|
ÖZET: Başvuru, Gençlik ve Spor Bakanlığı’na yapılan teknolojik cihaz desteği talebinin reddine ilişkindir. Başvuran, 15.11.2023 tarihinde 9499 TL’ye bir telefon satın almış, ancak faturada kendi kimlik numarası yerine babasının kimlik numarasının yer aldığını belirtmiştir. Bu durum nedeniyle, başvuru 28.02.2024 tarihinde reddedilmiştir. Başvuran, fatura düzenleme şartlarının kaldırılmasını ve destekten yararlandırılmasını talep etmiştir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, başvurunun reddedilmesinin gerekçesini, destekten yararlanacak öğrencinin kimlik numarasının faturada bulunması zorunluluğuna dayandırmıştır. Bakanlık, bu şartın, teknolojik cihazın yalnızca destekten yararlanan öğrenci tarafından kullanılmasını sağlamak amacıyla getirildiğini ifade etmiştir. Ayrıca, ilgili mevzuat uyarınca, faturalarda kimlik numarasının yer alması zorunluluğu olmadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddinin hukuka uygun olduğunu ve idarenin işlemlerinde bir aksaklık tespit edilmediğini belirtmiştir. Ancak, idarenin kararına karşı yargı yolunun açık olduğu ve başvuranın dava açma süresinin devam ettiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8683-S.24.13532
BAŞVURU NO : 2024/3283
KARAR TARİHİ : 16.08.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Teknolojik cihaz desteği verilmemesi işlemine itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, internet siparişi (amazon.com.tr) ile 15.11.2023 tarihinde 9499 TL’ye bir telefon edindiğini, ödemeyi kendisine ait kart ile yaptığını, ödeme aşamasında kendi kimlik bilgilerini kullandığını, faturada kendi adı yer almasına rağmen babasına ait kimlik numarasına yer verildiğini, amazon.com.tr tarafından faturada değişiklik yapılmadığını, yeni fatura talebi ile Sultangazi Tüketici Hakem Heyetine yaptığı başvuru hakkında verilen 02.02.2024 tarihli kararda, Hazine ve Maliye Bakanlığına müracaat edilmesi gerektiği yönünde karar verildiğini,
2. Bakanlık tarafından kimlik numarası yazma zorunluluğunun bulunmadığının belirtildiğini, gsbbiz.gsb.gov.tr adresinden 28.2.2024 tarihinde yaptığı başvurunun faturada kendisine ait kimlik numarası bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiğini,
3. Gelir İdaresi Başkanlığınca e-arşiv fatura uygulaması kapsamında fatura düzenleyen mükelleflere ilişkin
11.02.2016 tarihli duyuruda vergi mükellefi olmayan nihai tüketicilere düzenlenecek faturalarda vergi
dairesi ve vergi kimlik numarası veya kimlik numarası bilgilerine yer verilmesi zorunluluğu bulunmadığına yönelik ifadeler bulunduğunu,
4. Gençlik ve Spor Bakanlığının teknoloji/telefon desteğinde ise faturalarda kimlik numarası bulunması zorunluluğunun şart koşulduğunu, bu nedenle mağdur olduğunu belirterek teknoloji/telefon destek şartlarında yer alan faturada kimlik bilgilerine yer verilmesi zorunluluğunun kaldırılarak mağduriyetinin giderilmesini ve telefon desteğinden yararlandırılmasına karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5. Gençlik ve Spor Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının – – sayılı cevabi yazısında, “Kurumunuz tarafından esastan inceleme ve araştırmaya alınan şikayet başvurusunun incelenmesinde istifade edilmek üzere talep edilen hususlar; a) Şikayet konusu kapsamında başvuran ile yapılan yazışma bulunmamaktadır.
6. b) Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ ile teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları arasında sayılan satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması şartının aranmasının gerekçesi;24/01/2023 tarihli ve 7734 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “Yükseköğretim
Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Karar”ın “Destek Kapsamı” başlıklı 2. Maddesinde; “…” “Diğer hükümler” başlıklı 3. Maddesinde ise; “…” hükümleri yer almaktadır.
7. Bu hükümler uyarınca teknolojik cihaz desteğinden yararlanılması açık öğretim hariç yükseköğretim öğrencisi olmak, 26 yaşından gün almamış olmak ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde ve bir defa kullanılması şartına tabi tutulmuş olup, mobil cihazlar için ayrıca destekten yararlanılan cihazın en az iki tam yıl boyunca sadece destekten yararlanan yükseköğretim öğrencisi tarafından kullanılması gerektiği düzenlenmiştir. Bu kapsamda söz konusu Cumhurbaşkanı
Kararının yukarıda belirtilen hükümlerine uygun olarak teknolojik cihazın destekten yararlanan tarafından bizzat alınması ile iki tam yıl boyunca destekten yararlanan tarafından kullanılmasını sağlamak amacıyla
“Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” inin “Teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları” başlıklı 5. Maddesinin 1. Fıkrasının e) bendiyle satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrenicinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması şartı getirilmiştir.
8. c) 7743 sayılı Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin
Kararının “Usul ve Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesi kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan görüşün örneği yazımız ekinde gönderilmektedir.
9. d) Başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuki ve fiili gerekçesinin ne olduğuyla ilgili olarak; 14/11/2023 tarihli ve 32369 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yükseköğretim
Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” inin “Teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları” başlıklı 5. Maddesinin 1. Fıkrasının e) bendinde; “Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrenicinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması
…şartlarını birlikte sağlanması gerekir.” hükmü yer almaktadır.
10. İlgili tarafından yapılan başvuruda belirtildiği gibi destekten yararlanmak talebiyle yapılan başvuruya ait mobil cihaz faturasından babasının kimlik numarası yer almakta olup, yukarıda belirtilen Tebliğ hükmü uyarınca faturada destekten yararlanacak yüksek öğretim öğrencisinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik
Numarasının yer alması gerektiğinden yapılan başvuru mevzuata aykırı olduğundan Bakanlığımızca reddedilmiştir.
11. e) Başvuranın talebinin 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 27 inci maddesinde yer alan “DOSTANE ÇÖZÜM” usulüyle karşılanmasının mümkün olup olmadığı ile ilgili olarak; İlgili tarafından yapılan başvurunun açıkça mevzuata aykırı olduğu bu nedenle dostane çözümün mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
12. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde, “Devlet, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.” ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
14. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Görev’ başlıklı 184 üncü maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: … h)
Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek,…”, 15. 7734 sayılı Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine
İlişkin Cumhurbaşkanı Kararının ‘Destek kapsamı’ başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Satın alma tarihi itibarıyla 26 yaşından gün almamış olan, açık öğretim öğrencileri hariç, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yükseköğretim öğrencilerinin her birine, bir defaya mahsus olmak üzere teknolojik cihaz desteği ve bir yıllık internet desteği sağlanır. (2) Bu destek, nihai satış fiyatı 9.500 Türk Lirasını aşmayan mobil telefon cihazları ile bilgisayar cihazlarının elektronik ortamda düzenlenen fatura ile yapılan satın alımlarında kullanılır. İkinci el cihaz satın alımları bu destek kapsamı dışındadır. Her öğrencinin bir defaya mahsus olmak üzere kullanabileceği teknolojik cihaz destek tutarı toplamı en fazla 5.500 Türk lirasıdır…”, ‘Usul ve esaslar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Kararın uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve
Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Strateji ve Bütçe
Başkanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Gençlik ve Spor Bakanlığınca belirlenir.” ,
16. 14.11.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin ‘Teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları’ başlıklı 5 inci maddesinde. “(1) Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik
Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Karar kapsamında teknolojik cihaz desteğinden faydalanmak isteyenlerin; a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, b) Açık öğretim programları hariç bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı öğrenci olması, c) Satın alma tarihi itibarıyla 26 yaşından gün almamış olması, ç) Teknolojik cihaz desteği başvurusunda bulunulan bilgisayar cihazı ile mobil telefon cihazının vergiler dâhil nihai satış bedelinin 9.500,00 Türk lirasından az olması, d) Satın alınan teknolojik cihazın
ikinci el olmaması, e) Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması, f) Satın alınan teknolojik cihaz için bildirilen IBAN numarasının satın alan öğrenciye ait olması, g) Satın alınan mobil telefon cihazı için kullanılacak telefon hattının satın alan öğrenciye ait olması, ğ) Elektronik ortamda düzenlenen faturanın ilgili bölümlerine satın alınan cihazın Bakanlık tarafından talep edilen bilgilerinin yazılmış olması, h) Elektronik ortamda düzenlenen faturada desteğe konu teknolojik cihaz dışında ürün olmaması, şartlarını birlikte sağlaması gerekir.”, ‘Teknolojik cihaz desteğine başvuru ve değerlendirme’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Teknolojik cihaz desteğinden faydalanmak isteyen öğrencilerin Bakanlık bilişim sistemi üzerinden başvuru yapması gerekir. (2) Kimlik doğrulaması yapılmak suretiyle Bakanlık bilişim sistemi üzerinden yapılan başvuruda; a) Kimlik bilgilerinin, b) Fatura numarası, fatura tarihi ve teknolojik cihazın satın alındığı firmanın vergi kimlik numarası veya Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasının, c) Kendi adına kayıtlı telefon numarasının, ç)
IBAN numarasının, d) Mobil telefon cihaz desteği için IMEI numarasının, e) Bakanlık tarafından talep edilen diğer bilgi ve belgelerin, sisteme girilmesi zorunludur. Cihazın faturasında yer alan elektronik kimlik bilgisi veya bilgileri (IMEI) esas alınarak fatura tarihinden önce kullanılıp kullanılmadığı Mobil Cihaz
Kayıt Sisteminden teknik imkânlar dâhilinde kontrol edilir. Verilecek desteğe ilişkin ihtiyaç duyulan diğer bilgiler ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının sistemleri üzerinden elde edilir. (3) Başvurular sistem üzerinden değerlendirilir. Öğrenci tarafından girilen bilgiler ile birlikte başvurunun teknolojik cihaz desteği şartlarını sağlamaması halinde, başvuru sistem üzerinden reddedilir ve bilgilendirme sistem üzerinden sağlanır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 18. Başvuran faturada farklı kimlik bilgisi bulunudğu gerekçesiyle teknolojik cihaz desteğinden faydalandırılmaması işlemine itiraz etmekteyken ilgili idare düzenlemelere göre işlem yapıldığını belirtmektedir.
19. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 15.11.2023 tarihinde 9499 TL’ye bir telefon edindiği, faturada kendi adı yer almasına rağmen babasına ait kimlik numarasına yer verildiğini, faturada değişiklik yapılmadığı ve destek talebinin faturada kendisine ait kimlik numarası bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
20. Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ ile teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları arasında sayılan satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması şartının aranmasının gerekçesi olarak ilgili idare tarafından teknolojik cihazın destekten yararlanan tarafından bizzat alınması ile iki tam yıl boyunca destekten yararlanan tarafından kullanılmasını sağlamak olarak belirtilmiştir.
21. Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre faturalarda kimlik numarasına yer verilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Yükseköğretim
Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğe katkı sunulmadığı görülmektedir.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımların devlet tarafından yapılacağı, bu kapsamda Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yurt, burs ve öğrenim kredisi gibi hizmetlerinin yanında teknolojik cihaz desteği yapılmasına karar verildiği, bu destek için Cumhurbaşkanı tarafından alınan kararda desteğin nihai satış fiyatı 9.500 Türk Lirasını aşmayan mobil telefon cihazları ile bilgisayar cihazlarının elektronik ortamda düzenlenen fatura ile yapılan satın alımlarında kullanılacağının düzenlendiği, destek şartı olarak aranan faturada aranan kıstasların ile tebliğ ile belirlendiği ve açıkça ‘Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması’ şartının arandığı, başvuranın teknolojik cihazını düzenlemenin yayımlandığı tarihten sonra edindiği, düzenleme ile istismar ve kötüye kullanımların önüne geçilmesinin amaçlandığı ve böylelikle kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacıyla kamu yararının gözetildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde ilgili idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi