|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli ilinin Derince ilçesi Fatih Sultan Mahallesi’ne halk ekmek büfesi kurulması talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, mevcut halk ekmek büfelerinin adaletsiz dağılımını ve ihtiyaç sahibi vatandaşların bu hizmetten yeterince faydalanamadığını öne sürmüştür. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, bu talebe ilişkin olarak, halk ekmek büfelerinin belirli kriterlere göre yerleştirildiğini ve mevcut büfelerin, başvuranın ikamet adresine yaklaşık 950 metre mesafede bulunduğunu belirtmiştir. Ayrıca, 2022 yılı yatırım programında yeni büfe kurulumu planlanmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, halk ekmek büfelerinin yerlerinin belirlenmesinde sosyal devlet ilkesi çerçevesinde hareket edildiğini ve bu süreçte idarenin takdir yetkisini kullandığını vurgulamıştır. İdare, halk ekmek büfelerinin yerlerini belirlerken, nüfus yoğunluğu ve ulaşım kolaylığı gibi unsurları dikkate almıştır. Başvuranın talebi, mevcut durum ve mevzuat çerçevesinde reddedilmiş, ancak gelecekteki büfe kurulumu süreçlerinde maddi imkânı kısıtlı bölgelerin taleplerinin de göz önünde bulundurulması gerektiği önerilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen reddedilmiş, ancak Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne, yeni halk ekmek büfesi kurulumu planlandığında, ihtiyaç sahibi bölgelerin taleplerini dikkate alması tavsiye edilmiştir. Bu karar, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından alınmış ve ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1577-S.22.2425
BAŞVURU NO : 2021/13389
KARAR TARİHİ : 03/02/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Kocaeli ili Derince ilçesi Fatih Sultan Mahallesine halk ekmek büfesi kurulması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TC: ) tarafından özetle, Kocaeli ili
Derince ilçesinde birçok noktada halk ekmek büfeleri olduğu, mukim bulunduğu mahallelerine de halk ekmek büfesi kurulması için İdareye başvuruda bulunduğu, idarenin talebini uygun görmediği, halk ekmek büfeleri konulan yerlerin adaletsiz bir şekilde dağıldığı, halk ekmek büfeleri konulan yerlerin buna ihtiyaç duymayan zengin muhitler olduğu, oysaki halk ekmek büfelerinin ihtiyacı olan kişilerin yakınlarına kurulması gerektiği iddia ve ifade edilerek Fatih Sultan Mahallesine halk ekmek büfesi konulması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 20/08/2021 tarihli ve sayılı yazımız ile Kocaeli Büyükşehir Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 01/09/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Sosyal belediyeciliğin bir gereği olarak halkın ihtiyaç duyduğu bölgelerde vatandaşların daha uygun
bedelle ekmek alabilmesini sağlamak amacıyla, il sınırları içerisindeki muhtelif satış noktalarında halk ekmek satışının sağlanması için Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyesi ve Kocaeli Fırıncılar Esnaf ve
Sanatkârlar Odası arasında halk ekmek sisteminin kurulması ile ilgili protokol imzalandığı, protokol gereği ilgili komisyonca uygun görülen alanlara Halk Ekmek Büfesi kurulumu yapıldığı, bu kapsamda Derince
ilçesi sınırlarında 5 ayrı noktada olmak üzere il genelinde 48 adet halk ekmek büfesinin kurulumlarının yapıldığı, bu noktalarda Kocaeli Fırıncılar Esnaf ve Sanatkârlar Odası tarafından halk ekmek satışı yapıldığı, hâlihazırda şikâyetçinin talebi ile ilgili Belediye tarafından yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı,
2.2) Belediyenin 2022 yılı yatırım programında Derince ilçesi de dâhil olmak üzere Kocaeli il sınırlarında
ilave halk ekmek büfesi kurulumu planlanmadığı, yeni halk ekmek büfe kurulum yapılmasının planlanması durumunda şikâyetçinin talebi de dâhil olmak üzere tüm taleplerin dikkate alınarak imzalanan Halk Ekmek
Protokolü gereği Halk ekmek Komisyonu tarafından yeniden değerlendirileceği,
2.3) Derince sınırları içerisinde hâlihazırda aşağıda bilgileri bulunan 5 adet Halk Ekmek Büfesinin
faaliyette bulunduğu, 4 no.lu Halk Ekmek Büfesinin şikâyetçinin ikamet adresine, yaklaşık 950 metre yürüme mesafesinde olduğu, Halk Ekmek büfesinden yaklaşık 100 metre sonra şikâyete konu mahalle sınırlarına ulaşıldığı,
1) Çınarlı Mahallesi. Nihat Erim Caddesi. No:28 ( Batı TEM Bağl. Köprüsü Yanı),
2) Çenedağ Mahallesi. Gaffar Okan Caddesi. No:194 ( Gaffar Okan Cad.),
3) Çenedağ Mahallesi. Denizciler Caddesi. No:67 ( Kent Meydanı),
4) Sırrıpaşa Mahallesi. Uzunoğlu Sokak. No:40 ( Öğretmenler Cad. Otoban üst geçit yanı),
5) Dumlupınar Mahallesi. Gaffar Okan Caddesi. No:194 ( Gaffar Okan Cad.)
2.4) Halk ekmek projesinin sosyal belediyeciliğin bir gereği olarak maddi imkânı kısıtlı olan halkın ihtiyaç
duyduğu bölgelerde vatandaşın daha uygun bedel ile ekmek alabilmesini sağlamak amacıyla Belediye tarafından yürütülen sosyal bir proje olduğu, söz konusu proje kapsamında ihtiyaç duyulan yerlerde; çevresindeki nüfus yoğunluğu, ulaşım kolaylığı, işletme giderlerini karşılayacak kadar satış yapabilmesi ve mümkün olduğu kadar daha çok kesime hitap edebilmesi gibi hususlarda gerekli hassasiyet gösterilerek halk ekmek büfelerinin yerlerinin belirlendiği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”,
3.1) “Devletin Temel Amaç ve Görevleri ” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. ”,
3.2) ” Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları ” başlıklı 65’ inci maddesinde; “ (Değişik:
3/10/2001-4709/22 mad.) Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları ”
başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”; dördüncü fıkrasında; “Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.”; beşinci fıkrasında; “Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur…”;
5.1) “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde; Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”,
5.2) “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;… (Değişik: 12/11/2012-6360/19 mad.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.”,
6) 07/06/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun “Resmi ve
Özel Kuruluşlarla İlişkiler ” başlıklı 13’üncü maddesi birinci fıkrasında; “Resmî ve özel kuruluşlarca, tacir ve sanayiciden meslekî faaliyetleri ile ilgili olarak istenilen ve 18.5.2004 tarihli ve 5174 sayılı
Kanunun 26’ncı maddesinde öngörülen belgeler, esnaf ve sanatkârlar için mensup oldukları oda tarafından düzenlenir ve verilir.”, ikinci fıkrasında; “Resmî makamlarca, esnaf ve sanatkârların meslekî faaliyetlerini ilgilendiren hususlarda alınacak kararlarda, ilgili odanın mütalaasından faydalanılır ve kurulacak komisyonlara oda temsilcisinin katılması zorunludur.’’
7) İdarenin cevabi yazısına göre, Halk Ekmek Protokolünün “Belediyenin Yükümlülükleri” konulu
7’nci maddesinin (d) bendinde; Halk Ekmek Satış Büfeleri Komisyon ile birlikte Belediye tarafından belirlenen yerlerde kurulacaktır. Hiçbir şekilde belirlenen yerlerin dışında halk ekmek satış büfesi kurulamayacak ve halk ekmek satışı yapılamayacaktır. Oda bir yerde halk ekmek satış büfesi açılmasını talep etmesi halinde bu talebini yazılı olarak belediyeye bildirecek, belediye tarafından yazılı onay almadan
hiçbir şekilde halk ekmek satış büfesi açamayacaktır. Belediyenin halktan gelen talepleri de dikkate alarak uygun olabilecek yerlere halk ekmek satış büfesinin kurulmasını istemesi halinde Oda bu talebe uymak durumundadır, o da bu talebin aksine uygulama içerisinde olamayacaktır, belediye tarafından belirlenen yerlerdeki halk ekmek satış büfelerinin mülkiyeti belediyeye aittir”.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere, maddi durumu daha kısıtlı vatandaşlar dikkate alınarak Fatih Sultan Mahallesine halk ekmek büfesi konulması talep edilmektedir.
10) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; “il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileri” olarak tanımlanmıştır.5393 sayılı Belediye Kanunun 15’inci maddesinde
Belediyelerin görev, yetki ve sorumluluklarının belirlendiği, mezkûr maddenin (a) bendinde; Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağına hükmedilmiştir.
11) 1960 Anayasası ile temelleri atılan sosyal devlet anlayışı ile ilgili olarak doktrinde; ‘ …Sosyal devlet,
vatandaşların belirli bir yaşam seviyesinin altına düşmeden yaşayabilmeleri ve sosyal ve ekonomik haklarla desteklenmesi temeli üzerine kurulmuştur. Bireylerin sosyal refahın arttırılması için uygulanan programlardan yararlanma hakkı, sosyal devlette temel vatandaşlık hakkı olarak kabul edilmiştir. Bununla birlikte, sosyal devlet toplumsal birlik ve dayanışmanın, toplumun bütün bireylerinin ekonomik özgürlüklerinin arttırılması, toplumsal eşitliğin ve adaletin gerçekleştirilmesiyle bağlantılı olduğu düşüncesiyle benimsenmiştir (Sallan Gül, 2004: 147-148).’ (Arş. Gör. Serdar YAY, Süleyman Demirel
Üniversitesi, “ Tarihsel Süreçte Türkiye’de Sosyal Devlet ”, C.3, S.9,s.148-149, Kış 2014, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/59664, Erişim Tarihi, 18/01/2022) ifadelerine yer verilmiştir.
11.1) Bu kapsamda Kocaeli ilinde yukarda bahsi geçen 2.1 no.lu paragrafta ifade edildiği üzere; il sınırları
içerisindeki sosyal devlet anlayışı kapsamında muhtelif satış noktalarında halk ekmek satışının sağlanması için Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyesi ve Kocaeli Fırıncılar Esnaf ve Sanatkârlar Odası arasında halk ekmek sisteminin kurulması ile ilgili protokol imzalanarak halk ekmek satışı yapıldığı bildirilmiştir.
12) Başvuru konusu somut olayda özetle, şikâyetçi tarafından Fatih Sultan Mahallesine halk ekmek
büfesi konulmasını talep ettiği başvuru hususunda çeşitli kanallarla İdareye başvuruda bulunulduğu, İdare
tarafından halk ekmek büfesi talebinin halk ekmek komisyonunca değerlendirileceği cevabının bildirildiği, akabinde Kurumumuza yapılan başvuru hususunda İdareden bilgi belge talep edildiği, İdarenin cevabi yazısı ve eklerinin tetkikinde özetle; Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının 11/07/2019 tarihli ve 278 no.lu Meclis Kararına istinaden Belediye ile Kocaeli Fırıncılar Esnaf ve Sanatkârlar Odası arasında Halk
Ekmek Satış Protokolü kapsamında halk ekmek sisteminin kurulması kararının alındığı, bu kapsamda söz konusu protokolün imzalandığı, 12/02/2020 tarihinde Derince ilçesi için halk ekmek satış yerlerinin ilgili komisyonca belirlendiği, il genelinde 48 adet bulunan halk ekmek satış yerlerinin 5 adedinin Derince ilçesinde yer aldığı, bazı ilçelerde bulunmadığı, Derince ilçesinde Sırrıpaşa Mahallesinde bulunan halk ekmek satış büfesinin şikâyetçinin mukim bulunduğu alana yaklaşık 950 metre yürüme mesafesinde bulunduğunun bildirildiği ve aşağıda ekli fotoğrafta Derince ilçesinde bulunan halk ekmek büfelerin bulunduğu alanların gösterildiği, şikâyetçinin talebi de dâhil olmak üzere tüm taleplerin dikkate alınarak imzalanan Halk Ekmek Protokolü gereği Halk ekmek Komisyonu tarafından yeniden değerlendirileceği ifade edilmiştir.
13) Kamu hizmeti sunumunda İdarelere tanınan takdir yetkisinin mutlak olmadığı hususu pek çok
araştırmaya konu edilmiştir. ‘‘Kamu hizmetlerini yürütmekle yetkili ve yükümlü olan idareye kamu kudretinden kaynaklanan bir takım üstünlük ve ayrıcalıklar tanınmıştır. Bu üstünlük ve ayrıcalıklarla donanmış ve kamu hizmetini yürütmek için bir takım kararlar almak ve işlemler yapmak durumunda olan idare, özel hukuk ilişki ve işlemleri dışında, kamu tüzel kişiliğine sahip olma ve mevzuat tarafından açıkça yetkilendirilmesine bağlı olarak, kamu kudretinden yararlanarak bir takım idari işlemler yapmaktadır.
Kamu hizmetlerinde meydana gelen nitelik ve nicelik artışına paralel olarak, bu hizmetleri yürütmek için gerekli organizasyon, personel, eylem ve işlemlerin artışı sonucu, büyüyen ve yayılan bu etkinliğin kontrol altına alınması ve denetlenmesi her geçen gün daha büyük önem arz etmektedir.
İdari işlemlerin, yasal olarak yetkilendirilmiş kişilerce, yasal esaslar dâhilinde yapılabilme yeteneği olarak tanımlanabilecek yetki, kamu düzenine ilişkin olup, kişilere değil, işgal edilmiş pozisyonlara tanınmış bir haktır. İdareye tanınan yetkiler bağlı yetki ve takdir yetkisi olmak üzere iki grupta toplanmaktadır. İdareye
belli bir davranışta bulunurken ya da belli bir görevi yerine getirirken az ya da çok bir hareket serbestisi tanınmış ise “takdir yetkisi”nden söz edilmektedir.
Yürüttüğü hizmetler nedeniyle idareye tanınmış olan bir takım yasal ayrıcalık ve üstünlükler, keyfi bir idari yönetimi amaçlamamakta, idari hizmetlerin çeşitliliğine bağlı olarak, idareye belirli sınırlar içinde hareket etme özgürlüğü tanıyarak, hizmetin en etkin biçimde yapılması, kamu yararının en üst düzeyde gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. İdareye yasalarla tanınan bu ayrıcalık ve üstünlükler, yine aynı yasalar tarafından, hukuka uygun olup olmamaları açısından denetlemeye tabi tutulmak zorundadırlar. Bir yandan bireysel hak ve özgürlüklerin korunması diğer yandan kamu hizmetinin yürütülmesi gerekliliği, her iki amaç arasında dengeli bir uyumun sağlanması zorunluluğunu ortaya koymaktadır.’’ (Kadir
KORKMAZ, “Takdir Yetkisinin Disiplin Hukukunda Kullanımı ve Yargısal Denetimi”, Gazi Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XIII, S.1-2,s.241-243,2009)
13.1) Yargı kararlarında da takdir yetkisi ve kamu yararı birlikte ele alınmış ve mutlak olmadığı
vurgulanmıştır. Danıştay 8’inci Dairesinin 27/01/2010 tarihli ve E.2010/2, K.2010/2 sayılı Kararında;
“İdarelerin idari işlemi tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilir.
Takdir yetkisi idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğüdür. Hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Keyfi bir hareket olmayıp ancak hukuka uygun olarak kullanılabilir. Hukuk Devleti olmanın gereği, idarenin takdir yetkisine dayalı olarak tesis ettikleri bireysel ya da düzenleyici işlemlerin hukuken geçerli ve objektif bir sebebe dayanmasıdır. Takdir yetkisine dayanan işlemlerin hukukun belirlediği sınırların ve eşitlik kuralı gözetilerek kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun şekilde, objektif makul ve geçerli gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerekir.” gerekçesine yer verilmiştir.
13.2) Bu bağlamda İdare tarafından sosyal devlet ilkesi kapsamında hayata geçirilen halk ekmek büfesi
kurulumunun maddi imkânı daha kısıtlı olan bölgelerdeki vatandaşların daha uygun bedel ile ekmek alabilmesini sağlamak amacıyla yürütüldüğü bildirilen projenin nüfus yoğunluğu, ulaşım kolaylığı, işletme giderlerini karşılayacak kadar satış yapması ve mümkün olduğu kadar daha çok kesime hitap etmesi gibi hususlarda hassasiyet gösterilerek halk ekmek büfelerinin yerlerinin belirlendiği ifade edilen işlemde İdare tarafından kullanılan takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun şekliyle ve vatandaş taleplerinin de dikkate alınarak kullanılması gerektiği değerlendirilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları,
ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; 5393 sayılı Belediye Kanununun 15’inci maddesinin (a ) bendinde yer alan
Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağına dair hüküm ve mezkûr Kanunun 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde yer alan Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğine dair hükme istinaden faaliyete geçirilen halk ekmek büfe kurulumu için alınan meclis kararı neticesinde protokol akdedildiği, söz konusu protokole istinaden il genelinde ve Derince ilçesinde halk ekmek satış büfelerinin vatandaşların ihtiyaç duyduğu alanlara, nüfus yoğunluğu, ulaşım kolaylığı da dikkate alınarak komisyon incelemesi neticesinde yapılan, Derince ilçesinde 17 mahalle bulunup 5 mahallede halk ekmek büfesi bulunduğu, bu noktada 17 mahalleden hangisinde büfe kurulacağı noktasında Halk Ekmek Komisyonun takdir yetkisinin olması gerektiği, ayrıca bir halk ekmek büfesinden 100 metre sonra talep edilen Fatih Sultan Mahallesi sınırının başladığı, kararda mevcut olan haritadan tespit edildiği üzere halk ekmek büfesine çok daha uzak
olan başka mahallelerin bulunduğu dikkate alındığında, Fatih Sultan Mahallesine halk ekmek büfesi kurulması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanılamadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14.1) Bununla birlikte Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada, idarenin cevaplarında 2019
yılında uygulamaya geçirilen projenin vatandaş taleplerini de dikkate alarak ileriki zamanlarda değerlendirileceği bildirildiğinden ve Halk Ekmek Protokolünün “Belediyenin Yükümlülükleri” konulu 7’nci maddesinin (d) bendinde; Halk Ekmek Satış Büfeleri Komisyon ile birlikte Belediye tarafından belirlenen yerlerde kurulacağı düzenlense de, maddenin devamında “Belediyenin halktan gelen talepleri de dikkate alarak uygun olabilecek yerlere halk ekmek satış büfesinin kurulmasını istemesi halinde Oda bu talebe uymak durumundadır, o da bu talebin aksine uygulama içerisinde olamayacaktır” ifadelerine yer verdiğinden, İdarenin cevabi yazısında belirtildiği üzere halk ekmek projesi sosyal belediyeciliğin bir gereği olarak maddi imkânı kısıtlı olan halkın ihtiyaç duyduğu bölgelerde vatandaşların daha uygun bedel ile ekmek alabilmesini sağlamak amacıyla Belediyece yürütülen sosyal bir proje olduğu için açıklanan – nüfus yoğunluğu, ulaşım kolaylığı, işletme giderlerini sağlayacak kadar satış yapması ve mümkün olduğu kadar daha çok kesime hitap etmesi gibi – hususlar dışında, yeni halk ekmek büfe kurulumunun yapılması planlanırken maddi imkânları daha kısıtlı olan bölgelere ilişkin taleplerin de dikkate alınmasına özen gösterilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde gönderildiği, İdarenin ‘‘kararların gerekçeli olması’’ ilkesine uygun davranmadığı ve başvurana karşı başvurabileceği yollar hakkında bilgilendirme yapmadığı, ‘‘karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi’’ ilkesine uymadığı, tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması ve vatandaş dilekçelerine ayrıntılı cevap verilmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili İdarelerin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Kocaeli İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre;
Şikâyetçinin Fatih Sultan Mahallesi’ne halk ekmek büfesi konulması talebinin bu aşamada REDDİNE,
Diğer taraftan, yeni halk ekmek büfe kurulumunun yapılmasının planlanması durumunda şikâyetçinin talebi de dâhil olmak üzere tüm taleplerin dikkate alınması suretiyle maddi imkânı daha kısıtlı olan bölgelerde yeni Halk Ekmek Satış Büfesi satış noktaları belirlenmesine özen gösterilmesi hususunda KOCAELİ
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi