat projelerinde, kanalizasyon bağlantısına, her türlü böcek ve kemirgen girişini önlemek için çekvalf konulur.
e) Baca ölçülerinin hesaplanması, bacaların bina iç duvarlarında tesis edilmesi ve filtre takılması şartı aranır.
f) Trafik açısından ilgili birimin görüşünün alınması gerekir.
g) Tesisin ihtiyacı olan otopark kendi parselinde karşılanır.
ğ) TSE standartlarına uyulur.
h) Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli tedbirler alınır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Sitesinde
nolu ada/parselde mermer dükkanları olduğunu, dükkan içerisinde fırın ve market müştemilatı inşa etmek istediklerini ve ilgili belediyeye ruhsat başvurusunda bulunduklarını, ancak tapuda
‘asli amacı dışında kullanılamaz’ şerhi nedeniyle ruhsat talebinin reddedildiğini ancak aynı durumda olan ada nolu parsele ile ada nolu parsellerde yer alan dükkanlarda fırın işletildiğini belirterek ruhsat verilmesini veya diğer dükkanların fırın ve market müştemilatının yıkılmasını ya da cezai işlemlerin tesis edilmesini talep etmektedir.
11) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci
fıkrasının (m) bendinde: “Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil 2 binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)” hükmünün öngörüldüğü, geçici 3 üncü maddesinde ise: “Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez.” hükmünün yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda ülkemizde en çok tüketilen gıda maddelerinden biri olan ekmek ve ekmek çeşitlerinin üretiminden tüketicilere ulaşıncaya kadar halk sağlığının ve güvenliğinin korunması amacının gerçekleştirilmesi için sağlık ve çevre şartlarına göre belirli standartların sağlanabilmesine yönelik bir takım koşullar getirildiği, bu tür işyerlerinin kamu sağlığı ve güvenliği bakımından müstakil bina ve ayrık nizamda bulunması koşulu getirilmesi suretiyle de kamu yararının amaçlandığı açıktır. (Danıştay 10. Dairesi, E.2016/13134, K. 2017/3327, 20.06.2017)
12) Somut dosyanın incelenmesi neticesinde başvuranın mermer dükkanın bulunduğu
nolu parseldeki taşınmazı için fırın ruhsatı talebinde bulunulduğu ancak tapudaki şerh dolayısıyla talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede yapılan incelenmede fırın ruhsat talebi reddedilen veya fırın ruhsatı iptal edilen benzeri taşınmazların tapu bilgilerinde; taşınmazın ve adına Küçük Sanayi Sitesi amacında kullanılmak 4706 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre satıldığı, taşınmazın amacı dışında kullanılamayacağı yönünde şerh olduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda tapudaki söz konusu şerh ve 4706 sayılı
Kanun ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin ilgili maddeleri kapsamında başvuranın fırın ruhsatı talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
13) Başvuran diğer taraftan; aynı durumda olan ada nolu parsele ile ada nolu
parsellerde yer alan dükkânlarda fırın işletildiğini iddia etmiştir. Yapılan incelemede; ada nolu parselde; 11/08/2017 tarihli Encümen Kararıyla yapı ruhsatı verildiği, söz konusu kararın taşınmaz üzerinde fırın yapılabileceği hususunda olduğu ve yapı ruhsatında taşınmaza fırın vasfının verildiği ancak 14/02/2019 tarihli Encümen Kararıyla 2017 tarihli encümen kararının ve yapı ruhsatının iptal edildiği anlaşılmıştır. ada nolu parsele ilişkin olarak ise imar barışı kapsamında 12/03/2019 tarihli yapı kayıt belgesi oluşturulduğu, tapu kaydında taşınmazın niteliğinin fırın olarak belirtildiği ve 22/05/2019 tarihli işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının bulunduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede emsal olduğu iddia edilen taşınmazlar ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
.
başvuranın taşınmazının vasfının birebir aynı olmadığı, benzer olan ada nolu parseldeki yapı ruhsatının iptal edildiği, ada nolu parseldekinin ise yapı kayıt belgesi oluşturulduğu ve buna istinaden çalışma ruhsatı verildiği tespit edildiğinden hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
14) Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin
incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın emsal olarak gösterdiği ada nolu parseldeki yapı ruhsatının iptal edildiği, ada nolu parseldeki taşınmazın da yapı kayıt belgesinin ve tapuda taşınmaz niteliği olarak fırın ibaresinin bulunduğu anlaşılmış olup başvuran tarafından fırın ruhsatı talebinde bulunulan nolu parseldeki tapu şerhi, 4706 sayılı Kanun ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğin ilgili maddeleri kapsamında Ruhsata Uygun Olmadığından başvuranın fırın ruhsatı talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve Eyyübiye Belediye Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi