|
ÖZET: Başvuru, Gençlik ve Spor Bakanlığı’na yönelik olarak teknolojik cihaz desteği talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, faturasının kimlik numarasını içermemesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) kayıtlarında bulunamaması gibi sorunlarla karşılaştığını belirterek yaşadığı mağduriyetin giderilmesini istemiştir. İdare, başvurunun reddedilme gerekçesi olarak, fatura üzerinde Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasının bulunmamasını göstermiştir. Ayrıca, GİB tarafından yapılan sorgulama sonucunda faturanın tespit edilemediği ifade edilmiştir.
Başvurunun reddedilmesine ilişkin açıklamalarda, 14 Kasım 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğde belirtilen şartların yerine getirilmediği vurgulanmıştır. Bu şartlar arasında, destekten faydalanacak öğrencinin kimlik numarasının faturada yer alması gerektiği yer almaktadır. İdare, bu düzenlemenin kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak amacıyla yapıldığını belirtmiştir. Başvuranın, fatura kaydının bulunmasına rağmen kimlik numarasının eksik olması nedeniyle destekten yararlanamadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu ve idarenin işlemlerinde bir usulsüzlük tespit edilmediğini bildirmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11396-S.24.17333
BAŞVURU NO : 2024/5668
KARAR TARİHİ : 18.10.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Teknolojik cihaz desteğinden faydalanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 02.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; teknolojik cihaz desteğinden faydalanmak için başvuruda bulunduğunu, çeşitli sorunlar çıktığını, faturada kimlik numarası olmadığı için başvurusunun reddedildiğini ve son olarak fatura kaydının
GİB kayıtlarında bulunamadığı hatası ile karşılaştığını oysa GİB sisteminde faturasının kayıtlı olduğunu iddia ve ifade ederek yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının – – sayılı cevabi yazısında, ““… 1- Başvuranın dilekçesindeki iddia ve taleplerine ilişkin olarak; Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen faturanın Başvuranın Türkiye Cumhuriyeti
Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olmadığı, bu sebeple başvurunun reddedildiği anlaşılmıştır.
3. 2- Başvuranın gerekli belgeleri sunduğu iddiasına ilişkin ve e-faturasını sorguladığında faturanın mevcut olduğunu görmesine rağmen, GİB kayıtlarında faturasının bulunamadığı iddiası hususunda tam olarak sorunun nereden kaynaklandığına ilişkin olarak; Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından
Kurumumuza sağlanan web servis ile yapılan sorgu neticesinde faturanın tespit edilemediği, bu sebeple başvurunun reddedildiği anlaşılmıştır. Tarafımızca Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen dijital yollar ile bulunamayan faturalara dair listeler ilgili kuruma iletilmiş olup Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından veri düzeltmesi yapılması sağlanmıştır. Başvuranın faturası bulunabilir hale gelmiş olup
Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olmadığı tespit edilmiştir.
4. 3- Başvuranın ilgili faturada T.C. nin yazılı olması şartının, fatura tarihinden sonra şart koşulduğu iddiasından ötürü kendisinden T.C. yazma şartının talep edilmemesi gerektiği iddiasına ilişkin olarak; 25
Ekim 2023 tarihli ve 32350 sayılı Resmi Gazete’de “Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve
İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Karar (Karar Sayısı: 7734)” yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu kararda “Bu Kararın uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile
Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Gençlik ve Spor Bakanlığınca belirlenir.” maddesi yer almaktadır. Yine; 14 Kasım 2023 tarihli ve 32369 sayılı Resmi Gazete’de konu ile ilgili olarak
“Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” yayımlanmıştır. Tebliğin İkinci Bölüm, 5. maddesinde “Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması,” şartı yer almaktadır.
Başvuranın ilk başvuru tarihi ise 16.11.2023’tür. Teknolojik Cihaz Destekleri ilgili Tebliğe göre mevzuata uygun şekilde yapılmaktadır.
5. 4- Başvuranın 26.12.2023 tarih ve sayılı CİMER başvurusu 10.01.2024 tarihinde,
27.01.2024 tarih ve sayılı CİMER başvurusu 22.02.2024 tarihinde cevaplanmıştır. (Ek-1,
Ek-2)
6. 5- Konuyla ilgili mevzuat; 14.11.2023 tarihli ve 32369 sayılı Resmi Gazete’de “Yükseköğretim
Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ”dir. (Ek-3)
7. 6- Dostane çözüm adına konunun bu aşamada çözümüne ilişkin önerilerimiz bulunmamaktadır.
8. 7- Başvuranla veya benzer durumda olan başka kişiler ile başvuru konusuna ilişkin yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar olmadığı, ilgili karar ve belgeler bulunmadığı;
9. 8- Tarafımızca gerekli olduğu düşünülen diğer bilgi ve belgeler bulunmadığı…” ifadelerine yer verilmiştir. ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
10. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde, “Devlet, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.” ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
11. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
12. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Görev’ başlıklı 184 üncü maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: … h)
Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek,…”,
13. 7734 sayılı Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine
İlişkin Cumhurbaşkanı Kararının ‘Destek kapsamı’ başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Satın alma tarihi itibarıyla 26 yaşından gün almamış olan, açık öğretim öğrencileri hariç, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yükseköğretim öğrencilerinin her birine, bir defaya mahsus olmak üzere teknolojik cihaz desteği ve bir yıllık internet desteği sağlanır. (2) Bu destek, nihai satış fiyatı 9.500 Türk Lirasını aşmayan mobil telefon cihazları ile bilgisayar cihazlarının elektronik ortamda düzenlenen fatura ile yapılan satın alımlarında kullanılır. İkinci el cihaz satın alımları bu destek kapsamı dışındadır. Her öğrencinin bir defaya mahsus olmak üzere kullanabileceği teknolojik cihaz destek tutarı toplamı en fazla 5.500 Türk lirasıdır…”, ‘Usul ve esaslar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Kararın uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve
Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Strateji ve Bütçe
Başkanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Gençlik ve Spor Bakanlığınca belirlenir.” ,
14. 14.11.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin ‘Teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları’ başlıklı 5 inci maddesinde. “(1) Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik
Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Karar kapsamında teknolojik cihaz desteğinden faydalanmak isteyenlerin; a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, b) Açık öğretim programları hariç bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı öğrenci olması, c) Satın alma tarihi itibarıyla 26 yaşından gün almamış olması, ç) Teknolojik cihaz desteği başvurusunda bulunulan bilgisayar cihazı ile mobil telefon cihazının vergiler dâhil nihai satış bedelinin 9.500,00 Türk lirasından az olması, d) Satın alınan teknolojik cihazın ikinci el olmaması, e) Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması, f) Satın alınan teknolojik cihaz için bildirilen IBAN numarasının satın alan öğrenciye ait olması, g) Satın alınan mobil telefon cihazı için kullanılacak telefon hattının satın alan öğrenciye ait olması, ğ) Elektronik ortamda düzenlenen faturanın ilgili bölümlerine satın alınan cihazın Bakanlık tarafından talep edilen bilgilerinin yazılmış olması, h) Elektronik ortamda düzenlenen faturada desteğe konu teknolojik cihaz dışında ürün olmaması, şartlarını birlikte sağlaması gerekir.”, ‘Teknolojik cihaz desteğine başvuru ve değerlendirme’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Teknolojik cihaz desteğinden faydalanmak isteyen öğrencilerin Bakanlık bilişim sistemi üzerinden başvuru yapması gerekir. (2) Kimlik doğrulaması yapılmak suretiyle Bakanlık bilişim sistemi üzerinden yapılan başvuruda; a) Kimlik bilgilerinin, b) Fatura numarası, fatura tarihi ve teknolojik cihazın satın alındığı firmanın vergi kimlik numarası veya Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarasının, c) Kendi adına kayıtlı telefon numarasının, ç)
IBAN numarasının, d) Mobil telefon cihaz desteği için IMEI numarasının, e) Bakanlık tarafından talep edilen diğer bilgi ve belgelerin, sisteme girilmesi zorunludur. Cihazın faturasında yer alan elektronik kimlik bilgisi veya bilgileri (IMEI) esas alınarak fatura tarihinden önce kullanılıp kullanılmadığı Mobil Cihaz
Kayıt Sisteminden teknik imkânlar dâhilinde kontrol edilir. Verilecek desteğe ilişkin ihtiyaç duyulan diğer bilgiler ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının sistemleri üzerinden elde edilir. (3) Başvurular sistem
üzerinden değerlendirilir. Öğrenci tarafından girilen bilgiler ile birlikte başvurunun teknolojik cihaz desteği şartlarını sağlamaması halinde, başvuru sistem üzerinden reddedilir ve bilgilendirme sistem üzerinden sağlanır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. Başvuran, faturada kimlik bilgisi bulunmadığı gerekçesiyle teknolojik cihaz desteğinden faydalandırılmaması işlemine itiraz etmekteyken ilgili idare düzenlemelere göre işlem yapıldığını belirtmektedir.
17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, ilk aşamada başvurana ait fatura bilgilerine ulaşılamadığı ve bu sebeple başvurusunun reddedildiği, akabinde Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen dijital yollar ile bulunamayan faturalara dair listelerin iletilmesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından veri düzeltmesi yapılması sonucunda başvurana ait faturanın bulunabilir hale geldiği ancak faturanın kimlik numarası bilgisini içermediği, satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen faturanın başvuranın kimlik numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olmadığı gerekçesiyle destekten faydalandırılmadığı anlaşılmaktadır.
18. Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ ile teknolojik cihaz desteğine başvuru şartları arasında sayılan satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması şartının aranmasının gerekçesi olarak ilgili idare tarafından teknolojik cihazın destekten yararlanan tarafından bizzat alınması ile iki tam yıl boyunca destekten yararlanan tarafından kullanılmasını sağlamak olarak belirtilmiştir.
19. Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre faturalarda kimlik numarasına yer verilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Yükseköğretim
Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğe katkı sunulmadığı görülmektedir.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımların devlet tarafından yapılacağı, bu kapsamda Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yurt, burs ve öğrenim kredisi gibi hizmetlerinin yanında teknolojik cihaz desteği yapılmasına karar verildiği, bu destek için Cumhurbaşkanı tarafından alınan kararda desteğin nihai satış fiyatı 9.500 Türk Lirasını aşmayan mobil telefon cihazları ile bilgisayar cihazlarının elektronik ortamda düzenlenen fatura ile yapılan satın alımlarında kullanılacağının düzenlendiği,
21. Anayasaya göre, Cumhurbaşkanının, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabileceği, Cumhurbaşkanının, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara
aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği, Bir idari işlem olarak Cumhurbaşkanı kararının, kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak çıkarılabileceği, bu kapsamda yayımlanan
Cumhurbaşkanı kararının bir bütün olarak ele alınması gerektiği, Cumhurbaşkanı Kararının tüm konuları lafzi olarak ayrıntılarıyla düzenlemesinin beklenmeyeceği, idarenin yasal sınırlar içinde gerekli düzenleme ve açıklamaları yapabileceğinin kabul edilmesi gerektiği, kaldı ki İlgili kararın genel olarak amaç, destek kapsamı, diğer hususlar, usul ve esaslar olarak kaleme alındığı ve yayımlandığı,
22. Destek şartı olarak faturada aranan kıstasların tebliğ ile belirlendiği ve ‘Satın alınan teknolojik cihaza ilişkin elektronik ortamda düzenlenen fatura olması ve faturanın desteği alacak öğrencinin Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Numarasını da içerecek şekilde adına düzenlenmiş olması’ ifadesine yer verildiği, bu düzenlemenin 7734 sayılı Yükseköğretim Öğrencilerine Teknolojik Cihaz ve İnternet Desteği Verilmesine
İlişkin Cumhurbaşkanı Kararının (özellikle diğer hususlar bölümü) ile uyumlu olduğu ve tebliğ ile aranan şartın hakkı daraltan bir düzenleme olarak değil kararın uygulanmasını kolaylaştıracak bir açıklama olarak kabul edilmesi gerektiği, düzenleme ile istismar ve kötüye kullanımların önüne geçilmesinin amaçlandığı ve böylelikle kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacıyla kamu yararının gözetildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde ilgili idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. (Kamu
Denetçiliği Kurumunun 2024/3283 sayılı ve 16/08/2024 tarihli Ret Kararı),
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi