|
ÖZET: Bu karar, Farsça dilinde yapılan YDS sınavının yalnızca Ankara’da yılda bir kez düzenlenmesi ve Farsça’nın YÖKDİL kapsamına alınmaması üzerine yapılan bir başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, Farsça sınavının daha sık ve farklı illerde yapılmasını talep ederken, ÖSYM ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) bu talepleri, sınav merkezi belirleme kriterleri ve maliyet analizleri ile gerekçelendirmiştir. ÖSYM, sınav merkezlerinin belirlenmesinde aday sayısının 1.000’in altında olması nedeniyle Farsça sınavının başka illerde yapılamayacağını, ayrıca YÖKDİL sınavına Farsça’nın eklenmesinin kamu kaynaklarının etkin kullanılmasına aykırı olacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, kamu yararının bireysel yarardan üstün olduğu değerlendirilerek başvurunun reddedilmesi karara bağlanmıştır. Bu durum, kamu hizmetlerinin maliyet-fayda analizi çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10644-S.16394
BAŞVURU NO : 2019/14534
KARAR TARİHİ : 23/10/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Farsça dilinde YDS’nın daha sık ve farklı illerde yapılması ile bu dilin YÖKDİL kapsamına alınması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 24/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından yapılan yabancı dil sınavlarının yılda birkaç defa ve ülkemiz genelinde yapılmasına rağmen, Farsça dil sınavının yılda bir defa ve yalnızca
Ankara’da düzenlenmesinin sınava giren adayları maddi ve manevi olarak olumsuz etkilediğini, eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, yol, konaklama ve yiyecek parası ile sınav giriş ücreti dâhil edildiğinde sınav masrafının arttığını belirtmektedir. Başvuran, Kurumumuzdan Farsça dil sınavının yılda iki kez ve Ankara ili dışında, özellikle İngilizce sınavının yapıldığı illerde uygulanması ile Farsça’nın YÖKDİL kapsamına alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığının 04/10/2019 tarihli ve … sayılı yazısında; 2.1. YÖKDİL sınavının YÖK Başkanlığı ile ÖSYM Başkanlığı arasında yapılan YÖKDİL
Sınav Protokolü uyarınca hazırlanan 2019 Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Kılavuzu doğrultusunda uygulandığı, sınavın hangi dilde, yılda kaç defa ve nerede düzenleneceğine ilişkin bilgilerin Kılavuz’da yer aldığı, 2.2. YÖKDİL kapsamına alınan dillerin 18/04/2019 tarihli Protokol ile belirlendiği, sınavın sonbahar döneminde Almanca, Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerinde, İlkbahar döneminde ise sadece İngilizce ve Almanca dillerinde yapılmasının uygun bulunduğu, Farsça dilinin sınav kapsamına alınmasına yönelik herhangi bir hüküm bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
3. ÖSYM Başkanlığının 25/09/2019 tarihli ve … sayılı yazısında; 3.1. 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (Kararname numarası 4) 347 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç), (f) ve (i) bentleri uyarınca ÖSYM Başkanlığının sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemekle, kamuoyuna duyurmakla ve
6114 sayılı Kanun’da belirtilen ilkelere göre bu hizmetleri yerine getirmekle, sınav yapılacak
merkezleri oluşturmakla, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemekle ve gerekli görevlendirmeleri yapmakla, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmakla ve kılavuzlar hazırlamakla yetkili kılındığı 3.2. Sınav merkezlerinin, ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge hükümleri uyarınca yerleşim merkezlerinin potansiyel aday sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklığı, bina ve salon kapasitesi, sınav güvenliği, görevli sayısı ve sınav maliyeti gibi hususlar dikkate alınarak belirlendiği, 3.3. Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı’nın (YDS) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme
Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında uygulandığı, Yönetmelik’in 5 inci maddesine göre Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dışındaki diller için yılda en az bir kere sınav yapıldığı, 6 ncı maddesine göre YDS’ye ilişkin sınav yapılacak yerler ile sınav yapılacak dillerin Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve ÖSYM Başkanlığı arasında imzalanan çoklu protokolle belirlendiği, 3.4. Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve ÖSYM Başkanlığı arasında 29/12/2018 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı Protokolü’nün 4 üncü maddesine göre İngilizce için biri ilkbahar diğeri sonbahar dönemi olmak üzere yılda iki kez, Farsça için ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez sınav düzenlendiği, elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavların altyapı ve kapasite göz önünde bulundurulmak suretiyle ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek tarihlerde yapılacağı; yedinci maddesine göre Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dışındaki dillerde sınavın Ankara’da yapılacağı; 3.5. ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge’de sınav merkezlerini belirlemede objektif kriterlere yer verildiği, Yönerge’nin 5 inci maddesine göre sınavların yapılacağı merkezler belirlenirken, sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısının 1.000 olması gerektiği, potansiyel aday sayısı belirlenirken ilgili sınava başvuran adayların ikamet adresleri ve/veya okul adreslerinin esas alındığı ve sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayılarının da hesaba katıldığı, 3.6. 2018 ve 2019 yıllarında İngilizce ve Farsça dillerinde yapılan sınavlara illere göre katılan adayların sayıları incelendiğinde, Farsça’da yapılan 2018 YDS İlkbahar Dönemine 933; 2019
YDS/1’e 807, Ankara, İstanbul ve İzmir elektronik sınav merkezlerinden 2019 e-YDS/5’e 398 kişinin katıldığının görüldüğü, bu sayıların ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin
Yönerge’de belirtildiği şekilde bir il/ilçenin sınav merkezi olarak belirlenebilmesi için aranan
1.000 aday sayısının dahi çok altında olduğu, Farsça dil sınavının İngilizce sınavının yapıldığı
illerde yapılmasının mümkün olmadığı, 3.7. Farsça dilinde yapılan YDS’ye başvuran aday sayısı ortalama 800 olarak düşünülüp bu adayların yurt genelinde dağınık olarak sınava girmeleri halinde sınav maliyetinin 242.002,55
TL olacağı, 2019 başvuru ücretleri dikkate alındığında sınav gelirlerinin 81.355,93 TL olacağı,
5018 sayılı Kanun’unun 5 inci maddesi gereği, katılımcı sayısının az olmasından mütevellit
Farsça YDS’nin İngilizce sınavının yapıldığı illerde yapılmasının, sınav hazırlanış maliyetleri, organizasyonu ve lojistiği açısından uygun olmayacağı, 3.8. Kurumumuzun 04/07/2018 tarihli ve … sayılı Ret Kararı’nda, “her ne kadar başvuranın ifade ettiği mağduriyetler bir şahıs için dikkate alınması gereken mağduriyetler olsa da burada kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ÖSYM
Başkanlığının yeni bir sınav merkezi belirlenmesinde başta aday sayısı olmak üzere görevli sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklık, sınav evrakının korunması ve saklanması, sınav binalarının durumu, sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi çeşitli unsurları değerlendirdiği ve mevcut bir sınav merkezini bile bu değerlendirme sonucunda kapatabildiği ya da yeni bir sınav merkezi açabildiği, bu doğrultuda başvuranın ikametinin bulunduğu Muş ilinin, 1000 kota sınırının altında olduğu halde inisiyatif ile bazı sınavlarda sınav merkezi olarak belirlendiği, bu hususta ÖSYM Yönetim Kurulu Başkanlığının takdir yetkisi olduğu, söz konusu takdir yetkisi kullanılırken bunun sınırlarının belirlendiği, belli unsurlar çerçevesinde sınav merkezi belirleme işleminin yapıldığı, söz konusu unsurlarda ve somut olay bazında keyfi bir yaklaşımın olmadığı anlaşılmış olup sonuç olarak, konuyla ilgili idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı” gerekçesine yer verildiği, 3.9. Anılan Protokol hükümleri uyarınca basılı ortamda yapılan YDS’nin Farsça dilinde sadece
Ankara’da yapıldığı, ancak yapılan düzenleme ile adaylara Farsça dilinde yılda iki defa sınava girme fırsatının verildiği, 3.10. ÖSYM Başkanlığı ile YÖK Başkanlığı arasında 18/04/2019 tarihinde imzalanan Protokol hükümleri uyarınca YÖKDİL sınavının ÖSYM Başkanlığınca ilk defa 03/11/2019 tarihinde uygulanacağı, Protokol uyarınca sınavın yapılacağı diller arasında Farsça dilinin bulunmadığı,
6114 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi uyarınca yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılması gerektiği, sınav yapılacak dillerin belirlenmesinde YÖK Başkanlığının yetkili kılındığı, 3.11. Yılda iki defa Farsça dilinde yapılan basılı YDS ve e-YDS’ye ilaveten bu dilin YÖKDİL kapsamına alınmasının, sınavın hazırlanmasına yönelik alan uzmanlarının kısıtlı ve bu dildeki katılımcı sayısının az olması, sınav ve soru hazırlama maliyetleri dikkate alındığında kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması ilkesine aykırılık teşkil edeceğinden uygun olmadığının değerlendirildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; “Kamu maliyesinin temel ilkeleri şunlardır: “g) Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.”, 7. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yükseköğretim ile ilgili sınavlar
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.”, 8. 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ nin “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı” ara başlığı altındaki “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; “Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek.”, (f) bendinde; “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak.”, (i) bendinde; “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”, 9. 04/01/2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yabancı Dil Bilgisi
Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Sınavın yapılması” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için yılda en az iki kez; diğer diller için ise yılda en az bir kez yapılır.”, “Protokol” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye
Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir.”, 10. 05/05/2016 tarihli ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge’nin
“Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralarında; “2)
Sınav merkezi olacak yerleşim birinin en az ilçe olması gereklidir. 3)Sınav merkezinin belirlenmesinde sınav gizliliği ve güvenliğinin sağlanması asıl unsurdur. 5) Bir sınavın hangi merkezlerde yapılacağı (aday sayısı, adayların yaşı, sınav güvenliği vb. unsurlar dikkate alınarak) ilgili sınav kılavuzu veya sınav protokolünde belirtilir.”, “Sınav merkezi için aranan genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Başkanlıkça yapılan sınavların uygulanacağı merkezler belirlenirken, sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısı en az 1.000 olmalıdır. Potansiyel aday sayısı belirlenirken, ilgili sınava başvuran adayların ikamet adresleri ve/veya okul adresleri esas alınır. Bu sayı son üç yılda yapılan başvuruların ortalaması alınarak bulunur… Potansiyel aday sayısı belirlenirken, sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayıları da hesaba katılır.”, 11. Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve ÖSYM Başkanlığı arasında 29/12/2018 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı
Protokolü’nün “Sınav tarihi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Tespit Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için biri ilkbahar, diğeri sonbahar dönemi olmak üzere yılda en az iki kez; Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish), Ermenice, Farsça, Gürcüce, Hollandaca (Dutch), İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Sırpça, Ukraynaca ve
Yunanca dillerinde ise ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez yapılır. Sınavın yapılacağı tarih, ÖSYM’nin ilgili yıl sınav takvimi göz önünde bulundurularak ÖSYM Yönetim
Kurulu tarafından belirlenir. Elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavlar ise altyapı ve kapasite göz önünde bulundurulmak suretiyle ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek tarihlerde yapılır. Elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınav, daha fazla adayın katılmasını sağlamak amacıyla aynı tarihte birden çok oturumda yapılabilir.”, 12. YÖK Başkanlığı ile ÖSYM Başkanlığı arasında imzalanan Yükseköğretim
Kurumları Yabancı Dil Sınavının (YÖKDİL) Uygulanmasına İlişkin Sınav
Protokolü’nün “Sınav tarihi” başlıklı 4 üncü maddesinin ilk fıkrasında; “sınav, sonbahar döneminde Almanca, Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerinde Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler aralarında; ilkbahar döneminde Arapçada sadece Sosyal Bilimler alanında, İngilizcede Fen bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında olmak üzere yılda iki kez yapılır.” 13. 2019 Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS) Kılavuzu’nun “1. Genel Bilgiler, Temel İlke ve Kurallar” başlığı altındaki 1.10 numaralı paragrafında; “İlgili Yönetmelik gereği; 2019-YDS/1 Sınavı, Almanca, Arapça, Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çince, Danimarkaca (Danish Dili), Ermenice, Farsça, Fransızca, Gürcüce, Hollandaca (Dutch Dili), İngilizce, İspanyolca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Macarca, Portekizce, Rumence, Rusça, Sırpça, Ukraynaca (Ukraince) ve Yunanca dillerinden, 2019-YDS/2 Sınavı Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dillerinden yapılır. 2019-YDS/3 Sınavı ise sadece
İngilizce dilinden yapılır.”” 14. 1. 2019 Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı (YÖKDİL) Kılavuzu’nun “.1
Genel Bilgiler, Temel İlke ve Kurallar” başlığı altındaki 1.2 numaralı paragrafında
“Sınav, Sonbahar Döneminde Almanca, Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerinde Fen
Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında; İlkbahar Döneminde ise Arapçada sadece Sosyal Bilimler alanında, İngilizcede Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında olmak üzere yılda iki kez yapılacaktır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15. Kamu denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan yabancı dil sınavlarının yılda birkaç defa ve ülkemiz genelinde yapılmasına rağmen, Farsça dil sınavının yılda bir defa ve yalnızca Ankara’da düzenlenmesinin sınava giren adayları maddi ve manevi olarak olumsuz etkilediğini ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, yol, konaklama ve yiyecek parası ile sınav giriş ücreti dahil edildiğinde sınav masraflarının arttığını iddia etmektedir. Başvuran, Kurumumuzdan Farsça dil sınavının yılda iki kez ve Ankara dışında özellikle İngilizce sınavının yapıldığı illerde uygulanması ile bu dilin YÖKDİL kapsamına alınmasını talep etmektedir.
17. 4 numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre ölçme ve değerlendirme işlemlerini yapmakla görevli ÖSYM Başkanlığı, sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınavlarda görev alacak kişileri görevlendirmek, görev alanına giren konularda düzenleme yapmak hususlarında yetkiyi haizdir.
18. Bu çerçevede, ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge’de sınav merkezinin belirlenmesinde sınav gizliliği ve güvenliğinin sağlanmasının asıl unsur olduğu, bir sınavın hangi merkezlerde yapılacağı (aday sayısı, adayların yaşı, sınav güvenliği vb. unsurlar dikkate alınarak) ilgili sınav kılavuzu veya sınav protokolünde belirtileceği düzenlenmektedir.
Yönerge’de ayrıca, sınavların uygulanacağı merkezler belirlenirken; sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısının en az 1.000 olması gerektiği; bu sayının belirlenmesinde ilgili sınava başvuran adayların ikamet adresleri ve/veya okul adreslerinin ve son üç yılda yapılan başvuruların ortalamasının alınacağı ile sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayılarının da hesaba katılacağı düzenlenmiştir.
19. Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri incelendiğinde YDS’nin Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için yılda en az iki kez; diğer diller için ise yılda en az bir kez yapılacağının; sınav yapılacak yerler ile dillerin
Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirleneceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir. Anılan kurumlar tarafından imzalanan Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı
Protokolü’nde de YDS’nin Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça dilleri için biri ilkbahar, diğeri sonbahar dönemi olmak üzere yılda en az iki kez; Farsça dilinde ise ilkbahar döneminde olmak üzere yılda en az bir kez yapılacağının, elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavların ise altyapı ve kapasite göz önünde bulundurulmak suretiyle ÖSYM
Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek tarihlerde yapılacağının düzenlendiği, 2019 YDS
Kılavuzu’nun da bu doğrultuda hazırlandığı görülmektedir.
20. 5018 sayılı Kanunu’nun ilgili hükmüne göre, idareler görevlerini yerine getirirken, maliyet-fayda veya maliyet etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizleri yapmakla mükelleftir. Diğer bir anlatımla, kamu hizmetlerini, dolayısıyla kamu yararını gerçekleştirmek üzere kamu kaynaklarını kullanan idarelerin, bireylere sağladıkları hizmetin maliyeti ile kamu yararı arasında adil bir denge gözetmeleri, bu dengeyi kurarken kendilerine tanınan takdir yetkilerini, ekonomik ve sosyal analizlere dayanan objektif kurallara göre, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanmaları gerekmektedir.
21. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, 2018 yılında yapılan İngilizce YDS sınavları için, adayların il bazında dağılım sayılarının aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde olduğu
belirlenmiştir:
Sınavın Yapıldığı Aday sayısı Sınavın Yapıldığı Aday sayısı
İl İl
Adana 6027 Kahramanmaraş 1.432
Afyonkarahisar 1621 Kars 1.030
Ankara 79.306 Kayseri 6.438
Antalya 6.965 Kırıkkale 974
Aydın 2.392 Kocaeli 5.102
Balıkesir 2.451 Konya 6.823
Bolu 1.506 Kütahya 1.214
Bursa 6.077 Malatya 3.389
Çanakkale 2.293 Manisa 1.770
Çorum 1.547 Mersin 3.114
Denizli 3.210 Muğla 2.252
Diyarbakır 5.055 Niğde 1.025
Edirne 2.664 Sakarya 2.852
Elazığ 2.506 Samsun 4.692
Erzurum 3.997 Sivas 1.605
Eskişehir 7.102 Şanlıurfa 1.843
Gaziantep 3.797 Tokat 1.346
Hatay 2.190 Trabzon 5.072
Isparta 3.538 Van 2.808
İstanbul 67.410 Zonguldak 1.765
İzmir 16.767
22. 2019 yılında yapılan İngilizce YDS sınavları için, katılımcıların il bazında dağılım
sayılarının aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde olduğu belirlenmiştir:
Sınavın Yapıldığı Aday sayısı Sınavın Yapıldığı Aday sayısı
İl İl
Adana 3.801 Kahramanmaraş 1.013
Afyonkarahisar 1.055 Kars 654
Ankara 36.025 Kayseri 4.110
Antalya 4.605 Kırıkkale 824
Aydın 1.680 Kocaeli 3.264
Balıkesir 1.534 Konya 2.736
Bolu 1.057 Kütahya 831
Bursa 4.093 Malatya 2.098
Çanakkale 1.405 Manisa 1.212
Çorum 1.134 Mersin 2.156
Denizli 2.208 Muğla 1.293
Diyarbakır 3.625 Niğde 656
Edirne 1.663 Sakarya 1.852
Elazığ 1.717 Samsun 3.088
Erzurum 2.483 Sivas 1.105
Eskişehir 4.480 Şanlıurfa 1.309
Gaziantep 2.649 Tokat 884
Hatay 1.606 Trabzon 3.320
Isparta 2.341 Van 1.203
İstanbul 39.299 Zonguldak 1.147
İzmir 9.492
23. 2018 ve 2019 yıllarına ait tabloların değerlendirilmesinden, İngilizce sınavına katılan aday sayısının yaklaşık olarak 1.000’in üzerinde olduğu illerde, ilkbahar ve sonbahar dönemleriyle üçüncü bir dönemde daha yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, henüz 2019 sınav takvimi sona ermemiş olmasına rağmen sınav merkezlerinin çoğunda 2019 yılı aday sayılarının 1.000’e yaklaştığı, İstanbul, Ankara ve İzmir’de e-YDS’nin düzenlenmesi nedeniyle bu illerdeki aday sayılarının fazla olduğu görülmektedir. Bu itibarla, İdarenin sınav merkezlerinin belirlenmesinde, 5018 sayılı Kanun, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmelik ile ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge hükümlerine uygun adil ve objektif bir işlem gerçekleştirdiği değerlendirilmiştir.
24. Diğer yandan, 2018 yılı ilkbahar döneminde Farsça dilinde Ankara’da yapılan YDS’ye i
933 adayın; 2019 yılında ise basılı sınava Ankara’da 807 adayın, adayların Farsça dilinde sınava
girebilmelerini teminen Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde düzenlenen e-YDS’ye ise 398 kişinin katıldığı, İdarenin 2019 yılında Farsça dilinde 2 adet YDS düzenlemiş olduğu görülmektedir.
25. İdarenin Kurumumuza sunduğu bilgi ve belgelerden, Farsça dil sınavına ortalama 800 adayın katıldığı ve bu adayların yurt genelinde dağınık halde oldukları varsayıldığında; sınav görevlilerine ödenecek ücretleri (bina yöneticisi, bina sınav sorumlusu, salan başkanı, gözetmen, bina yedek görevlisi, bina cihaz görevlisi, hizmetli ve bina güvenlik görevlisi), baskı gereç sayısını, soru hazırlama giderlerini, personel giderleri ile kamera hizmetlerini içeren sınav maliyetinin 242.002,55 TL olacağı; 2019 yılı başvuru ücretlerine göre KDV hariç toplam 81.355, 93 TL gelir elde edileceği görülmektedir.
26. Kurumumuzun 04/07/2018 tarihli ve … sayılı Ret Kararı’nda belirtildiği üzere, “her ne kadar başvuranın ifade ettiği mağduriyetler bir şahıs için dikkate alınması gereken mağduriyetler olsa da burada kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ÖSYM Başkanlığının yeni bir sınav merkezi belirlenmesinde başta aday sayısı olmak üzere görevli sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklık, sınav evrakının korunması ve saklanması, sınav binalarının durumu, sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi çeşitli unsurları değerlendirdiği ve mevcut bir sınav merkezini bile bu değerlendirme sonucunda kapatabildiği ya da yeni bir sınav merkezi açabildiği, bu doğrultuda başvuranın ikametinin bulunduğu bu hususta ÖSYM Yönetim Kurulu Başkanlığının takdir yetkisi olduğu, söz konusu takdir yetkisi kullanılırken bunun sınırlarının belirlendiği, belli unsurlar çerçevesinde sınav merkezi belirleme işleminin yapıldığı, söz konusu unsurlarda ve somut olay bazında keyfi bir yaklaşımın olmadığı anlaşılmış”tır.
27. İngilizce ve Farsça dil sınavlarına katılan adayların 2018 ve 2019 yılındaki sayıları ile
Farsça dil sınavının maliyetleri hakkındaki bilgi birlikte değerlendirildiğinde, Farsça yazılı dil sınavının İngilizce dil sınavının yapıldığı sıklıkta ve Ankara ili dışındaki illerde yapılmamasının, kamu yararının bireysel yarardan üstün olduğu dikkate alındığında hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmiştir.
28. Başvuranın YÖKDİL Sınavı kapsamına Farsça dilinin de dahil edilmesi talebiyle ilgili olarak yapılan değerlendirmede ise, 6114 sayılı Kanun uyarınca yükseköğretim ile ilgili sınavların YÖK Başkanlınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağının hüküm altına alındığı görülmektedir. YÖK Başkanlığı ile ÖSYM Başkanlığı arasında imzalanan
Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavının (YÖKDİL) Uygulanmasına İlişkin Sınav
Protokolü’nde de, sonbahar döneminde Almanca, Arapça, Fransızca ve İngilizce dillerinde Fen
Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler aralarında; ilkbahar döneminde Arapçada sadece
Sosyal Bilimler alanında, İngilizcede Fen bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında olmak üzere yılda iki kez yapılacağının düzenlendiği, bu hususa 2019 YÖKDİL
Kılavuzu’nda da yer verildiği görülmektedir. YÖKDİL sınavının, belirli bilim alanlarındaki dil bilgisinin ölçülmesine yönelik olduğundan hareketle, belirlenen bilim dallarında Farsça dilinde sınav hazırlanmasına yönelik uzmanların kısıtlı ve aday sayısının az olduğu, bu halde sınav maliyetlerinin artabileceği birlikte değerlendirildiğinde, YÖKDİL sınavına Farsça dilinin de eklenmesi halinde, kamu kaynaklarının maliyet-fayda veya maliyet-etkin bir şekilde kullanılamayacağı, bu durumun kamu yararının üstünlüğüne uygun olmayacağı değerlendirilmiştir. Bu itibarla, YÖKDİL sınavına Farsça dilinin eklenmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı belirlenmiştir.
29. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 30. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI ile ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi