|
ÖZET: Başvuran, 29/11/2007 tarihli sağlık raporuna dayanarak %100 engelli olarak vergi muafiyetli araç satın aldığını, ancak 2013 yılında düzenlenen raporda engel oranının %85 olarak belirlendiğini ve bu durumun vergi iadesi talebini etkilediğini iddia etmiştir. İdare ise, 2013 tarihli raporun geçerliliği nedeniyle vergi muafiyetinin sağlanamadığını belirtmiştir. Uyuşmazlık, farklı tarihlerde düzenlenen engellilik sağlık raporlarındaki oran farklılıklarından kaynaklanmaktadır.
Danıştay, 2007 tarihli raporun geçerliliğini koruduğunu ve sonradan düzenlenen raporların bu raporu geçersiz kılmadığını tespit etmiştir. Engellilik durumunun doğuştan ve sürekli olduğu, dolayısıyla 2007 tarihli raporun hüküm ve sonuçlarının geçerliliğini koruduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın ÖTV muafiyetinden yararlanması gerektiği ve idarenin uygulamasının hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Danıştay, başvurunun kabulüne ve vergi iadesi talebinin haksız yere reddedildiğine dair tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, başvuranın mağduriyetini gidermesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/5351-S.23.8803
BAŞVURU NO : 2022/17292
KARAR TARİHİ : 26/04/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
SAĞLIK BAKANLIĞI
Özel tüketim vergisi muafiyeti hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 25/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza (T.C. ) adına; tarafından yapılan başvuruda; , oğlu ’ın süreklilik arz eder şekilde engelli olduğunu, 29/11/2007 tarihinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina ve Cebeci Hastanesin tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporunda oğlu ’ın görme sistemindeki rahatsızlık nedeniyle
%100 oranında ve sürekli nitelikte ağır engelli olduğunun tespit edildiğini, 2013 yılında oğlunun tedavi sürecinde fizik tedavisinin başlayabilmesi adına Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji
Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından rapor düzenlendiğini, 27/06/2013 tarihli bu raporda engel oranının %85 olarak belirlendiğini ancak bu raporda oğlunun %100 oranda ağır ve sürekli engelline neden olmakta olan görme sistemindeki rahatsızlığının rapora esas alınmadığını, zira bu raporun fizik tedavi sürecini başlatma amacına matuf olduğunu, oğlunun %100 oranda ağır ve sürekli engelline neden olan görme sistemindeki rahatsızlığın devam ettiğini beyan etmektedir. Başvuran, ’ın %100 oranında ve sürekli nitelikte ağır engellini tespit eden 29/11/2007 tarihli rapor ile vergi muafiyetli araç aldıklarını, sonraki süreçte Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından tebliğ edilen vergi/ceza ihbarnamesi ile iktisap tarihinde engel oranının %85 olarak belirlendiği, 27/06/2013 tarihli raporun esas alınacağı bu nedenle istisna edilen vergilerin iadesinin talep edildiğini beyan ederek oğlunun %100 oranda ağır ve sürekli engelline neden olan görme sistemindeki rahatsızlığının sürekli nitelikte olduğunu, %100 engel
oranını tespit eden raporun geçerliliğini yitirmediğini bu nedenle istisna edilen vergilerin iadesinin haksız olduğunu belirterek mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 20/12/2022 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Sağlık
Bakanlığı tarafından gönderilen – – sayılı yazı ve eklerinde özetle; başvurucu hakkında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina ve Cebeci Hastanesi tarafından kişisel müracaat üzerine 29/11/2007 tarihinde rapor numaralı, %100 engel oranlı, sürekli, ağır engelli ibareli; Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından kişisel müracaat üzerine 14/01/2009 tarihinde rapor numaralı, %80 engel oranlı, 2 (iki) yıl süreli, ağır engelli ibareli; Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından kişisel müracaat üzerine 02/02/2011 tarihinde rapor numaralı, %90 engel oranlı, 1 (bir)
yıl süreli, ağır engelli ibareli; Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve
Araştırma Hastanesi tarafından kişisel müracaat üzerine 07/03/2012 tarihinde rapor numaralı, %85 engel oranlı, 1 (bir) yıl süreli, ağır engelli ibareli; Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji
Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından kişisel müracaat üzerine 31/07/2013 tarihinde rapor numaralı, %86 engel oranlı, 2 (iki) yıl süreli, ağır engelli ibareli rapor düzenlendiği, 2.1. 2007 yılında başvuran hakkında düzenlemiş rapora esas olarak hastalığın doğuştan gelen bir rahatsızlık olduğu, günümüzde tedavi edilebilir ve iyileşebilir nitelikte olmadığı, hastanın mental zihinsel gelişimi sebebiyle görme sistemi ölçümüne koopere olmadığı, 2007-2013 yıllarında düzenlenmiş olan raporlarda teşhis edilen hususlar bakımında fark olmadığı, 2007 yılında düzenlenmiş olan rapor ile 2013 yılında düzenlenen raporun hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldıracak mahiyet olmadığına, 2013 yılında düzenlenmiş olan raporun 2007 yılında düzenlenen rapora esas olarak rahatsızlığın giderildiği sonucunu doğurmadığı, 2.2. Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 03/01/2023 tarihli cevabi yazısında; “İlgide kayıtlı yazınızda bahsi geçen hasta (TC: ) adına Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları EA.
Hastanesince düzenlenmiş olan 31.07.2013 tarih 1 rapor nolu Engelli Sağlık Kurulu Raporu hakkında Op.Dr. ‘in görüş yazısı (Ek:1) ve Sağlık Kurulu Muayene Formu (Ek:2) yazımız ekinde sunulmuştur. Söz konusu raporda hastanın Göz Muayenesinin yapıldığı ancak sehven %70 olarak belirlenmiş olan engelli oranının rapora eklenmemiş olduğu görülmüştür.” ifade edilmiştir.
3. Kurumumuzun 17/03/2023 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Gelir
İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 27/03/2023 tarih ve – – – – sayılı yazı ve eklerinde özetle; 4760 sayılı ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendiyle, Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan; a) 87.03 (2023 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 1.004.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, engellilik derecesi %90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından, b) 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dâhil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin %50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olanların, engellilik durumlarının araçları bizzat
kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi %90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, c) 87.03 (2023 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 1.004.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den istisna edilmiş olup, bu istisna uygulamasının usul ve esaslarına ilişkin açıklamalar, Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinin (II/C/1) bölümünde yapılmış olup, söz konusu Tebliğin güncel haline www.gib.gov.tr adresinden erişilebilmekte olduğu, 3.1. Mezkûr Genel Tebliğin (II/C/1.5) bölümünde, malûl veya engellinin, birden fazla engelli sağlık kurulu raporunun veya ÇÖZGER’inin bulunması halinde, en son tarihli raporun bu uygulamada dikkate alınacağı, malûl veya engelli tarafından geçerli raporun ibraz edilmediğinin tespiti ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun da ilgili istisna uygulamasında aranılan mahiyette olmaması durumunda, ziyaa uğratılan verginin, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte malûl veya engelliden aranacağı, malul veya engelli adına düzenlenen en son tarihli rapordan önce düzenlenen raporlar, süresine bakılmaksızın yeni rapor tarihinden sonra yapılacak başvurular bakımından geçersiz olduğundan, malul veya engellinin birden fazla engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER’inin bulunması halinde bu uygulamada en son tarihli rapora istinaden işlem yapılacağının belirtildiği, 3.2. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığına iktisap tarihi itibarıyla ibraz edilen adına düzenlenen 29/11/2007 tarihli ve sayılı Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engellilik oranı %100 olmasına karşın, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Yeğenbey Vergi Dairesi Müdürlüğünün Ankara İl Sağlık
Müdürlüğü ile yapmış olduğu yazışmalar neticesinde, bahse konu engelliye ait Dışkapı Çocuk Hastalıkları
Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş 14/1/2009 tarihli ve sayılı %80 oranlı, Ankara
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş 7/3/2012 tarihli ve sayılı %85 oranlı, Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji
Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş olan 31/7/2013 tarihli ve sayılı %86 oranlı
Engelli Sağlık Kurulu Raporları olduğunun anlaşıldığı, ilk iktisap tarihi itibarıyla haiz olunan ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun, önceki raporu geçersiz kıldığı ve söz konusu istisna için aranan mahiyette bulunmadığı da dikkate alındığında istisna şartlarının ihlal edildiği anlaşıldığından, ilk iktisapta ödenmeyen
ÖTV’nin, buna bağlı KDV’nin, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte adı geçenden aranması gerektiği tabii olmakla birlikte anılan vergi dairesince söz konusu vergilere ilişkin tarhiyat ve tebligat işlemlerinin yapıldığı ve bu işlemin dava konusu edilmediği, mükellefin seçimlik haklarından olan; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamında tarhiyatı yapılan vergilerde uzlaşma talep edildiği, uzlaşma komisyonunun teşekkül etmesi amacıyla 4/4/2023 tarihine gün verildiği ve idari işlemin mer’i mevzuata uygun şekilde uygulandığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesi “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 4760 sayılı ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde; “Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan; a) 87.03 (2023 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli
1.004.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P.
numaralarında yer alanların, engellilik derecesi %90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından, b) 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dâhil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin %50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olanların, engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi %90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, c) 87.03 (2023 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli
1.004.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P.
numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, d) Bu bendin (a), (b) ve (c) alt bentleri kapsamındaki araçların aynı alt bentlerde belirtilen malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki araçları hurdaya çıkaran malûl ve engelliler tarafından, Beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı,” 7. Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği’nin “İstisnalar ve Vergi İndirimi” başlıklı ikinci başlık altında “C- Diğer İstisnalar” başlıklı bölümünde; 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelik çerçevesinde 20/2/2019 tarihinden itibaren yetkili sağlık kurumlarından alınan 18 yaşını doldurmuş erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporunu veya raporun alındığı tarihte yürürlükte
olan engelli sağlık kurulu raporu verilmesine yönelik ilgili diğer yönetmelik/mevzuat çerçevesinde 20/2/2019 tarihinden önce yetkili sağlık kurumlarından alınan (18 yaşın altında olan çocuklar için alınanlar dahil) engelli sağlık kurulu raporunu, ifade eder.
1.5. Ortak Hususlar
Engellilere, (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER” şeklinde, “engelli sağlık kurulu raporları” ibaresi “engellilik sağlık kurulu raporları veya
ÇÖZGER’ler verilmesine dair ilgili mevzuatın değişmesi halinde, değişiklik tarihinden önce usulüne uygun olarak düzenlenmiş olan engelli sağlık kurulu raporları ÖTV istisnası uygulamasında geçerlidir. Ancak, Özel Tüketim Vergisi Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış sağlık kurulu raporlarına dayanılarak bu istisna kapsamında işlem tesis edilmez.
8. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Aşağıda yazılı motorlu taşıtlar vergiden müstesnadır…
c) (Değişik: 25/12/2003-5035/22 md.) Engellilik oranı % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar…” 9. 21 Seri No.lu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin “II-İSTİSNALAR” başlıklı bölümünde;
“5035 sayılı Kanun’un 22 nci maddesi ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun istisnalara ilişkin 4 üncü maddesinin ( c ) bendi; “Sakatlık dereceleri %90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar.” olarak yeniden düzenlenmiştir.
Yapılan düzenleme ile malûl ifadesine engelliler ifadesi eklenmiş, malûl ve engellilerin bu istisnadan yararlanma şartı olan “bizzat kullanmak” zorunluluğu uygulamadan kaldırılarak; sakatlık dereceleri %
90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin adlarına
kayıtlı olan ve malûl ve engellilerin bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar motorlu taşıtlar vergisinden istisna edilmiştir. Sözkonusu istisnanın uygulama şekli aşağıda açıklanmıştır.
1 – Sakatlık Dereceleri % 90 ve Daha Fazla Olan Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması
Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, sözkonusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulmayacaktır. Bu istisnadan yararlanmak için, sözkonusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacaktır.
2 – Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması
Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten
“Motorlu Araç Tescil Belgesi”nin ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile “Araçlar İçin Teknik
Belge” ve “Proje Raporu”nun aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceklerdir….” 10. 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin “Raporların geçerlilik süresi” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Rapor sürekli veya süreli olarak düzenlenir, raporda geçerlilik süresi mutlaka belirtilir.
(2) Çocuğun gereksinim durumunun ilaç tedavisi, cerrahi tedavi ve/veya rehabilitasyon uygulamaları ile zaman içinde azalma ihtimali olduğu ve hastalık bulgularının tam olarak görülemediği hâllerde süreli rapor düzenlenir.
(3) Çocuğun gereksinim durumunun sabit kalması veya artması söz konusu olan hastalıklar için sürekli rapor düzenlenir.
(4) Çocuğun özel gereksiniminin değişmesi hâlinde bakım veren kişinin talebi ve ilgili branş hekiminin kurula sevki uygun görmesi üzerine süre aranmaksızın çocuğun özel gereksinimi yeniden değerlendirilir ve yeni rapor düzenlenir.
(5) Kurumların ilgili mevzuatı gereğince, gerekçesi belirtilerek yazılı kontrol muayenesi talebinde bulunulması durumunda sağlık kuruluşunca yeniden rapor düzenlenir.
(6) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sürekli raporu bulunanlar ile süreli raporu bulunup rapor süresi devam edenlerin raporları Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporları hariç ilgililerin 18 yaşını doldurdukları tarih itibarıyla geçersiz hâle gelir. Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde alınan raporlarda 18 yaşını doldurmasına üç aydan kısa bir süre kalması durumunda, talep üzerine Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde tekrar rapor verilebilir. Başvuruda bulunanlar için mezkûr Yönetmelik hükümleri çerçevesinde düzenlenecek engelli sağlık kurulu raporları, ilgililerin 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren geçerli sayılır.
(7) Süreli olarak düzenlenen raporlarda, sürenin bitmesine altı aydan kısa bir süre kalması durumunda, çocuğa bakım veren kişinin talebi üzerine tekrar rapor verilebilir.”
“Raporlara itiraz” başlıklı 12 inci maddesinde; “1) Raporlara, bakım veren kişi veya raporu talep eden kurum tarafından müdürlüğe itiraz edilir. Kişisel rapor itirazları, ilgilisine teslim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yapılır. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. Kurum itirazları gerekçe belirtilerek yazı ile yapılır. Kurum itirazlarında süre aranmaz.
(2) Rapora itiraz edilmesi hâlinde çocuk müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna ya da önceki raporu farklı sağlık kuruluşundan alınmış ise sürekli izleminin yapıldığı sağlık kuruluşuna gönderilir. İtiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapordaki kararlar aynı yönde ise rapor kesinleşir.
Rapor sonuçlarının farklı olması ve itirazın devam etmesi hâlinde, müdürlük tarafından en yakın hakem hastaneye yönlendirilir. Hakem hastane tarafından verilen karar kesindir.
(3) İlk veya itiraza istinaden alınan ikinci rapor hakem hastaneden alınmış olsa dahi hakem hastane raporu olarak kabul edilmez.
(4) Süreli/sürekli verilen raporlar ile ilgili olarak kontrol muayeneleri dışında herhangi bir sebeple kurum tarafından yeni bir rapor istenmesi durumunda, ilgili kurumun gerekçeli yazısına istinaden müdürlük tarafından, bu maddenin birinci ve ikinci fıkralara göre işlem yürütülür.
(5) Hakem hastane kararı ile süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanı ile ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir.
(6) Terör, kaza ve yaralanma nedeniyle verilen, ilaç tedavisi, cerrahi tedavi ve/veya rehabilitasyon ile engel oranının değişmeyeceği hakem hastane kararı ile kesinleşen sürekli ibareli raporlar için yeni rapor başvurusu kabul edilmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran özetle 29/11/2007 tarihinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina ve Cebeci Hastanesin tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporuna göre ’ın görme sistemindeki rahatsızlık nedeniyle %100 oranında ve sürekli nitelikte ağır engelli olduğunun tespit edildiği, söz konusu rapor ile vergi muafiyetli araç iktisap ettiklerini, 2013 yılında tedavi sürecinde fizik tedavisinin başlayabilmesi adına
Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından rapor düzenlendiğini, 27/06/2013 tarihli bu raporda engel oranının %85 olarak belirlendiğini ancak bu raporda
%100 oranda ağır ve sürekli engelline neden olmakta olan görme sistemindeki rahatsızlığının rapora esas alınmadığını, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından iktisap tarihinde engel oranının %85 olarak belirlendiğinden bahisle istisna edilen vergilerin iadesinin talep edildiğini beyan ederek mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmiştir.
13. İdare ise cevabi yazısında özetle; iktisap tarihi itibarıyla ibraz edilen adına düzenlenen 29/11/2007 tarihli ve sayılı Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engellilik oranı %100 olmasına karşın, Dışkapı Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş 14/1/2009 tarihli ve sayılı %80 oranlı, Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji
Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş 7/3/2012 tarihli ve sayılı %85 oranlı, Ankara
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenmiş olan 31/7/2013 tarihli ve sayılı %86 oranlı Engelli Sağlık Kurulu Raporları olduğunun anlaşıldığı, ilk iktisap tarihi itibarıyla haiz olunan ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun, önceki raporu geçersiz kıldığı ve söz konusu istisna için aranan mahiyette bulunmadığı ifade edilmiştir.
14. Başvuranın ve idarenin açıklamaları ve Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde somut olayda uyuşmazlığın hakkında çeşitli tarihlerde düzenlenen ve ÖTV ve MTV indiriminden yararlanma imkânı sağlayan engellilik sağlık kurulu raporlarında yer alan ibare ve oranlardaki farklılıktan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
15. Engelli bireylere yönelik çalışmaların ana hedefinin engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımının sağlanması ve güçlendirilmesi olduğu, engellilere yönelik hizmetler, haklar ve avantajlar planlanırken engelli bireylerin durumlarının ve ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulduğu, bu açıdan ÖTV ve MTV muafiyeti kapsamında mevzuata bakıldığında, engelli bireylerin bir taşıtın iktisabında ÖTV ve
MTV’den muaf tutulmasının temel olarak, engelli bireylerin taşıt kullanmada bir dezavantaj yaratan fonksiyon kaybına sahip olması ya da özel tertibat olsa dahi taşıt kullanamaması düşüncesi üzerine kurulan pozitif ayrımcılık olduğu ve malul, engelli bireylerin sosyal hayata daha etkin katılımını sağlamayı hedeflediği hususunun göz önünde bulundurulması sosyal devlet ilkesinin gereğidir.
16. Somut olayda adına düzenlenen 29/11/2007 tarihli ve sayılı Engelli Sağlık
Kurulu Raporunda engellilik oranı %100 olarak belirlenmiştir. Söz konusu rapor hakkında Sağlık
Bakanlığından talep edilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; ilgili rapora esas olan hastalığın doğuştan gelen, günümüzde tedavi edilebilir nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca adına 2007-
2013 yıllarında düzenlenmiş olan farklı tarihli raporlarda teşhis edilen hususların söz konusu hastalığın
iyileştiği veya engel durumunun değiştiği sonucunu doğurmayacağı ifade edilmiştir. Bu yönüyle iktisaba esas olan 2007 tarihli sağlık kurulu raporunun hüküm ve sonuçlarının sonradan düzenlenen sağlık kurulu raporlarıyla ortadan kaldırılmadığı görülmüştür. Ankara İl Sağlık Müdürlüğünden edinilen bilgi ve belgelerde 31/07/2013 tarihinde düzenlenmiş raporda; göz muayenesinin yapıldığı ancak sehven %70 olarak belirlenmiş olan engelli oranının rapora eklenmemiş olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu hatalı işlem; ’ın 2007 yılında raporu konu edilen sürekli, doğuştan gelen ve günümüzde tedavi edilebilir nitelikte olmayan rahatsızlığının ve engel durumunun değiştiği sonucunu doğurmamaktadır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; ’ın 4760 sayılı Özel
Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamındaki istisna uygulanmasından yararlanmasına olanak tanıyan 29/11/2007 tarihli %100 oranlı Engelli Sağlık
Kurulu Raporunda belirlenen rahatsızlığının ve engellilik durumunun doğuştan, sürekli ve günümüzde tedavi edilebilir nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. 29/11/2007 tarihinden sonra düzenlenmiş olan farklı tarihli raporların iktisaba esas raporun hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşılmıştır. İdarenin; adına 29/11/2007 tarihinden sonra düzenlenen sağlık kurulu raporlarının 29/11/2007 tarihli %100 oranlı Engelli Sağlık Kurulu Raporunu geçersiz kıldığı ve bu nedenle istisna şartlarının ihlal
edildiği kabulü ile ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV’nin, buna bağlı KDV’nin, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizlerinin ödenmesine yönelik işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, ’ın 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2)
numaralı bendi kapsamındaki iktisabında gerekli şartların ihlal edildiğinde bahisle gerçekleştirilen, ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV’nin, buna bağlı KDV’nin, MTV’nin, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizlerinin ödenmesine yönelik işlemlerin geri alınması yönünde GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA, GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GELİR
İDARESİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi